7 Jolay

Ireo zavatra nitranga tamin'ity 7 Jolay.

Baiboly

Ny Baiboly dia ilay boky inoan'ny Kristiana sy ny Jiosy ho tenin'Andriamanitra. Ny Baibolin'ny Jiosy na Baiboly hebreo, izay tsy ahitana afa-tsy ny Testamenta Taloha, dia atao hoe Tanakh. Mizara roa lehibe ny Baiboly kristiana ka ny fizaràna voalohany, izay fitambaran'ireo boky voasoratra talohan'i Jesoa Kristy, dia atao hoe Testamenta Taloha, fa ny fizaràna faharoa kosa, izay fitambaran'ireo boky voasoratra taorian'ny nahaterahan'i Jesoa Kristy, dia atao hoe Testamenta Vaovao. Ny fiangonana tsirairay dia mety hampiditra amin'ny fomba samy hafa ny boky ao amin'ny Baiboly.

Bokin'i Isaia

Ny Bokin'i Isaia, na Bokin'i Izaia, dia boky faminaniana voalohany sy lava indrindra ao amin’ny Tanakh sy ao amin’ny Testamenta Taloha ao amin’ny Baiboly.

Filazantsara

Ny Filazantsara na Evanjely na Vaovao Mahafaly dia fitambaran'ny boky efatra (Matio, Marka, Lioka, Jaona (na Joany)) hita ao amin'ny Testamenta Vaovao ao amin'ny Baiboly, natokana hizaràna amin'ny olona rehetra ny momba ny Fanjakan'Andriamanitra sy i Jesoa Kristy. Ny Kristiana dia mamaky sy mihaino ny Filazantsara satria mino fa hahazo fanampiana amin'ny fiainany manontolo ary hifandray amin'ny Mpahary sy ny voary. Atao hoe Evanjelista na Evanjelistra ny mpanoratra ny Filazantsara. Amin'ny heviny mivelatra dia ilazana ny Testamenta Vaovao ihany koa ny teny hoe filazantsara na vaovao mahafaly.

Filazantsara araka an'i Marka

Ny Filazantsara araka an'i Marka, na Vaovao Mahafaly araka an'i Marka, na Evanjely araka an'i Masindahy Marka dia faharoa amin'ny Filazantsara ao amin'ny Testamenta Vaovao ao amin'ny Baiboly. Ny asa nataon'i Jesosy (na Jesoa) no tian'ny mpanoratra hampitaina: asehony i Jesosy eo am-panatanterahana ny asany amin'ny fanasitranana ny marary, amin'ny fampitomboana isa ny mofo ho an'ny vahoaka. Izany asa izany dia tantarain'ny mpanoratra mba hanaporofoany ny maha avy amin'Andriamanitra an'i Jesosy. Tsy latsaky ny 18 ny isan'ireo fahagagana tantarainy. Ao amin'ny andininy voalohany fotsiny dia efa milaza sahady ny mpanoratra fa i Jesosy no "Zanak'Andriamanitra" (Mar. 1.1) ary any amin'ny faran'io Vaovao Mahafaly io dia taterin'ny mpanoratra ny resak'ilay manamboninahitra miaramila romana teo am-pototry ny hazo fijaliana hoe: "Marina tokoa fa Zanak'Andriamanitra io lehilahy io" (Mar. 15.39).

Fiteny sanskrity

Ny fiteny sanskrity (संस्कृतम saṃskr̥tam ny anarany amin'ny fiteny Indô-Eorôpeanina any India. Misy teny mbola ampiasain'ny fianakavina Bramàna sy sekoly spiritoalista.

Isaia (mpaminany)

Isaia na Izaia dia mpaminany israelita niaina tokony ho tamin’ny taonjato faha-8 tal. J.K. teo anelanelan'ny taona 766 sy 701 tal.J.K. Zanak’i Amosa, izay fianakaviana ambony tao Jerosalema, izy. Mponin’i Jerosalema i Isaia. Niasa tamin’ny antsasany faharoan’ny taonjato faha-8 tal. J.K. izy, tamin’ny fotoana nanombohan’ny Asiriana nanafika matetika miankandrefana, fanafihana izay namaritra ny ho avin’ny fanjakan’i Israely sy ny an’i Joda. Teo anelanelan’ny taona 740 sy 700 tal. J.K. izany, indrindra fa tamin’ny nanjakan’i Ahaza (mpanjakan’i Joda) tokony ho tamin’ny taona 735 tal. J.K. sy ny zanany nandimby azy ary tamin’ny andron’ny mpanjaka Hezekia (na Ezekiasy) tokony ho teo anelanelan’ny taona 715 sy 710.

Jesosy

I Jesosy na Jesoa dia Jiosy tany Palestina izay inoan'ny Kristiana ho zanak'Andriamanitra nirahina ho ety ambonin'ny tany hanavotra ny olombelona tamin'ny alalan'ny fahafatesany sy ny fitsanganany ho velona indray. Izy no foto-pisian'ny Fivavahana kristiana. Antsoina koa hoe Jesoa Kristy na Jesosy Kristy izy.

Lohataona

Ny lohataona no fizaran-taona voalohany amin'ny taona. Amin'ny faritra misy fizaran-taona efatra dia mandimby ny ririnina izy sady dimbiasan'ny fahavaratra. Amin'ny lohataona no manomboka mitsiry sy maniry avokoa ireo zava-maniry nihintsan-dravina nandritra ny ririnina. Mitombo ny halavan'ny andro ary mihena ny an'ny alina. Betsaka ny hazavana sady mihamafana ny andro nefa tsy mbola misy na betsaka ny orana.

Testamenta Vaovao

Ny Testamenta Vaovao dia fizaràna faharoa amin'ny Baiboly kristiana izay voasoratra taorian'ny nahaterahan'i Jesoa Kristy. Izy no mirakitra ny tantaram-piainana sy ny fampianarana nataon'i Jesoa sy ny tantaran'ny fiforonan'ny fiangonana kristiana voalohany. Ny Testamenta Vaovao dia tsy isan'ny Baiboly hebreo. Voasoratra tamin'ny taonjato voalohany taor. J.K. Ny Testamenta Vaovao dia ataon'ny Vavolombelon'i Jehovah hoe "Soratra Grika Kristianina".

Tetiandro malagasy

Ny tetiandro malagasy dia tetiandro nampiasain'ny Malagasy talohan'ny nampiasany ny tetiandro gregoriana nentin'ireo vazaha sady mbola ampiasaina amin'ny sehatry ny fanandroana. Araka ny hevitry ny maro dia tetiandro manara-bolana ny tetiandro malagasy. Tsy tokana anefa ny tetiandro malagasy fa maro vokatry ny fiaviany sy ny fiovany isam-paritra. Avy amin'ireo tetiandro indiana tranainy sy ny fampanjariana anaram-bolana ny anaran'antokon-kintana arabo ireo tetiandro malagasy ireo. Izany no mahatonga ny anaram-bolana sasany hitovitovy amin'ny anaran'antokon-kintana amin'ny haikintana na fanandroana indiana amin'ny teny sanskrita fa ny sasany kosa, izay sady fantatry ny maro, dia avy amin'ny anaran'antokon-kintana amin'ny haikinta arabo.

Hamaky amin'ny fiteny hafa