კაზაკეფი

კაზაკეფი (უკრაინული козаки; რუსული казаки; პოლონური Kozacy) – თაშ ჯო®αƒ ნტებულ ყაზახეფს რუსეთის დო უკრაინას, ნამუთ ოხორანდეს ოძგაშეშ დიხეფს დო გაურდუმებულ ზოხორინელ თემეფს გაჭყანდეს. რუსეთიშ სახენწჷფოქ კაზაკეფიშ თემეფი ჭიე-ჭიეთ დემორჩილჷ დო მუშ საინალოს ქინარინუ. კაზაკეფიშ ლაშქარს მაფაშ თარობა ირინუანდჷ მუჭოთ გალენ ლმჷეფს, თეშ ქიანაშ დინოხოლე, საკათო გჷშულეფიშ ოშქირიტალო.

Repin Cossacks
ილია რეპინიშ სურათი „კაზაკეფი თურქეთიშ სულთანს ნაჭარას მეთმეჭარჷნა“

ეტიმოლოგია

კაზაკი თურქული მუმალობაშ ზიტყვა რე (qazaq) დო დუდშე მუჭოთ რუსულის, ზოროხინელ, უპატინო კოჩის, დუდშეხეეჭოფილ კოჩის შანენდჷ.[1]

ალმახანურალა

ეკონია ხანეფს იძირებე კაზაკეფიშ ერუანული იდენტობაშ ემაღალაფა რუსეთის. 2010 წანაშ 14 გჷმათუთაშ რუსეთიშ მახორობაშ ეჭარუაწკჷმა მერსხუაფათ ინტერნეტ საიტი YouTube-ს გიფაჩჷ პროპაგანდისტულ ვიდეო რგოლქ,[2] ნამუთ კაზაკეფი ითხინდეს, ნამუდა ეჭარუაშ ნაციეფიშ გრაფას მიშუღალუდესკო – ზიტყვა „კაზაკი“.

თე ხანშო კაზაკეფიშ რიცხუ 7 მილიონშახ ოჭირინუანს.[3]

ლიტერატურა

ქორთული სხუნუეფიშ ენციკლოპედია, ტ. 5, ხასჷლა 315, ქართი, 1980 წანა.

სქოლიო

  1. სანოღო ენციკლოპედიური ლექსიკონი: კაზაკი
  2. პროპაგანდისტული ვიდეო რგოლი YouTube-ს
  3. Russian nations
აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)

აფხაზეთიშ ლჷმა 1992-1993 წანეფც რდჷ ლჷმა საქორთუოშ ოთარობე ჯარეფს დო სეპარატისტულო მორინელ ეთნიკურ აფხაზეფიშ ართი ნორთიშ შქას, მუქჷთ 13 თუთას იგჷნძორჷ. სეპარატისტეფიშ განშე თაშნეშე ლჷმენდეს აბანობური სომეხეფი (ბაგრამიანიშ ჯოხონობაშ ბატალიონი), დაქირებული მალჷმორეფი ოორუე კავკაციაშე, კაზაკეფიშ აკოანჯარაფილი მილიციაშ მალჷმორეფი, ნამუეფსჷთ ვაოფიციალურო ხუჯის არზენდჷ რუსეთიშ ოურდუმე ბაზაშ გარნიზონი გუდაუთას.

კრასნოდარიშ აკანი

კრასნოდარიშ აკანი (რუს. Краснодарский край) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — კრასნოდარი. დირსხუ 1937 წანაშ 13 ეკენიას.

ლევან II დადიანი

ლევან II დადიანი, ოდიშიშ თარი 1611-1657, მანუჩარ I დადიანიშ სქი. 14 წანერი რდჷ ოთარეშ ხვისტას გეზოჯჷნ დო ხეშუულობა კუნტახანით მუში ჯიმადიქ, გიორგი ლიპარტიანქ ეჭოფჷ მუშ დუდშა.

ლევანი ირდუუდჷ კახეთის, მუში ბაბუ ალექსანდრე II–აშ ფანიას, სოდეთ შაჰ–აბასიშ გითმაჩამალური პოლიტიკაშ სისტემას თინა ჭიჭენობაშე გურაფულენდჷ. თეწკჷმა ართო, კახეთიშ მაფაშ კარს პოლიტიკური გოლინაშ მაპალაფარო ლჷმენდეს ოსმალეთიშ დო მოსკოვიშ მაფაშ დიპლომატეფი. გოპატჷნაფილი რდჷ თოთმაცობა, ქუთოლუა დო ირინერი უბადობა. თენერი პიჯალეფს ნარდი ლევან დადიანსჷთ მუ ახასიათენდჷ ჟირპიჯალა, ოღრაშალა, კონწარალა დო შხვ. მუთ თი ეპოქაშ პოლიტიკური ლჷმაშ ართ–ართი მეშქაშალათ რდჷ მერჩქინელი. ათეშენი ვახუშტი ბატონიშვილი ლევანს ათაშ ეთმოჭარჷნს:"რამეთუ ესე ლევან იყო ბოროტი, ხვანჯიანი, ამაყი, მზაკვარი და ძვირის–მომხსენე და იმარჯვებდა ჟამთა..საქარ. ცხოვრება, გვ. 299".მარა თეწკჷმა ართო ლევან დადიანი რდჷ გაღიერი თარი, უშქურანჯი დო მეკენჯი ნებაჸოფაშ ადამიერი, ნამუთ ჯგირო გუთმოსხუნუნდჷ თიბორჯიშ პოლიტიკურ რინას დო მოხუჯურო ლჷმენდჷ მუში ოთარეშ აწაკინალო თი მერინეფით დო მეშქაშალეფით, მუთ თიწკჷმა რდჷ გჷმორინაფილინ.

ლევანს მუში ბორჯიშ იტალიარი მისიონერი არქანჯელო ლამბერტი ათაშ ახასიათენს: "თე თარი ჩქინი განათებულ ქიანას ერდელედჷკონ დო ჩქინი საუჯგუშო მაგურაფალეფშე ეუჭოფუდჷკო გურაფა დო განათებან, ნამუთინი თარი თის ვა დარჯგინანდჷ. უმონძღვარეთ დო უორსანტეთ, ხვალე ბუნებას მეუჩამ თიშა ირიათონო ოცქვაფური ზნე ჩოულობა. უსაქვარეთ თის მითინი ვა ძირუნს, ვარინ ირო უშულადუო ხანდენს დო ხაზირი რე ირფელიშ ქიმინუაშო. ლოშქუას გორქიული რე, შურუბუმუ დო ჭყანიერი. ათეშენი ირი ლჷმას თინა იმორძგუ. შვენა თინერი ნძალიერი უღჷ, ნამუდა დოჭყალადა მუ რენ, ვართ უჩქჷ. მიარე მორაგადაფა ხომ ქუღჷ შხვადოშხვა საქვარიშ გეშა, მარა ირო ირი მორაგადაფაშ აკაბუცხა დეტალი ხოლო გაშინე ამშვი დო და შქვითი წანაშ უკულით"–ია.

თაშინეშეს ახასიათენს ლევან II–ს ფრანგი მეშარე ჟან შარდენი, ნამუთ რაგადანს: "ნამუდა ლევან დადიანი სამარგალოშ ართი გოსოფური თარი რდჷ, გურამი, დიდო გაღიერი, ბონი დო ტერწკჷმა ლჷმას გომორძგვილი. თე თარი იჸუაფუდჷ საუჯგუშო ადამიერი, თინა ქჷდაბადებედჷკო უჯგუშ ქიანასჷნ"–ია.

დონ კრისტოფორო დე კასტელი ჭარუნს:

ლევანიშ მაართა ალმასქუ რდჷ აფხაზი თარიშ სეტემან შერვაშიძეშ ცირა-სქუა თანური, უზურენა ნამუდა თე ოსური 1621 წანაშ ხოლო ხანეფს მიჸონჷ ჩილონ. თის არქანჯელო ლამბერტი ჯგირო ახასიათენს: "თე ოსური რდჷ ბუნებათ სქვამი დო ეფშა ირინერი ჯგირობუათ, მუთ დასქვანდჷ მუში გვარიშ ოსურსჷნ: ქარგუას, ჭარუა–კითხირს, გურხვეობას და რდილობას თის მანგი ვა ჸუნდჷ. მუში სიწკონდირეთ დეხოლუ არძო მუში დოლმახორეშ გური". მალას ათე ოსურშე აშუ თარს ჟირი ქომოლ-სქუაქ. დიაფალს იშინუანა რუსი ელჩეფი. თიში ჯოხო ართი ჩინებათ დარუნდი რე, მაჟირათ თანური. ათაქ რჩქჷ, ნამუდა ართი დო იგივე ჯოხოშ ჩილათირო შინუაწკჷმა მიღუნა საქვარინ.

ოორუე ოსეთი

ორუმეშ ოსეთიშ რესპუბლიკა — ალანია (რუს. Республика Северная Осетия–Алания; ოს. Республикæ Цӕгат Ирыстон) — რუსეთის ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ოორუე კავკაციაშ ფედერალური ოლქიშ აკოდგინალუაშა. ნანანოღა — ვლადიკავკაზი. დირსხუ 1924 წანაშ 7 კვირკვეს.

სტავროპოლიშ აკანი

სტავროპოლიშ აკანი (რუს. Ставропольский край) — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ობჟათეშ ფედერალური ოკრუგიშ აკოდგინალუაშა. ადმინისტრაციული ცენტრი — სტავროპოლი. დირსხუ 1924 წანაშ 13 ფურთუთას ობჟათე-ელახიშ ოლქიშ ჯოხოთ, თიმ წანაშ 16 გჷმათუთას ქიმიღჷ ოორუე კავკაციაშ აკანიშ ჯოხოდვალა. 1937 წანაშე ორჯონიკიძეშ აკანი რე, ოდო ამდღანერ ჯოხო გეძჷ 1943 წანაშე.

ყარაჩაი-ჩერქეზეთი

ყარაჩაი-ჩერქეზეთი — რუსეთიშ ფედერაციაშ სუბიექტი, მიშმურს ოორუე კავკაციაშ ფედერალური ოლქიშ აკოდგინალუაშა. ნანანოღა - ჩერკესკი. დირსხუ 1922 წანაშ 12 ღურთუთას.

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.