12 ñiqin ayriway killapi

12 ñiqin ayriway killapi p'unchawqa (12.04., 12-IV, 12ñ awrilpi) Griguryanu kalindaryupi watap 102 kaq (102ñ - wakllanwatapi 103ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 263 p'unchaw kanayuq.

Chanin

Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Chani (sut'ichana) rikuy.Chanin icha chiqan nisqaqa allinllam, chiqap nisqam, mana pantasqa, rimasqapas qillqasqapas.

Francisco Miró Quesada

Francisco Miró-Quesada Cantuarias sutiyuq runaqa, icha Paco Miró-Quesada (21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1918 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - 10 ñiqin inti raymi killapi 2019 watapi wañusqa Lima llaqtapi), huk yachay wayllukuq karqan; hinallataqsi huk Piruw mama llaqtayuq willay kamayuq qarqan.

Kastilla simi

Kay qillqapis Waylas Qichwachawmi kaykan: Kastilla shimi.Kastilla simi icha Kastillanu (Español, Castellano) nisqaqa huk romanu simim, latin simimanta paqarisqa. Ispaña mama llaqtapi yurispa, ispañul atipaqkunaqa lliw Tiksi muyuntinpi, tukuy chawpiwan uralan Awya Yalapi mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata kastillanuchay nisqawan anchuchispa.

Piruw

Piruw (kastilla simipi: Perú, aymara simipi: Piruw) nisqaqa Urin Awya Yalapi huk Sinchawkam. Uma llaqtanqa Lima llaqtam.

Qhapaq kamaqillqa

Qhapaq kamaqillqa (Kastilla simipi: Real cédula) huk kamay kan, Ispañamanta qhapaqkuna kaytaqa qurirqan

Qhichwa simi

Qhichwa simi icha Runasimi ñisqaqa Urin Awya Yalapi rimasqan rimaymi. Tawantinsuyup siminsi karqan. Kunanqa yaqa 14.000.000 runam kay simita rimanku, Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi, Ikwadurpi, Chilipi, Kulumbyapi kaytaqa riman. Lliw Awya Yala rimaykunamanta astawan rimaqniyuqmi. Qhichwa sutita churarqa runasimiman Fray Domingo de Santo Tomás, ñawpaq qillqaq kay simimanta.

Wata

Huk Wata nisqaqa huk tiksi muyup intita muyupasqanmi. Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq, 12 (chunka iskayniyuq) killa pachayuq.

Wikipidiya

Wikipidiya (inlish simipi, kastilla simipi: Wikipedia) nisqaqa qispi insiklupidiyam, Jimbo Wales sutiyuq runap paqarichisqan, Wikimedia nisqa ruruchinap kamachisqan. Wikipidiyaqa qispi wikim: Internet wamp'unawan pillapas yaykunman allichanman ima.

Yachay suntur

Yachay suntur icha Hatun yachay wasi (kastilla simipi: Universidad) nisqaqa runakunap hanaq yachayninpaq rurasqan yachachiy wasim. Yachay sunturpiqa k'uskiykunku, yachaytataqmi, k'uskispa musuq tarisqakunatapas yachakuqkunaman yachachinku.

Wakin rimaypi ñawiriy