21 Ionawr

21 Ionawr yw'r 21ain dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 344 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (345 mewn blwyddyn naid).

Apollo 11

Taith ofod Americanaidd oedd Apollo 11 a gludodd y dau ddyn cyntaf i wyneb y lleuad a hynny yng Ngorffennaf 1969 fel rhan o Rhaglen Apollo NASA. Hon oedd pumed taith ofod y cynllun a alwyd yn Rhaglen Apollo taith i'r lleuad neu o amgylch y lleuad. Lansiwyd y roced Saturn V ar 16 Gorffennaf 1969 gyda'r tri gofodwr canlynol arni: y prif ofodwr Neil Armstrong, peilot y Command Module sef Michael Collins a pheilot y goden lanio sef Buzz Aldrin (Edwin Eugene 'Buzz' Aldrin, Jr). Ar 20 Gorffennaf cerddodd Armstrong ac Aldrin ar wyneb y lloer, y dynion cyntaf i wneud hynny, tra fod Collins yn cylchdroi yn y brif goden. Wnaeth Armstrong ac Aldrin gerdded ar y lleuad am ryw ddwy awr, yn casglu samplau o gerrig a llwch. Dychwelodd y criw i'r Ddaear ar 24 Gorffennaf 1969.

Baghlan (talaith)

Un o daleithiau Affganistan, yng ngogledd-ddwyrain y wlad, yw Baghlan.

Basalt

Craig igneaidd yw Basalt. Mae'n llwyd neu'n ddu gyda gronynnau mân. Un o'r llosgfynyddoedd mwyaf peryglus yw llosgfynydd basalt gan nad oes neb yn gwybod pryd y bydd yn ffrwydro.

Blas

Yr ymdeimlad a geir yn y geg pan ddaw’r tafod i gysylltiad â sylwedd ydy blas neu 'archwaeth' (lluosog 'blasau'). Yn draddodiadol ceir 5 math o flas, sy'n perthyn i'r system flasu. Yn ffigyrol gall y gair 'blas' olygu 'mwynhad o rywbeth' ee "Pan oedd yn iau, cafodd flas ar nofelau ffug-wyddonol" a gall yr ystyr gyfleu'r pleser neu'r profiad byr o rywbeth sy’n cyfleu ei natur sylfaenol.Mae'r ymdeimlad hwn o flasu'n digwydd pan fo sylwedd (bwyd fel arfer) yn adweithio'n gemegol yn y geg gyda chelloedd arbennig ar y blasbwyntiau (taste buds) a leolir bron i gyd ar y tafod a'r epiglotis. Ynghyd ag arogl, dyma'r ffordd y mae'r corff yn penderfynu a yw bwyd yn dderbyniol, yn ffres, yn dda, yn flasus. Mae'r wybodaeth yn cael ei gludo o'r blasbwyntiau, a elwir yn Lladin yn gustatory calyculi, i'r ymennydd drwy'r nerf deircainc (trigeminal nerve). 'Breithell' neu 'gortecs flasu' yr ymennydd sy'n gyfrifol am ganfod blas.

Crwst

Bwyd pob a wneir o does yw crwst. Gwneir y toes o flawd, halen, cymhareb uchel o fraster, ac ychydig o hylif. Gall hefyd gynnwys siwgr a chynhwysion eraill i flasu. Y prif fathau o does a ddefnyddir i wneud crystiau yw crwst brau, crwst pwff, crwst haenog, a chrwst choux. Mae gwasgedd anwedd dŵr yn chwyddo'r swigoed aer yn y toes tra'n pobi, a gall yr ager a gynhyrchir wrth i'r braster gyrraedd ei doddbwynt hefydd lefeinio'r crwst. Lefeinir y mwyafrif o grystiau gan ager yn unig, ond ceir crystiau bras a lefeinir gyda burum megis crystiau Danaidd a brioche.Melysfwydydd yw'r mwyafrif o grystiau, ond ceir rhai crystiau sawrus megis vol-au-vents, bouchées, a rholiau selsig. Bwyteir crystiau melys am bwdin ac hefyd am damaid gyda choffi yng nghanol y bore neu am de'r prynhawn. Defnyddir crwst ar ffurf dalennau tenau i leinio padellau i wneud peis a thartenni. Paratoir cig a pates en croûte drwy eu hamlapio mewn crwst. Gellir hefyd siapio dalennau trwchus o grwst, a'u llenwi gyda sglein neu eisin.

Cymraeg

Aelod o'r gangen Frythonaidd o'r ieithoedd Celtaidd a siaredir yn frodorol yng Nghymru, gan Gymry a phobl eraill ar wasgar yn Lloegr, a chan gymuned fechan yn Y Wladfa, yr Ariannin yw'r Gymraeg (hefyd Cymraeg

Cynnwys rhydd

Cyfeiria'r term cynnwys rhydd, neu wybodaeth rhydd, at unrhyw fath o waith at bwrpas, gwaith celf, neu gynnwys heb unrhyw gyfyngiad cyfreithiol arwyddocaol i ryddid pobl i ddefnyddio, dosbarthu copïau, addasu ac i ddosbarthu gwaith sy'n tarddu o'r cynnwys. Mae'n wahanol i gynnwys agored; gellir addasu cynnwys neu ffeiliau "rhydd"; nid yw bob amser yn bosib gwneud hynny gyda ffeiliau "agored".

Japan

Mae Japan (Japaneg: 日本 ynganiad Nihon; Nippon neu Nihon-koku) (hefyd yn Gymraeg, Siapan) yn wlad sy'n cynnwys 6,852 o ynysoedd yn nwyrain Asia; y 4 fwyaf yw Honshu, Hokkaido, Kyushu, a Shikoku. Fe'i hamgylchynnir gan y Cefnfor Tawel (Taiheiyō), Setonaikai a Môr Japan (Nihonkai). Gorwedda i'r de-ddwyrain o Rwsia, i'r dwyrain o Tsieina a Chorea ac i'r gogledd-ddwyrain o ynys Taiwan.

Rhif Llyfr Safonol Rhyngwladol

Rhif cofrestru a ddefnyddir yn y fasnach lyfrau yw'r Rhif Llyfr Safonol Rhyngwladol (ISBN o'r Saesneg International Standard Book Number). Fe'i defnyddir yn helaeth gan siopau llyfrau a llyfrgelloedd er enghraifft. Rhoddir rhif arbennig i bob llyfr a gyhoeddir, ond nid i gyfnodolion (defnyddir ISSN).

Saesneg

Iaith frodorol Lloegr ydyw Saesneg (English). Mae'n un o ddwy iaith swyddogol Cymru (ynghyd â'r Gymraeg) yn ogystal, ac yn un o ieithoedd mwyaf y byd.

Sefydliad Wicimedia

Sefydliad di-elw elusennol ydy Sefydliad Wicimedia (Saesneg: Wikimedia Foundation). Mae ei bencadlys yn San Francisco, California, yr Unol Daleithiau, trefnir eu gweithgareddau o dan cyfraith talaith Florida, lle seilwyd y sefydliad yn wreiddiol. Mae'n gweithredu sawl prosiect wici cydweithredol ar y we, gan gynnwys Wicipedia, Wiciadur, Wiciddyfynnu, Wicilyfrau, Wicitestun, Comin Wikimedia, Wicirywogaeth, Wicinewyddion, Wiciversity, Wikimedia Incubator a Meta-Wici. Y prosiect mwyaf yw'r Wicipedia Saesneg, sy'n un o'r deg gwefan a gaiff ei ymweld amlaf yn fyd-eang.

Tabled cyfrifiadurol

Dyfais symudol, electronig yw'r tabled cyfrifiadurol, neu'n syml: tabled neu llechen. Mae'n defnyddio system weithredu (OS) symudol (fel y ffôn llaw) a sgrin gyffwrdd LCD a batri gwefrol (ailwefradwy) mewn un pecyn tenau, fflat. Gall faint y tabled amrywio, ond ar gyfartaledd maent yn 18 cm (7 modfedd) yn groesgornel, gyda gallu wi-fi yn unig, ar wahân i'r tabledi drytaf sydd a chysylltiad cellog i'r we.Mae'r tabled yn fath o gyfrifiadur, ond gyda llai o fewnbwn / allbwn oherwydd ei faint (e.e. dim cysylltiad USB); defnyddir stylws, pensil neu fysedd i fforio o gwmpas y sgrin yn hytrach na'r llygoden arferol. Gellir hefyd ei reoli gydag ystumiau e.e. symudiadau'r dwylo neu'r llaw, neu gydag chyfarwyddiadau lleisiol. Mae rhan fwyaf o'r dyfeisiau yma yn defnyddio rhith-fysellfwrdd ar y sgrîn, ond gellir cysylltu un real drwy Bluetooth diwifr, os oes angen.

Tecwyn Roberts

Roedd Tecwyn Roberts (10 Hydref 1925 – 27 Rhagfyr 1988) yn beiriannydd awyrofod o Gymro. Yn y 1960au chwaraeodd ran bwysig yng nghynllunio Canolfan Rheoli Taith (Mission Control Center) yng Nghanolfan Ofod Johnson NASA yn Houston, Texas a chreu rhwydwaith cyfathrebu a thracio byd-eang NASA.Gwasanethodd Roberts fel Swyddog Deinameg Hedfan cyntaf NASA ar Brosiect Mercury i roi'r Americanwr cyntaf yn y gofod. Ymunodd wedyn â Chanolfan Ofod Goddard NASA lle bu'n gwasanaethu fel Cyfarwyddwr a Rheolwr system cyfathrebu a thracio byd-eang y Ganolfan, a oedd yn cefnogi rhaglenni NASA ar gyfer hedfan mewn cylchdro daear isel di-griw a chyda chriw.

The Body Shop

Etholfraint cosmetigau ail-fwyaf y byd ydy The Body Shop International plc, a adnabyddir fel The Body Shop, mae ganddi 2,400 o siopau mewn 61 gwlad. Lleolir pencadlys The Body Shop yn Littlehampton, Dwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr. Sefydlwyd gan y diweddar Fonesig Anita Roddick, mae erbyn rhyn yn rhan o grŵp corfforedig L'Oréal.

Unol Daleithiau America

Gweriniaeth ffederal yng Ngogledd America yw Unol Daleithiau America (Saesneg: United States of America) neu'r Unol Daleithiau (hefyd, yn enwedig ar lafar, "America"). Mae hanner cant o daleithiau yn yr undeb. Lleolir y 48 talaith gyfagos rhwng Canada i'r gogledd a Mecsico i'r de. Lleolir Alaska yng ngogledd-orllewin y cyfandir i'r gorllewin o Ganada. Ynysfor yng nghanol y Cefnfor Tawel yw'r dalaith arall, sef Hawaii.

Wici

Wici (Saesneg: Wiki) yw gwefan sy'n galluogi ei ddefnyddwyr i olygu'r cynnwys, weithiau heb angen cofrestru. Mae'r rhwyddineb hwn o ryngweithiad a gweithrediad yn gwneud wicïau yn offer effeithiol ar gyfer ysgrifennu cydweithredol. Gall y gair "wici" hefyd cyfeirio at y feddalwedd gydweithredol ei hunan sy'n galluogi gweithrediad gwefannau wici, gan gynnwys y wefan gyfrifiadurol WikiWikiWeb (y wici cyntaf) a gwyddoniaduron ar-lein megis Wicipedia.

Wikipedia

Gofal: ceir erthygl arall, gydag enw tebyg, sef Wicipedia.Gwyddoniadur rhyngwladol, amlieithog a reolir gan y Wikimedia Foundation yw Wikipedia (Cymraeg: Wicipedia). Dechreuodd y fersiwn Saesneg ar y 10 Ionawr 2001, ac yn ystod y pum mlynedd ddilynol, dechreuwyd fersiynau mewn dros 200 iaith arall. Ar ddiwedd 2001, roedd dros 20,000 erthygl yn y fersiwn Saesneg a 18 o wahanol ieithoedd. Erbyn Mehefin 2010, roedd 3.3 miliwn erthygl.

Yr Eidal

Gwlad yn ne Ewrop yw Gweriniaeth yr Eidal neu'r Eidal (Eidaleg: Italia). Mae'r rhan fwyaf o'r wlad yn benrhyn mawr siâp esgid uchel gyda nifer o ynysoedd yn y Môr y Canoldir: Sisili a Sardegna ydyw'r mwyaf. Yn y gogledd mae mynyddoedd yr Alpau. Ceir môr ar dair ochr i'r Eidal, ond yn y gogledd mae'n ffinio ar Ffrainc, y Swistir, Awstria, a Slofenia. Y tu mewn i'r Eidal mae dwy wladwriaeth fach: San Marino a Dinas y Fatican.

Darllen mewn iaith arall