Schapaedje

E l' teyolodjeye, on djåze do schapaedje po dire:

  • esse schapé d' ene sacwè d' mwais, des rascråwes, des rujhes (adon c' est l' minme ki esse rischoyou);
  • ariver e l' veye ki dmorreut po todi.

Li syince teyolodjike ki s' ahesse avou li schapaedje si lome soteriyolodjeye.

Charles Josserand

Charles Josserand (e walon Tchåle Djosran), c' est on scrijheu e walon k' a skepyî li 9 di decimbe 1907 et k' a morou li 22 d' setimbe 1999.

I fourit relî dins l' Antolodjeye Scrire.

Di s' mestî, il esteut prof d' umanités, tot dnant on côp d' mwin a l' univ di Lidje la k' il aveut stî assistant, estant djonne.

Djezus d' Nazarete

Djezus d' Nazarete, c' est on persounaedje k' åreut viké podbon el Palestene.

Si skepiaedje sieve di prumire anêye å calindrî grigoryin, eployî pa toplin des payis sol Daegne.

Les crustins l' lomnut «Djezus-Cri» ou «li Crisse». Cwand on djåze du lu come efant, on dit cobén: l' «Efant Djezus», u (po djåzer ås efants) li «Ptit Djezus».

Guere civile d' Aldjereye

Li guere civile d' Aldjereye a cmincî e 1992 cwand l' årmêye n' a nén volou ricnoxhe les rzultats des vôtaedjes ki dnént l' madjorité a on pårti islamike, li Jebha Islamiya li-l Inqad (Sibuca Islamiveus pol Schapaedje), kinoxhou eto dizo l' essegne F.I.S. (Front Islamique du Salut).

Inte 1992 et 2004, on-z avire kel guere civile aldjeryinne a costé 135 miyårds di $ U.S.

L' Årdene ås côpons (tecses)

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Årdene", loukîz cial

L' Årdene ås côpons (L'Ardenne aux Cômpons), c' est on live e walon da Pire-Djôzef Dosimont.

C' est ene schôtlêye di tecses di prôze (avou deus arimés) so l' pårtixhaedje des manêyes, scrîts dins on sistinme di dvant Feller.

I vuda après L'Ardenne fouyue, di l' imprimreye Duchêne dås Libins. I n' est nén daté; mins les scrijhaedjes el sont deus feyes (moes d' decimbe 1929 eyet octôbe 1934.

Laurent Hendschel

Laurent Hendschel (purade lomé Lorint emon les waloneus) a skepyî e 1966. C' est on tchanteu et on scrijheu e walon, ey eto on rcwereu sol walon.

Il a stî spoté li "påpe" do rfondaedje.

Il a stî rprins dins l' antolodjeye «Scrire».

Di s' mestî, il est ratourneu.

Les lotchets des cmeres d' asteure (arimé)

Les lotchets des cmeres d' asteure, ki l' tite est e francès «Discours de paysans sur le tremblement de terre et sur les lotchets des filles d' au présent», c' est ene viye paskeye di 1640.

C' est l' limero 2 do live «Dix pièces en vers sur les femmes et le mariage», eplaidî pa Jean Haust e 1941.

Il est rprins sol limero 1 dins l' clasmint Piron des vîs serîts e walon.

Paskeye so les lotchets

Li «Paskeye so les lotchets» ou «Les lotchets des cmeres d' asteure», ki l' tite e francès, c' est : «Discours de paysans sur le tremblement de terre et sur les lochets des filles d’au présent», c' est ene viye paskeye di 1640.

C' est l' limero 2 do live «Dix pièces en vers sur les femmes et le mariage», eplaidî pa Jean Haust e 1941.

Elle est rprinjhe sol limero 285 dins l' clasmint Piron des vîs scrîts e walon.

Sint Ansele di Cantorbereye

Ansele di Cantorbereye ou d' Awosse (skepyî e 1033, † 21 d' avri 1109), a stî li pus grand årtchuveke di Cantorbereye, teyolodjin et filozofe neyoplatonisse, moenne et sint e l' Eglijhe anglicane ey e l' Eglijhe catolike. Po l' filozofeye, il a apontyî l' argumint ontolodjike, et po l' teyolodjeye li soteriyolodjeye (li syince teyolodjike ki djåze do schapaedje.

Si no vént do vî inglès Ans, "li Bon Diu"; helm, "bouclî", "proteccion".

Sint På

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Sint På", loukîz cial

Sint På ou På d' Tarse a skepyî diviè l' an 4 (après Djezus-Cri), ey a morou viè l' an 64.

C' est l' ome k' a candjî li såme des pretchmints da Djezu-Cri, et spåde li novele rilidjon mon les nén-Djwifs (les "djintis", did la li lomaedje "l' Apoisse des djintis").

Sacwants rcwereus diynut ki l' pwès da sint På dins li spårdaedje do crustinnisse, (et k' il est ådjourdu li rlidjon di pus d' on miyård di djins) est co pus consecant ki l' ci da Djezus (ki vleut djusse fé candjî les Djwifs).Eto, i s' ritrouve rindjî å l° 6 des djins les pus inflouwinnes di l' Istwere dins l' djivêye Michael Hart (la k' Djezus est 3inme).

Soteriyolodjeye

Li soteriolodjeye (do grek sotêria, "schapaedje", et logos, "parole, divize"), c' est ene pårteye del teyolodjeye, del coxhe del teyolodjeye sistinmatike et dogmatike. Li soteriolodjeye voet les pondants et les djondants do schapaedje.

E l' crustinnisse, li pere del soteriolodjeye est sint Ansele di Cantorbereye, mins ele a stî co apontyeye pa sint Toma d' Akin, et d' Mårtén Luther, tchaeke boutant a s' tcherete.

Dins ds ôtes lingaedjes

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.