Påke

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Påke", loukîz cial

Påke, c' est ene fiesse des Crustins ki rmimbere li moirt (li djoû do Bon Vénrdi) eyet li ravicaedje (li dimegne di Påke) da Djezus-Cri, sorlon les scrijhaedjes des Evandjîles.

Påke toume e moes d' måss u e moes d' avri, a l' assulon del lune.

Oeufs
Cocognes, colorêyes avou del sope di pelakes d' agnons.

Termene di Påke

Les fiesses di Påke atakèt avou l' peneuse samwinne, li djoû del floreye Påke.

C' esteut ene ocåzion dins l' vî vî tins, po les noveas crustins intrer dins li rlidjon tot alant l' prumî côp al comunion, did la, li ratourneure "fé ses Påkes.

Les fiesses di Påke sont houte al Serêye Påke, li dimegne d' après Påke.

Les fiesses di Påke a divnou eto ene fiesse des efants, (et minme des djonneas) ki rçuvèt des cocognes (oûs d' Påke) des clotches k' estént evoye a Rome (sapinse leus parints). Gn a eto li cok ki pond des oûs cûts deurs, u li lapén d' Påke ki vént apoirter des oûs (Måmdey).

Påke mon les djwifs et les muzulmans

Les Muzulmans, ki creyèt sifwaitmint a Djezus-Cri, ni fiestixhèt nén Påke, ca i n' croeynut nén k' il a morou so ene croes (i dijhnut k' il a monté direk å cir, et kel ci k' esteut crucifyî, c' esteut èn ôte).

Les Djwifs ont-st ene fiesse di Påke da zels, ki Djezu-Cri fiestixha divant d' mori, et ki s' no a stî rprins e latén pa les crustins d' Rome po fé l' mot "Påke".

Easter eggs - straw decoration

Påke dins l' cronolodjeye et l' meteyo

El Walonreye, cwand gn a pont d' nive a Noyé, on croet k' i gn årè a Påke, et årvierdimint. Insi, gn a des spots ki dijhnut :

Vert Noyé, blanke Påke; blanc Noyé, vete Påke.
Cwand k'on magne les boûketes a l' ouxh, on magne les cocognes el coulêye.

Hårdêye difoûtrinne

Avri

djanvî | fevrî | måss | avri | may | djun | djulete | awousse | setimbe | octôbe | nôvimbe | decimbe

1î|2|3|4|5|6|7|8|9|10|11|12|13|14|15|16|17|18|19|20|21|22|23|24|25|26|27|28|29|30

Li moes d' avri, c' est li cwatrinme moes do calindrî grigoryin, et k' est 30 djoûs long.

Si no vénreut do latén Avrilis (no del deyesse Afrodite), ou aperire (drovi), la ki c' esteut dvant l' calindrî djulyin li prumî moes d' l' anêye.

Li moes d' avri est tot etir e bontins.

Po des ratourneures sol moes d' avri e walon, alez s' vey e splitchant motî.

Bon vénrdi

Li bon vénrdi (on dit eto: peneus vénrdi u djoû bon dvénr u djoû bons dveres u vénrdi d' Påke u vénrdi sint), c' est li vénrdi di dvant Påke.

Cwareme (crustin)

Li cwareme, po les crustins, c' est ene termene di cwarante djoûs, ki les creyants dvèt fé penitince e rmimbrance do passaedje di 40 djoûs da Djezus-Cri dins l' dezert, et s' aprestyî po mia poleur goster pus tård li Påke.

Li cwareme kimince li mierkidi des cindes, ey esse foû li Semdi d' Lazåre.

Djusse divant cwareme, gn a l' cwarmea et les mascarådes, li schiråde eyet l' grand feu. Mins asteure, ces uzances la si fwaiynut eto tot do long do cwareme, tchaeke samwinne a on diferin viyaedje.

Li djoû vint e cwareme, c' est l' Letåré u mey-cwareme. A Ståvleu, c' est l' djoû des blanc-moussîs.

Li ledmwin do dierin djoû d' cwareme comince li peneuse samwinne, avou l' Florêye Påke

A pårti do blank-djudi al Gloriya, les clotches ni sounnut pus dins les eglijhes, et les djins sont houkîs a l' eglijhe pa des efants ki vont racter dins l' viyaedje. On djheut adon k' i tchessént l' cwareme foû. Li Sint-Semdi, après l' messe do ravicaedje on lzî dene leus oûs d' Påke. Adon i tchantént:

Ratata cwareme eva

Crocans les oûs, cwareme est foûLi cwareme muzulman si lome "ramdinne".

Céncweme

Li Céncweme u Pintcosse, dins l' crustinnisse, c' est ene fiesse crustinne ki rmimbere li dischindaedje do Sint Spér so les doze apoisses.

Elle est fiesteye li 50inme djoû après Påke (come si no l' mostere bén) et don todi toumer on dimegne.

Fiesse

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Fiesse", loukîz cial

Ene fiesse, c' est èn etrevén la ki bråmint des djins si rashonnnut po s' amuzer eshonne. Li djoû k' i gn a ene fiesse, on dit on fiesse-djoû.

Gn a des fiesses rilidjeuses, et des nén rlidjeuses, come les fiesses nåcionåles. Ele rivnèt sovint tchaeke anêye å minme momint.

Dins les fiesses rilidjeuses crustinnes, end a cwate k' on fiestixh eto l' londi : c' est les cwate djamas : Noyé, Påke, li Pintcosse (céncweme) eyet l' Grande Notru-Dame.

Gn a eto des fiesses k' on-z adjinçnêye po sacwantès ocåzions (loukîz a : bistocaedjes).

Floreye Påke

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Påke", loukîz cialLi Floreye Påke, c' est ene fiesse des Crustins k' atake les fiesses di Påke eyet l' poenneuse samwinne.

I rmimbere on passaedje di l' Evandjîle la k' Djezus-Cri mousse dins Djeruzalem et les djins l' riçuvèt come on triyonfeu, tot schoyant des coxheas d' olivî et d' påmîs.

Moes d' måss

djanvî | fevrî | måss | avri | may | djun | djulete | awousse | setimbe | octôbe | nôvimbe | decimbe

1î|2|3|4|5|6|7|8|9|10|11|12|13|14|15|16|17|18|19|20|21|22|23|24|25|26|27|28|29|30|31

Måss est li troejhinme moes do calindrî grigoryin, c' est ossu li prumî moes do prétins.

Si no vént di Martius (Måss), li diu romin del guere.

Fiesses do moes d' måss:

17 di måss : Fiesse då Sint-Patrick

Des anêyes k' i gn a, li fiesse di Påke (li date est candjante, inte li 22 d' måss eyet li 25 d' avri).Calindrî | Calindrî grigoryin | 366 djoûs

Oû (discramiaedje)

el zolodjeye

oû (celule frumele edjermonêye pa on spiermon)

oû (oû avou ene schåfe, do blanc et do djaene, ponou pa èn oujhea u ene cropante biesse)

come amagnî

oû (amagnî): prodût des poyes et di ds ôtes oujheas, puvite des glinacîs

oû d' Påke u cocogne (oû tindou, oû d' tchocolåt u tote bistoke dinêye a Påke)

el Toponimeye: Oû (viyaedjes) (fr. Orp)

Oû-l'-Grand

Oû-l'-Pitit

Oû-Djåce (rebanêye comene)

Påke (discramiaedje)

(do latén "Pascha", lu-minme do vî grek Πάσχα (= "páskha"), lu-minme di l' ebreu פסח (= "pesaḥ"), no del Påke des djwifs)

Påke des djwifs

Påke (fiesse crustinne, sins "S" e walon)

Floreye Påke (dimegne di dvant Påke)

Serêye Påke (Clôse Påke, Eclôse Påke, Reclôse Påke, Blanke Påke, Påke des mônîs : dimegne d' après Påke)

fé ses påkes (rilidjon catolike)

Kifession on côp l' an, li minimom po on catolike praticant

Påke (efants) (prumire cominion des efants u "grande cominion")

Iye di Påke

Påkes (cominion)

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Påke", loukîz cial

Les påkes ou les cominions, c' est cwand les efants catolikes sont acceptés dins l' cominålté des grandès djins.

Divinltins, il alént al cominion pol prumî côp.

Ç' est eviè 12 ans d' ådje.

Serêye Påke

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Påke", loukîz cial

Li Serêye Påke, po les crustins, c' est l' dimegne après Påke.

Dins ds ôtes lingaedjes

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.