4 goe̍h 11 ji̍t

4 goe̍h 11 ji̍t, iā sī kóng 4 goe̍h 11 hō, chiàu Gregorius Le̍k-hoat lâi-kóng sī 4 goe̍h ê tē 11 ji̍t, koh sī pêng-nî ê tē 101 ji̍t, lūn-nî ê tē 102 ji̍t.

6 goe̍h 30 ji̍t

6 goe̍h 30 ji̍t, iā sī kóng 6 goe̍h 30 hō, chiàu Gregorius Le̍k-hoat lâi-kóng sī 6 goe̍h ê tē 30 ji̍t, koh sī pêng-nî ê tē 181 ji̍t, lūn-nî ê tē 182 ji̍t.

Bân-lâm-gú

Bân-lâm-gú/Bân-lâm-gí (Hàn-jī: 閩南語) sī Hàn-gí-cho̍k Bân-gí-chi ê chit-châng tōa chhiūⁿ-châng ê 1-ki chhiū-oe, sī siōng-kài ū éng-hiáng-la̍t ê Bân-gí gí-giân. Kóng-gī ê Bân-lâm-gú hun-pò͘ hōan-ûi chiâⁿ-khoah, chú-iàu thong-hêng tī Hok-kiàn lâm-pō͘ ê Chiang-chiu, Chôan-chiu, Ē-mn̂g; Tâi-ôan, Kńg-tang Tiô-chiu, Sòaⁿ-thâu tē-khu, Lûi-chiu pòan-tó; Hái-lâm-tó; Chiat-kang-séng lâm-pō͘ ê Chhong-lâm-kōan, Pêng-iông-kōan, Tōng-thâu-kōan ; Hok-kiàn sai-pō͘ Lêng-nâ (Hàn-jī: 龍巖) ê chhī-khu kah Chiang-pêng-kōan; Hok-kiàn tang-pak-pō͘ ê Hok-tiáⁿ-chhī; Tang-lâm-a chi̍t-kóa-á kok-ka kah tē-khu.

Bêng-tiâu

Bêng-tiâu sī tùi 1368 nî kàu 1644 nî ê chi̍t-ê tè-kok, sī tè-chè Tiong-kok ê tē bé-jī ê ông-tiâu, tī Goân-tiâu āu-piah, tī Chheng-tiâu í-chêng. Tē-it ê hông-tè sī Bêng-thài-chó͘ Chu Goân-chiong. Bêng-tiâu mā-sī siōng-bé chi̍t-ê Hàn-jîn ông-tiâu, 1644 nî hō Boán-chiu-cho̍k ê Chheng-tiâu chhú-tāi, ông-ūi koh tī Lâm Bêng it-ti̍t iân-sio̍k kàu 1662 nî.

Bêng Ui-chong

Bêng Ui-chong (明威宗; 1611 nî 2 goe̍h 6 ji̍t – 1644 nî 4 goe̍h 25 ji̍t) sī Tiong-kok Bêng-tiâu ê tē 17 tāi hông-tè.

Bí-kok

Bí-kok (Hàn-jī: 米國 ia̍h-sī 美國), choân-miâ America Ha̍p-chiòng-kok (Eng-gí: United States of America, "Tī Bí-chiu ê Liân-ha̍p Chu-kok") sī tī Pak Bí-chiu, Thài-pêng-iûⁿ ê 1 ê liân-pang kiōng-hô-kok. I ê niá-thó· tùi tang-pō͘ ê Tāi-se-iûⁿ hái-hoāⁿ kàu kah se-pō͘ ê Thài-pêng-iûⁿ. Pak-pêng ê lio̍k-tē piⁿ-kài kap Canada sio-liâm; lâm-pêng kap México sio-óa. Tī sai-pêng hái-siōng hām Lō͘-se-a sio-tú. Lēng-gōa koh ū hái-gōa ê niá-thó͘, pau-koat Puerto Rico, Midway Khoân-chiau, Guahan. Bí-kok ū 50 ê chiu; tī liân-pang chè-tō· hā, in bó͘-chióng thêng-tō͘ ū ka-kī tē-hng ê chū-tī-koân.

Chông-cheng

Chông-cheng (崇禎; 1628 nî chì 1644 nî) sī Tiong-kok Bêng-tiâu tē-17 tāi hông-tè Su-chong ê liân-hō, chêng-āu lóng-chóng 17 tang. Chông-cheng sī Bêng-tiâu ê chòe-āu chi̍t ê chèng-thóng liân-hō. Chu Iû-kiám tī Thian-khé 2-nî (1622 nî) pī chheh-hong ûi Sìn-ông (信王), āu-lâi chē-thiⁿ chiâⁿ-chò hông-tè. Hit tong-sî, lōe-koh gí-tēng ê liân-hō sī Khiân-sèng (乾聖), Heng-hok (興福), Hâm-ka (咸嘉), Chông-cheng (崇貞); Chu Iû-kiám soán-tēng Chông-cheng, jiân-āu chiah chiong i kái-chò Chông-cheng (崇禎). Lēng-gōa iáu-ū Éng-chhiong (永昌), Siāu-khèng (紹慶), Hâm-lêng (咸寧), Chông-cheng (崇貞) ê kóng-hoat.1644 nî, Lí Chū-sêng kong-khek Pak-kiaⁿ, thui-hoan Bêng-tiâu; Chu Iû-kiám chū-sat. Lí Chū-sêng jiân-āu tī Pak-kiaⁿ kiàn-li̍p Tāi Sūn chèng-koân, kái liân-hō chò Éng-chhiong. Gô͘ Sam-kùi ióng-tài Chu Chû-lōng, kái-goân Gī-heng. Bêng-tiâu bia̍t-bông liáu-āu, Tiâu-sián ông-tiâu ê kùi-cho̍k chhut-chū hoán-khòng Boán-chheng kap Sió-tiong-hôa su-sióng, tī in kok-lāi iû-goân sú-iōng Chông-cheng liân-hō. Pí-lūn Chông-cheng Kí-goân-hō͘ Pat-si̍p-sam-liân (崇禎紀元後八十三年; 1710 nî), Chông-cheng-hō͘ Chài-kùi-thiú (崇禎後再癸丑; 1733 nî), Chông-cheng Kí-goân-hō͘ Chài-it-thiú (崇禎紀元後再乙丑; 1865 nî) téng-téng. Án-ne ê hiān-siōng pī hō-chò Chông-cheng Kí-goân.

Donald Trump

Donald John Trump (1946 nî 6 goe̍h 14 ji̍t chhut-sì ) sī chi̍t ūi Bí-kok ê seng-lí-lâng, tiān-sī miâ-jîn, kiam Bí-kok 2016 nî ê chóng-thóng tòng-soán-jîn, àn-sǹg ē tī 2017 nî 1 goe̍h 20 hō chiū-jīm. I tāi-piáu Kiōng-hô Tóng chham-soán 2016 nî ê tāi-soán, tī 2016 nî 11 goe̍h 8 hō kek-pāi Hillary Clinton chhú-tit chòe-āu ê sèng-lī.

Ecuador

Ecuador Kiōng-hô-kok tī Lâm Bí-chiu sai-pak-pêng. Pak ū Colombia, tang/lâm ū Perú, sai ū Thài-pêng-iûⁿ. Niá-thó͘ pau-koah Thài-pêng-iûⁿ Galápagos Kûn-tó (lī tāi-lio̍k 965 km hn̄g). Chhiah-tō keng-kòe Ecuador, chit-ê miâ tī Se-pan-gâ-gí ê ì-sù tō sī "chhiah-tō".

Hông-tè

Hông-tè (皇帝) sī chi̍t khoán kun-chú, it-poaⁿ sī siāng koân ūi ê thóng-tī-chiá. "Hông-tè" chit jī tāi-seng sī Chîn-tiâu khai-sí ēng ê chi̍t chióng thóng-tī-chiá chheng-hō.

Julian Assange

Julian Paul Assange (1971 nî 7 goe̍h 3 ji̍t chhut-sì ) sī Australia--ê 1--ê thêng-sek siat-kè-su, chhut-pán-siong kap kì-chiá. I sī WikiLeaks--ê chhòng-sí-jîn.

Kim Jong-un

Kim Jong-un (Tiâu-sián-gí: 김정은/金正恩, McCune-Reischauer Choán-siá: Kim Chŏngŭn, Bân-lâm-im: Kim Chèng-un, 1983 nî 1 goe̍h 8 ji̍t chhut-sì ) sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê goân-siú. Î ê lāu-pē sī Kim Jong-il, lāu-bú sī Ko Yong-hui.

Liân-hō

Liân-hō (年號) sī iōng lâi kí-nî ê miâ-hō. Liân-hō it-poaⁿ iû hông-tè hoat-khí, hoat-goân chū Tiong-kok ê Tiong-goân chèng-koân. Āu-lâi, liân-hō ê chè-tō͘ in-ūi siū-tio̍h Tiong-kok chèng-koân ê éng-hióng, tī 6 sè-kí Tiâu-sián Poàn-tó ê Sin-lô, 7 sè-kí bóe-kî ê Ji̍t-pún, iáu-ū 10 sè-kí ê O̍at-lâm lóng sian-hō͘ khai-sí sú-iōng. Kó͘-chá ê O̍at-lâm, Ko-lê kap Tāi-hân Tè-kok sî-tāi ê Tiâu-sián, iáu-ū Bông-kó͘ tī kiàn-kok chho͘-lîan, in-ūi siū-tio̍h Tiong-kok chèng-koân ê éng-hióng, mā lóng bat sú-iōng kòe liân-hō. Bo̍k-chêng iû-goân teh sú-iōng liân-hō ê kok-ka, ka-nā chhun pó-chhî tio̍h kun-chú-chè ê Ji̍t-pún. Tiong-kok, Tâi-oân, Hân-kok kap O̍at-lâm lóng in-ūi í-keng hòe-tî kun-chú-chè, choân-bīn hòe-chí liân-hō ê sú-iōng.

Lûn-tun

London (Hokkiàn: Lûn-tun) sī Liân-ha̍p Ông-kok ê siú-to͘, mā-sī siāng-tōa ê siâⁿ-chhī. City of London sī London ê tiong-sim khu-he̍k, Greater London sī siāng téng-chan ê hêng-chèng-khu.

Pe̍h-ōe-jī

Pún-thâu-bo̍k chú Hô-ló-oē--ê lô-má-jī, kheh-gí--ê chhiáⁿ khoàⁿ Kheh-gí Pe̍h-oē-jīPe̍h-ōe-jī (POJ; Hàn-jī: 白話字) sī 1 khoán iōng Latin (Lô-má) phèng-im hē-thóng lâi siá Tâi-ôan ê gí-giân ê su-bīn bûn-jī. In-ūi tong-chho͘ sī thôan-kàu-sū ín--jı̍p-lâi ê, só͘-í ia̍h-ū-lâng kā POJ kiò-chò Kàu-hōe Lô-má-jī, he̍k-chiá sī kán-chheng Kàu-lô. Put-jî-kò hiān-tāi ê sú-iōng-chiá bē-chió m̄-sī kàu-tô͘, kàu-tô͘ mā chin chē bē-hiáu POJ.

Phû-tô-gâ Borgonha Ông-tiâu

Phû-tô-gâ Borgonha Ông-tiâu iā-sī Afonsine Ông-tiâu sī Burgundy Ông-tiâu ê chi̍t-ki, ùi Phô͘-thô-gâ Pek-chiok Henry toân--lo̍h-lâi. I sī Burgundy ê Henry ê ban-á.

WikiLeaks

WikiLeaks sī iû Australia lâng Julian Assange tī 2006 nî chhòng-sí--ê 1--ê thong-koè pang-bâng ti-chêng--ê jîn-bu̍t lia̍h-pau cho͘-chit, khì-gia̍p kap chèng-hú--ê pì-bi̍t--ê bāng-chām.

īng kî-thaⁿ gí-giân khoàⁿ