ეკონომიკა

ეკონომიკა (ბერძ. οίκος - ჸუდე, დო νομος - ბმართუნქ, ანუ ოფანიე მართუალა) სოციალური მენცარობა რე, ნამუთ გურაფულენს მეკონ-მოკონს დო ნინალაშ წარმებას, გინორთუალას, გინოთირუას დო ხვარებას. ეკონომიკა ზოგადო მიარზებუ, მუჭოთ:

  1. ჯარალუაშ ეკონომიკური ბაზისი, საწარმოე ურთიართობეფიშ ართობურობა.
  2. მოჩამილი ქიანაშ ვარდა თიში ნორთიშ მეურნობა, წარმებაშ დარგეფიშ დო გვარობეფიშამო.
  3. მენცარობაშ დარგი, ნამუთ გურაფულენს საწარმოე ურთიართობეფს დო თინეფიშ სპეციფიურ მეჯინეფს ჯარალობური წარმებაშ დო გოთირუაშ გოთანჯილ სფეროს.
Ballard Farmers' Market - vegetables
ტრადიციული ბაზარი ფიზიკური არენა რე, სოდე გიმმაჩამალეფი დო მაჸიდეეფი ართიანს შეთმეხვადჷნა, ვაჭარობაშ მეკონეფი გჷმოფინელი რე დო თინეფშე გარიგა მეურს.

ეკონომიკური სკოლეფი დო მალობეფი

პორტალი:ეკონომიკა
პორტალი ეკონომიკა
  • ავსტრიული ეკონომიკური სკოლა
  • ინსტიტუციონალისტეფი
  • ისტორიული ეკონომიკური სკოლა
  • კეინესიშ ეკონომიკა
  • კლასიკური ეკონომიკური სკოლა
  • ლუიზიანაშ სკოლა
  • მარქსისტული ეკონომიკა
  • მერკანტილიზმი
  • წვანე ეკონომისტეფი
  • ნეოკლასიკური ეკონომიკური სკოლა
  • სტოკჰოლმიშ სკოლა
  • სოციალისტური ეკონომიკა
  • ჩიკაგოშ სკოლა
  • ფიზიოკრატეფი
  • ფეიბურგიშ სკოლა

რესურსეფი ინტერნეტის

wikistub ათე სტატია მერკე რე.
თქვა შეგილებუნა ქიმეხვარათ ვიკიპედიას დო გაგშათინათ დო გახვეიანათ.
ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი

ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი (ინგლ. Human Development Index - (HDI)) — მოსოფელიშ არძა ქიანაშო წჷმარინუანს ინდიკატორს თიშ გოვითარაფაშენ დო თინა აკმაართიანენს თე გოვითარაფაშ თიჯგურა ოზჷმალეფს, მუჭომით რე: თელარაშ ოშქაშე მუდანობა; გონათუაშ დონე დო ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი ართ შურ მახორუშა გოანგარიშაფათ. ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი გოეროშით აღიარაფილი რე ადამიერული გოვითარაფაშ გოთანჯუაშ სტანდარტულ საშუალებათ.

ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსიშ თარი დოშანაფა რე გოთანჯას ქიანაშ ადამიერული გოვითარაფაშ დონე, ნამუთ თაშნეშე თი ბუნას გჷთმოთანჯუნს, ნამუსჷთ თე ქიანა ორხველუნ - გოვითარაფილ, გოვითარაფონ ვარდა დაბალგოვითარაფილ ქიანეფიშ ბუნას. ზოგადო, „ჰუმანური გოვითარაფა“ — თენა რე კონცეფცია, „გოართოიანაფილი ერეფიშ გოვითარაფაშ პროგრამაშ“ (UNDP) მეჯინათ, ოხუ ადამიერეფიშ შილებუამობეფიშ ძინაშ პროცესის, მიშნაველეფიშ ძინას, დოსაქვარუას, გონათუაშ მიოღებელო უჯგუში პიკალეფიშ აკოქიმინუას, ჯანთხილუას დო თ.უ.

საინტერესო რე, ნამჷ-და თე ინდექსი 1980 წანას აკიმუშეს პაკისტანარ ეკონომისტიქ — მაჰბუბ ელ ჰაქიქ დო სერ რიჩარდ ჯოლიქ. თიშ უკული, „გოეროშ გოვითარაფაშ პროგრამა“ მუშ ირწანურ `ადამიერული გოვითარაფაშ ანგარიშის" გჷმირინუანს თე ინდექსის.

ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი დჷთმადგინანს კრიტერიუმეფს დო მოძირანა თე კრიტერიუმეფიშ მეჯინათ თუ ნამ ეშალსი რეთე თუ თი ქიანა. თე ირფელი გჷმოხანტილი რე მაძირაფალეფით 0-შე 1-შა.

გოართოიანაფილი ომაფე

დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფე (ვარა გოართოიანაფილი ომაფე, დიდი ბრიტანეთი) — სახენწჷფო ბჟადალ ევროპას, ბრიტანეთიშ კოკეფს. თის ართი ოსქირონე მეძობელი ჸუნს — ირლანდია. ოსქირონე თანჯეფიშ გალე, დიდი ბრიტანეთის მუკე-მუკე გოურე ატლანტიშ ოკიანე, ოორუეშ ზუღა, ლა-მანშიშ საროტი დო ირლანდიაშ ზუღა. ქიანა საფრანგეთის მიარცხუაფუ ევროტუნელით.

ეგვიპტე

ეგვიპტე (არაბمصر), ოფიციალურო ეგვიპტეშ არაბული რესპუბლიკა — ქიანა ოორუე აფრიკას დო ბჟადალ აზიას (სინაიშ ჩქონი). ოორუეშე ეგვიპტე ომძღჷ სქირონაშქა ზუღას, ჭითა ზუღას ბჟაეიოლშე, ისრაელს ოორუე-ბჟაეიოლშე, სუდანს ობჟათეშეშე დო ლიბიას ბჟადალშე.

ეგვიპტე რე ართ-ართი არძაშე უმოსი მეჭედას დოხორინელი ქიანა აფრიკას დო ბჟადალი აზიას. მახორობაშ უდიდაშ ნორთი ოხორანს წყარმალუ ნილოსიშ ხოლოს, საჰარაშ უდაბნოშ ტერიტორია ფაქტიურო უხორინელი რე. ეგვიპტეშ მენოღალეეფოშ გვერდიშე მეტი ოხორანს დიდ ნოღეფს ნილოსიშ დელტას.

ერიტრეა

ერიტრეა — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აფრიკას, ჭითა ზუღაშ წყარპიჯის. ქიანას ბჟადალშე უხურგანს სუდანი, ობჟათეშე - ეთიოპია დო ბჟაეიოლშე - ჯიბუტი. 1993 წანას, ქიანაქ ეთიოპიაშე ზოხორინალა მიღჷ. ქიანაშ ნანანოღა - ასმერა.

თურქული ლირა

თურქული ლირა (თურქ.: Türk Lirası), თურქეთიშ დო ოორუე კვიპროსიშ თურქული რესპუბლიკაშ დე-ფაქტო ზოხორინელი სახენწჷფოშ ვალუტა. ლირა ირთუ 100 ქურუშო. ლირაშ სიმბოლო რე TL, ISO 4217 კოდი რე TRY.

ირანი

ირანიშ ისლამური რესპუბლიკა (სპარს. جمهوری اسلامی ایران — ჯომჰური-იე ესლომი-ე, ირანი (სპარს. ایران [ʔiˈɾɒn]) ვარდა სპარსეთი) — სახენწჷფო აზიაშ ობჟათე-ბჟადალუშე. ნანანოღა-თეირანი.

სახენწჷფოშ მანჯღვერი: შურიელი ლიდერი - აიათოლა საიდ ალი ხამენეი (Ayatollah Ali Hoseini-KHAMENEI, 1989), პრეზიდენტი - მაჰმუდ აჰმადი ნეჯადი(Mahmoud Ahmadinejad, 2005).

კანონიშდუმადვალუ ორგანო: ართპალატამი პარლამენტი - მეჯლისი (270 მაკათური)

ისრაელი

ისრაელი (ურიულ. יִשְׂרָאֵל Yisra'el; არაბ. إِسْرَائِيل‎‎ Isrā'īl, ოფიციალურო ისრაელიშ სახენწჷფო) — ქიანა ობჟათე-ბჟადალ აზიას, სქირონაშქა ზუღაშ ბჟაეიოლ ძგას. ოორუეშე უხურგანს ლიბანი, ოორუე-ბჟაეიოლშე სირია, იორდანია ბჟაეიოლშე დო ეგვიპტე ობჟათე-ბჟადალშე. ფორჷნს გეოგრაფიულო მიარეფერუან რეგიონეფს დო მუშ ალაზიმაფათ მორჩილ ტერიტორიას. თაშნეშე უხურგანს ბჟადალი წყარპიჯი ბჟაეიოლშე დო ღაზაშ სექტორი ობჟათე-ბჟადალშე. 7,86 მილიონი მახორობათ, ნაუეფიშ უმეტაშობა ურია რე, ისრაელი მოსოფელს აკა ურიული სახენწჷფო რე. ისრაელი ოდაბადეთ იკოროცხუ შხვა ეთნიკურ ბუნეფშო ხოლო, თინეფ შქას უმიარაშობას არაბეფი დო მიარერიცხუანი რელიგიური ბუნეფი (მაჰმადიანეფი, ქრისტიანეფი, დრუზეფი, სამარიტალეფი დო შხვა) წჷმარინუანა.

მოლდოვა

მოლდოვა, ოფიციალურო მოლდოვაშ რესპუბლიკა — სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას, რუმინეთი დო უკრაინა შქას. ნანანოღა რე კიშინიოვი.

ობჟათე კორეა

ობჟათე კორეა — სახენწჷფო ბჟაეიოლ აზიას. იდვალუაფუ კორეაშ ჩქონს.

ოორუე მაკედონია

ოორუე მაკედონია (მაკედონ. Северна Македонија, ოფიციალურო ოორუე მაკედონიაშ რესპუბლიკა მაკედონ. Република Северна Македонија) — სახენწჷფო ბალკანეთიშ ჩქონიშ ცენტრალურ ნორთის, ობჟათე-ბჟაეიოლ ევროპას.

პოლონეთი

პოლონეთი — ქიანა ევროპას.

პორტუგალია

პორტუგალია (პორტუგალიური: República Portuguesa) — ევროპაშ უძგაშაშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის დვალირი სახენწჷფო. პორტუგალიას ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკეანე, ბჟაეიოლშე დო ოორუეშე - ესპანეთი. ატლანტიშ ოკიანეს დვალირი აზორიშ კოკეფი დო მადეირა მიშმურს პორტუგალიაშ აკოდგინალუაშა.

რუსული რუბლი

რუბლი— რუსეთიშ ფედერაციაშ ვალუტა.

რუსული რუბლიშ ვალუტაშ კოდი ISO 4217-შ დოჸუნათ რე — RUB, 1998 წანაშ დენომინაციაშახ იხვარუაფუდუ კოდი RUR.

საფრანგეთი

საფრანგეთი, ოფიციალურო საფრანგეთიშ რესპუბლიკა (ფრანგ. République française) — ქიანა ბჟადალ ევროპას, იკათუანს ევროპაშ თე ნორთის, მუდგაზმარენი კოკიშ დო ზუღაშმელენი ტერიტორიაშ ნორთის. მუს ომძღჷ (ოორუეშე სათიშ კოპულიშ (ისარიშ) გეჸუნათ) ევროპაშ გეჸვენჯი ქიანეფი: ბელგია, ლუქსემბურგი, გერმანია, შვეიცარია, იტალია, მონაკო, ესპანეთი დო ანდორა. ზუღაშმელენ ტერიტორიეფს ომძღჷ ბრაზილია დო სურინამი (საფრანგეთიშ გაიანას), ნიდერლანდიშ ანტილეფი (სენ-მარტენს). საფრანგეთი მერსხუაფილი რე გოართოიანაფილ ომაფეწკჷმა ევროტუნელით, ნამუთ გუთმურს ინგლისის არხიშ თუდო.

საფრანგეთი ორხველჷ გოვითარაფილ ქიანეფს დო მახუთა აბანს რე ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტიშ მეჯინათ მოსოფელს. საფრანგეთი ირ წანას ღებულენს 82 მილიონ ტურისტის. საფრანგეთი რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ ართ-ართი გჷმაჭყაფალი დო რე გეჸვენჯი ორგანიზაციეფიშ მაკათური: ფრანკოფონია, ევროკავშირი, დიდი ბრუოიანი, ეკონომიკური გოვითარაფაშ დო ალმახანდობაშ ორგანიზაცია, მოსოფელიშ სავაჭარო ორგანიზაცია დო ლათინური გოართამაფა. რე გოართოიანაფილი ერეფი ორგანიზაციაშ უშქურანჯობაშ სხუნუშ ხუთ ირიათოიან მაკათურშე ართ-ართი.

საქორთუო

საქორთუო (ქორთულო: საქართველო) — ქიანა ევრაზიას, კავკაციას, უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლშე. ოორუეშე უხურგანს რუსეთიშ ფედერაცია, ოჩხანეშე — სომხეთი დო თურქეთი, ბჟაეიოლშე — აზერბაიჯანი დო ბჟადაალშე — უჩა ზუღა. საქორთუოს ოხორანს 4 661 473 კოჩი. საქორთუოშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა რე ქართი. ქიანაშ ოფიციალური ნინა რე ქორთული (აფხაზეთის აფხაზური ქორთულწკჷმა ართო). საქორთუო ტრანსკონტინენტური ქიანა რე დო ევროპა-აზიაშ სანძღოს მილარე, მარა სოციალურო დო კულტურულო ევროპაშ ნორთი რე.

საქორთუოშ ამდღარი ტერიტორია ჯვეში ქუაშ ხანაშე მოჸუნაფილი ირო დოხორელი რდჷ. კლასიკურ ანტიკური ხანას თაქ გოპეულუუ მაართა ქორთულ სახენწჷფოეფქ: კოლხაქ დო იბერიაქ. თენა რდჷ გიოჭყაფალი ართამი ქორთული კულტურაშ დო სახენწჷფოშ. ქირსიანობა სახენწჷფო რელიგიათ მაანთხა ოშწანურას აღიარეს ბჟაეიოლ საქორთუოს, მარა აქი თე რელიგიაქ დიო ხოლო მაართა ოშწანურაშე გიისჷმუ. ქიანაქ ართამ მონარქიათ გინირთჷ 1008 წანას. იმპერიულ რუსეთიქ ქორთული დიხეფი მოზოგ-მოზოგო მიდეღჷ 1801-1866 წანეფს. რუსეთიშ რევოლუციაშ უკული საქორთუოქ კჷნ ზოხორინელ, დემოკრატიულ სახენწჷფოთ გინირთჷ, მარა ახალი დუდიშული ქიანა ხვალე სუმ წანას არსებენდჷ (1918 - 1921). 1921 წანას საქორთუოქ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუშ ნორთო გინირთჷ. 1991 წანას თექ ზოხორინალა მიიღჷ დო ამდღარშახ ზოხორინელი რე.

სლოვაკეთი

სლოვაკეთი (Slovenská republika) — ქიანა ევროპას.

ჩადი

ჩადი — სახენწჷფო ცენტრალურ აფრიკას. ქიანაშ ნანანოღა — ნჯამენა. ქიანას ზუღაშა გიშალი ვა უღუ. ბჟადალშე უხურგანს ნიგერი, ნიგერია, კამერუნი, ობჟათეშე - ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა, ბჟაეიოლშე - სუდანი დო ლიბია - ოორუეშე.

ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა

ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა (ფრანგ. République Centrafricaine; სანგო Ködörösêse tî Bêafrîka) – სახენწჷფო ცენტრალურ აფრიკას. ქიანას ზუღაშა გიშალი ვა უღუ. ბჟაეიოლშე უხურგანს სუდანი დო ობჟათე სუდანი, ობჟათეშე – კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა დო კონგოშ რესპუბლიკა, ბჟადალშე – კამერუნი, ოორუეშე - ჩადი. ფართობი – 622 984 კმ². მახორობა – 4,709,000 ადამიერი (2014), ნანანოღა – ბანგი. აფრიკაშ ართ-ართი არძოშე მორჩილას დოხორელი ქიანა.

ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი

ჸიდირიშ უნარიშ პარიტეტი (ინგლ. purchasing power parity (ppp)) რე თეორია, ნამუშ მეჯინათ ნამდგარდია ვალუტაშ ართი ართურით ოკო შემლებუდან საქონელიშ ართიანსხი მუდანობაშ ჸიდირი არძო ქიანას. თე თეორია ირინუანს ჟირი ნამდგარდია ვალუტაშ გინძევადამი ბალანსიშ გინოთირუაშ კურსის თინეფიშ ჸიდირიშ უნარიშ გამანგაფალო. თეორია გავითარჷ გუსტავ კასელქ 1920 წანას, დო თინა გერცხილი რე ართამი ფასიშ კანონიშ პრინციპის. თე იდეაშ ალებათ ეფექტური ბაზარიშ პიჯალეფს საქონელი ირდიხას ართი ფასით ოკო გიმიჩამუდას.

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.