გოართოიანაფილი ომაფე

დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფე (ვარა გოართოიანაფილი ომაფე, დიდი ბრიტანეთი) — სახენწჷფო ბჟადალ ევროპას, ბრიტანეთიშ კოკეფს. თის ართი ოსქირონე მეძობელი ჸუნს — ირლანდია. ოსქირონე თანჯეფიშ გალე, დიდი ბრიტანეთის მუკე-მუკე გოურე ატლანტიშ ოკიანე, ოორუეშ ზუღა, ლა-მანშიშ საროტი დო ირლანდიაშ ზუღა. ქიანა საფრანგეთის მიარცხუაფუ ევროტუნელით.

დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფე
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
გოართოიანაფილი ომაფე
გოართოიანაფილი ომაფეშ შილა გოართოიანაფილი ომაფეშ გერბი
შილა
ჰიმნი: „God Save the Queen“[1]

გოართოიანაფილი ომაფეშ ორენი
ნანანოღა
(დო უდიდაში ნოღა)
ლონდონი

51°30′ ოორ. გ. 0°07′ ბჟად. გ. / 

ოფიციალური ნინა(ეფი) ინგლისური
თარობა ოპარლამენტე კონსტიტუციური მონარქია
 -  მონარქი ელისაბედ II
 -  პრემიერ-მინისტრი ბორის ჯონსონი
ფართობი
 -  გვალო 1 მაისი, 1,707 კმ2 (78-ო)
 -  წყარი (%) 1.34
მახორობა
 -  2019 ფასებათ Increase2.svg67,545,757 (22-ა)
 -   census 63,182,178 
 -  მეჭედალა 270 ად/კმ2 (50-ა)
ედპ (ჸუპ) 2019 ფასებათ
 -  გვალო Increase2.svg $3.131 ტრილიონი (9-ა)
 -  ართ მახორუშე $46,827 (26-ა)
აგი (2017) 0.922 (ძალამი მაღალი) (14-ა)
ვალუტა გირვანქა სტერლინგი (GBP)
ბორჯიშ ორტყაფუ UTC+0
 -  ზარხულიშ (DST) UTC+1 (UTC)
ქიანაშ კოდი GB
Internet TLD .uk
ოტელეფონე კოდი +44

ჯოხოდვალა

  • ოფიციალური: მარგალურო — დიდი ბრიტანეთიშ დო ოორუე ირლანდიაშ გოართოიანაფილი ომაფე; ინგლისურო - UK; United Kingdom; United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.
  • ეტიმოლოგია — დიდი ბრიტანეთი (Great Britain) კოკეფს ჯოხო. ჯოხო ბრიტეფიშ თურეფშე მოურს. ეთნონიმიშ შანულობა რე „დოხანტილი“, მუთ კოკეფიშ უჯვეშაში მახორუეფიშ ასაგასაშ მოხანტუაშ (ტატუირაფაშ) ტრადიციას ოკო მითმიარცხუაფუდას. თაშნეშე შელებუანი რე ჯოხოქ ეინწყას კელტური ოსურღორონთიშ — ბრიგიდაშ ჯოხოშ მეჯინათ.
  • ქიანაშ კოდი — GB.

გეოგრაფია დო ორთა

Uk topo en
ტოპოგრაფია

გოართოიანაფილი ომაფე იდვალუაფუ ბჟადალ ევროპას, ბრიტანეთიშ კოკეფს. თის ართი ოსქირონე მეძობელი ჸუნს - ირლანდია. XX ოშწანურაშ მაჟირა გვერდის შანულამი თირაფეფი იწისუ გეოპოლიტიკური დვალაფაქ. რელიეფი ოორუეთ დო ბჟადალუშე გვალონა რე. ევრორსხუშ მასშტაბით ომაფე ენერგეტიკული რესურსეფით უდიდარაში ქიანა რე. გიშმეგორუ წყარხვეიანი ჰიდროგრაფიული რშვილი, კლიმატი უმოსო იდარჯაკუ ატლანტიშ ოკიანეშ გოლინათ. ბჟადალუ რაიონეფი სილამიეთ გიშმეგორუ. უდიდაში თოჸუჯი ერზიებუ ორთაშ თხილუას. მოქმენდენს 15 ნაციონალური პარკი. ბენ-ნევისი 1343 მ. სიმაღალათ ომაფეშ უმაღალაში კონკა რე.

გოართოიანაფილი ომაფეშ ფართობი მეხოლ. 245,000 კვ. კმ-ი. თინა იდვალუაფუ ოორუე ატლანტიკურ ოკიანეშ დო ოორუეშ ზუღაშ შქას დო გჷშართილიე საფრანგეთიშე ლა-მანშიშ საროტით.

  • ფართობი — 244,013 კვ.კმ. თანჯეფი: ედომუშამი — 8,257 კმ; ინგლისი დო უელსი — 3.880 კმ; შოტლანდია — 4.023 კმ; ოორუე ირლანდია — 354 კმ. გეოგრაფიული რაიონეფი — შოტლანდიაშ დო ანტრიმიშ ზუკეფი, ტობეფიშ რაიონი, ლეინიშ დო გოუერიშ ჩქონეფი.
  • ორთა: გვალონაშ სისტემეფი — ბრეკონ-ბიკონსი, კამბრიაშ გვალეფი, გრამპიანი, პენინეფი. უმაღალაში კონკა — ბენ-ნევისი 1.343 მ; გვალა. წყარმალუეფი (კმ) — ბანი, დიი, ერნი, სევერნი, თემზა 338; უდ. ტობა (კვ.კმ) — ლოხ-ნესი 396; თარი კოკეფი (კვ.კმ) — დიდი ბრიტანეთი 229,885, ირლანდია 14,120 (გვალო 84,420), ჰებრიდიშ კოკეფი 7,283, შეტლანდიშ კოკეფი 1.433, ორკნიშ კოკეფი 976; კლიმატი — ოკიანური, ზომიერი.
  • ორთაშ რესურსეფი — ქუანოშქერი, ნაფთობი, ორთაშობური აირი, კალა, კირქუა, რკინაშ მადენი, ჯიმუ̂, ჭუბერი, ცარცი, თაბაშირი, ოფუტურ-სამეურნეო დიხეფი.

სახენწჷფო ნწყილობა

Westminster palace
ვესტმინსტერიშ გოართოიანაფილი ომაფეშ პარლამენტიშ დგჷმილი
  • სიმბოლოეფი: ჰიმნი — God Save the King (Queen); ომაფე დევიზი - Dieu et mon droit.
  • პოლიტიკური სისტემა — უნიტარული სახენწჷფო, ოპარლამენტე მონარქია.
  • სახენწჷფოშ მანჯღვერი — ბრიტანეთის მაფენა უინძორეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალეფი. მა-20 ოშწანურაშ მონარქეფი: ედუარდ VII (1901-10), ჯორჯ V (1910-36), ედუარდ VIII (1936), ჯორჯ V (1936-52), დიაფალი ელისაბედ II (ELIZABETH II, რანწკით მა- 40 ბრიტანალი მონარქი, ხვისტას რე 1952 წანაშე).
  • თარობაშ მანჯღვერი — პრემიერ-მინისტრი დეივიდ კამერონი (2010).
  • კანონდუმადვალუ ორგანო — ჟირპალატამი პარლამენტი: ლორდეფიშ პალატა (738 მაკათური) დო თემეფიშ პალატა (646 მაკათური).
  • პარტიეფი — კონსერვატიული პარტია (ლიდერი დ. კამერონი, დორცხუაფილი მა-17 ოშწანურაშ ბოლოს), ლეიბორისტული პარტია, ლიდერი გორდონ ბრაუნი, . 1890, ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია (ლიდერი ნიკ კლეგი). თარობას ხემანჯღვერენს პრემიერ-მინისტრი, 2010 წანაშე, დეივიდ კამერონი.

ადმინისტრაციული გორთუალა

Map of the administrative geography of the United Kingdom
გოართოიანაფილი ომაფეშ ადმინისტრაციული ართულეფი

გოართოიანაფილი ომაფე რე ინგლისიშ, შოტლანდიაშ, უელსიშ დო ოორუე ირლანდიაშ პოლიტიკური გოართოიანაფა. ომაფე გურგინიშ თუდო რინელი ტერიტორიეფიე: გერნსი, ჯერსი დო მენი, ნამუეფსჷთ გჷშაკერძაფილი სტატუსი უღუნა.

  • ღვალეფი. დიდ ბრიტანეთის ორხველჷ თაშნეშე მუდგაზმარენი მორჩილი ღვალა: ანგილია; ბერმუდიშ კოკეფი; ბრიტანეთიშ ვირჯინიშ კოკეფი; კაიმანიშ კოკეფი; ფოლკლენდიშ კოკეფი; გიბრალტარი; მონსერატი; პიტკერნიშ კოკეფი; წიმინდე ელენე, ამაღალება დო ტრისტანი-და-კუნია; ობჟათე გეორგია დო ობჟათე სენდვიჩიშ კოკეფი; ბრიტანეთიშ ინდოეთიშ ოკიანეშ ტერიტორია; ტერქსიშ დო კაიკოსიშ კოკეფი.

დემოგრაფია

61,1 მილიონამი მახორობათ (2009 წანაშ ეჭარუათ), ომაფე მასუმა ქიანა რე ევრორსხუს. გური მონძეეფი რენა ინგლისარეფი (81,5%), შოტლანდიარეფი (9,6%), ირლანდიარეფი (2,4%), უელსარეფი (1,9%) და ოორუე ირლანდიარეფი (1,8%). თაქ ოხორანს თაშნეშე 4 მლნ-შა მეტი ურრცხოალი, ნამუეფქჷთ უმოსო გიმორთეს წორომაჸალობაშ ქიანეფშე. გოართოიანაფილი ომაფე ურბანიზაციაშ ომაგალითე ქიანა რე. მახორობაშ 91% ოხორანს ქნოღას. ქიანას ანდაფერი რელიგიური მახორუეფი რენა.

ეკონომიკა

City of London
ლონდონი რე ევროპაშ უდიდაში დო მოსოფელიშ ართ-ართი ფინანსური ცენტრი ნიუ-იორკიშ დო ჰონგ კონგწკუმა ართო.

გოართოიანაფილი ომაფეშ ეკონომიკა გერცხილი რე ლიბერალიზმიშ, ობაზარე ეკონომიკაშ დო დაბალი გინაგაფურეფიშ პრინციპეფს. თინა იკოროცხუ ანგლოსაქსური კაპიტალიზმიშ თ.გ (თაშნე გედვალირ) კინოხონო. თიშ უმკუჯინუო, ნამდა ბრიტანეთიშ მახორობა მოსოფელიშ მახორობაშ 1%-ს აკმადგინანს, გოართოიანაფილი ომაფე მანთხა აბანს რე მოსოფელს ვაჭარუაშ ჸურე, ოდო თიში ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი მოსოფელს სიდიდათ მაამშვა დო ევროპას მასუმა რე გერმანიაშ დო საფრანგეთიშ უკული.[2]

ეკონომიკაშ უდიდაში დარგი რე მოინალობაშ სფერო, სოდეთ გჷშაკერძაფილ როლს ლაჸაფენს საბანკო-საფინანსო ბიზნესი დო ტურიზმი. ენერგეტიკული შელებუანობეფით უძალიერაშიე ევრორსხუს. ქიანა მანქანაშკიდანჯუაშ ოდაბადე რე. ორეწალი საწარმეეფი ულტრამოდერნული ტექნიკათ რე აკოანჯარელი. "ხანდაშ ხვეიანობა [3] ართ-ართი უმაღალაშიე მოსოფელს. გიშმეგორუ ქიმიური, ფარმაცევტული და ბიოტექნიკური ინდუსტრია. უშანულამაში რე თაშნეშე ელექტრონიკა დო ფურინჯიშკიდანჯუა. აგრობიზნესი ართი-ართი არძაშე უმოს მაღალპროდუქტიულიე მოსოფელის.

  • ა.ნ.პ.[4] სტრუქტურა (%) — ოფუტეშ მეურნობა — 2, რეწუა — 26, მოინალობა — 72;
  • ვალუტა — ინგლისური ფუნტი სტერლინგი.
  • უდიდაში კომპანიეფი — როიალ დატჩ-შელი, ბრიტიშ პეტროლეუმი, იუნილევერი.
  • უდიდაში ბანკეფი — ეიჩ-ეს-ბი-სი ჰოლდინგზი, ბარკლეიზ ბანკი, ნეშენალ უესტმინსტერ ბანკი, ჰალიფაქსი, ლოიდს გრუფი.

ტურიზმი

ანდაფერი ლანდშაფტი, ისტორიულ-არქიტექტურული ობიექტეფი დო ულტრამოდერნული ოკომუნიკაციე საშუალებეფიშ გეშა, ბრიტანეთი მოსოფელიშ ართ-ართი უშხუაში ტურისტული რეგიონი რე. ირწანურო თაქ 28-30 მილიონი ტურისტი გიმურს. უდიდაშ ტურისტული შქაგურონეფი: ლონდონი, სტრატფორდი წყარმალუ, ეივონს, უინძირო, ედინბურგი დო თ.უ.

ტურისტეფიშ უდიდაშ ნორთი გიმურს ამერიკაშ აკოშქუმალირი შტატეფშე დო ევროპაშ ქიანეფშე,დო გჷშაკერძაფილო გერმანიაშე, საფრანგეთიშე, ირლანდიაშე დო ნიდერლანდეფიშე. ეკონია წანეფს ტურისტული ინდუსტრიაქ ქიანაშ ეკონომიკაშ ართ-ართი უშხუაშ დარგო გინირთუ̂.

ისტორია

Edinburgh Scottish Parliament01 2006-04-29
შოტლანდიაშ პარლამენტიშ დგჷმილი

XV ოშწანურაშ ბოლოს ძალიერი ცენტრალიზირაფილი სახენწჷფო. 1707 წანას მეღებულქ იჸუ აქტიქ ინგლისი დო შოტლანდიაშ რსხუშ გეშა, 1801 წანას აკიშქუ ბრიტანეთიქ დო ირლანდიაქ. 1918 წანას ოორუე ირლანდია ინკორპორირებულქ იჸუ გოართოიანაფილი ომაფეშა. 1931 წანას — დირცხუ ბრიტანეთიშ წორომაჸალობაქ, ნამუთ 54 ქიანას (ჸოფილ დომინიონეფს დო კოლონიეფს) აართიანენს. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული დიჭყჷ ბრიტანეთიშ იმპერიაშ ფაჩუაქ.

მონძალა

Buckingham Palace op een natte dag
ბუკინგემიშ დოხორე გოართოიანაფილი ომაფეშ მონარქიშ ოფიციალური რეზიდენცია

ბრიტანეთიშ კულტურული ანდაფერობა გოპიჯალაფირი რე მუჭოთ რეგიონალური მუშობურობეფით, თაშნეშე ბრიტანეთიშ იმპერიაშ მონძალათ. ბრიტანული ლიტერატურაშ სახეეფი რე ინგლისარი შექსპირი, შოტლანდიარი რობერტ ბერნსი, უელსელი დილან თომასი, ოორუეირლანდიარი შეიმან ჰინი. 60-ამი წანეფშე დოჭყაფილი, „ბითლზიშ“ დო „როლინგ სტოუნზიშ“ პოპულარობაშ გეშა, ბრიტანეთი ახალმორდული კულტურაშ ავანგარდის რე. მონძალეფი:

  • ლონდონი — ბრიტანეთიშ მუზეუმი, თაუერიშ ჸორში, ომაფე ძვირფასურონა, ვესტმინსტერიშ ოაბატე (ბრიტანელი მონარქეფიშ კორონაციაშ აბანი), პარლამენტიშ დგჷმილი, ბიგ-ბენიშ ჸორში, ბუკინგემიშ დოხორე, მადამ ტუსოშ ჩირიშ ფიგურეფიშ მუზეუმი, ჰაიდ-პარკი;
  • დარემიშ ჯიხა დო ოხვამე, მეგალითური კომპლექსი სტოუნჰენჯი (ჯვ. წ. 1500), კენტერბერიაშ ოკათედრე ოხვამე, ჯვეში დო ახალი ედინბურგი, გვინედიშ ჯიხაზურგა დო ნოღაშ კიდალეფი; შექსპირიშ ჸუდე-მუზეუმი სტრატფორდიშ ოქსფორდიშ დო კემბრიჯიშ უნივერსიტეტეფი;
  • ანგლოსაქსური ეპოსი — ბეოვულფი (X ო.).

სქოლიო

  1. National Anthem, British Monarchy official website. Retrieved 16 November 2013.
  2. ოერეფოშქარე ოვალუტე ფონდი
  3. ბორჯიშ ართურს წარმებული პროდუქციაშ მუდანობა
  4. ართამი ნაციონალური პროდუქტი

რესურსეფი ინტერნეტის

ევრორსხუშ
მაკათურეფი
დოსკილადირი ევროპა

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.