დანია

დანია (დან. Danmark), ოფიციალურო დანიაშ სამაფო (დან. Kongeriget Danmark) — სუვერენული სახენწჷფო ოორუე ევროპას, ნამუშ აკოდგინალუაშათ მიშმურს ჟირი დომინიონი — ფარერიშ კოკეფი ატლანტიშ ოკიანეს დო გრენლანდია ოორუე ამერიკას. დანია სკანდინავიურ ქიანეფს შქას არძაშე ობჟათეჸურე დვალირი სახენწჷფო რე. იდვალუაფუ შვედეთიშ დო ნორვეგიაშ ობჟათეჸურე დო აკა სახენწჷფო, ნამუწკჷმათ თის ოსქირონე თანჯა გაჩქჷნ, რე გერმანიაშ ფედერაციული რესპუბლიკა. ქიანაშ ტერიტორიაშ უდიდაში ნორთი იდვალუაფუ იუტლანდიაშ ჩქონს დო მიარე კოკის, ნამუეფ შქას ეიოღანკალი რე ზელანდია, ფიუნი, ლოლანი, ფალსტერი დო ბორნჰოლმი, თაშნეშე მიარე მორჩილი ზჷმაშ კოკი, ნამუეფიშ ართობულობა ქიმინჷნს დანიაშ არქიპელაგის.

Flag of Denmark Coat of Arms of Denmark
EU-Denmark
დანია
ნანანოღა კოპენჰაგენი
უდიდაში ნოღა კოპენჰაგენი
ოფიციალური ნინეფი დანიური
თარობა კონსტიტუციური მონარქია
მონარქი მარგრეტე II
პრ. მინისტრი ლარს ლეკე რასმუსენი
ფართობი 43.069 კვ.კმ.
მახორობა 5,511,451 (108-ა)
ვალუტა დანიური კრონი (DKK)
ქიანაში კოდი DNK
ოტელეფონე კოდი +454

ჯოხოდვალა

  • ოფიციალურო: დანიაშ ომაფე
  • ოდაბადურო: Kongeriget Danmark

გეოგრაფია

ქიანა იდვალუაფუ ოორუე ევროპას, უკჷნებუ იუტლანდიაშ ჩქონი დო გოხოლუაშ კოკეფი. ოსქირონე სანძღო უღჷ გერმანიაწკჷმა.

  • ფართობი: 43.069 კვ.კმ
  • ორთა: უმაღალაში კონკა — იდინგ-სკოვი 173 მ; უგ. წყარმალუ (კმ) — გუდენა 158; თ. ტობეფი — ნისუმ-ფიორდი, არესი; თ. კოკეფი (კვ.კმ) — ზელანდია 7.450, ფიუნი 3.485, ლოლანი 1.244, ბორნჰოლმი 588; კლიმატი - ოკიანური.

სახენწჷფო

  • პოლიტიკური სისტემა — კონსტიტუციური მონარქია.
  • სახენწჷფოშ მადუდე — დანიაშ მაფეფი შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგეფიშ დინასტიაშე რენა. მა-20 ოშწანურას მაფენდეს: კრისტიან IX (1863-1906), ფრედერიკ VIII (1906-1912), კრისტიან X (1912-1947), ფრედერიკ IX (1947-1972), დიაფალ მარგარეტე II (MARGRETHE II) 1972-შე.
  • თარობაშ მანჯღვერი პრემიერ-მინისტრი.
  • კანონიშდუმადვალუ ორგანო — ართპალატამი პარლამენტი — ფოლკეტინგი (179 მაკათური).
  • ადმინისტრაციული გორთუალა —14 კომუნა (amt), 2 ნოღა (amtskomunes - კოპენჰაგენი დო ფრიდერიკსბერგი) დო 2 ავტონომიური ტერიტორია (ფარერიშ კოკეფი, გრენლანდია).

დემოგრაფია

  • მახორობა — 5,511 ვითოში (2009), თენეფშე 97% დანიარეფი.
  • ნინეფიდანიური, ფარერული, გრენლანდიური (ინუიტური დიალექტი). ინგლისური დომინირენს, მუჭოთ მაჟირა ნინა.
  • რელიგიაევანგელურ-ლუთერანული, პროტესტანტიზმი.
  • ნოღეფი (ვითოში) — კოპენჰაგენი (1.094), ორჰუსი (221), ოდენსე (145), ოლბორგი (121), ესბიერგი (77).

ისტორია

დანიაშ სახენწჷფოქ დირსხუ IX-X ოშწანურეფს. 1849 წანაშე რე კონსტიტუციური მონარქია. 1940 წანას გეჭოფჷ გერმანიაქ. 1992 წანაშ რეფერენდუმს გინოვარაფილქ იჸუ მაასტრიხტიშ აპიჯაფაქ. თარობას აჸუ კანკალე თირუეფქ მიშაღალარქ, თეშ უკული კათაქ ხუჯი ქოდუკჷნ მაჟირა რეფერენდუმს. 1949 წანაშე რე ნატოშ მაკათური, 1973 წანაშე ევროპაშ რსხუშ მაკათური.

ჩინებული დანიარეფი

  • ასტრონომი - ტიხო ბრაჰე;
  • ფიზიკოსი - ნილს ბორი;
  • ჭარუ - ჰანს ქრისტიან ანდერსენი;
  • კომპოზიტორი - დიტრიხ ბუქსტეჰუდე
  • ლინგვისტი - ოტო იესპერსენი;
  • მეშარე - ვიტუს ბერინგი;
  • მოჭადრაკე - ბენტ ლარსენი;
  • მობურთეეფი - მიხაელ დო ბრაიან ლაუდრუპეფი, პეტერ შმაიხელი.

რესურსეფი ინტერნეტის

ბჟადალი ევროპა

ბჟადალ ევროპა — ევროპაშ ართ-ართი გეოგრაფიული რეგიონი. თიშ აკოდგინალუა ხშირას ითირჷდჷ, მარა ირო იგურხონარებუდჷ საფრანგეთი, ბენილუქსიშ ქიანეფი - ბელგია, ნიდერლანდეფი, ლუქსემბურგი, დიდ ბრიტანეთი დო ირლანდია. თე ბუნას, მუჭოთ წესინ, ხშირას ურხველუანდეს გერმანიასჷთ, მორო გეოგრაფიულო თინა უმოსო ცენტრალური ევროპაშ ნორთი რე.

შხვადოშხვა ისტორიული დო პოლიტიკური გარმებეფიშ გეშა ბჟადალ ევროპაშა მიშმაჸუდეს თაშნეშე გეჸვენჯი ქიანეფით:

პირენეიშ ჩქონიშ ქიანეფი - ესპანეთი, პორტუგალია, ანდორა.

აპენინიშ ჩქონიშ ქიანეფი - იტალია, სან-მარინო, ვატიკანი.

ოორუეშ ქიანეფი - ნორვეგია, შვედეთი, ფინეთი, დანია, ისლანდია.

ალპური ქიანეფი- შვეიცარია, ლიხტენშტაინი, ავსტრია, სლოვენია.

ობჟათეშ ქიანეფი - საბერძნეთი, თურქეთი.

გერმანია

გერმანია (გერმანულო: Deutschland) — რე ქიანა ცენტრალური ევროპას. თენა ქიანა ევროკავშირიშ ართ-ართი მაკათური რე. თე კლუბის გერმანია ართ-ართი მაართა მაკათური ქიანა რდჷ. გერმანიაშ ნანანოღა რე ბერლინი. ოფიციალური ნინა რე გერმანული.

გრენლანდია

გრენლანდია (დან. Grønland – „წვანე ქიანა“; გრენ. Kalaallit Nunaat – „ადამიერეფიშ დიხა“) — კოკი ოორუე ჸინუამი ოკიანეს დო ატლანტიშ ოკიანეს, ოორუე ამერიკაშ კონტინენტწკჷმა. მოსოფელიშ უდიდაში კოკი, ასე დანიაშ დოჸუნალას რე.

გრენლანდია მოსოფელიშ უდიდაში კოკი რე. ფართობი — 2 166 086 კმ². მახორობა (2015, ფასწ.) — 55 984 ადამიერი, თინეფს შქას 90% – ესკიმოსეფი.

1386 წანაშე კოკი ორხველუდჷ ნორვეგიას, 1814 წანაშე — დანიაშ დოჸუნალას რე. 1979 წანას დანიაშ პარლამენტიქ გრენლანდიას ფართო ავტონომია მეჩჷ.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ნუუკი (გოტჰობი).

დანიარეფი

დანიარეფი (დანიურო danskere) — ერი ოორუე ევროპას, არძაშე უმოსო სკანდინავიარეფს (ნორვეგიარეფს დო შვედეფს) ომოჯგირჷნა. ნინა დანიური რე — მიშმურს გერმანიკული ნინეფიშ ბუნაშა. მორწმუნეეფიშ უმენტაშობა ლუთერანეფი რენა.

ეთნონიმი დანიარეფი ისტორიულო ვართ თეფერო თინუე. „დანიარი“ ანუ „და(ტ)ჩი“ — თე ეტიმოლოგიურად თინა რე, მუთ „დოი(ტ)ჩი“ Deutsch, ანუ გერმანალეფიშ მუშითჯოხო. ინგლისარეფი Dutch-ის ჰოლანდიარეფს უძახჷნა. (თინეფიშ ჯვეში მუშითჯოხო Duitse-იე, თეჟამიშო დუს ნიდერლანდელეფს უძახჷნა).

ქიანას ჯოხო დანია, დენმარკი, დო თე კათაშ ჯვეში ჯოხო — დანეფი რდჷ.

ეთნონიმიშ თენერი თირაფა ხოლო მოჯგირე ნაციეფიშ შქას აკა ართი ვა რე.

დანიაშ შილა

დანიაშ შილა, "დანებროგი" (დან. Dannebrog) — დანიაშ ართ-ართი ერუანული სიმბოლო. ჭითა ფონს გჷმოხანტილი რე სკანდინავიური ჯვარი, ნამუთ შილაშ კირდეეფშახ გინმურს. ეშანილი ჯვარი შილას ქირსიანობაშ სიმბოლო რე დო თაშნეშე აბხვადჷნა შხვა სკანდინავიური სახენწჷფოეფიშ შილეფს, თინეფს შქას ნორვეგია, ფინეთი, ისლანდია, თაშნეშე ალანდიშ კოკეფი, ფარერიშ კოკეფი, შეტლანდიშ არქიპელაგი დო ორკნეიშ კოკეფი შოტლანდიას. დანია-ნორვეგიაშ უნიაშ ბორჯის, თე შილა თაშნეშე ნორვეგიაშ შილა რდჷ, ნამუქჷთ ასეშო გვალო მორჩილი თირუა გჷნიცადჷ, სოიშახ ნორვეგია 1821 წანას, ალმახანური შილას მიღენდჷნ.

დანებორგი მოსოფელიშ უჯვეშაში შილა რე, ნამუთ ასეშა გჷმირინუაფუ ზოხორინელი სახენწჷფოშით.ლეგენდა შილაშ წჷმოულობაშ ლინდანისეშ ბურჯაფის არსხუაფჷ (თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ ვალდემარიშ ბურჯაფი), ნამუთ 1219 წანაშ 15 მანგის ესტონეთის იმანჯჷ.

დანიური ნინა

დანიური ნინა — დანიარეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ გერმანულ ბუნას. დანიაშ ოფიციალური ნინა რე, XIX ოშწანურაშ ბოლოშახ ნორვეგიაშ ოლიტერატურე ნინა ხოლო რდჷ.

ევროპა

ევროპა — მოსოფელიშ ნორთი, აზიაწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს ევრაზიაშ კონტინენტის. თინეფს შქას ხურგაშ ღოზიშეხ არსებენს მუსხირენ ვარიანტი.

ევროპაშ ფართობი 10 180 000 კმ2-იე, მახორობა - 742 452 000. ევროპა ფართობიშ მეჯინათ მაჟია უჭიჭაში კონტინენტიე (ევროპას ხვალე ავსტრალია უწორუანს), მარა მახორობაშ მუდანობათ ევროპა გინმამეტენს მუჭოთ ავსტრალიასჷნ, თეშ ობჟათე ამერიკასჷთ, მახორობაშ მეჭედალათ ხვალე აზიას კჷნასქიდუ. ევროპას იდვალუაფუ 50 ქიანა. თაჸურეშე 28 ქიანა რე ევრორსხუშ მაკათური. ევროპას იდვალუაფუ 6 ჯუჯა-სახენწჷფო:

ანდორა

მონაკო

ლუქსემბურგი

ლიხტენშტაინი

სან-მარინო

ვატიკანი

ევროპაშ რსხუ

ევროპაშ რსხუ (ინგლისურო - European Union, ფრანგულო - Union européenne), კუნტარაფილო ევრორსხუ - ევროპაშ სახენწჷფოეფიშ შხუ პოლიტიკური დო ეკონომიკური გოართოიანაფა, 1993 წანაშახ ევროპული წორომაჸალობა (ინგლისურო - European Community, ფრანგულო - Communauté européenne) ჯოხოდჷ. ორგანიზაციაშ მაკათური რე ევროპაშ 28 სახენწჷფო, ნამუეფიშ ედომუშამი ფართობი 3 892 ვითოში კვ. კმ რე, მახორობა - 455 მლნ. ართობური ერუანული პროდუქტიშ დო გალენური ვაჭარუაშ მასშტაბეფით ევროპაშ რსხუ გჷწმულუანს ააშ-ს დო იაპონიას.

ევრორსხუშ მაკათური ქიანეფი

ევრორსხუშ მაკათური სახენწჷფოეფი:

ევროპაშ კონტინენტის გალენ ტერიტორიეფი, ნამუეფით ევრორსხუშ მაკათურ სახენწჷფოეფიშ რე:

აზორიშ კოკეფი

მადეირა

სეუტა

გვადელუპა

კანარიშ კოკეფი

რეიუნიონი

მარტინიკა

მელილია

საფრანგეთიშ გვიანა

მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას

მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას – თენა რე გოართოიანაფილი ერეფიშ განათლებაშ, მენცარობაშ კო კულტურაშ ორგანიზაციაშ მოსოფელიშ მონძალაშ ერკებული ევროპას.

ოორუე ევროპა

ოორუე ევროპა — ევროპაშ ართ-ართი გეოგრაფიული რეგიონი. ტრადიციულო ოორუე ევროპა იკათუანც სკანდინავიაშ ქიანეფს (ფირჩა გაგებათ): ნორვეგია, შვეცია, ფინეთი, დანია, ისლანდია. სსრ რსხუშ აკოცჷმაშ უკული თინეფიშ რიცხუს ქჷმიაძინჷ ბალტიაშ 3 ქიანაქ: ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა. თენა რე თე ტერმინიშ პოლიტიკური შანულობა.

წიმინდე გეოგრაფიული თოლწონუათ, ოორუე ევროპა ალაზიმაფათ დიდი არე რე, ნამუთ იკათუანც ტერიტორიას ალპეფიშ ოორუეთ. თე სარზებაშ გოთოლწონაფათ, ოორუე ევროპაშა, ჟიმოშინელი ქიანეფიშ მოხ, მიშმურც:

ბრიტანეთიშ კოკეფი - დიდი ბრიტანეთი, ირლანდია.

ბენილუქსიშ ქიანეფი - ბელგია, ნიდერლანდეფი, ლუქსემბურგი.

საფრანგეთიშ ოორუე ნორთი.

გერმანიშ ნორთი.

პოლონეთი - ორთაშობურო.

რუსეთიშ ევროპული ნორთიშ უდიდაში ნორთი.

სკანდინავია

სკანდინავია — ისტორიული დო კულტურული რეგიონი ევროპას. ტერიტორიულო იკათუანს სკანდინავიაშ ჩქონს, იუტლანდიაშ ჩქონს დო არხოს მადვალუ კოკეფს. ტრადიციულ ენწყუმათ სკანდინავია რე სუმი სახენწჷფო: დანია, შვედეთი დო ნორვეგია. ომენცარე ლიტერატურას რეგიონს, ნამუთ სკანდინავიას დო ფინეთის იკათუანსჷნ, ფენოსკანდია ჯოხო.

კანკალეშა სკანდინავიას თაშნეშე მიორხველუანა ფინეთის, ისლანდიას დო ფარერიშ კოკეფს. თე შვანს სკანდინავია ედომუშამ ოორუე ევროპას იკენს.

ფარერიშ კოკეფი

ფარერიშ კოკეფი (ფარერულო Føroyar, დანიურო: Færøerne) — სუბარქტიკული კოკეფიშ ბუნა, ნამუთ აშაძჷ ნორვეგიაშ ზუღას, ატლანტიშ ოკიანეს, მეხოლაფირო დიდი ბრიტანეთი დო ისლანდიაშ შქას. ფარერიშ კოკეფი რე დანიაშ ომაფეშ პროტექტორატიშ თუდო. ქიანაშ ფართობი რე 1,400 კვ.კმ. ოხორანს მეხოლაფირო 50.000 კოჩი (2010 წანაშ მუნაჩემეფით).

ფარერიშ კოკეფი დანიაშ ომაფეშ ავტონომიური პროვინცია რე 1948 წანაშე. ფარერიშ კოკეფი რდჷ ნორვეგიაწკჷმა ასოცირაფილი 1930 წანაშახ.

შვედეთი

შვედეთი (შვედ. Sverige), ოფიციალურო შვედეთიშ ომაფე, (შვედ. Konungariket Sverige), ქიანა ოორუე ევროპას, სკანდინავიაშ ჩქონს. ბჟადალუშე ომძღჷ ნორვეგია ოორუე-ბჟაეიოლშე - ფინეთი. ზუღაშე ომძღჷ დანია, გერმანია დო პოლონეთი ობჟათეშე დო ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა დო რუსეთი ბჟაეიოლშე. დანიაწკჷმა მერსხუაფილი რე ერესუნიშ ხინჯით.

შვედური ნინა

შვედური ნინა — შვედეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ გერმანიკულ ბუნას. შვედურ ნინაშა იჩიებუნა შვედეთის დო ფინეთიშ ობჟათე-ბჟადალ ნორთის, ალანდიშ კოკეფიშ მანგის. მორაგადეეფიშ მუდანობა 10 მილიონიშ უმოსი რე. შვედური ნინა ხოლოს გერე ნორვეგიულწკჷმა, ალაზიმაფათ ზოხო გერე დანიურწკჷმა. მუჭოთ შხვა გერმანიკული ნინეფი, შვედური ხოლო ჯვეშნორდიკულშე ეჭოფუნს ოდუდეს. თე ნინაშა იჩიებუდუ გერმანიკული მახორობაშ უდიდაში ნორთი ვიკინგეფიშ ფარანს.

ევრორსხუშ
მაკათურეფი
დოსკილადირი ევროპა

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.