ტუნისი

ტუნისი ((არაბ. تونس‎‎), ოფიციალური ჯოხოდვალა — ტუნისიშ რესპუბლიკა[3] (არაბ. الجمهورية التونسية‎‎, ალ-ჯუმჰურიია ატ-ტუნისიია)) ) — სახენწჷფო ოორუე აფრიკას, სქირონაშქა ზუღაშ ობჟათე წყარპიჯის. ომძღჷ ალჟირი დო ლიბია.

ტუნისიშ რესპუბლიკა
الجمهورية التونسية‎
ტუნისი
ტუნისიშ შილა ტუნისიშ გერბი
ჰიმნი: Himat Al Hima
ტუნისიშ ორენი
ნანანოღა
(დო უდიდაში ნოღა)
ტუნისი

36°50′ ოორ. გ. 10°09′ ბჟად. გ. / 

ოფიციალური ნინა(ეფი) არაბული
რელიგია ისლამი (სუნიტური გეჸვენჯობაშ)
თარობა საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ბეჯი კაიდ ეს-სებსი
 -  პრ.-მინისტრი მეჰდი ჯომაა
ფართობი
 -  გვალო 163,610 კმ2 (91-ა)
 -  წყარი (%) 5.0
მახორობა
 -  2013 ფასებათ Increase2.svg 10 835 873[1] (79-ა)
 -   census 8,785,711 
 -  მეჭედალა 61,5 ად/კმ2 (133-ა)
ედპ (ჸუპ) 2010 ფასებათ
 -  გვალო $100.3 მილიარდი (მა-70)
 -  ართ მახორუშე $9,630 (73-ა)
აგი (2013) 0,712[2] (მაღალი) (94-ა)
ვალუტა ტუნისური დინარი (TND)
ბორჯიშ ორტყაფუ CET (UTC +1სთ.)
 -  ზარხულიშ (DST) CET (UTC +2სთ.) (UTC)
ქიანაშ კოდი TUN
Internet TLD .tn
ოტელეფონე კოდი +216

ჯოხოდვალა

  • ოფიციალური: ტუნისიშ რესპუბლიკა.
  • ერუანული: تونس; Al Jumhuriyah at Tunisiyah.
  • ეტიმოლოგია: ჯოხო მოურს ნანანოღაშე - ტუნისიშე, ნამუთ ანტიკური კართაგენიშ ხოლოსიე აკოგაფილი.

გეოგრაფია

Tunisia-CIA WFB Map

ტუნისიშ ტერიტორია ოორუეშე ობჟათეშა დოხოლაფირო 800 კმ-ს იდვალუაფუ. წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა დოხოლ. 1200 კმ. დიდი ჸურეეფიე: ტუნისი, ჰამამათი, გაბესი. წყარპიჯიშ მანგას მიარე კოკიე (ჯერბა, კერკენიშ კოკეფი დო შხვა).

რელიეფი უმენტაშო გუზუბამი ვაკე რე. ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 1/3 ატლასიშ გვალეფს დო გვალონაშქა პლატოს უკებჷ. ტუნისიშ ქჷნდჷრიშ ბჟადალ ნორთის ეპონილიე გვალა შამბი (1544 მ - ქიანაშ უმაღალაში კონკა). ტერიტორიას დოსქილადირი ნორთი უკებჷ ტუნისიშ რზენეფს დო ტუნისიშ საჰელს. უკიდაშ ობჟათეს რე ქვიშამი ტიოზი რმელ-ალ-აბიოდი.

სასარგებელო დინოხურიშეფი რე რკინაშ მადანი, ფოსფორიტეფი, ნაფთობი, ორთაშური გაზი, ტყვიაშ, თუთიაშ, ვარჩხილიშწყარიშ, მანგანუმიშ მადანი, ფლუორიტი, ბარიტი, კალიუმიშ ჯიმუეფი.

ჰავა უმენტაშო სუბტროპიკული სქირონაშქა ზუღაშიე, უკიდაშ ობჟთეს - ტროპიკული ტიოზიში. ოორუეს ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა რე 10°C, კვირკვეში - 26°C; ობჟათეს, მეჸუნელო, 21°C დო 33°C. ნოლექეფი გვალონაშქა პლატოშ ოორუე ნორთის 1000-შე 1500 მმ-შახიე წანმოწანას, დოსქილადირ ნორთის - 400-შე 600 მმ-შახ, ტუნისიშ ქჷნდჷრიშ ობჟათეს - 100 - 200 მმ.

წყარმალუეფიშ დიდი ნორთი ორხველჷ უადიშ ტიპის. უდიდაში წყარმალუ რე მეჯერდა. ქიანაშ ოორუე ნორთის რე ტობეფი ბიზერტა დო გარაით-აშქელი. ოორუეს უმენტაშო რე ყავაშფერი კარბონატული დიხეფი, ატლასიშ გვალეფს - ტყაშ ჸომრალი; ობჟათეთ გვერდოტიოზეფს შქირუ-ყავაშფერი (აკან-აკან ჯიმოლერი) დო ტიოზიშ პრიმიტიული დიხეფიე. ორთაშობური ჩანარობა ძალამო დეგრადირაფილიე. გვალეფს ფურცელმაცჷმე დო იროწვანე ტყალეფი დო მაკვისიშ ტიპიშ ქვერჩხონი რე. დიდი ეკონომიკური შანულობა უღჷ კორპიშ ჭყონიშ მასივეფს.

სახენწჷფო

  • სახენწჷფო სისტემა : საპრეზიდენტო რესპუბლიკა.
  • სახენწჷფოშ მადუდე : პრეზიდენტი.
  • კანონმადვალუ ორგანო : ჟირპალატიანი პარლამენტი: ჟიდონი (წჷმმარინაფალეფიშ) პალატა (126 მაკათური), გიმენი (დეპუტატეფიშ) პალატა (189 მაკათური).
  • ადმინისტრაციული დორთუალა : 24 გუბერნია (Governorate).

დემოგრაფია

  • მახორობა - 10,074,951 (2005), თინეფს შქას 97,2% ტუნისარი არაბი, 1,1% ბერბერი.
  • სახენწჷფო ნინა : არაბული. შხვა ნინეფი - ფრანგული (ბიზნესი დო დიპლომატია).
  • რელიგია : ისლამი.
  • ნანანოღა : ტუნისი (700 ვითოში).
  • ნოღეფი : სფაქსი (270), არიანა (217), ტადამან დავარ ჰიშარი (189), სუსი (156).

ეკონომიკა

  • რესურსეფი : ნავთი, ფოსფატეფი, რკინაშ მადანი, ტყვია, თუთია, ჯიმუ.
  • ექსპორტი : ნაფთობი, ფოსფატეფი, საფეიქრო ნაწარმი, ხილი, ჩხომეულობა.
  • ერუანული შემოსალი ართ შურშო : 2.000 $.
  • ვალუტა : ტუნისიშს დინარი (TND);

ისტორია

CarthageMap
კართაგენიშ კონტროლირებადი ტერიტორია ჯვ. წ. III ოშწანურას

ტუნისიშ ტერიტორიას ადამიერი უჯვეშაში ბორჯიშე ოხორანდჷ. ჯვ. წ. 825 წანას ფინიკიარეფქ თაქ აკოქიმინეს ჭკორმაღვენჯე ნოღა-სახენწჷფო კართაგენი, ნამუქჷთ ჯვ. წ. II ო-შახ არსებენდჷ. პუნიკური ლჷმეფიშ შედეგო კართაგენქ აკოცუ, ტუნისიქ რომიშ აფრიკული საღვენჯოეფიშ აკოდგინალუაშა გენშართჷ. ახ. წ. I ოშწანურას ტუნისის ქირსიანობაშ გოფაჩუაქ ქჷდიჭყჷ. 439 წანას ვანდალეფქ გეჭოფეს, დო 534 წანას ბიზანტიაშ ღვენჯობაშა გეგნორთჷ. VII ოშწანურაშ ეკონიას ტუნისი არაბეფქ გეჭოფეს დო ომაიანეფიშ სახალიფოშ აკოდგინალუაშა გემიშეჸონეს. VII ოშწანურაშ ეკონიას დო VIII ოშწანურაშ ეკონიას, ტუნისიშ მახორუ მახორობაშ უდიდაშ ნორთიქ ისლამი მიღჷ. 800 წანას ტუნისიქ აბასიანეფიშ სახალიფოშე გეგიშართჷ დო ზოხორინელ სახენწჷფოთ გინირთჷ არაბული დინასტიაშ აღლაბიდეფიშ (800-909 წწ) დუდალათ. 909 წანას შიიტი ბერბერეფიშ არყებაშ შედეგო აღლაბიდეფიშ დინასტიაქ ქჷდანთხჷ დო ქიანაშ ოდუდეშა ფატიმიდეფიშ ისმაილისტური დინასტიაქ ქჷმორთჷ. ფატიმიდეფიშ ტირანიათ გჷმოწვაფილი უბაღებულობათ გჷმირინუ ზირიდეფიშ ბერბერულ დინასტიაქ დო 1048 წანას აკოქიმინჷ ზოხორინელი სუნიტური სახენწჷფო (ცენტრი - კაირუანი). 1160 წანას ტუნისიქ გენშართჷ ალმოჰადეფიშ სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა, ნამუშ აკოცჷმაშ უკული ჰაფსიდეფიშ სახენწჷფოს (1229-1574 წწ) დემორჩილჷ. 1574 წანას ტუნისი თურქეფქ გეჭოფეს დო ოსმალეთიშ იმპერიაშ პროვინციათ გინართინეს, მარა სულთანიშ ხეშუულება ტუნისის ნომინალური რდჷ. 1591 წანაშე ქიანას ტუნისარი დეეფი, უკული ხოლო მურადიდეფიშ დინასტიაშ (1612-1702 წწ) ბეეფი მართჷნდეს. თე ბორჯიშე ტუნისის ქჷდიჭყჷ სახენწჷფობური დო პოლიტიკური რინაშ აბანობური ტრადიციეფიშ აკოპონუა. 1705 წანას ჰუსაინიდეფიშ დინასტიაშ ბეეფქ ტუნისიშ ზოხორინელი სახენწჷფო ქჷდარსხუეს. ოსმალეთიშ სულთანიშ სიუზერენიტეტიშ აღიარაფაშ უმკუჯინალო, ჰუსაინიდეფი ცადენდეს ზოხორინელი გალენი დო დინოხოლენი პოლიტიკაშ გატარებას; თინეფქ გატარესჷ სოციალური გჷნოქიმინუეფი. XIX ოშწანურაშ 40-იან წანეფს გეუქვჷ ჭკოლარობაქ, აკიქიმინჷ რეგულარული არმია და ფლოტიქ. 1861 წანას გჷმიბჟინუ ტუნისიშ მაართა კონსტიტუციაქ („დუსთური”). XVIII ოშწანურაშე ევროპულ სახენწჷფოეფქ გემიშართეს ტუნისიშა. XVIII ოშწანურაშ მაჟია ნორთიშე ქჷდირსხუ მუსხირენ ფრანგულ კოლონიაქ. 1881 წანას საფრანგეთიშ ჯარქ ტუნისიშა გემიშეჭკირჷ დო ტუნისარეფიშ აწმარენჯობაშ უმკუჯინალო ბეის აპიჯალა ქჷდადვალაფუ პროტექტორატიშენი. ტუნისიქ საფრანგეთიშ კოლონიათ გჷნირთჷ.

არძაშე რჩქინელი ბეეფი:

  • ჰუსეინ ბენ ალი (1705-შე)
  • ალი-ბეი (1759—1782)
  • ჰამუდა-ფაშა (1782—1814)
  • აჰმედი (1837—1855)
  • მუჰამედ ეს-სადოკი (1881)
  • მონსეფი (1942—1943)
  • მუჰამად VIII ალ-ამინი (1943—1957)

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ მალობას, ტუნისის დიო „ვიშიშ” თარობა მართუნდჷ (1940-1942 წწ), უკული - იტალია-გერმანიაშ ოკუპაციაშ (1942 წანაშ გერგობათუთა - 1943 წანაშ მესი) გიმე რდჷ. 1954 წანაშ 31 კვირკვეს საფრანგეთიქ ტუნისის დინოხოლენი ავტონომია ქიმეჩჷ. 1955 წანაშ 3 მანგის ხემოჭარილი საფრანგეთ-ტუნისიშ კონვენციათ ქიანაშ მართუალაქ ერუანული თარობაშ ხეშა გეგნორთჷ. 1956 წანაშ 20 მელახის ტუნისიქ ზოხორინალა გეგმაცხადჷ. 1957 წანაშ 25 კვირკვეს მონარქიაქ გეუქვჷ დო რესპუბლიკა გეგმაცხადჷ.

1934-87 წანეფს ქიანას მართუნდჷ ჰაბიბ ბურგიბა. თინა საერო იდეოლოგიას ატარენდჷ (ოსურეფიშ ემანსიპაცია, მიარეჩილობაშ გოუქვაფა, უფასო გონათუა) დო ისლამურ ფუნდამენტალიზმის მოვარიენდჷ. თეწკჷმა ართო ჭიეჭიეთ ამანგარენდჷ მუშ ხეშუულებას, მუთ დიქტატორულ მართუალაშა გეგნართჷ. 1987 წანას თინა სირჩინუეშ გეშა გეგნარნეს. ახალი პრეზიდენტი თიში წიმი პრეზიდენტიშ მართუალაშ სტილს ინარჩუნენდჷ 2011 წანაშახ.

ტრანსპორტი

Bahnhof Sfax
მახინწალი ტიბმალიშ დუდით, ნოღა სფაქსის SNCFT

ქიანას ბრუო ოერეფშქაშე აეროპორტი რე, აეროპორტეფიშ ედომუშამი მუდანობა რე 29 (2013 წანაშ მუნაჩემეფით).[4] ქიანაშ უდიდაში აეროპორტეფიე: ენფიდა, ტუნის-კართაგენი, ჰაბიბ ბუგრიბიშ ჯოხობუაშ აეროპოერი მონასტირი დო შხვ.

ქიანაშ რკინაშშარაშ რშვილიშ სიგჷრძა, ნამუსჷთ მართენს კომპანია SNCFT (ფრანგ. Société Nationale des Chemins de Fer Tunisiens), 1900 კმ.-შე მეტიე, თაურჷშე ლიანდაგი 1435 მმ სიფართეთიე — 473 კმ[5] დო 1674 კმ 1000 მმ სიფართეშ ლიანდაგეფით.

ოერეფშქაშე ოღალიე გინოღალუეფი იხორციელებუაფუ ოზუღე ტრანსპორტეფით. ქიანაშ თარი პორტეფიე: ჰალკ-ელ-უედი, სფაქსი, ბიზერტა, სეჰირა, სუსი[5].

მონძეობა

Ruines de Carthage
კართაგენიშ აკნაცჷმეფი

კართაგენიშ აკნაცჷმეფი, ტუნისიშ დო სუსიშ მედინა, პუნიკური ნოღეფი კერკუანი დო აკროპოლი, ელ-ჯემიშ ამფითეატრი.

სქოლიო

  1. Census.gov (2013). Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce. დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2013-05-09-ს. კითხირიშ თარიღი: 2013-05-09.
  2. Human Development Report 2013. United Nations Development Programme (2013). დოარქივაფილი რე ორიგინალშე 2013-08-13-ს.
  3. მოსოფელიშ ატლასი. Роскартография, 2010. ISBN 978-5-85120-295-7
  4. The World Factbook
  5. 5.0 5.1 Большая советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 26. Тихорецк — Ульяново. 1977. 624 стр., илл.; 46 л. илл. и карт.

ლიტერატურა

ალჟირი

ალჟირი(არაბ. الجزائر‎‎), ოფიციალურო ალჟირიშ ჯარალუაშ დემოკრატიული რესპუბლიკა, ოორუე აფრიკას. სიკაბეტათ სქირონაშქა ზუღას მაართა, აფრიკაშ კონტინენტის მაჟირა დო მოსოფელს მავითაართა ქიანა რე.

ალჟირს ოორუე-ელახშე ომძღჷ ტუნისი, ბჟაეიოლშე ლიბია, ბჟადალშე მაროკო, ობჟათე-ბჟადალშე ბჟადალ საჰარა, მავრიტანია დო მალი, ობჟათე-ჯაეიოლშე ნიგერი, ოორუეშე - სქირონაშქა ზუღა. ალჟირიშ ფართობი მეხოლაფირო 2,400,000 კვადრატული კილომეტრი რე. ნანანოღა რე ალჟირი.

ალჟირი რე არაბული ქიანეფიშ ლიგაშ, გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ, აფრიკაშ რსხუშ დო ოპეკიშ მაკათური ქიანა.

არაბული ნინა

არაბული ნინა — არაბეფიშ ოდაბადური ნინა. არაბული რე აფრაზიული ფანიაშ სემიტური ბუნაშ ნინა. რე მუსულმანეფიშ საკულტო ნინა.

არაბული ქიანეფიშ ლიგა

არაბული ლიგა (არაბ. الجامعة العربية‎‎), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხო არაბული ქიანეფიშ ლიგა (არაბ. جامعة الدول العربية‎‎) — საირქიანო ორგანიზაცია, ნამუთ იკათუანს 22 არაბულ ქიანას დო პარტნიორ სახენწჷფოეფს. ორგანიზაციაქ დირსხუ 1945 წანაშ 22 მელახის. უმაღალაში ორგანო — ლიგაშ სხუნუ იდვალუაფუ კაიროს (ეგვიპტე).

დოჰა

დოჰა (الدوحة) — კატარიშ ნანანოღა დო უდიდაში ონიშოლი. 2008 წანაშ მუნაჩემეფით ნოღას ოხორანს 998,651 ადამიერი. დოჰას რე დორსხუაფილი შხვადოშხვა კომპანიეფიშ შტაბეფი: Qatar Petroleum, Qatargas, RasGas დო შხვა. დოჰას რე ინტერნაციონალური აეროპორტი. ნოღას რე ტელეკომპანია ალ ჯაზირაშ ცენტრალური ოფისი ხოლო.

იბადიტეფი

იბადიტეფი, აბადიტეფი (არაბ.: الاباضية, ალ-იბადია) — ხარიჯიტეფიშ მუსლიმანური სექტაშ ზჷმიერი სუაშ გემაჸვენჯეფი. იბადიტეფიშ სექტაქ გორჩქინდჷ ერაყის VII ოშწანურას, ჯოხოდვალა მიღჷ აბდ ალ-ლაჰ იბნ იბადიშე, ნამუქჷთ გჷმოქიმინჷ აბადიტეფიშ მოსოფელიშმეჯინალა. იბადიტეფი ობურჯუდეს ტაჰირთიშ იმამატის (761-909). ასე იბადიტეფქ ქჷდოსქიდეს ომანს, კოკი ზანზიბარს დო ოორუე აფრიკაშ კანკალე ქიანას (ალჟირი, ტუნისი, ლიბია).

კაირო

კაირო (არაბ. القاهرة; al-Qāhirah) — ეგვიპტეშ ნანანოღა; 15.2 მილიონიანი მახორობათ (აგლომერაცია) უდიდაში ნოღა რე აფრიკას; მოსოფელს რანწკით მა-16 არძაშე მეჭედელო დოხორელი მეტროპოლია.

თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ნოღაშ ოფიციალური ჯოხო რე „ალ-ქაჰირა“, აკანური მახორუეფი თის მუჭოთ წესი ქიანაშ ჯოხოთ „მაშრ“ (არაბ. مصر) მიშინუანა აკანურ დიალექტშა. ჯოხო „ალ-ფაჰირა“ ითანგუაფუ, მუჭოთ „გომორძგვილი“. ჯოხოშ წჷმოულობა ნორაშ დორსხუაფაშ ბორჯის პლანეტა მოროხიშ დგომარობას მირჩქინანა. მარსი დესტრუქციაწკჷმა იმანგებუ დო არაბულო თის „ალ-ნაჯმ-ალ-ქაჰირქ“ გიადჷ ჯოხოთ, ლეგენდაშ მეჯინათ, ზუსტას თაურეშე ოკო რდას ნოღაშ ჯოხო ხოლო. მარა ისტორიულო ნოღაშ ჯოხო თიშ ტიტულშე „ქაჰირატ-ალ-ადაა“ (ნტერეფიშ გიმარჯგინე) ოკო მიშას. თე ტიტული ნოღას მიაჩჷ თიშ ნძალიერობაშ სტატუსიშ გეშა, თიშენ, ნამჷ-და ურცხოელეფიშ ჯარეფიშით ნოღაშ ეჭოფუაშ მიარე ცადება ირო კვარჩხას ითებუდჷ (სამანგ. მონღოლეფიშ, ჯვაროსანეფიშ დო ოსმალეფიშ მიშაკათინეფი).

ლიბია

ლიბია (არაბ. ليبيا‎‎), ოფიციალურო ლიბიაშ რესპუბლიკა — ქიანა ოორუე აფრიკაშ მაღრიბიშ რეგიონს, სქირონაშქა ზუღაშ პიჯის. ბჟაეიოლშე უხურგანს ეგვიპტე, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — სუდანი, ობჟათეშე — ჩადი დო ნიგერი, ბჟადალუშე — ალჟირი დო ტუნისი. 1,8 მლნ კმ² ფართობით ლიბია მოსოფელიშ მა-17 უდიდაში ქიანა რე.

მანამა

მანამა — ბაჰრეინიშ ნანანოღა დო თარი ეკონომიკური ცენტრი. იდვალუაფუ კოკი ბაჰრეინიშ ოორუე წყარპიჯის. საავტომობილო შარათ მითმიარსხუ ნოღა მუჰარაკის, სოდე იდვალუაფუ ქიანაშ თარი აეროპორტი.

მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტი

მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტი გჷთმოხურგანც, ნამუ ობიექტი მიშეღანი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშან. კომიტეტი აკმოდირთუ 21 სახენწჷფოშ წჷმმარინაფალეფშე, ნამუეფსჷთ გჷშმაგორჷნა გენერალური ასამბლეაშ მაკათური სახენწჷფოეფი, ოთხი წანაშ ხანით.მოსოფელიშ მონძალაშ კონვენციაშ მეჯინათ, კომიტეტიშ მაკათურიშ ნებაქუნილობაშ ხანი რე ამშვი წანა, მორო ბრელი მაკათური სახენწჷფო კომიტეტიშ მაკათურეფს გჷშმაგორჷნს მუნეფიშ კორინით, ხვალე ოთხი წანაშ ხანით, შხვა ქიანაშ წჷმმარინაფალეფსჷთ ქიამიაჩანი კომიტეტიშ მაკათურობაშ მეშქაშალაქჷნ.

მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული არაბულ ქიანეფს

მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებული — თენა რე იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული არაბულ ქიანეფს. თაურეშე კანკალე ქიანა იდვალუაფუ აფრიკას დო აზიას.

მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას

მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებული - თენა რე გოართოიანაფილ ნაციეფიშ განათებაშ, მენცარობაში დო კულტურაშ ორგანიზაციაშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული აფრიკას.

ოორუე აფრიკა

ოორუე აფრიკა — იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ არძაშე ფართო ნორთის. გეოპოლიტიკურო, გოეროშ გოთანჯუათ აფრიკაშ თე ნორთშა მიშმურს:

ალჟირი

ბჟადალი საჰარა

ეგვიპტე

ლიბია

მავრიტანია

მაროკო

სუდანი

ტუნისიშხირას თე ნორთის მიორხველჷნა კანარიშ კოკეფს, ეთიოპიას, ერიტრეას დო მადეირას.

საჰარა

საჰარა — მოსოფელიშ უდიდაში ქვიშამი ტიოზი, ფართობით 9 მლნ კმ².

საჰარა იდვალუაფუ ოორუე აფრიკას. თიში ხანი დოხოლაფირო 2,5 მილიონი წანა რე. ჯოხო „საჰარა“ მუთმოურს არაბულშე (صحراء‎) დო შანენს ტიოზის. თის აფრიკაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 1/4 უკებჷ, ანუ დახე ავსტრალიაშ მანგი ფართობი. საჰარაშ ხურგეფს ედომუშამო ვარა ნორთობურო მორთინაფილი რე 11 სახენწჷფო: მაროკო, ალჟირი, ტუნისი, ლიბია, ეგვიპტე, ბჟადალ საჰარა, მავრიტანია, მალი, ნიგერი, ჩადი, სუდანი. საჰარაშ უდიდაში ნორთი უწყარე დო შურუბუმუ რე, რახან თიშო დჷმახასიათაფალი რე ძალამი კონწარი დო უგურზებუ ორთაშობური პიჯალეფი: ზარხულს გჷშაგორილო დიდი სინჩხე (ოროს ტემპერატურა +40-50 გრადუსის ოჭირინუანს); დიდი სისქირუე (წანური ნოლექი დახე ირდიხას 100 მმ-შე ნორკე რე, ოდო ნამუთინეგანს ჭვემა წანეფიშ განწხანს ვა მურს); ნძალიერი ხანგინძე ბორიეფი; ტემპერატურაშ დიდი დღა-სერული ძანძინეფი (ამპლიტუდეფი), მუჟამცჷთ დღაშით თაკარი რე, ოდო სერით ჸინუნს. გოტიოზაფაშ უმუჭყვიდუ პროცესიშ გეშა საჰარაშ ფართობი ირდუ. საჰარაშ რელიეფიშ დჷმახასიათაფალი ფორმეფი რე ბარხანი (თურქ.) დო დიუნა.

სქირონაშქა ზუღა

სქირონაშქა ზუღა ატლანტიშ ოკიანეშ აუზიშ ნორთი რე დო დახე ედომუშამო სქირონათ რე გოხურგელი ოორუეშე ევროპათ, ობჟათეშე აფრიკათ, ბჟაეიოლშე აზიათ. მინშა სქირონაშქა ზუღა იკოროცხუ, მუჭოთ ატლანტიკიშ ოკიანეშ ნორთი, მარა მუჭოთ წესინ, მერჩქინელი რე მუჭოთ წყარიშ ზოხო ორგანო.

სქირონაშქა ზუღაშ ჯოხო ლათინური რე mediterraneus (medius, 'შქა' + terra, 'დიხა, სქირონა'), ბერძენულს - mesogeios. მუში ფართობი რე მეხოლაფირო 2,5 მილიონი კმ². ოკიანოლოგიას მუში ალტერნატიული ჯოხოეფი რე ევროაფრიკული სქირონაშქა ზუღა, ვარდა ევროპაშ სქირონაშქა ზუღა შხვა სქირონაშ შქაში ზუღეფშე გჷშაშხვანერაფალო.

უჯვეშაში ბორჯიშე სქირონაშქა ზუღა დოხარგელი ოტრანსპორტე მაგისტრალი რდჷ. თენა რდჷ შანულამი მარშრუტი ანტიკური ბორჯიშე მოჸუნაფილი მეწარმეეფშო დო მეშარეეფშო ოვაჭარე დო კულტურული თირაფეფიშ ოწარმებელო ჯვეში ეგვიპტარეფშო, ბერძენეფშო, რომაალეფშო დო შხვა ხოლოშიანი ბჟაეიოლიშ კათეფშო.

ტაშკენტი

ტაშკენტი (უზბეკ. Тошкент; რუს. Ташкент – „ქუაშ ნოღა“) — უზბეკეთიშ დო ტაშკენტიშ პროვინციაშ ნანანოღა. 1999 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა 2.142.700 ადამიერს აკმადგინანდჷ. ნოღაშ კოორდინატეფი რე 41°16′N 69°13′E, ბორჯიშ ორტყაფუ - UTC/GMT +5 სთ.

ტუნისი (ნოღა)

ტუნისი (არაბ. تونس‎‎) — ტუნისიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა, თე დოხორელი პუნქტი წჷმარინუანს კინ თე ჯოხოდვალაშ ვილაიეთიშ ადმინისტრაციული ცენტრის. 2008 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, თაქ ოხორანდჷ 1,200,000 ადამიერი, ტუნისიშ ურბანულ გოხოლუას — 3,980,500 ადამიერი.

ტუნისიშ პრეზიდენტი

ტუნისიშ პრეზიდენტი – ტუნისიშ სახენწჷფოშ მადუდე, მახორობა ეშმაგორჷნს 5 წანაშ ვადათ.

ქიანეფი დო ტერიტორიეფი აფრიკას
ბჟადალი აფრიკა
ოორუე აფრიკა
ცენტრალური აფრიკა
ბჟაეიოლი აფრიკა
ობჟათე აფრიკა
ვაღიარაფილი
ქიანეფი
ნორთობურო აფრიკას
დოჸუნელი
ოდებელი ტერიტორიეფი

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.