Butnga Sinirangan

An Butnga Sinirangan (Iningles:Middle East) nga tinatawag gihapon nga Katundan nga Asya amo an usa ka rehiyon nga may kahaluag tikang ha salatan-katundan Asya pakadto ha amihanan-sinirangan Aprika.

Middle east
Butnga Sinirangan
Middle East
Mapa han Butnga Sinirangan (berde).
Mga nasod 18
Mga pinulongan Arabic, Aramaic, Armenian, Azerbaijani, Balochi, Hebrew, Kurdish, Persian, Somali, Turkish
Mga sona hin oras UTC+2:00, UTC+3:00, UTC+3:30, UTC+4:00, UTC+4:30
Gidadakoi nga mga syudad

Mga reperensya

Kasahiran

  • Adelson, Roger (1995). London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902-1922.. Yale University Press. ISBN 0-300-06094-7.
  • Anderson, R; Seibert, R; Wagner, J. (2006). Politics and Change in the Middle East (8th ed.). Prentice-Hall.
  • Barzilai, Gad; Aharon, Klieman; Gil, Shidlo (1993). The Gulf Crisis and its Global Aftermath. Routledge. ISBN 0-415-080029.
  • Barzilai, Gad (1996). Wars, Internal Conflicts and Political Order. State University of New York Press. ISBN 0-7914-2943-1.
  • Beaumont, Peter; Blake, Gerald H; Wagstaff, J. Malcolm (1988). The Middle East: A Geographical Study. David Fulton. ISBN 0-470-21040-0.
  • Goldschmidt, Arthur Jr (1999). A Concise History of the Middle East. Westview Press. ISBN 0-8133-0471-7.

Pinanbasaran

Padugang nga barasahon

  • Cressey, George B. (1960). Crossroads: Land and Life in Southwest Asia. Chicago, IL: J.B. Lippincott Co. xiv, 593 p., ill. with maps and b&w photos.
  • Freedman, Robert O. (1991). The Middle East from the Iran-Contra Affair to the Intifada, in series, Contemporary Issues in the Middle East. 1st ed. Syracuse, NY: Syracuse University Press. x, 441 p. ISBN 0-8156-2502-2 pbk.

Mga sumpay ha gawas

Aprika

An Aprika, Apriká o Afrika (puyde liwat Africa) in ikaduha nga pinakadako nga kontinente ngan ika-duha ha pinakadamo nga tawo nga kontinente, kahuman han Asya. May-ada mga 30.2 milyon km² (11.7 milyon mi²) upod an mga hagrani nga mga puro, ini in nagtatakop han 6% han kanan Kalibutan babaw nga kahaluag ngan 20.4% han ngatanan nga kahaluag han katunaan. May-ada 1.0 bilyon nga katawhan ha 61 nga mga teritoryo, ini in 14.72% han kanan kalibutan populasyon han katawhan.

An kontinente in ginpapalibutan han Dagat Mediteranyo ha amihanan, Suez Canal ngan Pula nga Dagat ha may Rawis Sinai ha dumagsaan, Kalawdan Indyano ha Timugan, Kalawdan Atlantico ha katundan. Ini nga kontinente in may-ada 56 nga mga estado soberanya, nga naglalakip ha Madagascar ngan dirudilain nga mga hugpo hin kapuropod-an, ngan duha nga diri ginkikilala nga mga nasod.

Africa, labi na ha butnga Sinirangan Africa, in haluag nga ginkikilala ha sakob han komundidad syentipiko nga tinikangan han katawhan ngan an Hominidae clade, ha mga pagsarig han pagkahalikwat han gisyashani nga mga hominids ngan ira kaapoy-apoyan, upod liwat an mas naurhi nga ginpetsahan ha mga pito ka milyon nga tuig nga naglabay, lakip an Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanus, A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ngan H. ergaster - upod han giuunahi nga mga Homo sapiens (moderno nga tawo) nga nahiagian ha Etiyopiya nga ginpetsahan nga 200,000 nga tuig an nakalabay.

Castilyo

An castilyo in us'ka klase nga fortificado nga istruktura nga gintukod ha Europa ngan ha Butnga Sinirangan han panahan han Butnga nga panahon han mga Europeano nga nobilidad.

Dinastiya Seljuq

An mga Seljuq amo an mga turko-persyano sunni muslim nga dinastiya nga namuno han pipira nga dapit han butnga han Asya ngan ha Butnga Sinirangan tikang ha ika 11 siglo kutob ha ika 14 siglo.

Diri pagkakaarasya han Arabo-Israeli

An Diri pagkakaarasya han Arabo-Israeli in natudlok ha tensyon politikal ha kamutngaan an mga katawhan Arabo ngan panimungto Hudiyo ha Butnga Sinirangan nga inmabot hin labaw ha usa ka gatostuig.

Dubai

An Dubai (Inarabo: دبيّ‎, Dubayy) an gidakoi ngan may gidamoi nga populasyon nga syudad ha United Arab Emirates (UAE). Namumutang ini ha timugan nga babayon han Gulfo han Persia ngan ini liwat an kapital han Emirato han Dubai, usa ha pito nga emirato nga nagbubug-os han nasod. An Abu Dhabi ngan Dubai amo la an duha nga emirato nga may gahom nga veto ha bawbaw han mga kritikal nga butang hiunong han nasodnon nga importansya ha kanan nasod Konseho Supremo Federal. An syudad han Dubai namumutang ha kanan emirato norte nga baybayon ngan namumuno han Dubai-Sharjah-Ajman nga lugar metropolitana.

An Dubai nagin usa ka global city ngan sentro pan-negosyohan ha Butnga-Sinirangan. Ini in usa nga dako nga sentro hin panakayan para han mga pasahero ngan kargamento. Han dekada 1960, an ekonomiya han Dubai in nakabase ha mga halin tikang ha pakikibaligya ngan, ha mas gutiay nga parte, an konsesyon han pamiling hin lana, pero an lana waray pa mahiagii tubtob 1966. An halin tikang ha lana syahan nakarawat han 1969. An kanan Dubai halin tikang ha lana nagbulig pagpadagmit ngan han turutemprano nga pag-uswag han syudad, pero an ira reserba limitado la ngan an lebel han produksyon in hamubo la: ha pagkayana, guruguti han 5% han kanan emirata pinagkikitaan in natikang ha lana.

Humay

An humay o paray (Iningles:Rice) (Pambansa:Palay) , monocot nga mga tanom Oryza sativa o Oryza glaberrima. It iya pinarotan nga liso in gintatawag nga bugas. Komo usa ka grano cereal, ini an panguna nga pagkaon hin dako nga bahin han kanan kalibutan katawhan, labi na ha Sinirangan nga Salatan Asya, an Butnga Sinirangan, Latin America ngan Caribe. Ini an grano nga may-ada ikaduha nga gidadakoi nga produkyon, kahuman la han mais.

Tungod nga dako nga bahin han mais in ginpapaturok diri para ha tawo nga pagconsumo nga katuyoan, an bugas in gihihinongdani nga grano kun nutrisyon han katawhan ngan pagkarawat hin calorie it ginhihimangrawan, nga nahatag labaw han kat-lima nga mga calorie nga gincoconsumo han tawo nga espesye han kalibutan.

Ha kadaan an mga waray-waray ini diritsu in guin pripritu nadaku an busag nga sulod hini ngan naguiguin ma-asin an putus han humay.

Islam

An Islam in usa nga monoteistico nga relihiyon nga ginsusumat han Qur’an, usa ka texto nga gincoconsiderar han iya mga manurunod nga yinaknan nga pulong han Diyos (Inarabo: الله‎ Allāh), ngan han iya mga tinutdo ngan normatibo nga ehemplo (gintatawag nga Sunnah ngan ginbubug-osan han Hadith) ni Muhammad, nga gincoconsiderar nira nga kataposan nga manaragna han Diyos. An manurunod hin Islam in gintatawag nga Muslim.

An mga muslim in natoo nga an Diyos in usa ngan diri maikokompara ngan an iya panuyoan in pagkaada in para hin pagsingba ha Diyos. An mga muslim in natoo nga an Islam in completo ngan panngatanan nga bersyon han syahan nga panoo nga ginsumat ha dirudilain nga panahon ngan lugar hadto pa, lakip an pamaagi kan Abraham, Moses ngan Jesus, kun diin ira gincoconsiderar nga mga propeta. An mga muslim in nagmimintinar nga an mga kasanhi nga mga mensahe ngan rebelasyon in parte nasaliwanan o nakurakot ha pag-agi han panahon, pero gincoconsiderar nga an Qur'an in waray kasasaliwani ngan kataposan nga bersyon han Diyos. An mga konsepto han relihiyon ngan buruhaton in naglalakip han lima nga harigi han Islam, kun diin an panguna nga mga konsepto ngan buruhaton nga pagsingba, ngan pagsunod han balaod Islamico, in naupod hin haros ngatanan nga aspeto han kinabuhi ngan katiringban, nga nahatag hin mga sagdon ha dirudilain nga mga himangrawon sugad han pagbabangko ngan kaupayan, ngadto ha pakikipaggera ngan an kalikopan.Ginbabanabanahan nga 75-90% han mga Muslim in Sunni ngan 10-20% in Shia. Mga 13% han mga Muslim in nag-uukoy ha Indonesia, an gidakoi nga nasod Muslim, 25% ha Salatan nga Asya, 20% ha Butnga Sinirangan, 2% ha Butnga nga Asya, 4% ha nagsasalin nga nasod ha Timugan Asya, 15% ha Sub-saharan Africa. Dagko nga komunidad in mabibilngan ha Tsina ngan Rusya, ngan mga bahin han Europa. Nga may-ada labaw ha 1.5 bilyon nga mga manurunod o labaw 22% han kanan kalibutan populasyon han tuig 2009, An Islam an ikaduha nga pinakadako ngan usa ha mga malaksi-tumubo nga mga relihiyon ha kalibutan.

Jerusalem

An Jerusalem (pagluwás ha Ininggles: ; ha Kinatsila: Jerusalén; Inebreo: יְרוּשָׁלַיִם Yerushaláyim; Inarabo: القُدس‎ al-Quds)) usa nga syudad ha Butnga Sinirangan, nga namumutang ha ubos kapatagan hin Kabugkiran Judeao ha butnga han Mediterrano ngan Patay nga Dagat.

An mga Israeli ngan Palestino in parehas nga nag-aangkon han Jerusalén nga ira ulohan, an Estado han Israel may-ada mga panguna nga institusyon nga namumutang ha syudad, ngan an Estado han Palestino nakikita an syudad nga bubutangan han ira lingkuran han kagamhanan; pero ngaduha nira nga pag-angkon, diri gud haluag nga ginkikilala han mga kanasoran.

Jordan (pansayod)

Iton Jordan in uska nasod ha Butnga-Sinirangan. Puyde liwat ini tinmudlok ha:

Salog Jordan an salog han Katundan nga Asya.

Colombia

Jordan, Santander

Estados Unidos

Jordan, Montana

Pilipinas

Jordan, Guimaras

Marol

An marol (alternatibo nga kasurat maról) usa nga klase hin bukad. An siyentipiko nga ngaran hini Jasminum sambac (syn. Nyctanthes sambac) ngan ini usa nga espesye hin hasmin nga lumad o tuminongnong ha salatan nga Asya, ha Indya, Pilipinas, Myanmar ngan Sri Lanka. Tinatawag liwat ini ha iba nga dapit han Pilipinas nga sampaguita.

Ini in usa ha tulo nga nasodnon nga bukad ha Indonesya, kun diin kilala gihapon ini komo melati putih.

Ha Sri Lanka ini in mas kilala ha ngaran nga "Pichcha" or "Geta pichcha". An mga bukad in gingagamit ha mga templo Buddhista. An ngaran nga Sithapushpa in gingamit liwat para ha "pichha" ngan "Katarolu" liwat ha mga kadaan nga mga kasurat.

Nasodnon nga Parke Yosemite

An Nasodnon nga Parke Yosemite in uska nasodnon nga parke han Estados Unidos nga naabot ha sinirangan nga bahin han mga condado Tuolumne, Mariposa ngan Madera ha butnga sinirangan nga bahin han estado han California ha Estados Unidos.

Prunus dulcis

An almond in usa nga species hin tanaman nga tuminongnong ha Butnga Sinirangan ngan Salatan nga Asya.

Rwanda

An Republika han Rwanda amo an usa ka nasod ha Butnga-Sinirangan Africa. An kapital hini amo an syudad han Kigali.

Singbahan Ortodoxa Copta han Alexandria

An Singbahan Ortodoxa Copta han Alexandria (o Alehandriya) in opisyal nga ngaran han gidakoi nga Kristohanon nga singbahan ha Ehipto ngan Butnga Sinirangan.

Tel Aviv

Tel Aviv-Yafo (Pinulongan Hebreo: תֵּל אָבִיב-יָפוֹ‎, [tel a'viv jafo], Pinulongan Arabo: تل أَبيب-يافا‎‎) usa nga dako nga syudad ha Israel, na nagmumutang han kanan nasod Mediterrano nga baybayon. Kilala ini nga sentro pan-finansyal ngan technology hub han Israel, nga may-ada popyulasyon nga 432,892, nahimo nga kanan Israel ikaduha nga gidadakoi nga syudad. An Tel Aviv an gidadakoi nga syudad ha rehiyon Gush Dan han Israel. An Tel Aviv liwat an namumutnga han konsentrasyon han mga high-tech nga ginkikilala nga "Silicon Wadi".

Pinamumunuan an Tel Aviv han Munisipyo han Tel Aviv-Yafo, nga hi Ron Huldai an mangulo. Namumutang dinhi an kadam-an nga langyawanon nga embahada. An Tel Aviv in usa nga global city, ngan ika katloan kag walo nga mahinungdanon nga sentro pan-finansyal ha kalibutan. An Tel Aviv kilala nga may-ada ikatulo ha gidadakoi nga ekonomiya ha bisan ano nga syudad ha Butnga Sinirangan nasunod la ha Abu Dhabi ngan Kuwait City, ngan may-ada ika katloan kag usa ha pinakamahal mabuhi nga syudad ha kalibutan. Ginduduaw an syudad hin sobra uska milyones nga langyawanon nga bisita kada tuig. Kilala nga "An Syudad nga Diri Nakaturog" ngan usa nga "party capital", may-ada ini marisyo nga kinabuhi ha gab-i ngan 24-oras nga kultura.

An syudad in natukod ha tuig 1909 han mga Hudeo nga dayaw ha ligid ligid han kadaan nga duungan nga syudad han Jaffa (Pinulongan Hebreo: יָפוֹ‎ Yafo). Ginngaranan ini kahuman han Hebreo nga paghubad han kan Theodor Herzl 1902 nga nobela, Altneuland, kasirigngon "Daan nga Bag-o nga Tuna". An kanan syudad moderno nga kabablayan in nahitukod na han tig 1886, an syahan amo an Neve Tzedek. An mga dayaw nga kasagaran mga Hudeo nga refugee an nagpalaksi han pagdako han Tel Aviv nga nabayaan lugod an Jaffa, nga an kadam-an han popyulasyon in mga Arabo. An Tel Aviv ngan Jaffa in gintampo ngan nagin usa nga munisipyo han tuig 1950, duha la katuig kahuman natukod han Estado han Israel. Sinisiringa nga kanan Tel Aviv Busag nga Syudad, ginkilala nga UNESCO World Heritage Site hadton 2003, ini in pinanmumutangan han gidadako nga konsentrasyon hin Istilo Pan-internasyonal nga mga Istruktura (Bauhaus ngan iba nga may pagkahisumpay nga mga istilo pan-arkitektura).

ther related modernist architectural styles).

Victoria de Las Tunas

An Victoria de las Tunas, nga agsob tawagon nga Las Tunas usa nga syudad ngan munisipyo ha butnga-sinirangan nga Cuba. Amo ini an kapital han lalawigan han Las Tunas.

Ha iba nga mga yinaknan

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.