იტალია

იტალია (იტალ. Italia), ოფიციალურო იტალიაშ რესპუბლიკა (იტალ. Repubblica italiana[1]) — უნიტარული, საპარლამენტო რესპუბლიკა ობჟათე-ბჟადალ ევროპას. ოორუეჸურე, ალპეფიშ მანგის ომძღჷ საფრანგეთი, შვეიცარია, ავსტრია დო სლოვენია. ობჟათეჸურე თინა ედომუშამო ფორჷნს აპენინიშ ჩქონს, სქირონაშქა ზუღაშ ჟირ უდიდაშ კოკის — სიცილიას დო სარდინიას, თაშნეშე შხვა მიარე ჭიჭე კოკის. იტალიაშ თანჯეფს იდვალუაფუ ჟირი ანკლავი, ზოხორინელი სახენწჷფოეფი სან-მარინო დო ვატიკანი. თე ბორჯის იტალიას შვეიცარიაშ ტერიტორიას უღჷ ექსკლავი კამპიონე-დ'იტალია. იტალიაშ ტერიტორია ფორჷნს 301 338 კმ²-ს დო ახასიათენს ზომიერი ორტყაფუშ კლიმატი. 60,6 მლნ მახორუთ იტალია ევროპას მა-5 სახენწჷფო რე მახორობაშ მუდანობაშე დო მოსოფელს 23-ა.

Flag of Italy Emblem of Italy
EU-Italy
იტალია
ნანანოღა რომი
უდიდაში ნოღა რომი
თარობა ოპარლამენტე რესპუბლიკა
პრეზიდენტი ჯორჯო ნაპოლიტანო
პრემიერ-მინისტრი მარიო მონტი
ფართობი 301 230 კმ²(71-ა)
ბორჯიშ ორტყაფუ CET (UTC +1სთ.)
ტელ.კოდი +995 32
ვალუტა ევრო (EUR)
ქიანაშ კოდი ITA
ოტელეფონე კოდი +39
იტალიარეფიშ ჰიმნი (La Canzone degli Italiani)

ჯოხოდვალა

  • ოფიციალური: იტალიაშ რესპუბლიკა.
  • ოდაბადური: Italia, Repubblica Italiana.
  • ეტიმოლოგია მერცხუაფილი რე ჯვეშ იტალიკურ ტომეფწკჷმა, თენეფიშ ართ ნორთიქ, ლათინოსეფქ აკოჭოფეს შხვეფი დო ქჷდარსხეს რომიშ სახენწჷფო. შხვა ვერსიაშ მეჯინათ, ეტიმოლოგია მოურს „გინეფიშ ღორონთიშ“ ჯოხოშე, ლათინურო vituli გინს ჯოხო.

გეოგრაფია

ქიანა იდვალუაფუ ბჟადალუ ევროპას, აპენინეფიშ ჩქონს დო გოხოლუაშ კოკეფს. ომძღჷ ქიანეფი: საფრანგეთი, სლოვენია, ავსტრია, შვეიცარია. იტალიაშ ტერიტორიას აშაძჷ ჟირი სუვერენული სახენწჷფო-ანკლავი: ვატიკანი დო სან-მარინო.

ქიანაშ ნანანოღა რე რომი.

  • ფართობი — 301 230 კმ²
  • თანჯეფი: ოზუღე — 4 852 კმ; ოსქირონე — 1 703 კმ.
  • ორთა: გეოგრაფიული რაიონეფიალპეფი, აპენინეფი, პოშ ვე.
  • უმაღალაში კონკეფი (მ) — გრან-პარადიზო 4 061, მონბლანი 4 807 (საფრანგეთიწკჷმა ართო);
  • უდიდაში წყარმალუეფი (კმ) — პო 652, ადიჯე 410, ტევერე 405;
  • უდიდაში ტობეფი (კმ²) — გარდა 370, ლაგო-მაჯორე 170 (გვალო 212), კომო 146, ტრაზიმენო 128;
  • უდიდაში კოკეფი (კმ²) — სიცილია 25 426, სარდინია 23 813, ელბა 223
  • კლიმატი — სქირონაშქაზუღური, კონტინენტური, ალპური.
  • ორთაშობური რესურსეფი — ვარჩხილიშწყარი, მარმარილო, წურწუფა, ორთაშობური აირიშ დო ნავთობიშ მორჩილი რეზერვეფი, ჩხომი, ქუანოშქერი, ოფუტეშ მეურნობაშ დიხეფი.

დემოგრაფია

რესურსეფი ინტერნეტის

ოთარობე

სქოლიო

  1. Ethnologue report. Ethnologue.com. კითხირიშ თარიღი: 30 October 2010.
ადრიატიკაშ ზუღა

ადრიატიკაშ, ვარა ადრიაშ ზუღა — გვერდო ინოკილერი ზუღა, წჷმარინუანს სქირონაშქა ზუღაშ ნორთის. აშახვილჷ აპენინიშ დო ბალკნაეთიშ ჩქონეფს შქას. ორხველჷ გეჸვენჯ ქიანეფს: იტალია, სლოვენია, ხორვატია, ჩერნოგორია, ალბანეთი.

ფართობი-144000 კმ2, მაქსიმალური სიტომბა — 1230 მ. წყარიშ ტემპერატურა მარაშინათუთას +24-26Co, ფურთუთას +7-13 Co. ზუღაშ ჯიმუამობა რე 35-38 ‰.

ავსტრია

ავსტრია (გერმანულო: Österreich) — ქიანა ცენტრალურ ევროპას. ნანანოღა რე ვენა. ოფიციალური ნინა ავსტრიას რე გერმანული. ავსტრია რე ევრორსხუშ ართ-ართი მაკათური. ქიანას ოხორანს 8,150,000 კოჩი. ავსტრიას უხურგანს ბრუო ქიანა: გემანია, ჩეხეთი, სლოვაკეთი, უნგრეთი, სლოვენია, იტალია, შვეიცარია დო ლიხტენშტაინი. ქიანაშ თარი წყარმალუ რე დუნაი.

გერმანია

გერმანია (გერმანულო: Deutschland) — რე ქიანა ცენტრალური ევროპას. თენა ქიანა ევროკავშირიშ ართ-ართი მაკათური რე. თე კლუბის გერმანია ართ-ართი მაართა მაკათური ქიანა რდჷ. გერმანიაშ ნანანოღა რე ბერლინი. ოფიციალური ნინა რე გერმანული.

ევრო

ევრო (სიმბოლო: €; საბანკო კოდი: EUR) ევროპაშ რსხუშ ოფიციალური ვალუტა დო აკა ფარაშ ართური 300 მილიონი ევროპალშო ევროგოართოიანაფაშ გეჸვენჯ ქიანეფს: ავსტრია, ბელგია, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდეფი, პორტუგალია, ესპანეთი დო ესტონეთი, ნამუსჷთ კოლექტიურო ევროზონა ხოლო უჯოხონა. ჟირჸურეიანი აპიჯალეფიშ შედეგო ევრო თაშნეშე ოფიციალური ვალუტა რე გევენჯი ვამაკათური ქიანეფშო: მონაკო, სან-მარინო დო ვატიკანი. ევრო დე-ფაქტო ვალუტა რე ანდორას, კოსოვოს დო მონტენეგროს.

ევრო მოსოფელიშ სავაჭრო ბაზარეფს მუჭთ ოეიოკოროცხალი ვალუტა, 1999 წანას მიშართჷ, ფიზიკური ბანკნოტეფქ დო ხურდეფქ მიშაღალირქ იჸუ 2002 წანას. ევროგოართოიანაფაშ არძა ქიანას უღჷ ნება ქაკათას ევროზონას თიმ შვანს, თუ თინეფი უგამენა გორკვიაფილ მონეტარულ მოთხირეფს, ევროშ გჷმორინაფა ვალდებულება რე ევრორსხუშ არძა ახალი მაკათურშო.

ევროს მართუნს დო ადმინისტრირებას უწიენს ფრანკფურტის მადვალუ ევროპაშ ცენტრალური ბანკი (ეცბ) დო ევროპაშ ცენტრალურ ბანკეფიშ სისტემა (ნამუშათ მაკათური ქიანეფიშ ცენტრალური ბანკეფი მიშმულა). მუჭოთ ზოხორინელი ცენტრალური ბანკი, ეცბ-ს ართპიჯობური ნება უღუ მონეტარული პოლიტიკაშ გოთანჯუაშ ბორჯის. ეცბ ოკათჷ ბანკნოტეფიშ ბეშტუას, ხურდეფიშ მოჭკირუას დო თინეფიშ სისტემაშა გოფაჩუას არძა მაკათურ ქიანას, თეშ მუჭოთ ევროზონაშ ოგინაგაფე სისტემაშ ფუნქციონირებას.

ევროპა

ევროპა — მოსოფელიშ ნორთი, აზიაწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს ევრაზიაშ კონტინენტის. თინეფს შქას ხურგაშ ღოზიშეხ არსებენს მუსხირენ ვარიანტი.

ევროპაშ ფართობი 10 180 000 კმ2-იე, მახორობა - 742 452 000. ევროპა ფართობიშ მეჯინათ მაჟია უჭიჭაში კონტინენტიე (ევროპას ხვალე ავსტრალია უწორუანს), მარა მახორობაშ მუდანობათ ევროპა გინმამეტენს მუჭოთ ავსტრალიასჷნ, თეშ ობჟათე ამერიკასჷთ, მახორობაშ მეჭედალათ ხვალე აზიას კჷნასქიდუ. ევროპას იდვალუაფუ 50 ქიანა. თაჸურეშე 28 ქიანა რე ევრორსხუშ მაკათური. ევროპას იდვალუაფუ 6 ჯუჯა-სახენწჷფო:

ანდორა

მონაკო

ლუქსემბურგი

ლიხტენშტაინი

სან-მარინო

ვატიკანი

იტალიარეფი

იტალიარეფი — კათა, იტალიაშ ჯინჯიერი მახორობა.

ჯოხო: — Italiani;

მუდანობა: 130 მლნ

სუბეთნიკური ბუნეფი: ვენეციარეფი, ლიგურიალეფი, კალაბრიალეფი, ლომბარდიალეფი, პიემონტალეფი, ტოსკანალეფი.

ნინა: იტალიური.

მორწუმეეფი: რომაული კათოლიკეეფი.

იტალიური ნინა

იტალიური ნინა (italiano, lingua italiana) — იტალიარეფიშ დო იტალო-შვეიცარალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანულ ნინეფს.

კვიპროსი

კვიპროსი — ქიანა სქირონაშქა ზუღას, იდვალუაფუ კვიპროსიშ კოკის. რე ევრორსხუშ მაკათური ქიანა. ნანანოღა რე ნიქოზია.

ლიგურიაშ ზუღა

ლიგურიაშ ზუღა (იტალ. Mar Ligure; ფრანგ. Mer Ligurienne) — სქირონაშქა ზუღაშ ნორთი კოკი კორსიკას, კოკი ელბაშ დო საფრანგეთიშ დო იტალიაშ წყარპიჯეფს შქას. ფართობი 15 ვითოში კმ². ფართობი 15 ვითოში კმ². სიტომბა 2,5 ვითოში მეტრაშ უმოსი. მერთა დო მორთა გვერდი დღადოსერული რე. სიმაღალა — 0,3 მეტრა. უდიდაში რე გენუაშ ჸუჯის. ლიგურიაშ ზუღაშ წყარპიჯი შანულამი ზოლი რე (იტალიაშ დო საფრანგეთიშ რივიერა). თარი ონიშოლეფი რე: გენუა, ლივორნო, სპეცია (იტალია), ნიცა (საფრანგეთი).

პრეზიდენტი

პრეზიდენტი — ტიტული, ნამუთ გეძუნა ქიანეფიშ, ორგანიზაციეფიშ, კომპანიეფიშ, ოგურაფუეფიშ მაართა პიჯეფს. ეტიმოლოგიურო პრეზიდენტი შანენს პიჯის, მით დუდმახვენჯიშ ფუნქციას ორთჷნ (ლათინურო: prae (წოხოლე, დუც) + sedere (გეხუნა)).

თიშ დუდშენოიანი შანულობა რდჷ აკოხვალამეფიშ, ცერემონიეფიშ ნჯღვერუა, თეჟამო თინა უმოსო თანანდებობაშ პიჯიწკჷმა იასოცირებუ, ნამუსჷთ ემაჸონაფალი ხეშუულობა უღუნ. პრეზიდენტიშ, მუჭოთ სახენწჷფოშ მადუდეშ, ღარჯილალობაშ ხარისხი ვარირენს ქიანაშე ქიანაშა, ნამთინე ქიანას თის დიდ ღარჯილალობა აფუ მეჩამილი, სამანაგათ ააშ-ს, საფრანგეთის, ოდო ნამთინეს ნომინალური (გერმანია, იტალია).

რესპუბლიკა

რესპუბლიკა (ლათ. Res Publika — „კათაშ საქვარი“) — სახენწჷფო მართუალაშ ართ-ართი ფორმა.

ალმახანური მოსოფელიშ სახენწჷფოეფიშ უმენტაშობა რესპუბლიკური მართუალაშ გემაჸვენჯი რეა. რესპუბლიკური

მართუალაშ ბორჯის სახენწჷფოშ მადუდეს გჷშმაგორჷნა გორკვეული ხანით. რესპუბლიკური მართუალაშ კლასიკური

ქიანეფიე: ააშ, საფრანგეთი, ფინეთი, იტალია, ბრაზილია და თ. უ.

რესპუბლიკური მართუალაშ ბორჯის გჷშმართჷნა საპრეზიდენტო ხეშუულებაშ მუსხირენ ფორმას.

რუსეთი

რუსეთი რე ქიანა ბჟადაალ ევროპას დო ოორუე აზიას. რუსეთი ფართობით მოსოფელიშ არძაშე დიდი ქიანა რე. ოხორანს 144 600 400 კოჩი. რუსეთის გიშართუნს დიდი გეოგრაფიული რეგიონეფი: ბჟაიოლ ევროპაშ ხორგული, ბჟადალუ ციმბირიშ რზენი, ცენტრალურუ ციმბირიშ ნარაზენი. ტერიტორიაშ თია უკებუ გვალამი რეგიონემც: ალტაი, ოორუე კავკაცია, კოლიმა, საინი, ურალი. უმაღალაშ კოკი რე იალბუზუ : 5,633 მ.

საფრანგეთი

საფრანგეთი, ოფიციალურო საფრანგეთიშ რესპუბლიკა (ფრანგ. République française) — ქიანა ბჟადალ ევროპას, იკათუანს ევროპაშ თე ნორთის, მუდგაზმარენი კოკიშ დო ზუღაშმელენი ტერიტორიაშ ნორთის. მუს ომძღჷ (ოორუეშე სათიშ კოპულიშ (ისარიშ) გეჸუნათ) ევროპაშ გეჸვენჯი ქიანეფი: ბელგია, ლუქსემბურგი, გერმანია, შვეიცარია, იტალია, მონაკო, ესპანეთი დო ანდორა. ზუღაშმელენ ტერიტორიეფს ომძღჷ ბრაზილია დო სურინამი (საფრანგეთიშ გაიანას), ნიდერლანდიშ ანტილეფი (სენ-მარტენს). საფრანგეთი მერსხუაფილი რე გოართოიანაფილ ომაფეწკჷმა ევროტუნელით, ნამუთ გუთმურს ინგლისის არხიშ თუდო.

საფრანგეთი ორხველჷ გოვითარაფილ ქიანეფს დო მახუთა აბანს რე ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ მეჯინათ მოსოფელს. საფრანგეთი ირ წანას ღებულენს 82 მილიონ ტურისტის. საფრანგეთი რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ ართ-ართი გჷმაჭყაფალი დო რე გეჸვენჯი ორგანიზაციეფიშ მაკათური: ფრანკოფონია, ევროკავშირი, დიდი ბრუოიანი, ეკონომიკური გოვითარაფაშ დო ალმახანდობაშ ორგანიზაცია, მოსოფელიშ სავაჭარო ორგანიზაცია დო ლათინური გოართამაფა. რე გოართოიანაფილი ერეფი ორგანიზაციაშ უშქურანჯობაშ სხუნუშ ხუთ ირიათოიან მაკათურშე ართ-ართი.

სლოვენია

სლოვენიაშ რესპუბლიკა (სლოვ. Republika Slovenija) — ქიანა ცენტრალური ევროპაშ ობჟათეშე. ბჟადალუშე ომძღჷ იტალია, ოორუეშე ავსტრია, ოორუე-ბჟაეიოლშე უნგრეთი, ბჟაეიოლშე დო ობჟათეშე ხორვატია, ობჟათე-ბჟადალუშე ადრიატიკაშ ზუღაშა უღუ გჷშაულარი. სლოვენია ევრორსხუშ, ანო-შ დო ნატოშ მაკათური რე.

სოფი ლორენი

სოფი ლორენი (ინგლ. Sophia Loren; დ. 20 ეკენია, 1934, რომი, იტალია) — იტალიარი არტისტი, ეჭოფილი აფჷ ოსკარიშ პრიზი. შინელი რე მუჭოთ იტალიური კინოშ არძოშ უდიდაში არტისტი.

სქირონაშქა ზუღა

სქირონაშქა ზუღა ატლანტიშ ოკიანეშ აუზიშ ნორთი რე დო დახე ედომუშამო სქირონათ რე გოხურგელი ოორუეშე ევროპათ, ობჟათეშე აფრიკათ, ბჟაეიოლშე აზიათ. მინშა სქირონაშქა ზუღა იკოროცხუ, მუჭოთ ატლანტიკიშ ოკიანეშ ნორთი, მარა მუჭოთ წესინ, მერჩქინელი რე მუჭოთ წყარიშ ზოხო ორგანო.

სქირონაშქა ზუღაშ ჯოხო ლათინური რე mediterraneus (medius, 'შქა' + terra, 'დიხა, სქირონა'), ბერძენულს - mesogeios. მუში ფართობი რე მეხოლაფირო 2,5 მილიონი კმ². ოკიანოლოგიას მუში ალტერნატიული ჯოხოეფი რე ევროაფრიკული სქირონაშქა ზუღა, ვარდა ევროპაშ სქირონაშქა ზუღა შხვა სქირონაშ შქაში ზუღეფშე გჷშაშხვანერაფალო.

უჯვეშაში ბორჯიშე სქირონაშქა ზუღა დოხარგელი ოტრანსპორტე მაგისტრალი რდჷ. თენა რდჷ შანულამი მარშრუტი ანტიკური ბორჯიშე მოჸუნაფილი მეწარმეეფშო დო მეშარეეფშო ოვაჭარე დო კულტურული თირაფეფიშ ოწარმებელო ჯვეში ეგვიპტარეფშო, ბერძენეფშო, რომაალეფშო დო შხვა ხოლოშიანი ბჟაეიოლიშ კათეფშო.

უკრაინა

უკრაინა (Україна) — ქიანა ევროპას. ნანანოღა რე კიევი, ოფიციალური ნინა რე უკრაინული. თენა რე უჩა ზუღაშ ართ-ართ ქიანა.

ფრანგული ნინა

ფრანგული ნინა (ფრანგ. français, langue française) — ფრანგეფიშ, ვალონეფიშ, ფრანკო-კანადარეფიშ, ფრანკო-შვეიცარიალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანული ბუნას. ფრანგული ნინათ რგებაფულენს აფრიკაშ ბრელი ქიანა, ჰაიტი, საფრანგეთიშ გვიანა დო შხვა. ფრანგული ნინაქ შხვა ნინეფშე წოხლე გინირთჷ საირქიანო ნინათ.

მორაგადეეფიშ მუდანობა: 128,000,000

ნინაშ კოდი: fr

ჯოხო: fr – français; en – French; eo – franca

ჭარალუა: ლათინური

უჯვეშაშ ფრანგულნინამი ნაჭარეფი IX ოშწანურას ორხველჷ. ახალი ოლიტერატურე ნინა XVI ოშწანურაშე მოურს დო მეღებული რე ილ-დე-ფრანსიშ დიალექტშე (ცენტრი - პარიზი. შქა ოშწანურეფიშ დიალექტური სანძღოეფი ილასუ. ჯგირო რე დოსქილადირი ოოროუეშ დიალექტეფი - პიკარდიული (ოორ. საფრანგეთი) დო ვალონური (ბელგია).

სტატუსი

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი - ლუიზიანაბელგია - ნიდრლანდურ დო გერმანულწკჷმა ართობურკინა ფასობურუნდი - კირუნდიწკჷმა დო სუაჰილწკჷმა ართოგაბონიეკვატორული გვინეა - ესპანურწკჷმა ართოვანუატუ - ინგლისურწკჷმა დო ბისლამაწკჷმა ართოიტალია - ვალე-დ'აოსტა - იტალიურწკჷმა ართოკამერუნი - ინგლისურწკჷმა ართოკანადა - ინგლისურწკჷმა ართო - იუკონი, კვებეკი, ნიუ-ბრანსუიკი, ნუნავუთი ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიაკომორიშ კოკეფი - არაბულწკჷმა დო კომორულწკჷმა ართოკონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაკონგო-კინშასაკოტ-დივუარისაფრანგეთიმადაგასკარი - მალგაშურწკჷმა ართომავრიკი - ინგლისურწკჷმა ართომალიმონაკორუანდა - ინგლისურწკჷმა დო კინიარუანდაწკჷმა ართოსეიშელიშ კოკეფი - ინგლისურწკჷმა ართოსენეგალიტოგოშვეიცარია - გერმანულწკჷმა, იტალიურწკჷმა დო რეტო-რომანულწკჷმა ართოჩადი - არაბულწკჷმა ართოცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაჯიბუტი- არაბულწკჷმა ართოჰაიტი - ჰაიტურწკჷმა ართოჰაიტი - ჰაიტურწკჷმა ართოგოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაევროპაშ რსხუ

ევრორსხუშ
მაკათურეფი
დოსკილადირი ევროპა

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.