ნინა

ნინა — ნინეფიშმენცარული ჩინება-ტერმინი, ნამუთ აკუსტიკურო (= რჩქილათ) დო ოპტიკურო (= ძირაფათ) აღქმაფონი შანეფიშ სისტემას შანენს.

Lakhovsky Conversation
არნოლდ ლაკოვსკი, რაგადი, (დოხოლაფირო 1935 - წანა)

ლიტერატურა

  • Jung, Walter (გამომც.): Grammatik der deutschen Sprache. Bearbeitet von Günter Starke. - 9., unveränderte Auflage - Leipzig: Bibliographisches Institut, 1988.
  • Bußmann, Hadumod (გამომც.): Lexikon der Sprachwissenschaft. 1.-2. Auflage Kröners Taschenausgabe, Band 452. 3., aktualisierte und erweiterte Auflage. - Stuttgart: Kröner, 2002.
  • Glück, Helmut (გამომც.): Metzler-Lexikon Sprache. - Stuttgart; Weimar : Metzler, 2002.
  • Meyers großes Taschenbuch: in 24 Bänden. Herausgegeben und bearbeitet von Meyers Lexikonredaktion. - Mannheim; Leipzig; Wien; Zürich: BI-Taschenbuchverlag.

რესურსეფი ინტერნეტის

აზერბაიჯანი

აზერბაიჯანი (Azərbaycan Respublikası) — რე კავკაციაშ ართ-ართი ქიანა. მილარე ევროპას დო აზიას, კასპიაშ ზუღაშ პიჯის. მუშ ნანანოღა რე ბაქო. სახენწჷფო ნინა აზერბაიჯანს რე აზერბაიჯანული. აზერბაიჯანს თანჯა უღუ რუსეთიწკჷმა, საქორთუოწკჷმა, სომხეთიწკჷმა, თურქეთიწკჷმა დო ირანწკჷმა. აზერბაიჯანს რე ნახჭევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა.

ამერიკალეფი

ამერიკალეფი, ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კათა, ამერიკალი კათა — კათა, ააშ-იშ ჯინჯიერი მახორობა.

ჯოხო: Americans.

მუდანობა: 316.5 მლნ.

ნინა: ინგლისური ნინა

მორწუმეეფი: პროტესტანტეფი, კათოლიკეეფი.

არაბული ნინა

არაბული ნინა — არაბეფიშ ოდაბადური ნინა. არაბული რე აფრაზიული ფანიაშ სემიტური ბუნაშ ნინა. რე მუსულმანეფიშ საკულტო ნინა.

ბერძენული ნინა

ბერძენული ნინა (Ελληνικά, IPA [e̞ˌliniˈka] — "ჰელენური") – ბერძენეფიშ დო კვიპროსალეფიშ ოდაბადური ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ბერძენულ ბუნას და დოკუმენტური ჸოფაშ 3.500 წანას იკოროცხჷნს. ჯინჯიერო გოფაჩილიე ბალკანეთიშ ჩქონს, ელჷ-მოლჷშ კოკეფს დო თაშნეშე ნორთობურო ბულგარეთის, ალბანეთის დო თურქეთის.

გერმანია

გერმანია (გერმანულო: Deutschland) — რე ქიანა ცენტრალური ევროპას. თენა ქიანა ევროკავშირიშ ართ-ართი მაკათური რე. თე კლუბის გერმანია ართ-ართი მაართა მაკათური ქიანა რდჷ. გერმანიაშ ნანანოღა რე ბერლინი. ოფიციალური ნინა რე გერმანული.

გერმანული ნინა

გერმანული ნინა (გერმ. deutsche Sprache) — რე ართ-ართ ინდო-ევროპული ნინა. თენა ნინა რე გერმანარეფიშ, ავსტრიარეფიშ, შვეიცარიალეფიშ ოდაბადური ნინა.

ნინაშ კოდი — de;

ჯოხო — de: Deutsch (დოიჩ), en: German.

ესპანური ნინა

ესპანური ნინა — ესპანარეფიშ, ცენტრალური ამერიკალეფიშ (მექსიკარეფიშ, კოსტა-რიკალეფიშ დო შხვა), კარიბიალეფიშ (კუბარეფიშ დო შხვა), ობჟათე ამერიკალეფიშ (არგენტინარეფიშ, პარაგვაელეფიშ დო შხვა) მახორუეფიშ ოფიციალური ნინა რე. ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ რომანული ნინეფიშ ბუნას.

მორაგადეეფიშ მუდანობა: 330 მილიონი (ოდაბადური ნინა), 80 მილიონი (მაჟირა ნინა)

ნინაშ კოდი: es

ჯოხო: es - Español (Castellano); en - Spanish; eo - Hispana (Kastilia)

ჭარალუა: ლათინურიესპანური ნინა რე მეღებული ლათინურიშ დო იბერიაშ რომაული პროვინციეფიშ ნინეფიშ აკოწყორუათ. ესპანური რე კანტაბრიშ დიალექტი, ნამუქჷთ IX ოშწანურას გიფაჩჷ ჯვეშ კასტილიას, XI ოშწანურაშე თელი ესპანეთის. XV ოშწანურას კასტილიურ დიალექტიქ გინირთჷ ესპანეთიშ ლიტერატურულ ნინათ.

ესპანური მაჟირა ნინა რე ესპანეთიშ მახორუ შხვადოშხვა ერეფშო, ნამუეფით ოხორანა ესპანეთიშ ტერიტორიას (34 მილიონი კოჩი). თინეფ შქას რენა კატალონიარეფი, ბასკეფი, გალისიარეფი, ნამუეფსჷთ უღჷნა მუნეფიშ ნინეფი.

ესპანური ნინა რე ორაგადე ნინა ამერიკაშ 19 ქიანაშო: არგენტინა, ბოლივია, კოლუმბია, კოსტა-რიკა, კუბა, ჩილე, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა, ეკვადორი, გვატემალა, ჰონდურასი, მექსიკა, ნიკარაგუა, პანამა, პარაგვაი, პერუ, პუერტო-რიკო, ელ-სალვადორი, ურუგვაი დო ვენესუელა.

ბალკანეთიშ ჩქონს დო მორჩილ აზიას ოხორანა საფარიალი ბერძენეფი, ნამუეფით 1492 წანას გინორაჸეს ესპანეთშე კათოლიკე მაფეფიშ, ფერნანდო დო იზაბელაშ ბორჯის, ნამუეფქჷთ გამკიტეს მუნეფიშ (ესპანური) ნინა.

გოფაჩუაშ არეალი: მექსიკა (86,2 მლნ), კოლუმბია (34), არგენტინა (33), ესპანეთი (28.2), ააშ (22.4), ვენესუელა (21.5), პერუ (20), ჩილე (13.8), კუბა (10), ეკვადორი (9.5), დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა (6.9), სალვადორი (5.9), ჰონდურასი (5.6), გვატემალა (4.7), ნიკარაგუა (4.3), ბოლივია (3.5), პუერტო-რიკო (3.4), კოსტა-რიკა (3.3), ურუგვაი (3.0), პანამა (2.1)...

თურქეთი

თურქეთი (Türkiye) — ქიანა აზიას. ტერიტორიაშ დიდ თია მილარე აზიას, შხვა — ევროპას. თურქეთიშ ნანანოღა რე ანკარა. ოფიციალური ნინა თურქეთის რე თურქული ნინა. თურქეთის ოხორანს 74 600 000 კოჩი.

ინგლისი

ინგლისი (ინგლ. England) რე გოართოიანაფილი ომაფეშ ართ-ართი ისტორიული დო ადმინისტრაციული რეგიონი. ჯინჯიერი მახორობა ინგლისარეფი რე. 2007 წანაშ მუნაჩემეფით ინგლისის ოხორანს 50,762,900 კოჩი. ნანანოღა ლონდონი რე. ოფიციალური ნინა ინგლისური რე. ინგლისი იკათუანს ჩხორო ადმინისტრაციულ რეგიონს.

ინგლისური ნინა

ინგლისური ნინა (ინგლ. English language) — ნინა, ფრიზიული ნინეფიშ ბუნაშე. ინგლისური ნინა არძოშ უმოს ხოლოს რე ფრიზიულ ნინაწკჷმა. ინგლისურო იჩიებუ 500 მილიონშე უმოსი კოჩი, თაჸურეშე 300-400 მილიონშო ინგლისური ოდაბადური ნინა რე. ჭარუაშ სისტემათ უღუ ლათინური.

იტალიური ნინა

იტალიური ნინა (italiano, lingua italiana) — იტალიარეფიშ დო იტალო-შვეიცარალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანულ ნინეფს.

ლათინური ნინა

ლათინური ნინა (ლათ. lingua latina) — ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ ჯინჯიერი წჷმმარინაფალი; ჯვეში რომალეფიშ ნინა. რომიშ რესპუბლიკაშ დო რომიშ იმპერიაშ ფორმალური ნინა. ლათინური ღურელი ნინა რე. ვატიკანიშ ფარგალეფს გალე მუში ჯინჯიერი გჷმორინაფა კადემიური დო სამენცარო ხასიათიშიე.

ლათინური ანბანი აკოქიმინელი რე ბერძრნული ანბანიშ ბაზას დო ამდღარშახ არძაშე გოფაჩილი ანბანიე მოსოფელს.

პორტუგალიური ნინა

პორტუგალიური ნინა — პორტუგალიარეფიშ დო ბრაზილიარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანულ ნინეფს.

რუსული ნინა

რუსული ნინა — რუსი კათაშ ოდაბადური ნინა. ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ ელახ სლავურ ნინეფს. რუსული ნინაშ ჭარალუაშ ისტორია იჭყაფუ X ოშწანურაშე.

საქორთუო

საქორთუო (ქორთულო: საქართველო) — ქიანა ევრაზიას, კავკაციას, უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლშე. ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ოჩხანეშე — სომხეთი დო თურქეთი, ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი დო ბჟადაალშე — უჩა ზუღა. საქორთუოს ოხორანს 4 661 473 კოჩი. საქორთუოშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა რე ქართი. ქიანაშ ოფიციალური ნინა რე ქორთული (აფხაზეთის აფხაზური ქორთულწკჷმა ართო). საქორთუო ტრანსკონტინენტური ქიანა რე დო ევროპა-აზიაშ სანძღოს მილარე, მარა სოციალურო დო კულტურულო ევროპაშ ნორთი რე.

საქორთუოშ ამდღარი ტერიტორია ჯვეში ქუაშ ხანაშე მოჸუნაფილი ირო დოხორელი რდჷ. კლასიკურ ანტიკური ხანას თაქ გოპეულუუ მაართა ქორთულ სახენწჷფოეფქ: კოლხაქ დო იბერიაქ. თენა რდჷ გიოჭყაფალი ართამი ქორთული კულტურაშ დო სახენწჷფოშ. ქირსიანობა სახენწჷფო რელიგიათ მაანთხა ოშწანურას აღიარეს ბჟაეიოლ საქორთუოს, მარა აქი თე რელიგიაქ დიო ხოლო მაართა ოშწანურაშე გიისჷმუ. ქიანაქ ართამ მონარქიათ გინირთჷ 1008 წანას. იმპერიულ რუსეთიქ ქორთული დიხეფი მოზოგ-მოზოგო მიდეღჷ 1801-1866 წანეფს. რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული საქორთუოქ კჷნ ზოხორინელ, დემოკრატიულ სახენწჷფოთ გინირთჷ, მარა ახალი დუდიშული ქიანა ხვალე სუმ წანას არსებენდჷ (1918 - 1921). 1921 წანას საქორთუოქ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ ნორთო გინირთჷ. 1991 წანას თექ ზოხორინალა მიიღჷ დო ამდღარშახ ზოხორინელი რე.

უკრაინა

უკრაინა (Україна) — ქიანა ევროპას. ნანანოღა რე კიევი, ოფიციალური ნინა რე უკრაინული. თენა რე უჩა ზუღაშ ართ-ართ ქიანა.

ფრანგული ნინა

ფრანგული ნინა (ფრანგ. français, langue française) — ფრანგეფიშ, ვალონეფიშ, ფრანკო-კანადარეფიშ, ფრანკო-შვეიცარიალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანული ბუნას. ფრანგული ნინათ რგებაფულენს აფრიკაშ ბრელი ქიანა, ჰაიტი, საფრანგეთიშ გვიანა დო შხვა. ფრანგული ნინაქ შხვა ნინეფშე წოხლე გინირთჷ საირქიანო ნინათ.

მორაგადეეფიშ მუდანობა: 128,000,000

ნინაშ კოდი: fr

ჯოხო: fr – français; en – French; eo – franca

ჭარალუა: ლათინური

უჯვეშაშ ფრანგულნინამი ნაჭარეფი IX ოშწანურას ორხველჷ. ახალი ოლიტერატურე ნინა XVI ოშწანურაშე მოურს დო მეღებული რე ილ-დე-ფრანსიშ დიალექტშე (ცენტრი - პარიზი. შქა ოშწანურეფიშ დიალექტური სანძღოეფი ილასუ. ჯგირო რე დოსქილადირი ოოროუეშ დიალექტეფი - პიკარდიული (ოორ. საფრანგეთი) დო ვალონური (ბელგია).

სტატუსი

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი - ლუიზიანაბელგია - ნიდრლანდურ დო გერმანულწკჷმა ართობურკინა ფასობურუნდი - კირუნდიწკჷმა დო სუაჰილწკჷმა ართოგაბონიეკვატორული გვინეა - ესპანურწკჷმა ართოვანუატუ - ინგლისურწკჷმა დო ბისლამაწკჷმა ართოიტალია - ვალე-დ'აოსტა - იტალიურწკჷმა ართოკამერუნი - ინგლისურწკჷმა ართოკანადა - ინგლისურწკჷმა ართო - იუკონი, კვებეკი, ნიუ-ბრანსუიკი, ნუნავუთი ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიაკომორიშ კოკეფი - არაბულწკჷმა დო კომორულწკჷმა ართოკონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაკონგო-კინშასაკოტ-დივუარისაფრანგეთიმადაგასკარი - მალგაშურწკჷმა ართომავრიკი - ინგლისურწკჷმა ართომალიმონაკორუანდა - ინგლისურწკჷმა დო კინიარუანდაწკჷმა ართოსეიშელიშ კოკეფი - ინგლისურწკჷმა ართოსენეგალიტოგოშვეიცარია - გერმანულწკჷმა, იტალიურწკჷმა დო რეტო-რომანულწკჷმა ართოჩადი - არაბულწკჷმა ართოცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაჯიბუტი- არაბულწკჷმა ართოჰაიტი - ჰაიტურწკჷმა ართოჰაიტი - ჰაიტურწკჷმა ართოგოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაევროპაშ რსხუ

ქორთული ნინა

ქორთული ნინა — რე ქორთუეფიშ ოდაბადური ნინა, საქორთუოშ სახენწჷფო ნინა (აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკას, ქორთულიშ პარალელურო, სახენწჷფო ნინაშ სტატუსი უღუ აფხაზურ ნინას). ქორთულ ნინაშა 5 მილიონიშ უმოსი კოჩი იჩიებუ.

ქორთული ნინა იბერიულ-კავკასიური ნინეფიშ ფანიაშ ქართველური ნინეფიშ ბუნას ორხველჷ. მენცარეფი თე ბუნას მიოჭარანა ქორთულიშ მონათესე მარგალურ, ლაზურ დო შონურ ნინეფს, ნამუეფსჷთ მუკოტებული აფუნა არქაული პროტოქართველური ნინაშ შანეფი. თე ნინეფიშ მენცარული დოგურაფა დო გჷთოგორუა შელებუანს გინაშქვანს ქორთული ნინაშ გოვითარაფაშ კანონზომიერაფეფიშ დოდგინას დო ქორთული ნინაშ ისტორიაშ დოგურაფას.

ამდღარი ქორთული ნინას რე შქვითი რთინა.ქორთული ნინას უღუ მუშ ანბანი („მხედრული“), ნამუთ რე „ნუსხურიშ“ გოვითარაფაშ მოღალუ, „ნუსხურ“ რე მეღებული „ასომთავრულშე“ („მრგვლოვანი“). ამდღარი ქორთული ანბანი იკათუანს 33 ასოს, თაურე ხუთი ასო რე ხონარამი.ქორთული ჭარილობაშ უჯვეშაშ ძეგლო მერჩქინელი რე პალესტინას ძირაფილი „ასომთავრული“ ნაჭარა (ახ. წ. IV ოშწანურა) დო ბოლნისიშ სიონიშ „ასომთავრული“ ნაჭარა (492—493 წწ).ქორთული ნინაშ გოვითარაფას გჷშმერთუ ჯვეში დო ახალი ქორთული. ჯვეში ქორთული ნინა არქაული ხანაშე მავითაართა ოშწანურაშ ეკონიაშა მოურს დო თე პერიოდეფიშ გარგვალებურს თინა ვარე ართფერამი, გჷშართჷნა „ხანმეტობას“ დო „ჰემეტობას.“

ახალი ქორთული ოლიტერატურე ნინა მოურს მავითაართა ოშწანურაშე. ახალი ქორთული ნინა გერცხუაფილი რე ელახ საქორთუოშ რზენიშ კილოეფშა - ქართლურშა დო კახურშა.

ამდღარი ქორთული ოლიტერატურე ნინაშ ნორმეფიშ დოდგინას ფასუგუდვალუ ხანდა გედვეს ილია ჭავჭავაძექ, აკაკი წერეთელქ, იაკობ გოგებაშვილქ, სილოვან ხუნდაძექ დო შხვა ჯოხოშინელი ქორთუ მოხანდეეფქ.

ამდღარ ქორთულ ნინას უღუ არძა ფუნქცია, მუთ ოკო უღუდას პოლივალენტამ ჭარილობამ ნინას. თე ნინაშა ქიმინელი რე დიდარი ლიტერატურა.

ქორთული ნინაშა აკოდგინელი რე ბრელი ლერსიკონი.

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია (ქსე), მაართა ქორთული უნივერსალური ომენცარე ჩჷნობარი რე დო იკათუანს 70 ვითოშიშახ ტერმინ-სტატიას. გჷშართჷ საქორთუოშ კპ ცკ-აშ დო საქორთუოშ სსრ მინისტრეფიშ სხუნუშ 1965 წანაშ 24 ეკენიაშ დოდგინალაშ ოსხირშა. გიშაშქუ ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედიაშ თარი ომენცარე რედაქციაქ (თარი რედაქტორი — ირაკლი აბაშიძე, რედაქტორი — როინ მეტრეველი), გჷშეშკჷ 12 ტომო (11 ჯინჯიერი დო 1 სპეციალური ტომი „საქორთუოშ სსრ“ 2 წიგნო, ქორთული დო რუსული ნინეფშა, ნამუეფით პერიოდულო გჷშმეშკუმალაფუაფუდჷ).

ჰინდი ნინა

ჰინდი (დევ. हिन्दी) — ინდოარიული ნინაშ ჯოხოდვალა, ვარდა ნინეფიშ დიალექტური კონტინუუმი, გოფაჩილიე ინდოეთიშ ოორუე დო ცენტრალურ რეგიონეფს.

ორაგადუე დონეს ნინეფი ჰინდი დო ურდუ პრაქტიკულო ვეშხვეებუაფჷნა (ქძ. ჰინდუსტანი). ნინა ურდუ თით გინშხვავებუ ჰინდიშე ნამდა, ურდუს ბრელი მუდანობათ არაბული დო სპარსული ნორსხებუ ზიტყვეფი დო არაბული ანბანი უღუნჷ, მუჟანსჷთ ტრადიციულ ოჭარალე ჰინდის — დევანაგარიშ ანბანი.

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.