მექსიკა

მექსიკაშ აკოართაფილი შტატეფი[1] (ესპ. México) – ფედერაციული სახენწჷფო ოორუე ამერიკას.სქირონას თიში არძოშე დიდი მეძობელი რე, ოორუეშე დვალირ ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფი, ობჟათეშე დო ბჟადალშე უხურგანს რჩქალი ოკიანე. მექსიკაშ ობჟათარი მეძობელფი რე გვატემალა დო ბელიზი, ქიანაშ ბჟაეიოლ ოძგალე გოკიდილიე კარიბიშ ზუღაშ დო მექსიკაშ ჸუჯიშ ოძგალე ზოლს.[2][3] ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს დოხოლაფირო 2 მილიონ კვადრატულ კილომეტრის (760,000 კვადრატული მილი),[4] მექსიკა მავითოხუთა სახენწჷფო რე ედომუშამი მოსოფელს ფართობიშ მეჯინათ. თაქ მახორუეფიშ მუდანობა აკმადგინანს 111 მილიონ,[5] ადამიერს. მოსოფელს მახორობაშ თოლწონუათ მექსიკას მავითაართა აბანი უკებჷ. მახორუეფიშ უმენტაშობა ესპანარ-მექსიკარიე, მუთ მექსიკას მოსოფელს მაართა აბანს გითმიორინუანს ესპანიდეფიშ მუდანობაშ ჸურე. მექსიკა ირთუ ეჩიდოვითაართი შტატო დო ართი ფედერალური რაიონო.

Bolsa Mexicana de Valores
მექსიკაშ ოფონდე ოფაფური
Mexico topographic map-blank
მექსიკაშ ტოპოგრაფიული რუკა

რესურსეფი ინტერნეტის

სქოლიო

  1. ალტერნატიული ოფიციალური ჯოხო მექსიკაშ აკოართაფილი შტატეფი. The Federal Constitution of the Mexican United States.
  2. Merriam-Webster's Geographical Dictionary, 3rd ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
  3. "Mexico". The Columbia Encyclopedia, 6th ed. 2001–6. New York: Columbia University Press.
  4. Mexico — Geography. CIA The World Factbook. CIA. კითხირიშ თარიღი: 2007-10-03.
  5. Mexico — People. CIA The World Factbook. CIA. კითხირიშ თარიღი: 2007-10-03.
wikistub ათე სტატია მერკე რე.
თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათ.
ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი (ინგლისურო The United States of America, USA, თაშნეშე უძახჷნა აკოართაფილ შტატეფს, ააშ-ს, შტატეფს დო ამერიკას) — ფედერალური სახენწჷფო, ნამუთ იკათუანს 50 შტატის დო ართ ფედერალურ ოლქის. ქიანაშ ტერიტორიაშ ჯინჯი ნორთი მილარე ოორუე ამერიკაშ ცენტრალურ ნორთის, კონტინენტის იდვალუაფუ 49 შტატი. აკოართაფილ შტატეფს ოორუეშე უხურგანს კანადა, ობჟათეშე — მექსიკა. ქიანა აშაძჷ ჟირ ოკიანე შქას. შტატი ალასკა იდვალუაფუ კონტინეტიშ უშორაშ ძგას, კანადაშ ბჟადალშე დო რუსეთიშ ბჟაეიოლშე. რუსეთწკჷმა მერსხუაფა შილებე ბერინგიშ საროტით. შტატი ჰავაი რე არქიპელაგი რჩქალი ოკიანეშ ცენტრალურ ნორთის. თაშნეშე ქიანას ორხველჷ ტერიტორიეფი კარიბიშ ზუღას დო რჩქალ ოკიანეს.

ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 9.83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრის. ქიანას ოხორანს 309 მილიონი კოჩი. აკოართაფილი შტატეფი ფართობიშ დო მახორობაშ სიდიდაშ მეჯინათ მოსოფელშ ვით არძაშე უდიდაშ სახენწჷფოშა მიშმურს. ამერიკა რე მოსოფელს ართ-ართი არძაშე ეთნიკურო ანდაფეუანი დო მულტიკულტურული ქიანა, თაქ ბრელი იმიგრანტი ოხორანს. ააშ-ს ეკონომიკური მაძირაფალეფით მოსოფელს მაართა აბანი უკინებუ.

ქიანაშ მონძე მახორობა აზიური ბადებაშ რე, ნამუეფქჷთ ვითოშალათ წანეფიშ წოხოლე გჷნიხორეს თაქი. აკოართაფილი შტატეფი გაჭყჷ ვითოსუმ ბრიტანულ კოლონიაქ. 1776 წანაშ 4 კვირკვეს მუნეფქ დუდი ზოხორინელო გეგჷმაცხადეს. თეს მაჸუნუ ლჷმაქ ზოხორინელობაშო ბრიტანეთიშ იმპერიაწკჷმა. 1787 წანაშ 17ეკენიას ქიმიღეს ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კონსტიტუცია.

მა-19 ოშწანურას ააშ-ქ ქიმკირსხუ ტერიტორიეფი: საფრანგეთიშე, ესპანეთიშე, გოართამაფილი ომაფეშე, მექსიკაშე, რუსეთიშე. აკოართაფილ შტატეფქ ტეხასიშ რესპუბლიკა დო ჰავაი ქიმკირსხუ ანექსიაშ რზათ. 1860 წანას ქიანას ქჷდიჭყჷ ომენოღალერ ლჷმაქ, ნამუსჷთ ართიანს ოლჷმუდეს ოორუეშ დო ობჟათეშ შტატეფი. საბოლოოთ გომორძგუაქ ოორუეშ შტატეფს ქჷდასქიდეს. ლჷმაშ თებაშ უკული თელ ქიანას დოლმახორობაქ (მონობაქ) გეუქვუ. თეშ უკული აკოართაფილ შტატეფქ ბიწორია ტემპეფით გევითარჷ. ქიანა ოკათუდჷ მუჭოთ მაართა, თეშ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმეფს. ააშ რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ იროიანი მაკათური.

ბელიზი

ბელიზი (ინგლ. - Belize), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ბელიზი — სახენწჷფო ცენტრალურ ამერიკას. 1973 წანაშე ქიანას ჯოხოდუ ბრიტანეთიშ ჰონდურასი.

ქიანას ოორუეშე მექსიკა დო ბჟადალშე - გვატემალა უხურგანს. ბელიზის ბჟაეიოლშე კარიბიშ ზუღა ომძღჷ.

ქიანაშ ფართობი — 22 966 კმ², მახორობაშ მუდანობა — 338,597 ვითოში ადამიერი (2013).

გვატემალა

გვატემალა, ოფიციალური ედომუშამი ჯოხოდვალა - გვატემალაშ რესპუბლიკა (ესპ. República de Guatemala) — სახენწჷფო ცენტრალურ ამერიკას. ქიანას ოორუეშე დო ბჟადალშე უხურგანს - მექსიკა, ობჟათე-ბჟადალშე — რჩქალი ოკიანე, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ბელიზი, ბჟაეიოლშე — კარიბიშ ღანჩო, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ჰონდურასი დო სალვადორი . ქიანაშ ფართობი - 108 890 კმ², მახორობა — 15,806,675 ადამიერი.

გვატემალა წჷმორინაფონი დემოკრატიაშ ქიანა რე. ქიანაშ ნანანოღა რე გვატემალა-დელ-ვალე-დე-ლა-ასუნსიონი ვარდა მერკეთ გვატემალა. ქიანა ბიოლოგიურო ძალამი მიარეფერუამი რე, გიშეგორუაფუ უნიკალური ეკოსისტემეფით. ესპანარეფიშ მოულაშახ, გვატემალაშ ტერიტორიას პეულანდჷ მაიაშ ცივილიზაცია. მაიაშ გამნარყეფი ამდღა ხოლო ოხორანა გვატამელას, ჰონდურასის, ბელიზის, მექსიკაშ ობჟათე ნორთის დო სალვადორიშ ბჟაეიოლ ნორთის.

გვატემალაქ ესპანეთშე ზოხორინალა 1821 წანას მიღჷ. თიშ უკული ქიანას მართუენდჷ დიქტატორეფიშ ნთელი რანწკი, ნამუსჷთ ააშ–იშ კომპანია United Fruit Company ოხვარუდჷ. XX ოშწანურაშ ბოლოს გვატემალას 36 წანამი ომენოღალი ლჷმა მიშჷ. ლჷმაშ თებაშ უკული, ქიანას ეკონომიკური წიმიულაქ ქიდიჭყჷ დო ჩეტარჷ დემოკრატიული გიშაგორუეფქ. ბოლო, 2011 წანაშ გიშაგორუეფს, ქიანაშ პრეზიდენტო პატრიოტული პარტიაშ კანდიდატი ოტო პერეს მოლინა გეგშაგორეს.

ესპანური ნინა

ესპანური ნინა — ესპანარეფიშ, ცენტრალური ამერიკალეფიშ (მექსიკარეფიშ, კოსტა-რიკალეფიშ დო შხვა), კარიბიალეფიშ (კუბარეფიშ დო შხვა), ობჟათე ამერიკალეფიშ (არგენტინარეფიშ, პარაგვაელეფიშ დო შხვა) მახორუეფიშ ოფიციალური ნინა რე. ორხველჷ ინდოევროპული ნინეფიშ ფანიაშ რომანული ნინეფიშ ბუნას.

მორაგადეეფიშ მუდანობა: 330 მილიონი (ოდაბადური ნინა), 80 მილიონი (მაჟირა ნინა)

ნინაშ კოდი: es

ჯოხო: es - Español (Castellano); en - Spanish; eo - Hispana (Kastilia)

ჭარალუა: ლათინურიესპანური ნინა რე მეღებული ლათინურიშ დო იბერიაშ რომაული პროვინციეფიშ ნინეფიშ აკოწყორუათ. ესპანური რე კანტაბრიშ დიალექტი, ნამუქჷთ IX ოშწანურას გიფაჩჷ ჯვეშ კასტილიას, XI ოშწანურაშე თელი ესპანეთის. XV ოშწანურას კასტილიურ დიალექტიქ გინირთჷ ესპანეთიშ ლიტერატურულ ნინათ.

ესპანური მაჟირა ნინა რე ესპანეთიშ მახორუ შხვადოშხვა ერეფშო, ნამუეფით ოხორანა ესპანეთიშ ტერიტორიას (34 მილიონი კოჩი). თინეფ შქას რენა კატალონიარეფი, ბასკეფი, გალისიარეფი, ნამუეფსჷთ უღჷნა მუნეფიშ ნინეფი.

ესპანური ნინა რე ორაგადე ნინა ამერიკაშ 19 ქიანაშო: არგენტინა, ბოლივია, კოლუმბია, კოსტა-რიკა, კუბა, ჩილე, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა, ეკვადორი, გვატემალა, ჰონდურასი, მექსიკა, ნიკარაგუა, პანამა, პარაგვაი, პერუ, პუერტო-რიკო, ელ-სალვადორი, ურუგვაი დო ვენესუელა.

ბალკანეთიშ ჩქონს დო მორჩილ აზიას ოხორანა საფარიალი ბერძენეფი, ნამუეფით 1492 წანას გინორაჸეს ესპანეთშე კათოლიკე მაფეფიშ, ფერნანდო დო იზაბელაშ ბორჯის, ნამუეფქჷთ გამკიტეს მუნეფიშ (ესპანური) ნინა.

გოფაჩუაშ არეალი: მექსიკა (86,2 მლნ), კოლუმბია (34), არგენტინა (33), ესპანეთი (28.2), ააშ (22.4), ვენესუელა (21.5), პერუ (20), ჩილე (13.8), კუბა (10), ეკვადორი (9.5), დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა (6.9), სალვადორი (5.9), ჰონდურასი (5.6), გვატემალა (4.7), ნიკარაგუა (4.3), ბოლივია (3.5), პუერტო-რიკო (3.4), კოსტა-რიკა (3.3), ურუგვაი (3.0), პანამა (2.1)...

იუნესკო

გოართოიანაფილი ერეფიშ გონათაფაშ, მენცარობაშ დო კულტურაშ ორგანიზაცია (იუნესკო), (UNESCO, აკრ. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) – გოეროშ სპეციალიზირაფილი ოაგენტე. თიშ ღანკი რე შვიდობაშ დო საირქიანო უშქურანჯობაშ ინტერესეფშო ხე აკუნწყუას გონათაფაშ დო კულტურაშ გოფაჩუას, მენცარობაშ გოვითარაფას, ადამიერიშ ალობეფიშ დო ჯინჯიერ დუდიშალეფიშ პატიჩამას რასაშ, სქესიშ, ნინაშ დო რელიგიაშ უმკუჯინუო.

ორგანიზაციაქ 1945 წანაშ 16 გერგობათუთას დირსხუ. თიში შტაბ-ორენჯი იდვალუაფუ პარიზის, საფრანგეთის. 2011 წანაშ 1 გერგობათუთაშ მუნაჩემეფით იუნესკო აკმაშქვანც 195 ქიანას. თის თაშნეშე 50 წჷმმარინაფალური ოფისი, მუსხირენი ინსტიტუტი დო ცენტრი უღუ მოსოფელს. იუნესკოშ თოჸუჯიშ შქაგურც მორთაფილიე აფრიკა დო გენდერული ართმანგობა.

კარიბიშ ზუღა

კარიბიშ ზუღა — ტროპიკული ზუღა ბჟადალუ გვერდსფეროს, ატლანტიშ ოკიანეშ ნორთი, მექსიკაშ ჸუჯიშ ობჟათეშე. ობჟათეშე იხურგუ ობჟათე ამერიკაშ კონტინენტით, ბჟადალუშე ცენტრალური ამერიკაშ რეგიონით, დო ოორუეშე დო ელახშე ანტილეფით: დიდი ანტილიშ კოკეფით — კუბა, ჰაიტი, იამაიკა დო პუერტო-რიკო ოორუეშე, დო მორჩილი ანტილიშ მიარერცხუამი კოკეფით ელახშე. კარიბიშ ზუღა, ელჷ-მოლჷ კოკეფით დო ოძგაშეეფით ჩინებულიე მუჭოთ კარიბეფი.

კარიბიშ ზუღა ართ-ართი უდიდაშ წყითე წყარიშ ზუღა რე 2 754 000 კმ² ფართობით. ზუღაშ არძაშე ტომბა ჭურჭულიე კაიმანიშ რღამილი იამაიკა დო კუბაშ შქას (7 686 მ).

კუბა

კუბაშ რესპუბლიკა (ესპ. República de Cuba) — კოკი სახენწჷფო კარიბიშ ზუღაშ ღანჩოს. კუბაშ სახენწჷფო აკმოდირთუ თარი კოკიშე — კუბაშე, თაშნეშე ხუვენტუდიშე დო მუსხირენ არქიპელაგიშე. ქიანაშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა ჰავანა. სიდიდათ მაჟირა ნოღა რე სანტიაგო-დე-კუბა. კუბაშ ოორუეშე იდვალაუფუ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი დო ბაჰამიშ კოკეფი, ბჟადალშე — მექსიკა, ობჟათეშე — კაიმანიშ კოკეფი დო იამაიკა, ობჟათე-ბჟაეიოლშე — ჰაიტი დო დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა.

1492 წანას, ალმახანურ კუბაშ კოკის ქრისტეფორე კოლუმბიქ მიანჭჷ დო თინა ესპანეთიშ ომაფეშ ორხველობათ გჷმაცხადჷ. კუბა ესპანეთიშ ტერიტორიათ რდჷ მერჩქინელი 1898 წანაშ ესპანეთ-ამერიკაშ ლჷმაშახ, 1902 წანას ამერიკაშე ფორმალური ზოხორინალა მიღჷ. 1953-1959 წანეფს კუბაშ რევოლუცია მიშჷ, ნამუქჷთ ფულხენსიო ბატისტაშ დიქტატურა გათუ. რევოლუციაშ უკული გეგმიქიმინჷ ახალ თარობაქ ფიდელ კასტროშ ხემანჯღვერობათ. ალმახანური თარობაშ დემოკრატიაშ ინდექსი იფასებუ მუჭოთ „ავტორიტარული“.

კუბაშ მახორობა მეხოლაფირო აკმოდირთუ 11 მილიონშე უმოსი ადამიერშე; მახორობაშ მუდანობათ დო ტერიტორიათ რე კარიბიშ ღანჩოშ კოკი სახენწჷფოეფშე არძოშე დიდი. კუბარეფიშ კულტურა დო წეს-რჩქვანელობეფი აკმოდირთუ მუჭოთ აბორიგენი კათეფიშ, ტაინოეფიშ დო სობონეიეფიშ, თაშნეშე ესპანეთიშ იმპერიაშ დო აფრიკალი ჭკორეფიშ მონძალაშე, თაშნეშე თაქ დიდი გოლინა იღვენუ ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფწკჷმა სიარხოვექ.

კუბას წინგიერობაშ კოეფიციენტი აკმადგინანს 99,8%-ის, ჩქჷჩქჷეფიშ ღურაშ მაძირაფალი უმოსი დაბალი რე ვინდარო კანკალე გოვითარაფილ ქიანას, დო მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა 77.64 რე.

ლათინური ამერიკა

ლათინური ამერიკა (ესპ. América Latina, Latinoamérica; პორტ. América Latina; ფრანგ. Amérique latine; ინგლ. Latin America) — ამერიკაშ კონტინენტიშ რეგიონი, სოდეთ იჩიებუნა რომანული ნინეფიშა, ესპანურო დო პორტუგალიურო, კანკალე აბანს ფრანგულო. უკინებუ დიხაუჩაშ ფართობიშ 3,9%. 2010 წანაშ მუნაჩემეფით ლათინურ ამერიკას ოხორანს 590 მილიონშე უმოსი კოჩი. ლათინურ ამერიკას რთუნა შხვადოშხვა რეგიონეფო:

ოორუე ამერიკა - ართი ქიანა მექსიკა,ცენტრალური ამერიკა - 7 ქიანა: ბელიზი, გვატემალა, სალვადორი, ჰონდურასი, ნიკარაგუა, კოსტა-რიკა, პანამა.ობჟათე ამერიკა - 12 ქიანა დო 2 დამოკიდებული ტერიტორია: კოლუმბია, ვენესუელა, გაიანა, სურინამი, ბრაზილია, ეკვადორი, პერუ, ბოლივია, ჩილე, პარაგვაი, არგენტინა, ურუგვაი, საფრანგეთიშ გვიანა, ფოლკლენდიშ კოკეფიკარიბეფი - 14 სახენწჷფო დო 13 ტერიტორია: : ბაჰამიშ კოკეფი, კუბა, ჰაიტი, დომინიკარეფიშ რესპუბლიკა, იამაიკა, სენტ-კრისტოფერი დო ნევისი, ანტიგუა დო ბარბუდა, დომინიკა, სენტ-ლუსია, ბარბადოსი, სენტ-ვინსენტი დო გრენადინეფი, გრენადა, ტრინიდადი დო ტობაგო, პუერტო-რიკო, არუბა, ჰოლანდიაშ ანტილეფი , სენ-მარტინი, სენ-ბართელმი, ტერქსიშ დო კაიკოსიშ კოკეფი, კაიმანიშ კოკეფი, ბრიტანეთიშ ვირჯინიაშ კოკეფი, ვირჯინიაშ კოკეფი, ანგილია, მონსერატი, გვადელუპა, მარტინიკა.

მექსიკარეფი

მექსიკარეფი (ესპ. Mexicanos — მექსიკანოს) — ბჟადალი გვერდოსფეროს მუდანობაშ (აშშ-იშ ამერიკალეფიშ დო ბრაზილიარეფიშ უკული) მეჯინათ მასუმა აბანს მარენჯი კათა. მექსიკარეფს მიარეფერუამი რასობურ-ეთნიკური წჷმოულობა უღჷნა, მარა აკმაართიანენა საართო ლათინოამერიკული, უმოს ზუსტას მექსიკური კულტურა დო ესპანური ნინა. მექსიკაშ თარი მახორობა (დოხოლ. 112 მლნ. ადმ.) დო ააშ-ის მუდანობათ მაჟირა ეთნიკური ბუნა რე (32 მილიონი), სოდეთ რანწკი ობჟათე-ბჟადალი რაიონეფს, კოლონიური პერიოდშე (ჩიკანო) აბსოლუტურ უმენტაშობას აკმადგინანა. უმენტაში ალმახანური მექსიკარშო ოდაბადური ნინა რე - ესპანური ნინა, უმოს ზუსტას თიში გიშაკერაფილი ნინაშობური ვარიანტი — მექსიკური. ააშ-ის რჩქვანელობურო ჟირნინამი რენა. მექსიკარეფი — მოსოფელს ართ-ართი უშხუაში დო მალას გუმაფაჩუ კათა რე. ეთნოგრაფიული თოლოზირუეთ, მექსიკარეფი ლათინოამერიკულ კათაშა მიშმულა, ნინაშობურო - რომანულ კათეფშა. ანთროპოლოგიური ტიპი - თარო მეტისეფი.

მექსიკაშ ადმინისტრაციული დორთუალა

მექსიკა ადმინისტრაციულო 31 შტატო (ესპ. estados) დო ართ ფედერალურ რაიონო (ესპ. Distrito Federal) ირთუ, აკოკორობილო თინეფს ფედერაციაშ სუბიექტეფი (ესპ. Entidades federativas) ჯოხონა. შტატეფი მუშჸურე მუნიციპალიტეტეფო (municipios) ირთუნა.

არძა შტატის მუში კონსტიტუცია უღუ. არძა შტატის ჸუნს მუში მამართალი - გუბერნატორი, ნამუსჷთ გიშმაგორუნა საართო ბონი კალიშრღვაფაშ ოსხირით.

ფედერალური რაიონი — გიშაკერძაფილი პოლიტიკური ართული რე, ნამუთ მეხიკოშ აგლომერაციაშ ცენტრალურ ნორთის იკენს. 1997 წანაშე ნანანოღაშ მახორობა გიშმაგორუნს რაიონიშ თარობაშ მადუდეს, ნამუსჷთ მერკე ნებაგოქუნილობეფი უღუ, ვინემ შტატეფიშ გუბერნატორს.

მოსოფელიშ მონძალა

მოსოფელიშ მონძალა (ინგლ. World Heritage, ფრანგ. Patrimoine Mondial, ესპ. Patrimonio Mundial) — ორთაშობური ვარა ადამიერიშ გოჭყაფილი ობიექტეფი, ნამუეფიშ გჷშაკერძაფილი ისტორიული ვარა ეკოლოგიური ფასეულობაშ გეშა, პრიორიტეტული ღანკო თინეფიშ თხილუა დო პოპულარიზაცია იკოროცხუ.

მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტი

მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტი გჷთმოხურგანც, ნამუ ობიექტი მიშეღანი იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებულშან. კომიტეტი აკმოდირთუ 21 სახენწჷფოშ წჷმმარინაფალეფშე, ნამუეფსჷთ გჷშმაგორჷნა გენერალური ასამბლეაშ მაკათური სახენწჷფოეფი, ოთხი წანაშ ხანით.მოსოფელიშ მონძალაშ კონვენციაშ მეჯინათ, კომიტეტიშ მაკათურიშ ნებაქუნილობაშ ხანი რე ამშვი წანა, მორო ბრელი მაკათური სახენწჷფო კომიტეტიშ მაკათურეფს გჷშმაგორჷნს მუნეფიშ კორინით, ხვალე ოთხი წანაშ ხანით, შხვა ქიანაშ წჷმმარინაფალეფსჷთ ქიამიაჩანი კომიტეტიშ მაკათურობაშ მეშქაშალაქჷნ.

მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას

მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას — თენა რე გოართოიანაფილი ნაციეფიშ განათლებაშ, მენცარობაშ დო კულტურაშ ორგანიზაციაშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ამერიკას (ოორუე ამერიკა, ობჟათე ამერიკა ცენტრალური ამერიკა დო კარიბეფი). ჰავაი დო თანაფაშ კოკეფი, გეოგრაფიული აბანდვალაშა ვენკოჯინათ მიშაღალირი რე თე ერკებულშა ოორუე ამერიკაწკჷმა პოლიტიკური რცხუეფიშ გეშა. მექსიკა რე ქიანა, ნამუთ მოსოფელიშ მონძალაშ არძაშე უმოსი ობიექტითიე წჷმორინაფილი რეგიონს, თინა მოსოფელიშ მაამშვა აბანს რე თე მაძირაუეფით.

ოორუე ამერიკა

ოორუე ამერიკა (ინგლ. North America, ფრანგ. Amérique du Nord, ესპ. América del Norte, Norteamérica, ნაუატ. Ixachitlān Mictlāmpa) — კონტინენტი დიხაუჩაშ ოორუე დო ბჟადალი გვერდოსფეროეფს. ობჟათე ამერიკაწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს ამერიკას.ოორუე ამერიკაშ უდიდეში ქიანეფი რე: კანადა, ააშ დო მექსიკა. კონტინენტიშ ფართობი კოკეფიშ უმუშო აკმადგინანს 20,36 მლნ კმ²-ს, კოკეფჭკჷმა ართო - 24,709 მლნ კმ²-ს. ოორუე ამერიკას ორხველჷ კოკი გრენლანდია, კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი, კარიბეფი, ალეუტიშ კოკეფი დო შხვა.

2008 წანაშ მუნაჩემეფით, ოორუე ამერიკაშ 23 სახენწჷფოს 555 მილიონი ადამიერი ოხორანდჷ. კონტინენტეფს შქას ფართობიშ მეჯინათ მასუმა აბანს იკენს, აზიაშ დო აფრიკაშ უკული, მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ - მაანთხა, აზიაშ, აფრიკაშ დო ევროპაშ უკული.

რჩქალი ოკიანე

რჩქალი ოკიანე (გიოდჷ პორტუგალიარი მარკვიე ფერნანდო მაგელანქ) — მოსოფელიშ უდიდაში წყარიშ რეზერვუარი. თინა მითმიკინენს დიხაუჩაშ ჟიდონფაშ ნასუმორს, საართო ფართობით 179,7 მილიონი კმ²; ოკიანეს მეხოლაფირო 25 000 კოკი რე, ნამუშ უმენტაშობა ეკვატორიშ ობჟათეჸურე იდვალუაფუ. ოკიანეშ ქვინჯი ბჟადალჸურე უმოსი ტომბა რე ბჟაეიოლწკჷმა ალაზიმაფათ. თიში არძოშე უმოსი ტომბა აბანიშ – მარიანიშ რღამილიშ სიტომბა 11022 მეტრა რე.

ედომუშამ რჩქალი ოკიანეს მოდვალირი რე ვულკანური გოჭყაფაშ კოკეფი. ნამთინე ათეცალ კოკის გოლუას მანჯანეფქ ქჷგაარდჷ, ნამუშ უკულით კოკეფქ ზუღას ქიმშადინეს, დო თინეფიშ აბანს რკალქ – მარჯანიშ რიფეფქ ქჷდოსქიდჷ. ოკიანეს გოლუაფირი აფჷ აქტური ვულკანეფიშ ჯაჭვი, ნამუსჷთ „დაჩხირიშ რკალს“ უძახჷნა. რჩქალი ოკიანეშ რეგიონი იხასიათებუ ტროპიკული შტორმეფით – ტაიფუნეფით, ნამუეფით იხასიათებუ მერთა-მორთაშ რეღმეფით, მუთ ვულკანეფიშ ეშაგორგოთიშ დო წყარიშთუდონი დიხაშნწალუაშ მოღალუ რე.

რჩქალი ოკიანეშ კათეფს დორხველ ხვარებაშო უთარაშო მოჸუნა ოჩამალი ჩანარეფი. მარა, მინი კოკეფს უღუნა თინერი ოექსპორტე კულტურეფით, მუნერეფით რე, ქოქოსიშ კაკალი დო ზეთიშ პალმა. მიარე ჭიჭე კოკეფშო ჩხომჭოფუა ურცხოული ვალუტაშ მუშნაველიშ უშანულამაში წყუ რე. შხუ ჩხომჭოფუ ოწარმეეფი მორჩილას რე. თინეფი აძვილებურეფი რენა კონკურენცია გამუკუჸონანჷ იაპონიაშ დო რუსეთიშ ფედერაციაშ შხუ ჩხომმაჭოფუ ფლოტეფს. პალმეფამი პლაჟეფიშ, მანჯანიშ რიფეფიშ დო ბჟალამი კლიმატიშით, რჩქალი ოკიანეშ კოკეფი ტურისტეფს ძალიერო მიკმიჭოფანს.

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.