Baarle

She Baarle (English 'sy çhengey hene) çhengey ny mayrey Hostyn. T'ee goll er loayrt myr y çhengey ghooghyssagh ec y chooid smoo jeh pobbyl y Reeriaght Unnaneyssit, ny Steatyn Unnaneyssit, yn Austrail, y Teelynn Noa, ny h-Erin, y Chanadey as Vannin hene, chammah as ayns çheeraghyn elley er feie ny cruinney.

Bunstoo

She sorçh dy vreneen eh bunstoo, as eh er ny chowraghey rere'n earroo breneenagh echey; dy ghra myr shen, yn earroo dy phrotonyn ayns y çheshvean echey. Dy cadjin, ta'n ennym goll er cur er stoo kemmigagh glen, jeant jeh breneenyn as yn earroo cheddin dy phrotonyn ec dagh fer jeu. Ta bunstooghyn goaill stiagh fir chadjin myr yiarn, argid, airh, carboan as ocsygien. Rish 2008, va 117 er nyn ngeddyn magh, as 92 jeu ry-gheddyn dy najooragh er y Chruinney.

Co-vunstoo

She stoo kemmigagh glen eh co-vunstoo, as eshyn jeant magh jeh daa ny ny smoo bunstooghyn. Foddee oo eshyn y rheynn ayns stoo s’bunneydey liorish aawoalley kemmigagh. Ta strughtoor kemmigagh er lheh oc : t’ad jeant magh jeh breneenyn rere corrillagh soit, er nyn oardaghey ayns strughtoor lesh nastaghyn kemmigagh. Ta co-vunstooghyn goaill stiagh co-vreneenyn kianglt lesh nastaghyn co-ioosagh, sollanyn kianglt lesh nastaghyn eeaneagh, co-vunstooghyn meainagh kianglt lesh nastaghyn meainagh, ny ard-hroggalyssyn kianglt lesh nastaghyn daa-phoullagh. Bunstoo hene, as co-vreneenyn bunstooagh jeant jeh breneenyn jeh un vunstoo, cha nel ad cur "co-vunstoo" orroo.Ta bunstooghyn jannoo co-vunstooghyn jeu hene son dy ve ny smoo shassooagh. T’ad shassooagh tra ta’n cheim vree sodjey magh oc lane lesh lectraneyn. Shen daa ny hoght son y chooid smoo. Shen y fa nagh vel gasyn oaasle aawoalley dy mennick ; ta’n cheim vree shen lane hannah, as myr shen, t’ad shassooagh dy liooar.

Craueeaght

Ta craueeaght çheet er corys smooinaght gheiney ta goaill stiagh possan skeealyn, cowraghyn, credjueyn as cliaghtaghyn ta cur keeal er taghyrtyn seihill y chliaghteyr trooid çheet er cummaght ny s'yrjey, er jeeaght ny er jeeaghtyn, ny er y firrinys jerrinagh. Ta'n chraueeaght currit er enney dy mennick liorish padjeraghyn, oardee, smooinaghtyn dowin, kiaull as ellyn y chliaghteyr, mastey redyn elley, as dy mennick t'ee cochast feeit rish sheshaght as politickaght. Foddee eh cruinnaghey er aggyrtyssyn neughooghyssagh, metafissigoil, as moralagh mychione ny rieughid (y feaynid mooar as dooghys deiney) as foddee ad lhiggey lesh possan leighyn crauee, moraltaght, as aght-vea er lheh. Ta'n chraueeaght goaill stiagh tradishoonyn shendeeagh ny cultooragh, screeuyn, shennaghys, as feayn-skeealleydaght, myrane lesh credjue persoonagh as taghyrt crauee.

Gaelg

She Gaelg (graït: /gɪlg/) çhengey Ghaelagh Vannin. Haink y Ghaelg woish Shenn-Yernish, as t'ee cosoylagh rish Yernish as Gaelg ny h-Albey.

Kemmig

She banglane jeh sheanse ee kemmig (voish yn Ghreagish χημεία), as ish cur geill da stoo. Ta studeyrys kemmigagh bentyn rish ny troggalyn as troyn oc, as shen goaill stiagh caghlaaghyn breneenagh. Son y chooid smoo, t'eh dellal rish breneenyn er nyn bossanaghey myr gasyn, co-vreneenyn, crystalyn ny meainyn. Chammah's shen, ta kemmig bentyn da troyn as eddyr-obbraghey breneenyn ynrican, as jannoo ymmyd jeh'n fys shen er y cheim ry-akin da'n tooill. Rere kemmig jeianagh, ta troyn corpagh stooghyn er nyn reaghey ec y cheim breneenagh, as ish er e shayll er ny reaghey ec kianglaghyn magnaidagh lectragh eddyr-vreneenagh rere leighyn obbrinaght whantum.

Ocsygien

She bunstoo eh ocsygien ny ocsajeen (veih ὀξύς (oxys) ny Greagish ta çhyndaait myr "geayr", as -γενής (-genēs) ta çhyndaait myr "gienteyder"). Ta trimmid breneenagh 15.9994 g·mol-1 echey. Ta earroo breneenagh 8 as cowrey O er. Ta'n ocsygien y trass bunstoo smoo lheeadagh 'sy Tuinney rere cruinnaghey lurg hiddragien as hailium, as t'eh ny vunstoo smoo lheeadagh rere cruinnaghey ayns scroig ny Cruinney. Ta gas yn ocsygien daa-vreneenagh jannoo seose 20.9% jeh thummid aeraght ny Cruinney, as ta 88.8% d'ushtey jeant jeh, rere glout.. She gas gyn daah gyn soar gyn blass eh tra t'eh ayns foaynoo najooragh, as eh ny ghas daa-vreneenagh 'syn 'oaynoo shen lesh y formley O2.

Paarys

She preeu-valley ny Frank eh Paarys (Frangish: Paris). T'eh ny valley smoo 'sy çheer lesh ny smoo na daa villioon cummaltee ayn as ny smoo na nuy millioonyn cummaltee 'sy valjaght. T'eh 86.9 km² er eaghtyr. Ta'n balley soit er y Seine, nane jeh ny h-awinyn smoo scanshoil ny çheerey. Ta'n Seine scarrey yn valley ayns daa heu, y Broogh Clee as y Broogh Jesh. Ta enney share er Paarys er son ny troggalyn ard-ghooagh echey, lhied as y Toor Eiffel, yn Arc de Triomphe as y Louvre.

Steatyn Unnaneysit America

Ta Steatyn Unnaneysit America (Baarle: United States of America)—ny Steatyn Unnaneysit (United States), S.U.A. (U.S.A.) ny America dy cliaghtagh—ny pobblaght chonastagh vunraghtoil ta jeant seose jeh jeih steat as daeed as slyst chonastagh. Son y chooid smoo, ta'n çheer soit ayns America Hwoaie meanagh, raad dy vel hoght steatyn as daeed, chammah as y clyst chonastagh, soit eddyr y Cheayn Sheear as y Cheayn Sheealtagh. T'ee çhemmit liorish y Chanadey da'n twoaie as Meksico da'n jiass. Ta Alaska soit ayns sheear hwoaie ny mooar-rheynn as eh çhemmit liorish y Chanadey da'n shiar echey as lesh y Roosh da'n sheear harrish Mooir Bering. Ta Hawaii ny ellanragh soit 'sy Cheayn Sheealtagh Meanagh. Ta shiartanse dy hallooyn skeaylt magh mygeayrt ny Mooir Caribagh as y Cheayn Sheealtagh.

Wikipedia

Ta Wikipedia ny chicklipaid lectraneagh yl-hengagh heyr ta ry-gheddyn er yn eddyr-voggyl. V'ee currit er bun 'sy vlein 2001 ec Jimmy Wales.

Yn Chroit

She çheer ayns yn Europey ee yn Chroit.

Yn Ghermaan

She çheer 'syn Oarpey ee yn Ghermaan (Germaanish: Deutschland), ny Pobblaght Chonastagh ny Germaan (Germaanish: . T'ee ny soie eddyr Mooir Hostyn, y Danvarg as y Vooir Valtagh 'sy twoaie; y Pholynn as y Phobblaght Çheck 'sy niar; yn Austeyr as yn Elveeish 'sy jiass; as y Rank, Lucsemburg, y Velg as y Çheer Injil 'sy sheear. T'ee 357,021 kilomeader kerrinagh er eaghtyr, as emshyraght tempreilagh eck. Ta 82 villioon cummaltagh eck (pobble smoo yn Unnaneys Oarpagh), as ta'n earroo treeoo smoo dy arragheyr eddyr-ashoonagh cummal aynjee.

Yn Iddaal

Ta'n Iddaal (Iddaalish: Italia) ny Pobblaght ny h-Iddaal (Iddaalish: Repubblica Italiana) ny çheer soit er lieh-innys ny h-Iddaal ayns jiass ny h-Oarpey, as er y ghaa ellan smoo 'sy Veanvooir, y Çhissyl as y Tardeen. T'ee çhemmit liorish y Rank da'n sheear hwoaie, yn Elveeish as yn Austeyr da'n twoaie, as liorish y Clovean da'n shiar hwoaie. Ta San Marino as Ard-Valley yn Phaab daa phaal seyr çheu sthie jeh lieh-innys ny h-Iddaal.

Yn Rank

Ta'n Rank (Frangish: La France, Fockley magh ayns Frangish : [fʁɑ̃s]), ny Pobblaght ny Frank dy h-oikoil (Frangish: République française, focklit magh myr: [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), ny çheer ta ny soie 'syn Oarpey Heear, lesh shiartanse dy chroghaneyn as thallooyn harrish mooir as ad nyn soie er mooar-rheynnyn elley. Ta'n Rank vooar-heeragh sheeyney veih'n Veanvooir dys Mooir yn Eeaght as Mooir Hostyn, as veih'n Rhine dys y Cheayn Sheear. Ta'n ennym L’Hexagone ("Y Shey-Lhiattaghan") currit urree dy mennick er oyr cummey towse-oaylleeagh ny thallooin eck. Ta'n Rank ny pobblaght lieh-eaghtyraneagh unnaneagh as ny preeu ard-smooinaghtyn focklit magh ayns Fogrey ry hoi Kiartyn Deiney as y Teyranagh.

Yn Serb

She çheer 'syn Oarpey Yiass ee yn Serb (Serbish: Србија, Srbija) ny (Serbish: Република Србија, Republika Srbija). She çheer thallooinit çhemmit liorish yn Ungaar da'n twoaie, y Romaain as y Vulgeyr da'n sheear, Pobblaght ny Massadoan as yn Albaan da'n jiass, Montenegro da'n sheear yiass, as Bosnia as Herzegovina as y Chroit da'n sheear. She Belgraaid y preeu-valley.

Read in another language