პორტუგალია

პორტუგალია (პორტუგალიური: República Portuguesa) — ევროპაშ უძგაშაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის დვალირი სახენწჷფო. პორტუგალიას ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკეანე, ბჟაეიოლშე დო ოორუეშე - ესპანეთი. ატლანტიშ ოკიანეს დვალირი აზორიშ კოკეფი დო მადეირა მიშმურს პორტუგალიაშ აკოდგინალუაშა.

პორტუგალიაშ რესპუბლიკა
República Portuguesa
პორტუგალია
პორტუგალიაშ შილა პორტუგალიაშ გერბი
ჰიმნი: A Portuguesa
I

პორტუგალიაშ ორენი
ნანანოღა
(დო უდიდაში ნოღა)
ლისაბონი

38°46′ ოორ. გ. 9°09′ ბჟად. გ. / 

ოფიციალური ნინა(ეფი) პორტუგალიური
თარობა რესპუბლიკა
 -  პრეზიდენტი ანიბალ კავაკუ სილვა
 -  პრემიერ-მინისტრი პედრუ პასუშ კოელიუ
 -  ასამბლეაშ პრეზიდენტი ასუნსან ესტევესი
ფართობი
 -  გვალო 92 212[1] კმ2 (111-ა)
 -  წყარი (%) 0.5
მახორობა
 -  2014 ფასებათ 10 427 301[2] (93-ა)
 -  მეჭედალა 115 ად/კმ2 (97-ა)
ედპ (ჸუპ) 2014 ფასებათ
 -  გვალო $251.451 მილიარდი (51-ა)
 -  ართ მახორუშე $23 671 (46-ა)
აგი (2013) 0.822 (მაღალი) (41-ა)
ვალუტა ევრო (EUR)
ბორჯიშ ორტყაფუ +0
 -  ზარხულიშ (DST) +1 (UTC)
ქიანაშ კოდი PT
Internet TLD .pt
ოტელეფონე კოდი +351

ჯოხოდვალა

  • ოფიციალური: პორტუგალიაშ რესპუბლიკა.
  • ოდაბადური: Portugal; República Portuguesa.
  • ეტიმოლოგია: ჯოხოდვალა მოურს ნოღა პორტუშე, ნამუშ ჯვეში ლათინური ჯოხო რე Portus Galle, ანუ გალეფიშ (ჯვეში კელტური ტომი) ონიშოლი. რომალეფს თე ქიანაშა ლუზიტანია უჯოხოდეს.
  • ქიანაშ კოდი: PT.

გეოგრაფია

  • ფართობი - 92.100 კვ.კმ.
  • ორთა - უმაღალაში კონკა - პონტა დუ პიკო (აზორიშ კოკეფს) 2.351, მალიაო და ეშტრელა 1.991; წყარმალუეფი (კმ) - დუერო 195 (გვალო 895), ტეჟუ 217 (გვალო 1.007); ტობა - ბარაჟემ-დუ-სანტა კლარა; კოკეფი - (კვ.კმ) - აზორიშ კოკეფი 2.247 (თენეფშე: სან-მიგელი 747), მადეირა 794; კლიმატი - ოკეანური (ატლანტიკური).
  • ორთაშული რესურსეფი - ჩხომი, ტყალეფი, ვოლფრამი, რკინაშ მადანი, ურანი, მარმარილო, ოფუტეშ მეურნობაშ დიხეფი, ჰიდროენერგია.

სახენწჷფო

  • პოლიტიკური სისტემა - რესპუბლიკა.
  • სახენწჷფოშ მადუდე - პრეზიდენტი ანიბალ კავაკუ სილვა(Aníbal Cavaco Silva, 2006).
  • თარობაშ მადუდე - პრემიერ-მინისტრი.
  • კანონიშდუმადვალუ ორგანო - ართპალატამი პარლამენტი (230 მაკათური).
  • ადმინისტრაციული დორთუალა. პორტუგალიაშ რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 5 პროვინცია (distrito) - ალენტეჟუ, ალგარვი, ცენტრი, ლისაბონი დო ტეჟუს ველი, ოორუე დო 2 ავტონომიური რაიონი (região autónoma) - აზორიშ კოკეფი დო კოკი მადეირა.
  • ჸოფილი კოლონიეფი: ბრაზილია – 1822-შახ; გოა – ანექსირებულქ იჸუ ინდოეთიშე 1962 წანას; გვინეა-ბისაუ – 1974-შახ;

მოზამბიკი, კაბო-ვერდე, სან-ტომე დო პრინსიპი, ანგოლა დო კაბინდა – 1975-შახ; ტიმორი - ანექსირებულქ იჸუ 1976 წანას; მაკაო – 1997 წანაშახ.

დემოგრაფია

ეკონომიკა

  • ართიანი ერუანული პროდუქტიშ სტრუქტურა(%) - ოფუტეშ მეურნობა 4, რეწუალა - 36, მოინალობა - 60;
  • ართიანი ერუანული პროდუქტი (1 შურშე) - 11.010 $.
  • ექსპორტი - ბარგი, ჩაფლა, პორტვეინი დო დარანეფი (ღვინეფი), ჩხომიშ კონსერვეფი, მანქანაშკიდანჯალაშ პროდუქცია.
  • ბიუჯეტი - 45,000 მლნ $.
  • ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წანაშახ ესკუდო.

მონძალა

  • არქიტექტურა - ჟერონიმუშიშ მონასტერი დო ბელენიშ ჯიხაზურგა ლისაბონს, ევორაშ, გიმარაინშიშ დო პორტუშ ისტორიული ცენტრეფი; ალტუ-დორუშ მეღვინალაშ რეგიონი, ნოღა ანგრა-დუ-ეროიჟმუ (აზორიშ კოკეფს), ალკობასიშ დო ბატალიაშ მონასტერეფი;
  • ლიტერატურა - პორტუგალური ეპოსი: ლუზიადა (1572).

ჩინებული პორტუგალიარეფი

  • მეშარეეფი - ვასკო და გამა, ფერნანდო მაგელანი,
  • ფილოსოფოსი - ურიელ აკოსტა,
  • ჭარუეფი - ლუიშ დე კამოენში, ესა დი კეიროში, ფერნანდო პესოა, ჟოზე სარამაგო
  • სპორტსმენეფი - ეუსებიო, ლუიშ ფიგუ,
  • პოლიტიკოსეფი - ანტონიო დი სალაზარი, მარიუ სოარეში.

რესურსეფი ინტერნეტის

  1. Público, "Portugal tem 92.212 quilómetros quadrados, por enquanto..." Accessed on 2 July 2012.
  2. [1]. Accessed on 17 June 2014.
აზერბაიჯანი

აზერბაიჯანი (Azərbaycan Respublikası) — რე კავკაციაშ ართ-ართი ქიანა. მილარე ევროპას დო აზიას, კასპიაშ ზუღაშ პიჯის. მუშ ნანანოღა რე ბაქო. სახენწჷფო ნინა აზერბაიჯანს რე აზერბაიჯანული. აზერბაიჯანს თანჯა უღუ რუსეთიწკჷმა, საქორთუოწკჷმა, სომხეთიწკჷმა, თურქეთიწკჷმა დო ირანწკჷმა. აზერბაიჯანს რე ნახჭევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა.

ბელგია

ბელგია — ქიანა ბჟადალ ევროპას. რე ევროპაშ რსხუშ მაკათური.

გერმანია

გერმანია (გერმანულო: Deutschland) — რე ქიანა ცენტრალური ევროპას. თენა ქიანა ევროკავშირიშ ართ-ართი მაკათური რე. თე კლუბის გერმანია ართ-ართი მაართა მაკათური ქიანა რდჷ. გერმანიაშ ნანანოღა რე ბერლინი. ოფიციალური ნინა რე გერმანული.

ევრო

ევრო (სიმბოლო: €; საბანკო კოდი: EUR) ევროპაშ რსხუშ ოფიციალური ვალუტა დო აკა ფარაშ ართური 300 მილიონი ევროპალშო ევროგოართოიანაფაშ გეჸვენჯ ქიანეფს: ავსტრია, ბელგია, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდეფი, პორტუგალია, ესპანეთი დო ესტონეთი, ნამუსჷთ კოლექტიურო ევროზონა ხოლო უჯოხონა. ჟირჸურეიანი აპიჯალეფიშ შედეგო ევრო თაშნეშე ოფიციალური ვალუტა რე გევენჯი ვამაკათური ქიანეფშო: მონაკო, სან-მარინო დო ვატიკანი. ევრო დე-ფაქტო ვალუტა რე ანდორას, კოსოვოს დო მონტენეგროს.

ევრო მოსოფელიშ სავაჭრო ბაზარეფს მუჭთ ოეიოკოროცხალი ვალუტა, 1999 წანას მიშართჷ, ფიზიკური ბანკნოტეფქ დო ხურდეფქ მიშაღალირქ იჸუ 2002 წანას. ევროგოართოიანაფაშ არძა ქიანას უღჷ ნება ქაკათას ევროზონას თიმ შვანს, თუ თინეფი უგამენა გორკვიაფილ მონეტარულ მოთხირეფს, ევროშ გჷმორინაფა ვალდებულება რე ევრორსხუშ არძა ახალი მაკათურშო.

ევროს მართუნს დო ადმინისტრირებას უწიენს ფრანკფურტის მადვალუ ევროპაშ ცენტრალური ბანკი (ეცბ) დო ევროპაშ ცენტრალურ ბანკეფიშ სისტემა (ნამუშათ მაკათური ქიანეფიშ ცენტრალური ბანკეფი მიშმულა). მუჭოთ ზოხორინელი ცენტრალური ბანკი, ეცბ-ს ართპიჯობური ნება უღუ მონეტარული პოლიტიკაშ გოთანჯუაშ ბორჯის. ეცბ ოკათჷ ბანკნოტეფიშ ბეშტუას, ხურდეფიშ მოჭკირუას დო თინეფიშ სისტემაშა გოფაჩუას არძა მაკათურ ქიანას, თეშ მუჭოთ ევროზონაშ ოგინაგაფე სისტემაშ ფუნქციონირებას.

ევროპაშ რსხუ

ევროპაშ რსხუ (ინგლისურო - European Union, ფრანგულო - Union européenne), კუნტარაფილო ევრორსხუ - ევროპაშ სახენწჷფოეფიშ შხუ პოლიტიკური დო ეკონომიკური გოართოიანაფა, 1993 წანაშახ ევროპული წორომაჸალობა (ინგლისურო - European Community, ფრანგულო - Communauté européenne) ჯოხოდჷ. ორგანიზაციაშ მაკათური რე ევროპაშ 28 სახენწჷფო, ნამუეფიშ ედომუშამი ფართობი 3 892 ვითოში კვ. კმ რე, მახორობა - 455 მლნ. ართობური ერუანული პროდუქტიშ დო გალენური ვაჭარუაშ მასშტაბეფით ევროპაშ რსხუ გჷწმულუანს ააშ-ს დო იაპონიას.

ევრორსხუშ მაკათური ქიანეფი

ევრორსხუშ მაკათური სახენწჷფოეფი:

ევროპაშ კონტინენტის გალენ ტერიტორიეფი, ნამუეფით ევრორსხუშ მაკათურ სახენწჷფოეფიშ რე:

აზორიშ კოკეფი

მადეირა

სეუტა

გვადელუპა

კანარიშ კოკეფი

რეიუნიონი

მარტინიკა

მელილია

საფრანგეთიშ გვიანა

ესპანეთი

ესპანეთი, ედომუშამი ოფიციალურო ჯოხოდვალა ესპანეთიშ ომაფე (ესპ Reino de España) - ქიანა ევროპაშ ობჟათე-ბჟადალუშე, პირენეიშ ჩქონს. ქიანას ოორუშე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს საფრანგეთი დო ანდორა, ბჟადალშე - პორტუგალია. ესპანეთი კონსტიტუციური მონარქია რე, კანონდუმადვალუ ორგანო რე გენერალური კორტესეფი, ნამუთ აკმოდირთუ სენატშე (256 მაკათური) დო კონგრესშე (350 მაკათური). ქიანაშ მადუდე რე მაფა ხუან კარლოს I. ესპანეთიშ ომაფეშა მიშმურს 17 ავტონომიური რეგიონი დო ოორუე აფრიკაშ წყარპიჯეფს მადვალი ჟირი ავტონომიური ნოღა. ესპანეთი ინდუსტრიული-აგრარული ქიანა რე. ერუანული დღახუ რე ესპანარი ერიშ დღა, 12 გჷმათუთა, ქრისტეფორე კოლუმბიშე ამერიკაშ მეგორაფაშ დღა.

ესტონეთი

ესტონეთი (Eesti) — რე ბალტიაშ ზუღაპიჯიშ ართ-ართ ქიანა. მუშ ნანანოღა რე ტალინი. ოფიციალური ნინა — ესტონური. ესტონეთის ონძღო უღუ ჟირ ქიანაწკჷმა: რუსეთიწკჷმა დო ლატვიაწკჷმა.

იტალია

იტალია (იტალ. Italia), ოფიციალურო იტალიაშ რესპუბლიკა (იტალ. Repubblica italiana) — უნიტარული, საპარლამენტო რესპუბლიკა ობჟათე-ბჟადალ ევროპას. ოორუეჸურე, ალპეფიშ მანგის ომძღჷ საფრანგეთი, შვეიცარია, ავსტრია დო სლოვენია. ობჟათეჸურე თინა ედომუშამო ფორჷნს აპენინიშ ჩქონს, სქირონაშქა ზუღაშ ჟირ უდიდაშ კოკის — სიცილიას დო სარდინიას, თაშნეშე შხვა მიარე ჭიჭე კოკის. იტალიაშ თანჯეფს იდვალუაფუ ჟირი ანკლავი, ზოხორინელი სახენწჷფოეფი სან-მარინო დო ვატიკანი. თე ბორჯის იტალიას შვეიცარიაშ ტერიტორიას უღჷ ექსკლავი კამპიონე-დ'იტალია. იტალიაშ ტერიტორია ფორჷნს 301 338 კმ²-ს დო ახასიათენს ზომიერი ორტყაფუშ კლიმატი. 60,6 მლნ მახორუთ იტალია ევროპას მა-5 სახენწჷფო რე მახორობაშ მუდანობაშე დო მოსოფელს 23-ა.

კვიპროსი

კვიპროსი — ქიანა სქირონაშქა ზუღას, იდვალუაფუ კვიპროსიშ კოკის. რე ევრორსხუშ მაკათური ქიანა. ნანანოღა რე ნიქოზია.

ლატვია

ლატვიაშ რესპუბლიკა რე ბალტიაშ ზუღაშ ართ-ართი ქიანა, აშაძჷ ესტონეთი,რუსეთი დო ლიტვაშ შქას.

ნიდერლანდეფი

ნიდერლანდეფიში ომაფე (ჰოლანდიურო: Koninkrijk der Nederlanden) — სახენწჷფო დო კონსტიტუციური მონარქია ნამუსჷთ ტერიტორიეფი უღჷ ევროპაშ ბჟადალს დო კარიბიშ ზუღას. ოხერწუფეშ ოთხი კუნთხუ - არუბას, კურასაოს, ნიდერლანდეფს დო სინტ მაარტენს - წურაფულენა მუჭოთ "ქიანეფს" დო მიშმულა ოხერწუფეშა, მუჭოთ პარტნიორეფი.

პოლონეთი

პოლონეთი — ქიანა ევროპას.

რუსეთი

რუსეთი რე ქიანა ბჟადაალ ევროპას დო ოორუე აზიას. რუსეთი ფართობით მოსოფელიშ არძაშე დიდი ქიანა რე. ოხორანს 144 600 400 კოჩი. რუსეთის გიშართუნს დიდი გეოგრაფიული რეგიონეფი: ბჟაიოლ ევროპაშ ხორგული, ბჟადალუ ციმბირიშ რზენი, ცენტრალურუ ციმბირიშ ნარაზენი. ტერიტორიაშ თია უკებუ გვალამი რეგიონემც: ალტაი, ოორუე კავკაცია, კოლიმა, საინი, ურალი. უმაღალაშ კოკი რე იალბუზუ : 5,633 მ.

საბერძნეთი

საბერძემო – ქიანა ევროპას. ნანანოღა რე ათენი. ოფიციალური ნინა რე ბერძენული. საბერძემოს ჯვეში ფარაშ ვალუტა რდჷ დრაჰმა, მარა ამდღა ქიანა ევრორსხუშ ართ-ართ მაკათური რე დო ათეშენი ვალუტა საბერძემოს რე ევრო, მუჭოთ შხვა ევრორსხუშ ქიანეფს.

სეუტა

სეუტა (ესპანურო Ceuta) — ესპანეთიშ ავტონომიური ნოღა ოორუე აფრიკას, გვერდოანკლავი მაროკოშ სქირონაშქა ზუღაშ წყარპიჯის. მაროკო ნოღას მუში ტერიტორიათ კოროცხჷნს დო თხულენს თიშ დორთინაფას.

ფართობი - 19 კვ. კმ.

მახორობა - 85 ვითოში, თარო არაბეფი, ბერბერეფი, ესპანარეფი, ფრანგეფი.

ისტორია - ფინიკიარეფიშ კოლონია უკული გეჭოფეს კართაგენალეფქ, ბერძენეფქ, რომაალეფქ, პორტუგალიარეფქ (1415), ესპანარეფქ (1580). 1663 წანას პორტუგალია-ესპანეთიშ რსხუშ აკოცჷმაშ უკული, მახორობაშ იდენტიფიკაციაშ ოსხირით ნოღაქ ესპანეთის ქჷდასქიდჷ.

უკრაინა

უკრაინა (Україна) — ქიანა ევროპას. ნანანოღა რე კიევი, ოფიციალური ნინა რე უკრაინული. თენა რე უჩა ზუღაშ ართ-ართ ქიანა.

შვეიცარია

შვეიცარია (გერმ. die Schweiz, ფრანგ. la Suisse, იტალ. Svizzera, რეტორომანული la Svizra), ოფიციალურო შვეიცარიაშ კონფედერაცია (ლათ. Confoederatio Helvetica, გერმ. Schweizerische Eidgenossenschaft, ფრანგ. Confédération suisse, იტალ. Confederazione Svizzera) — ბჟადალ ევროპას დვალირი ფედერაციული რესპუბლიკა. ნანანოღა — ბერნი.

ევრორსხუშ
მაკათურეფი
დოსკილადირი ევროპა

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.