ბჟადალი

ბჟადალი (ბჟადალიშ ჭურჭული) — ჰორიზონტიშ (ქიანაშ აკანეფიშ) ოთხი თარი ჭურჭულშე ართ-ართი, ნამუთ ოორუეჸურე პიჯრთინაფილი დჷმაკვირაფალიშ ხეკვარჩხანშე რე. ეიშანუაფუ W (West) ასოთ. ბუნობაშ დღალეფს ბჟა თე ჭურჭულიშ გოხოლუას დილჷმურს. ცაშ ეკვატორიშ დო ჭეშმარიტი ჰორიზონტიშ გინოკვათუაშ ჟირ ჭურჭულშე ართი ბჟადალიშ ჭურჭული რე.

Compass Rose English West
ჰორიზონტიშ ჭურჭული - ბჟადალი, ნამუთ კვარჩხანჸურე იდვალუაფუ (W)

თაშნეშე ქოძირით

ლიტერატურა

ჰორიზონტიშ აკანეფი
  ოორუე  
ბჟადალი Compass Rose Russian North ბჟაეიოლი
  ობჟათე  
.eh

.eh — ჟილენი დონეშ ერუანული დომენი (ccTLD) ბჟადალი საჰარაშო.

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი (ინგლისურო The United States of America, USA, თაშნეშე უძახჷნა აკოართაფილ შტატეფს, ააშ-ს, შტატეფს დო ამერიკას) — ფედერალური სახენწჷფო, ნამუთ იკათუანს 50 შტატის დო ართ ფედერალურ ოლქის. ქიანაშ ტერიტორიაშ ჯინჯი ნორთი მილარე ოორუე ამერიკაშ ცენტრალურ ნორთის, კონტინენტის იდვალუაფუ 49 შტატი. აკოართაფილ შტატეფს ოორუეშე უხურგანს კანადა, ობჟათეშე — მექსიკა. ქიანა აშაძჷ ჟირ ოკიანე შქას. შტატი ალასკა იდვალუაფუ კონტინეტიშ უშორაშ ძგას, კანადაშ ბჟადალშე დო რუსეთიშ ბჟაეიოლშე. რუსეთწკჷმა მერსხუაფა შილებე ბერინგიშ საროტით. შტატი ჰავაი რე არქიპელაგი რჩქალი ოკიანეშ ცენტრალურ ნორთის. თაშნეშე ქიანას ორხველჷ ტერიტორიეფი კარიბიშ ზუღას დო რჩქალ ოკიანეს.

ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 9.83 მილიონ კვადრატულ კილომეტრის. ქიანას ოხორანს 309 მილიონი კოჩი. აკოართაფილი შტატეფი ფართობიშ დო მახორობაშ სიდიდაშ მეჯინათ მოსოფელშ ვით არძაშე უდიდაშ სახენწჷფოშა მიშმურს. ამერიკა რე მოსოფელს ართ-ართი არძაშე ეთნიკურო ანდაფეუანი დო მულტიკულტურული ქიანა, თაქ ბრელი იმიგრანტი ოხორანს. ააშ-ს ეკონომიკური მაძირაფალეფით მოსოფელს მაართა აბანი უკინებუ.

ქიანაშ მონძე მახორობა აზიური ბადებაშ რე, ნამუეფქჷთ ვითოშალათ წანეფიშ წოხოლე გჷნიხორეს თაქი. აკოართაფილი შტატეფი გაჭყჷ ვითოსუმ ბრიტანულ კოლონიაქ. 1776 წანაშ 4 კვირკვეს მუნეფქ დუდი ზოხორინელო გეგჷმაცხადეს. თეს მაჸუნუ ლჷმაქ ზოხორინელობაშო ბრიტანეთიშ იმპერიაწკჷმა. 1787 წანაშ 17ეკენიას ქიმიღეს ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფიშ კონსტიტუცია.

მა-19 ოშწანურას ააშ-ქ ქიმკირსხუ ტერიტორიეფი: საფრანგეთიშე, ესპანეთიშე, გოართამაფილი ომაფეშე, მექსიკაშე, რუსეთიშე. აკოართაფილ შტატეფქ ტეხასიშ რესპუბლიკა დო ჰავაი ქიმკირსხუ ანექსიაშ რზათ. 1860 წანას ქიანას ქჷდიჭყჷ ომენოღალერ ლჷმაქ, ნამუსჷთ ართიანს ოლჷმუდეს ოორუეშ დო ობჟათეშ შტატეფი. საბოლოოთ გომორძგუაქ ოორუეშ შტატეფს ქჷდასქიდეს. ლჷმაშ თებაშ უკული თელ ქიანას დოლმახორობაქ (მონობაქ) გეუქვუ. თეშ უკული აკოართაფილ შტატეფქ ბიწორია ტემპეფით გევითარჷ. ქიანა ოკათუდჷ მუჭოთ მაართა, თეშ მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმეფს. ააშ რე გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაშ უშქურანჯალაშ სხუნუშ იროიანი მაკათური.

ბენინი

ბენინი (ფრანგ. - Bénin), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ბენინიშ რესუბლიკა (ფრანგ. - République du Bénin, 1975 წანაშახ დაჰომეა) — სახენწჷფო ბჯადალი აფრიკას. ქიანას გიშალი უღუ გვინეაშ ჸურეშ ბენინიშ ჸურეშა. ქიანას ოორუეშე ომძღჷ - ბურკინა-ფასო დო ნიგერი, ბჟაეიოლშე — ნიგერია, ბჟადალშე — ტოგო. ქიანაშ ნანანოღა — პორტო-ნოვო, მარა თარობაშ ორენი - ნოღა კოტონუ რე, ქიანაშ უდიდაში ნოღა.

ბჟადალი აზია

ბჟადალი აზია — ორთაშობური რეგიონი აზიას, იკენს მორჩილი აზიაშ ჩქონს, სომხეთიშ დო ირანიშ გვალონეფიშ დიდ ნორთის, არაბეთიშ ჩქონს, მესოპოტამიაშ რზენს დო ბჟაეიოლ სქირონაშქაზუღაწყარპიჯის კვიპროსიშამო. ფართობი დოხოლაფირო 7,5 მლნ კვ.კმ. რელიეფის უმენტაშო გაბარეფი რე, ელახ აკანეფს - გვალეფი. დიდი აბანი უკებჷ ტიოზეფს, გვერდოტიოზეფს, სტეპეფს. ობჟათე-ბჟადალ აზიაშ ტერიტორიას მიარზენა გეჸვენჯი სახენწჷფოეფს:

მორჩილი აზია: თურქეთი (ევროპული ნორთიშ მოხ).

არხო ბჟაეიოლი: ისრაელი, სირია, ლიბანი, იორდანია, ეგვიპტე (სინაიშ ჩქონი), ერაყი.

არაბეთიშ ჩქონიშ ქიანეფი: საუდიშ არაბეთი, ქუვეითი, ბაჰრეინი, კატარი, არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი, ომანი, იემენი.

ირანიშ პლატო: ირანი.

კავკაცია: საქორთუო, სომხეთი, აზერბაიჯანი დო რუსეთიშ აკოდგინალუაშა მიშმალი ავტონომიური ართულეფი: დაღესტანი,ჩეჩნეთი, ინგუშეთი,ოორუე ოსეთი,ყაბარდო-ბალყარეთი,ყარაჩაი-ჩერქეზეთი,ადიღე.(რუსეთიშ უკიდაში ობჟათე ნორთი).ბჟადალი აზია შხირას ობჟათე-ბჟადალ აზიათ მიშინუაფუ.

ბჟადალი აფრიკა

ბჟადალი აფრიკა — იდვალუაფუ აფრიკაშ კონტინენტიშ ბჟადალ ნორთის. თიშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 16 ქიანა დო ფართობით დოხოლაფირო 5 მილიონი კვადრატული კილომეტრი რე.

ბჟადალი ბენგალი

ბჟადალი ბენგალი (ბენგ. পশ্চিম বঙ্গ, Pościm Bôngo) — შტატი ინდოეთიშ ობჟათეშე. შტატიშ ნანანოღა დო უდიდაში ნოღა — კოლკატა. მახორობა — 91 347 736 ადამიერი (4-ა აბანი შტატეფს შქას; 2011 წ.).

ბჟადალი ვირჯინია

ბჟადალი ვირჯინია (West Virginia, Wv), შტატი ააშ-ს, იდვალუაფუ ობჟაზე ატლანტიკურ რეგიონს. 1670 წანას თაქ გიმორჩქინდეს მაართა მარკვიებერეფქ დო ვაჭარეფქ, 1730 წანას – გერმანალი მახორუეფქ. 1862 – კონფედერაციაშ აკოდგინალუას რდჷ. 1863 – ბჟადალი ვირჯინიალეფქ ახალი შტატი დარსხუეს.

ფართობი – 62 ვითოში.

მახორობა - 1,790 ვითოში (ჩეკანამი 96,2 %, აფროამერიკალი 3,1 %, ლათინოამერიკალი 0,5 %).

ნოღაშ მახორობა - 36,2 %.

ნოღეფი – ჩარლსტონი (ნოღა) (ნანანოღა), 56 ვითოში, ჰანტინგტონი, 54 ვითოში.

ბჟადალი საჰარა

ბჟადალი საჰარა (ესპ. Sahara Occidental; წიმოხონი ჯოხოდვალა ესპანეთიშ საჰარა, ისტორიული ჯოხოდვალა: ვადი-ზაჰაბი (რიო-დე-ორო) — ,,ორქოშ წყარმალ" დო სეგიეტ-ელ-ჰამრა — ,,ჭითა ხჷრჷჩი") — ტერიტორია ოორუე-ბჟადალ აფრიკას, ნამუშ სამართლებურ სტატუსი დო სუვერენულობაშ ოკითხუ ასეშახ ვაგჷნოჭყვადელე დო კინე სხუნუაშ საგანიე. ბჟადალშე ელ-მოლს ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე. თიში მახურგე ქიანეფიე: ოორუეშე - მაროკო, ოორუე-ბჟაეიოლშე - ალჟირი, დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე - მავრიტანია.

ბჟადალი საჰარაშ ტერიტორია ვერგებე ოფუტეშ მეურნეობაშო, ჩხე სქირე კლიმატიშ, ქუალონაშ დო ქვიშამი დიხეფიშ გეშა. თეშ უმუჯინალო, აბანობური ჭყიშეფი ამრავლენა შხურეფს, თხალეფს დო არქემეფს. ბჟადალი საჰარაშ ტერიტორიას იდვალუადუ ფოსფატეფიშ დიდარი მადანი, გჷშაკერძაფილო ბუ-კრაას. მადანს ხანდაქ დიჭყჷ 1970-იანი წანეფს. მახორობა — 513 ვთშ. (ფასაფა 2009 წანათ), გჷშაკერძაფილო ბერბერეფი დო არაბეფი (საჰარავი).

ინდოეთი

ინდოეთი (ჰინ. भारत, ინგლ. India), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — ინდოეთიშ რესპუბლიკა - (ჰინ. भारत गणराज्य, ინგლ. Republic of India) — სახენწჷფო ობჟათე აზიას. ქიანაშ მახორობა — 1,22 მილიარდ ადამიერშე უმოსი (2010), ტერიტორია — 3 287 263 კმ², ჟირხოლო მუნაჩემეფით, ობჟათე აზიაშ უდიდაშ სახენწჷფოს წჷმმარინუანს. მოსოფელს მაჟირა აბანს იკენს მახორობაშ მუდანობათ დო მოსოფელს მაშკვითა რე ტერიტორიაშ მეჯინათ. ნანანოღა — ნიუ-დელი. სახენწჷფო ნინეფი — ჰინდი დო ინგლისური.

ფედერაციული, საპარლამენტო რესპუბლიკა. პრემიერ-მინისტრი — ნარენდრა მოდი, პრეზიდენტი — პრანაბ მუხერჯი. ქიანა ირთუ 29 შტატო დო 7 მორსხუე ტერიტორიათ.

ინდოეთის ბჟადალშე უხურგანს პაკისტანი, ოორუე-ბჟაეიოლშე - ჩინეთიშ ოკათე რესპუბლიკა, ნეპალი დო ბჰუტანი, ბჟაეიოლშე - ბანგლადეში დო მიანმარი. თეშ მოხ, ინდოეთის ოზუღე ხურგეფი უღუ ობჟათე-ბჟადალშე მალდივეფწკჷმა, ობჟათეშე - შრი-ლანკაწკჷმა დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე - ინდონეზიაწკჷმა. შტატი ჯამუ დო ქაშმირს, ოდებელ ტერიტორიას, ხურგა უღჷ ავღანეთწკჷმა.

მადაგასკარი

მადაგასკარი, ოფიციალურო მადაგასკარიშ რესპუბლიკა (მალაგ. Repoblikan'i Madagasikara, ფრანგ. République de Madagascar) დო დუდმაართაშე რჩქინელი, მუჭოთ მალაგასიშ რესპუბლიკა — კოკი სახენწჷფო ინდოეთიშ ოკიანეშ ბჟადალ ნორთის, ობჟათე-ბჟადალი აფრიკაშ წყარპიჯწკჷმა, ნამუშეთ გიშართილი რე მოზამბიკიშ საროტით. ქიანა იკენს კოკი მადაგასკარს (მაანთხა უდიდაში კოკი მოსოფელს) დო მიარე მორჩილ პერიფერიულ კოკის. ფართობი — 587 041 კმ², მახორობა — 22,005,222 ადამიერი. ნანანოღა — ანტანანარივუ.

მავრიკი

მავრიკი (ინგლ. Mauritius; ფრანგ. Maurice) — კოკი სახენწჷფო ინდოეთიშ ოკიანეშ ობჟათე-ბჟადალი ნორთის, ბჟაეიოლი აფრიკას. მადაგასკარიშ ბჟაეიოლშე 900 კილომეტრის. რესპუბლიკაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს კოკეფი: მავრიკი (არძაშე დიდი, 1865 კმ²) დო როდრიგესი (104 კმ²), ნამუთ მასკარენაშ კოკეფიშ ნორთი რე. თაშნეშე მიშმურს არქიპელაგი კარგადოს-კარახოსი, აგალეგაშ კოკეფი დო შხვა მიარე მორჩილი კოკი. 2011 წანაშ ეჭარუათ, მახორობაშ მუდანობა აკმადგინანს 1 236 817 ადამიერს. ქიანაშ ფართობი - 2045 კმ². ნანანოღა — პორტ-ლუი, ნამუთ კოკი მავრიკის იდვალუაფუ.

მავრიტანია

მავრიტანია (არაბ. موريتانيا‎‎), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — მავრიტანიაშ ისლამური რესპუბლიკა (არაბ. الجمهورية الإسلامية الموريتانية‎‎) — სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას, ქიანას ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს ბჟადალი საჰარა, ობჟათე-ბჟადალშე - სენეგალი, ოორუე-ბჟაეიოლშე - ალჟირი, ობჟათეშე დო ბჟაეიოლშე - მალი.

მაროკო

მაროკო (არაბ. المغرب‎‎ ალ-მაღრიბი — „ბჟადალი“, თაშნეშე მაღრიბ ალ-აკსა — „შორიშიანი ბჟადალი“, ბერბ. ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ Lmaɣrib), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — მაროკოშ ომაფე (არაბ. المملكة المغربية‎‎ ალ-მამლიაკა ალ-მაღრიბია, ბერბ. ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ Tagldit n Lmaɣrib, ტამაზიხტი (მუჭოთ ართ-ართი ბერბერულ ნინეფშე) ) — სახენწჷფო ოორუე აფრიკას.

მაროკო ასე აკა აფრიკული ქიანა რე, ნამუთ ვაკათუ აფრიკაშ რსხუს (რსხუშე გიშართჷ 1984 წანას). მარა თე სახენწჷფო მიშმურს არაბული ქიანეფიშ ლიგაშა, არაბეთიშ მაღრიბიშ რსხუშა, ისლამიშ წორომაჸალობაშ ორგანიზაციაშა, ფრანკოფონიაშა, სქირონაშქაზუღური დიალოგიშ ბუნაშა, ბუნა 77-შა.

ნამიბია

ნამიბია, ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა ნამიბიაშ რესპუბლიკა (ინგლ. Republic of Namibia; 1968 წანაშახ - ობჟათე-ბჟადალი აფრიკა) — სახენწჷფო ობჟათე აფრიკას. ოორუეშე უხურგანს ანგოლას დო ზამბიას, ბჟაეიოლშე — ბოტსვანას, ობჟათე-ბჟაეიოლშე დო ობჟათეშე — ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკას. ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე. ქიანაშ ფართობი — 824,3 ვთშ. კმ². მახორობა — 2 358 163 ადმ. (2013 წანაშ ფასებათ). ნანანოღა — ნოღა ვინდჰუკი. ქიანას მართჷნს პრეზიდენტი, ნამუსჷთ გიშმაგორჷნა 5 წანაშ ვადათ, დო ჟირპალატიამი პარლამენტი.

ოორუე ამერიკა

ოორუე ამერიკა (ინგლ. North America, ფრანგ. Amérique du Nord, ესპ. América del Norte, Norteamérica, ნაუატ. Ixachitlān Mictlāmpa) — კონტინენტი დიხაუჩაშ ოორუე დო ბჟადალი გვერდოსფეროეფს. ობჟათე ამერიკაწკჷმა ართო აკმოქიმინუნს ამერიკას.ოორუე ამერიკაშ უდიდეში ქიანეფი რე: კანადა, ააშ დო მექსიკა. კონტინენტიშ ფართობი კოკეფიშ უმუშო აკმადგინანს 20,36 მლნ კმ²-ს, კოკეფჭკჷმა ართო - 24,709 მლნ კმ²-ს. ოორუე ამერიკას ორხველჷ კოკი გრენლანდია, კანადაშ არქტიკული არქიპელაგი, კარიბეფი, ალეუტიშ კოკეფი დო შხვა.

2008 წანაშ მუნაჩემეფით, ოორუე ამერიკაშ 23 სახენწჷფოს 555 მილიონი ადამიერი ოხორანდჷ. კონტინენტეფს შქას ფართობიშ მეჯინათ მასუმა აბანს იკენს, აზიაშ დო აფრიკაშ უკული, მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ - მაანთხა, აზიაშ, აფრიკაშ დო ევროპაშ უკული.

სენეგალი

სენეგალი (ფრანგ. Sénégal), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა - სენეგალიშ რესპუბლიკა (ფრანგ. République du Sénégal) — სახენწჷფო ბჟადალი აფრიკას, წყარმალუ სენეგალიშ ობჟათეშე, სოიშეთ ქიანაშ ჯოხოდვალა მოურს.

სენეგალს ბჟადალშე ომძღჷ ატლანტიშ ოკიანე, ოორუეშე უხურგანს მავრიტანია, ბჟაეიოლშე - მალი, ობჟათეშე - გვინეა დო გვინეა-ბისაუ. ტერიტორიაშ დინოხოლე იდვალუაფუ სახენწჷფო გამბია, ნამუთ ატლანტიშ ოკიანეშე სენეგალიშ დინოხოლე მიშაჭკირილი რე დოხოლაფირო 300 კმ-ით.

ფრანგული ნინა

ფრანგული ნინა (ფრანგ. français, langue française) — ფრანგეფიშ, ვალონეფიშ, ფრანკო-კანადარეფიშ, ფრანკო-შვეიცარიალეფიშ ნინა, ორხველჷ ინდოევროპული ფანიაშ რომანული ბუნას. ფრანგული ნინათ რგებაფულენს აფრიკაშ ბრელი ქიანა, ჰაიტი, საფრანგეთიშ გვიანა დო შხვა. ფრანგული ნინაქ შხვა ნინეფშე წოხლე გინირთჷ საირქიანო ნინათ.

მორაგადეეფიშ მუდანობა: 128,000,000

ნინაშ კოდი: fr

ჯოხო: fr – français; en – French; eo – franca

ჭარალუა: ლათინური

უჯვეშაშ ფრანგულნინამი ნაჭარეფი IX ოშწანურას ორხველჷ. ახალი ოლიტერატურე ნინა XVI ოშწანურაშე მოურს დო მეღებული რე ილ-დე-ფრანსიშ დიალექტშე (ცენტრი - პარიზი. შქა ოშწანურეფიშ დიალექტური სანძღოეფი ილასუ. ჯგირო რე დოსქილადირი ოოროუეშ დიალექტეფი - პიკარდიული (ოორ. საფრანგეთი) დო ვალონური (ბელგია).

სტატუსი

ამერიკაშ აკოართაფილი შტატეფი - ლუიზიანაბელგია - ნიდრლანდურ დო გერმანულწკჷმა ართობურკინა ფასობურუნდი - კირუნდიწკჷმა დო სუაჰილწკჷმა ართოგაბონიეკვატორული გვინეა - ესპანურწკჷმა ართოვანუატუ - ინგლისურწკჷმა დო ბისლამაწკჷმა ართოიტალია - ვალე-დ'აოსტა - იტალიურწკჷმა ართოკამერუნი - ინგლისურწკჷმა ართოკანადა - ინგლისურწკჷმა ართო - იუკონი, კვებეკი, ნიუ-ბრანსუიკი, ნუნავუთი ოორუე-ბჟადალი ტერიტორიაკომორიშ კოკეფი - არაბულწკჷმა დო კომორულწკჷმა ართოკონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაკონგო-კინშასაკოტ-დივუარისაფრანგეთიმადაგასკარი - მალგაშურწკჷმა ართომავრიკი - ინგლისურწკჷმა ართომალიმონაკორუანდა - ინგლისურწკჷმა დო კინიარუანდაწკჷმა ართოსეიშელიშ კოკეფი - ინგლისურწკჷმა ართოსენეგალიტოგოშვეიცარია - გერმანულწკჷმა, იტალიურწკჷმა დო რეტო-რომანულწკჷმა ართოჩადი - არაბულწკჷმა ართოცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაჯიბუტი- არაბულწკჷმა ართოჰაიტი - ჰაიტურწკჷმა ართოჰაიტი - ჰაიტურწკჷმა ართოგოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაციაევროპაშ რსხუ

შხვა ნინეფს

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.