Afrikaans

L'afrikaans es una lenga germanica, subretot parlada en Sud-Africa e Namibia. Es una lenga filha del neerlandés, qu'a per origina los dialèctes del sègle XVII, colectivament nomenats Cape Dutch.

Apartheid

L'apartheid foguèt una politica de segregacion raciala qu'es estat en vigor entre 1948 e 1990 en Sud-Africa e Namibia (alara jos tutèla sud-africana). Aqueste mot foguèt prononciat per lo primièr còp dins un discors de Jan Smuts, alavetz primièr Ministre de Sud-Africa. Lo tèrme significa « separacion » en afrikaans e neerlandés mas es estat adoptat per gaireben totas las lengas per exprimir una situacion de discriminacion raciala.

Bantostan

Un bantostan (o homeland) èra un territòri reservat als abitants negres de Sud-Africa e d'Africa del Sud-oèst (ara Namibia), del temps de la politica d'apartheid. Dètz bantostans èran establits en Sud-Africa, e dètz en Africa del Sud-oèst vesina (alara jos administracion sudafricana), per fin de concentrar los membres d'unes grops etnics designats, e de far venir cadun d'aquestes territòris etnicament omogenèu coma basa per la creacion d'estats de nacions autonòmas per los diferents grops etnics de Sud-Africa.

Califòrnia

Califòrnia (en anglés e espanhòl California) es un país d’America del Nòrd. Es ara l'estat mai poblat dels Estats Units d'America amb mai de 39 500 000 abitants (2018). Es situat sus la còsta oèst del país.

Colonialisme

Lo Colonialisme es una doctrina d'extension de la sobeiranetat d'un Estat sus de territòris en defòra de sei frontieras e implicant l'explecha economica e la dominacion politica d'aquelei territòris. Conegut tre l'Antiquitat, aqueu sistèma se desvolopèt fòrtament a partir de la descubèrta dau continent american per leis Europèus e l'expansion dau comèrci. Conoguèt son apogèu au començament de la Segonda Guèrra Mondiala quand lo monde èra devesit entre leis empèris coloniaus dei poissanças europèas, principalament França e Reiaume Unit. Après 1945, l'afebliment d'Euròpa entraïnèt l'independéncia de la màger part dei colonias e lo colonialisme es d'ara endavant vengut fòrça rar.

Coloured

En Sud-Africa, Namibia, Zambia, Botswana e Zimbabwe, lo tèrme coloured (tanben dich cruinmense, kleurlinge o bruin afrikaners en afrikaans) designa un grop etnic d'originas mescladas que possedisson d'avis africans subsaharians, mas pas pron per èsser considerats negres per la lei sud-africana. Son d'origina multiraciala e sovent possedisson d'avis europèus, indonesians, malgashes, malais, moçambiques, mauricians, de Santa Elena e sud-africans. Darrièr lo fum de combinasons d'aquestes divèrses eretatges dins la província del Cap Occidental – ont se fa una distincion entre "coloured del Cap" e "malai del Cap" – dins d'autras parts de Sud-Africa, lo desvolopament de la comunitat coloured foguèt generalament lo resultat de l'encontra de dos grops distints. Los estudis genetics suggerisson qu'es lo grop qu'a lo nivèl pus enauçat d'avis mesclats al mond.

Educacion

L'educacion es l'ensems dels mejans que permeton lo desvolopament de las facultats fisicas, moralas e intellectualas d'un èsser uman. Per extension, l'educacion designa tanben los mejans més en plaça per tal de permetre aquestes aprendissatges.

Jan Smuts

Jan Christian Smuts (Riebeek West, 24 de mai de 1870-Irene, 11 de setembre de 1950) es un militar e òme politic sudafrican).

Magnitud d'un tèrratremol

La magnitud d'un tèrratremol mesura l'energia liberada pendent un tèrratremol. D'ont mai la magnitud es elevada, d'ont mai lo seïsme a liberat d'energia. Se tracta d'una escala logaritmica, es a dire qu'un acreissement de magnitud de 1 correspond a multiplicar per 30 l'energia e per 10 l'amplitud del movement.

Namibia

Namibia es un país african situat al sud del continent. Confronta Angòla al nòrd, Zambia al nòrd-èst, Botswana a l'èst, e Sud-Africa al sud. A l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic.

Neerlandés

Lo neerlandés (o mens exactament olandés) es una lenga germanica occidentala parlada dins los Païses Basses e en Flandra (Belgica, França), ont es conegut abitualament coma flamenc. Los noms autoctòns de la lenga son nederlands ("neerlandés"), hollands ("olandés") e vlaams ("flamenc"). Sembla plan a l'anglés mas tanben a l'alemand.

Riverside (Califòrnia)

Fondada al debut de las annadas 1870, Riverside es lo sètge e mai granda ciutat de la comtat de Riverside dins l'estat american de Califòrnia, nomenada de per sa situacion en riba del riu de Santa Ana (Lo mot "riverside" significa una riba, un ribairenc, o pus literalament "al bòrd del riu").

Santat

La santat es l'estat de foncionament fisic e mentau de l'organisme.

Sud-Africa

Sud-Africa o l'Africa del Sud es un Estat d'Africa Australa. Confronta Namibia, Botswana, Zimbabwe, Moçambic e Swaziland al nòrd, Lesotho qu'es una enclava, e es limitada per l'ocean Atlantic al sud-èst e l'ocean Indian al sud-èst.

Trauc negre

Un trauc negre es una region de l'espaci temps que sa gravitat empacha tota forma de matèria o de raionament de s'escapar. La teoria de la relativitat generala predís qu'un objècte amb una massa pron importanta es capable de deformar l'espaci temps e de formar un trauc negre. A l'entorn, una superficia, dicha orizont deis eveniments, es definida matematicament per la zòna ont un objècte o un rai serà irresistiblament atirat per la gravitat dau trauc negre. Es dich "negre" perqué l'orizont deis eveniments rebat ges de raionament e apareis donc totalament negre.

Legir dins una autra lenga