XIV-кү Далай-Лама

Ыдыктыг XIV-кү Далай-Лама Чалбаа Данзан Чамзы азы Гьялва Тензин Гьяцо (төв. བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ; 1935 чылдың июль 6-да төрүт.) — Төвүттүң, Моолдуң, Тываның, Бурятияның, Калмыкияның база өске-даа регионнарның шажынчы лидери. Тайбың дээш Нобель шаңналының лауреады (1989). 2006 чылда АКШ-тың дээди шаңналы - Конгресстиң Алдын медали-биле шаңнаткан.

Агнес Моника

Агнес Моника Mучото (1986 чылдың июль 1-де төр.), Агнес Моника (Agnes Monica) Индонезияның (Индонезия Республиканың) дыка делгереңгей ыраажызы, диджейи база композитору.

Байлак, Вера Чүлдүмовна

Вера Чүлдүмовна БАЙЛАК (ООРЖАК) (декабрь 15, 1924 чыл – июль 12, 2013 чыл) — тыва эки турачы, Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, Тыва Республиканың Ордениниң кавалери, муңчу малчын, Тыва Республиканың көдээ ажыл-агыйының Алдарлыг ажылдакчызы, маадыр-ие.

Кара-оол, Шолбан Валерьевич

Шолбан Валерий оглу Кара-оол (орус. Шолбан Валерьевич Кара-оол англ. SHolban Valerij oglu Kara-ool 1966 ч. июль 18-те төрүттүнген) - тыва. Тыва Республиканың Чазааның даргазы болгаш баштыңы, «Чаңгыс демниг Россия» партияның дээди кежигүнү.

Кара-оол-Түлүш, Софья Дакпай-оол уруу

Софья Дакпай-оол уруу Кара-оол-Түлүш (орус. Софья Дакпай-ооловна Кара-оол-Түлүш англ. Sof'ya Dakpaj-ool uruu Kara-ool-Tүlүsh июль 13, 1963 чылда төр.) — Тыва Республиканың Улустуң артизи, делегей чергелиг мөөрейлерниң лауреады, В.Тока аттыг күрүнениң симфония оркестриниң, ТР Чазааның Үрер хөгжүм оркестриниң солизи, Кызылда Элээди көрүкчүнүң театрында (Театр юного зрителя, ТЮЗ) вокал (ыры)талазы-биле башкылап ажылдап турар.

Мунзук, Максим Монгужук-оглу

Максим Монгужукович Мунзук (сентябрь 15, 1912 (өске барымдааларда май 2, 1910) - июль 28, 1999) — тыва-совет шии болгаш кино артизи, режиссер, ыраажы, хөгжүмчү, фольклор чыыкчызы, Тыва АССР-ниң болгаш ССРЭ-ниң Улустуң артизи, «Улустарның найыралы» Орденниң эдилекчизи. Тыва Национал театрның үндезилекчилериниң бирээзи. Акира Куросаваның Дерсу Узала деп кинозунга кол рольду ойнаан.

Ооржак, Шериг-оол Дизижикович

Шериг-оол Дизижик оглу Ооржак (орус. Шериг-оол Дизижикович Ооржак , англ. SHerig-ool Dizizhik oglu Oorzhak ) — Тыва Республиканың президентизи (1992-2002 чылдарда), Тыва Республиканың чазак даргазы (2002-2007), Россия Федерациязының Федералдыг Хуралынының Федерация Чөвүлелиниң кежигүнү - сенатор, Европа Чөвүлелиниң ассамблеязының парламентизиниң кежигүнү.

Тыва-орус сөстүк (четки)

Тыва-орус сөстүк (четки) – тыва дылдан орус дылче сөстер очулдуруп каан даңзылыг ном, сайт азы файл.

Тыва Википедия

Тыва Википедия — Википедияның тыва дылы.

Тыва Республика

Тыва Республика (орус. Респу́блика Тыва́) - Сибирь федералдыг округта Россия Федерацияның субъектизи, федералдыг дугаары 17. Тыва чоннуң төп чурту. Оон аңгыда орус, хакас, бурят, моол дээш чоннар чурттап турар.

Тыва Республиканың Чазааның Үрер хөгжүм оркестри

Тыва Республиканың Чазааның Үрер хөгжүм оркестри (орус. Духовой оркестр при Правительстве Республики Тыва) — Тыва Республиканың Чазааның доктаалы-биле тургустунган Үрер хөгжүм оркестри. Оркестрни 2008 чылдың март 24-те тургускан. Ынчалза-даа, оркестр ооң мурнунда-ла «Кызылдың А.Б. Чыргал-оол аттыг уран чүүл училищезиниң сургуулдарының Үрер хөгжүм оркестри» болуп алгаш, ойнап чоруп турганнар.

Тыва танал

Тыва танал (Тыва клавиатура) – Тыва дылга таарымчалыг билигсанаар-биле (компьютер-биле) харылзажыр көвей таналарлыг (клавишаларлыг) херексел.

Тыва шрифтер

Тыва шрифтер - делгем кириллица алфавидин ажыглап турар "Өө", "Ңң", "Үү" деп үжүктерлиг Тыва дылга тааржыр шрифтилер.

Хүреш

Хүреш - маргылдаалыг спортчу оюн, тыва байырлалдарның бир кезээ.

Хүреш аргалары

Ниитизи-биле тыва хүреште дыка хөй санныг аргалар бар. Тыва хүрештиң аргаларын янзы-бүрү хевирлерге кажан-даа чарып көрбээн, ынчалза-даа хоочун мөгелер болгаш бурунгу ашактар бир аргадан бир арганың хензиг-ле ылгалын эскерип билир болгаш мөгениң туружун хайгаарап тургаш, карак чивеш дээр аразында кандыг арганы ажыглаарын эндевес.

Эренчин, Василий Лүдүп оглу

Василий Лүдүп оглу Эренчин (февраль 17, 1917 – июль 21, 1961) — тыва шүлүкчү, чогаалчы, редактор.

Өске дылга номчуур