იაპონია

იაპონია (日本 ნიჰონ ვარა ნიპონ), ედომუშამი ოფიციალურ ჯოხოდვალა - იაპონიაშ სახენწჷფო (日本国ნიპონ-კოკუ  ვარა ნიჰონ-კოკუ) — კოკი სახენწჷფო ბჟაეიოლ აზიას[1]. ქიანა იდვალუაფუ რჩქალ ოკიანეს, იაპონიაშ ზუღაშ ბჟაეიოლშე. ქიანას უხურგანს ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკას, ოორუე დო ობჟათე კორეას დო რუსეთის. იაპონიაშ ორიგინალური ჯოხოდვალა მარგალურშა გჷნოთანგუათ შანენს „ბჟაშ ოდაბადეს“ [2].

იაპონია
日本国
იაპონია
იაპონიაშ შილა იაპონიაშ გერბი
ჰიმნი: 

კიმი გა იო (იაპონ. 君が代)
იაპონიაშ პრემიერ მინისტრიშ დო მინისტრეფიშ კაბინეტიშ მარწკინდი

იაპონიაშ პრემიერ მინისტრიშ დო მინისტრეფიშ კაბინეტიშ მარწკინდი
პავლოვნია (იაპონ. 五七桐 'გო-სიჩი ნო კირი')
იაპონიაშ ორენი
ნანანოღა
(დო უდიდაში ნოღა)
ტოკიო

35°41′ ოორ. გ. 139°46′ ელ. გ. / 

ოფიციალური ნინა(ეფი) იაპონური (დე-ფაქტო)
თარობა ოპარლამენტე დემოკრატია კონსტიტუციური მონარქია
 -  იმპერატორი ნარუჰიტო
 -  პრ.-მინისტრი შინძო აბე
ფართობი
 -  გვალო 377,873 კმ2 (62-ა)
 -  წყარი (%) 0.8
მახორობა
 -  2007 ფასებათ 127,433,494 (მა-10)
 -   census 127,333,002 
 -  მეჭედალა 337 ად ად/კმ2 (30-ა)
ედპ (ჸუპ) 2007 ფასებათ
 -  გვალო $4.346 ტრილიონი (მა-3)
 -  ართ მახორუშე $33,800 (34-ა)
აგი (2007) 0.953 (მაღალი) (მა-8)
ვალუტა იენა (¥) (JPY)
ბორჯიშ ორტყაფუ (UTC +9სთ.)
ქიანაშ კოდი JPN
Internet TLD .jp
ოტელეფონე კოდი 81

სქოლიო

  1. ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ კოდეფიშ კლასიფიკაცია - გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაცია. გოეროშ სტატისტიკაშ დეპარტამენტი (2010-04-01). კითხირიშ თარიღი: 2010-07-16.
  2. იაპონარიშ ბლოგი. იაპონელის ბლოგი. კითხირიშ თარიღი: 2010-23-09.
2010

2010 (ჟირ ვითოშ ვითი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ობიშხა. თე წანა რე XXI ოშწანურაშ 1-ა დეკადაშ მა-10 წანა.

2012

2012 (ჟირ ვითოშ ვითოჟირი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ნარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჟაშხა. თე წანა რე XXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-2 წანა.

2014

2014 (ჟირ ვითოშ ვითაანთხი) წანა — გრიგორიანული კალენდარით ვანარკი წანმოწანა, ნამუშ მაართა დღა რე ჯუმაშხა. თე წანა რე XXI ოშწანურაშ მა-2 დეკადაშ მა-4 წანა.

დელი

დელი (ჰინდი: दिल्ली, ურდუ: دہلی or دلّی‎, პენჯაბური: ਦਿੱਲੀ) — ონოღე აგლომერაცია ოორუე ინდოეთის. ქიანაშ ნანანოღა. თაშნეშე თე ჯოხოთ რე შინელი ერუანული ნანანოღაშ ტერიტორია, ნამუთ სპეციალური გოართოიანაფილი ტერიტორია რე ცენტრალური თარობაშ ადმინისტრაციაშ გიმე, ნამუშათ სუმი მუნუციპალიტეტი მიშმურსჷნ. დელიშ მეტროპოლია დო დელიშ ერუანული ნანანოღაშ ტეროტორია ართ ბირთვის აკმოქიმინუნს დო პრაქტიკულო ართ ერთულო იკოროცხუ. ნიუ-დელი — ნოღალური დოხორალ, დელიშ მეტროპოლიაშ ნორთიე დო ინდოეთიშ თარობაშ ორენს წჷმარინუანს.

დელი სიდიდათ მაჟირა აგლომერაცია რე ინდოეთის დო მოსოფელს მაბრუო მახორობაშ მუდანობათ, ნამუშ მუდანობა 2011 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ 11,007,835-ის აკმადგინანს. ოორუე ინდოეთის წყარმალუ იამუნაშ წყარპიჯის მადვალუ ნოღაშ არქეოლოგიური გონთხორუეფი მოწამენს, ნამ-და დელი ირო დოხორელი აკანი ჸოფე გვალო მორჩილი ჯვ. წ. VI ოშწანურაშე. 1639 წანას, მოგოლეფიშ იმპერატორქ შაჰ-ჯაჰანქ თაქ აკაგჷ ახალი ჯიხა-გალუანი დო იმპერიაშ ნანანოღათ გეგმაცხადჷ (1649-1857).

ახალი ნანანოღა ნიუ-დელი 1920-იან წანეფს აკაგეს. 1947 წანას, მუჟანსჷთ ინდოეთიქ ბრიტანეთიშე ზოხორინალა გჷმაცხადჷნ, ნიუ-დელიქ თიში ნანანოღათ გჷნირთჷ. ნთელი ქიანაშე მახორობაშ მიგრაციაშ გეშა დელიქ კოსმოპოლიტ ნოღათ გჷნირთჷ. მალასიანი გოვითარაფაქ დო ურბანიზაციაქ, თიში მახორობაშ ელაზჷმაფათ მაღალი მიშნაველიშ დონეთ, ნოღაქ შანულამო გეგნიქჷმინჷ. ასე დელი ინდოეთიშ შანულამი კულტურული, პოლიტიკური დო კომერციული ცენტრიე.

იაპონარეფი

იაპონარეფი , ერი, იაპონიაშ ჯინჯიერი მახორობა (99%). ოხორანა იაპონიაშ კოკეფს დო შხვადოშხვა ქიანეფს: ააშ, კანადა, ბრაზილია დო შხვა. იჩიებუნა იაპონურ ნინაშა.

ჯოხო: – ნიჰონჯინ;

მუდანობა: 125,6 მლნ.

ნინა: იაპონური.

რელიგია: ბუდიზმი, სინტოიზმი

იაპონური ნინა

(გიმე მოჩამილ სტატიას იაპონური დორხველური ჯოხოეფიშ (ისტორიზმეფი, ეთნონიმეფი დო თ.უ.), თაშნეშე იაპონოლოგიური ჩინება-ტერმინეფიშ მარგალური თინჭარუაშ ომანგეთ გინოღალაშ ბორჯის ეშმალი კრიტერიუმი ტრანსკრიბირებაშ უწოხოლე ჩქინს გოფაჩილი რუსული ტრადიცია ვარდჷ, ვარინ – რომაჯი რდჷ ( ローマ字 ).)იაპონური ნინა ( იაპონურო 日本語 ვარდა にほんご [ ნიჰონგო ] ) იაპონიაშ სახენწჷფო ნინა რე. იაპონურ ნინაშა რაგადანს მეხოლაფირო 127 მილიონ კოჩშე უმოსი დო მორაგადეეფიშ რიცხუშ მეჯინათ თე ნინაშ ომანგე წილი მოსოფელიშ მახორობაშ 2,4%-ის აკმადგინანს, მუშ გეშა თე ნინა მოსოფელიშ არძაშე გოფაჩილ ნინეფიშ ერკებულს მა–9 აბანს იკენს.

იემენი

იემენი (არაბ. اليمن‎‎), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — იემენიშ რესპუბლიკა (არაბ. الجمهوريّة اليمنية‎‎) — სახენწჷფო ობჟათე-ბჟადალი აზიას, არაბეთიშ ჩქონიშ ობჟათშე იდვალუაფუ. 2013 წანაშ მეჯინათ, ქიანაშ მახორობაშ მუდანობა - 25,408,000 ადამიერი რე, ტერიტორია — 528,076 კმ². მოსოფელს მახორობაშ მეჯინათ 48-ო აბანს დო ტერიტორიულო 50-ა აბანს იკენს.

იუნესკო

გოართოიანაფილი ერეფიშ გონათაფაშ, მენცარობაშ დო კულტურაშ ორგანიზაცია (იუნესკო), (UNESCO, აკრ. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) – გოეროშ სპეციალიზირაფილი ოაგენტე. თიშ ღანკი რე შვიდობაშ დო საირქიანო უშქურანჯობაშ ინტერესეფშო ხე აკუნწყუას გონათაფაშ დო კულტურაშ გოფაჩუას, მენცარობაშ გოვითარაფას, ადამიერიშ ალობეფიშ დო ჯინჯიერ დუდიშალეფიშ პატიჩამას რასაშ, სქესიშ, ნინაშ დო რელიგიაშ უმკუჯინუო.

ორგანიზაციაქ 1945 წანაშ 16 გერგობათუთას დირსხუ. თიში შტაბ-ორენჯი იდვალუაფუ პარიზის, საფრანგეთის. 2011 წანაშ 1 გერგობათუთაშ მუნაჩემეფით იუნესკო აკმაშქვანც 195 ქიანას. თის თაშნეშე 50 წჷმმარინაფალური ოფისი, მუსხირენი ინსტიტუტი დო ცენტრი უღუ მოსოფელს. იუნესკოშ თოჸუჯიშ შქაგურც მორთაფილიე აფრიკა დო გენდერული ართმანგობა.

ლიბანი

ლიბანი (არაბ. لبنان‎‎, ლიუბნანი ვარდა ლიბნანი), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა ლიბანიშ რესპუბლიკა (არაბ. الجمهورية اللبنانية‎‎; ალ-ჯუმხურია ალ-ლიუბნანია) — მორჩილი სახენწჷფო არხო ბჟაეიოლს, იდვალუაფუ სქირონაშქა ზუღაშ ბჟაეიოლი წყარპიჯიშ გვალონა აკანს. ქიანას ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე უხურგანს სირია, ობჟათეშე - ისრაელი.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა — არძაშე მასშტაბური დო ზისხირმაწჷმე კონფლიქტი რდჷ კოჩობურობაშ ისტორიას.

აზიას მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაქ დიჭყჷ იაპონია-ჩინეთიშ მაჟირა ლჷმათ 1937 წანაშ 7 კვირკვეს დო ევროპას გერმანიაშ გენთხაფათ პოლონეთშა 1939 წანაშ 1 ეკენიას. ოლჷმე სიტუაციაქ ევროპას გეთუ 1945 წანაშ 8 მესიშ ვერმახტიშ კაპიტულაციათ, დო აზიას — 1945 წანაშ 2 ეკენიას იაპონიშ კაპიტულაციათ.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ გოძვენას გერმანია, იტალია დო იაპონია აწარმენდეს დოჸუნაფონი ლჷმეფს მოსოფელიშ მიარე ქიანაშ სააწმარენჯოთ. თინეფიშ თარი აწმარენჯეფი რდეს: საფრანგეთი, გოართოიანაფილი ომაფე დო ჩინეთიშ რესპუბლიკა, მოლოტოვ-რიბენტროპიშ პაქტიშ დორცუაფაშ უკული სახუნუეფიშ რსხუ დო იაპონიაშ პერლ-ჰარბორშა გენთხაფაშ უკული — ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი.

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ თარი ბურჯაფიშ აბანი რდჷ: აზია, რჩქალი ოკიანეშ ღანჩო, ევროპა დო ოორუე აფრიკა. ოლჷმე მენტებეფი თაშნეშე მიშჷ ოორუე ამერიკას (არქტიკა) ალასკას დო გრენლანდიას, არხო ბჟეიოლს — ერაყის დო ირანს, ბჟაეიოლ აფრიკას — ეთიოპიას დო სომალის, თაშნეშე ობჟათე ამერიკას (სურინამიშ დოჸუნაფა), ტიბეტის (ტოლსტოი-დოლანიშ მისია) დო ანტარქტიდასჷთ (ოპერაცია „ტაბარინი“).

მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას გოჭყორდჷ 60 მილიონშახ ადამიერიშ შური, თინეფს შქას 20 მილიონშახ თინჩალი მენოღალეშ. ლჷმაშ შურკვათი ნაშვეპა რდჷ ჸონიერი იდეოლოგიზმით, ნამუქჷთ მიარე ოურდუმე დჷნაშებუ დო თინჩალი მახორობაშა სისტემატიური ნძალება გჷმიჭანუ, ნამუქჷთ გენოციდშათ გინორთჷ.

მონღოლეთი

მონღოლეთი (მონღ. - Монгол Улс, ჯვეშმონღ. ) — სახენწჷფო ცენტრალურ აზიას. ქიანას ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ბჟაეიოლშე, ობჟათეშე დო ბჟადალშე - ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა. ქიანას ზუღაშა გიშალი ვაუღუ.

ქიანაშ ფართობი — 1 564 116 კმ². ნანანოღა — ულან-ბატორი.

ოავტომობილე ნომერი

ოავტომობილე ნომერი — ავტომობილიშ ინდივიდუალური ორეგისტრაციე შანი (ნომერი). თინა, მუჭოთ წესი, გჷმიხანტუ ლითონიშ ვარდა პლასტმასიშ სინთეემასარკალ გრავიურას (ონომერე შანი), მანქანაშ წოხოლე დო უკახალე, ვარდა გჷმოხანტი ქარღადის დო იდვალუაფუ ოტრანსპორტე საშუალებაშ წჷმი დო უკახალენ სარკეს.

შხირას ოავტომობილე ნომერი მეუწურუანს სახენწჷფოშ ადმინისტრაციულ ართულშა, ნამუსჷთ დარეგისტრირაფილი რე ოტრანსპორტე საშუალება.

მიარე სახენწჷფოს ნომერეფს გინმოჩანს ცენტრალური ორეგისტრაციე დჷნაწესებუ, კანადას, ავსტრალიას, გერმანიას, პაკისტანს დო ააშ-ს ნომერეფს გინმოჩანს აბანური ხეშუულებაშ დჷნაწესებუ.

ომანი

ომანი (არაბ. عُمان) — სახენწჷფო ობჟათე-ბჟადალ აზიას, არაბეთიშ ჩქონიშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის, არაბეთიშ ზუღაშ წყარპიჯის. ქიანაშ მოხურგე სახენწჷფოეფი: საუდიშ არაბეთი, ემირატეფი დო იემენი.

რჩქალი ოკიანე

რჩქალი ოკიანე (გიოდჷ პორტუგალიარი მარკვიე ფერნანდო მაგელანქ) — მოსოფელიშ უდიდაში წყარიშ რეზერვუარი. თინა მითმიკინენს დიხაუჩაშ ჟიდონფაშ ნასუმორს, საართო ფართობით 179,7 მილიონი კმ²; ოკიანეს მეხოლაფირო 25 000 კოკი რე, ნამუშ უმენტაშობა ეკვატორიშ ობჟათეჸურე იდვალუაფუ. ოკიანეშ ქვინჯი ბჟადალჸურე უმოსი ტომბა რე ბჟაეიოლწკჷმა ალაზიმაფათ. თიში არძოშე უმოსი ტომბა აბანიშ – მარიანიშ რღამილიშ სიტომბა 11022 მეტრა რე.

ედომუშამ რჩქალი ოკიანეს მოდვალირი რე ვულკანური გოჭყაფაშ კოკეფი. ნამთინე ათეცალ კოკის გოლუას მანჯანეფქ ქჷგაარდჷ, ნამუშ უკულით კოკეფქ ზუღას ქიმშადინეს, დო თინეფიშ აბანს რკალქ – მარჯანიშ რიფეფქ ქჷდოსქიდჷ. ოკიანეს გოლუაფირი აფჷ აქტური ვულკანეფიშ ჯაჭვი, ნამუსჷთ „დაჩხირიშ რკალს“ უძახჷნა. რჩქალი ოკიანეშ რეგიონი იხასიათებუ ტროპიკული შტორმეფით – ტაიფუნეფით, ნამუეფით იხასიათებუ მერთა-მორთაშ რეღმეფით, მუთ ვულკანეფიშ ეშაგორგოთიშ დო წყარიშთუდონი დიხაშნწალუაშ მოღალუ რე.

რჩქალი ოკიანეშ კათეფს დორხველ ხვარებაშო უთარაშო მოჸუნა ოჩამალი ჩანარეფი. მარა, მინი კოკეფს უღუნა თინერი ოექსპორტე კულტურეფით, მუნერეფით რე, ქოქოსიშ კაკალი დო ზეთიშ პალმა. მიარე ჭიჭე კოკეფშო ჩხომჭოფუა ურცხოული ვალუტაშ მუშნაველიშ უშანულამაში წყუ რე. შხუ ჩხომჭოფუ ოწარმეეფი მორჩილას რე. თინეფი აძვილებურეფი რენა კონკურენცია გამუკუჸონანჷ იაპონიაშ დო რუსეთიშ ფედერაციაშ შხუ ჩხომმაჭოფუ ფლოტეფს. პალმეფამი პლაჟეფიშ, მანჯანიშ რიფეფიშ დო ბჟალამი კლიმატიშით, რჩქალი ოკიანეშ კოკეფი ტურისტეფს ძალიერო მიკმიჭოფანს.

ტაილანდი

ტაილანდიშ ომაფე — ზოხორინელი სახენწჷფო. ნამუთ იდვალუაფუ ობჟათე აზიაშ ცენტრის. ტაილანდიშ ფართობი - 513 115 კვ.კმ. ქიანა ოორუშე ობჟათეშა გჷნოზინდილი რე 1500 კილომეტრის, ბჟაეიოლშე ბჟადალშა - 800 კმ-ს.

ტაჯიკეთი

ტაჯიკეთი (ტაჯ. Тоҷикистон / სპარს. تاجیکستان) - ოფიციალური ედომუშამი ჯოხოდვალა ტაჯიკეთიშ რესპუბლიკა (ტაჯ. Ҷумҳурии Тоҷикистон / სპარს. جمهوری تاجیکستان‎) — სახენწჷფო ცენტრალურ აზიას, ჸოფილი ტაჯიკეთიშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა სსრრ-შ აკოდგინალუას. ქიანას ზურაშა გიშალი ვაუღუ.

ფილიპინიშ ზუღა

ფილიპინიშ ზუღა — რჩქალი ოკიანეშ ოორუე ნორთიშ ბჟადალშე დვალირი ოძგაშეშ ზუღა, ნამუთ გინოზინდილი რე ფილიპინიშ კოკეფიშ ბჟაეიოლ დო ოორუე ნორთეფს. მუში ჟიპიჯიშ ფართობი რე 5 მლნ კმ². ობჟათე-ბჟადალშე ომძღჷ ფილიპინიშ არქიპელაგი, ბჟაეიოლშე მარიანაშ კოკეფი, ობჟათე-ბჟაეიოლშე კაროლინაშ კოკეფი, ოორუეშე იაპონიაშ კოკეფი - ჰონსიუ, სიკოკუ, კიუსიუ, ოორუე-ბჟადალშე რიუკიუშ კოკეფი დო ტაივანი უძგაშაშ ბჟადალს.

ფილიპინიშ ზუღას კომპლექსური დო გოშხვანერაფილი წყარიშთუდონუ რელიეფი უღუ. თე ზუღაშ ართ-ართი გჷმაშხვანერაფალი შანი ხოლო თინა რე, ნამდა თაქ იდვალუაფუ ზუღაშ ტომბა რღამილი, ნამუთ იკათუანს ფილიპინიშ დო მარიანაშ რღამილეფს. თე ეკონია პლანეტაშ უტომბაში ჭურჭული რე.

1944 წანაშ მანგის, მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, თე ზუღას მიშ ოზუღე რაგვაფა იაპონია დო ააშ-შ შქას, ნამუსჷთ ფილიპინიშ ბურჯაფი ქიგიოდვეს.

ქუვეითი

ქუვეითი, ედომუშამი ოფოცალური ჯოხოდვალა ქუვეითიშ სახენწჷო (არაბ. دولة الكويت‎‎) — არაბული სახენწჷფო ბჟადალ აზიას. ქიანა იდვალუაფუ არაბეთიშ ჩქონიშოორუე-ბჟაეიოლ კიდას სპარსეთიშ ჸუჯიშ წყარპიჯის. ქიანას ოორუეშე უხურგანს ერაყი დო ობჟათეშე - საუდიშ არაბეთი. ჯოხო "ქუვეითი" მოურს არაბული ზიტყვაშ არაბ. كوت‎‎ ქუთ - "ჯიხა-სიმანგარე" ციდა ფორმაშე. ქიანაშ ფართობი - 17,820-კვადრატულ კილომეტრ, მახორობა - 2,6 მილიონს (2013).

ჰონსიუ

ჰონსიუ — იაპონიაშ არძოშე უდიდაში კოკი. ჰონსიუშ ფართობი რე 230.500 კმ² დო აკმადგინანს იაპონიაშ ტერიტორიაშ 60%-ის. ჰონსიუს ოხორანს 103 მილიონი კოჩი. ჰონსიუს რე დორსხუაფილი იაპონიაშ ნანანოღა ტოკიო.

დიდი ბრუოიანი

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.