Djineze

Li Djneze (do grek: Γένεσις, li cmince, l' oridjene; ratournaedje di l' ebreu בראשׁית, bereshit) est li prumî live del Tora eyet del pårteye del Bibe ki les crustins lomèt l' Vî Testamint.

Ele rasconter l' istwere do peupe ebreu dispoy l' askepiaedje do monde disk' a l' arivêye des Ebreus e l' Edjipe.

C' est onk des cénk lives do Pentateuke.

Les paskeyes racontêyes dins li Djneze sont lådjmint rprinjhes divins l' Alcoran.

The Creation (Lawrence W. Ladd)
Pondeure del creyåcion (Lawrence W. Ladd)

Li Djneze e walon

Il a stî ratourné sincieuzmint e walon pa Lorint Hendschel dins les anêyes 1990. Li ratourneu s' a rashiou so sacwants tradujhaedjes, inte di zels e creyole, po trover des tourneures moens complikêyes ki dins les lingaedjes di grand spårdaedje.

Gn a yeu eto des bokets comintés di diferinnès manires. A môde di paskeyes ki s' pasrént e payis walon, pa Émile-Joseph Piret (1960). A môde di baltreye pa André Mottet (2017).

Contnou

El live kimince avou l' fijhaedje del DaegneBon Diè, li fijhaedje do prumî ome, Adan, e djårdén d' Eden, eyet li dischovraedje på Bon Diè ki l' ome èn pout nén esse binåjhe tot seu. Do côp, el bon Diè fwait l' prumire feme, Eve, por lu, foû d' èn oxhea saetchî do coir d' Adan.

Pu i sont ambedeus tapés a l' ouxh do djårdén d' Eden pask' il on magnî l' peme, li frut disfindou del kinoxhance.

Pus lon i rasconte l' istwere des prumîs valets da Adan ey Eve: Cayin ey Abel, et cmint k' i vont peupler l' Daegne.

Eyet les grossès aiwes evoyeyes sol Daegne po pûni les djins et disfacer l' petchî et cmint ki Noyé schape ene cope di tchaekene des biesses ki vikèt, avou eto si feme et ses troes valets: Sem, Xham et Djafet.

Après cwè, c' est l' istweres des påtriyåtches et des måtriyåtches : Abraham et Sara, Izayak et Rébeca eyet Djåcob, Rachel et Leya.

Hårdêye difoûtrinne

Abråm

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Abråm", loukîz cial

Abråm ou Abraham, c' est on påtriyåtche del Bibe.

C' est lu ki diswalpa li creyance e-n on seu Bon Diu. Adon, il est on mwaisse persounaedje di leu rlidjon, ostant po les djwifs et les crustins ki po les muzulmans.

Abråm ava on fi, Izåk avou s' dimeye sour Sara. Pu shijh ôtes avou ene ôtekimere,ey aveur shijh ôtes valets. Mins après s' moirt, gn a k' Izåk k' erita des

André Mottet

André Mottet, c' est on scrijheu e walon ki provént d' Tîne-dilé-Haneu.

I scrît soeye-t i avou l' accint d' Tîne, soeye-t i e lidjwès standård.

Ebreu

L' ebreu, c' est on lingaedje semitike.

Côde ISO: he.

Lovén

Lovén u Lovagne, c' est ene veye di Flande, el Province do Braibant flamind.

C' esteut la k' gn aveut l' UCL, dispu li 16inme sieke. Mins dispu 1975, li coxhe francès-cåzante di l' univiersité a bagué å Noû-Lovén. Apus li l' fak di medcene, k' a ndalé a Woluwé-Sint-Lambiet. C' est po ça k' ele Walonreye, on dit cobén "li Vî Lovén" udonbén "li Viye Lovagne".

N a co todi li KUL.

Nosse lingaedje (tecses)

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Nosse lingaedje", loukîz cial

Nosse lingaedje (Noss' lingadje), c' est on live e walon scrît pa André Mottet et k' a vudî e 2017, eplaidî do scrijheu lu-minme.

Les tecses notèt pacô l' accint d' Lidje, pacô l' accint d' Tîne-dilé-Haneu, ou puvite, on rfondant mîtrin hesbignon.L' adrovaedje et l' cou-coviete sont scrîts e francès pa Bruno Heureux.

Univiers

L' Univiers, c' est tot çou k' egzistêye, li Tere et ço k' i gn a did ttåtoû, des meyes et des meyes d' anêyès-loumire lon.

Vî Testamint

Li Vî Testamint ou Ancyin Testamint, po les crustins, c' est les scrîts del Bibe di dvant l' arivêye da Djezus-Cri. Après, c'est l' Noû Testamint.

C' est les minmès istweres ki dins l' Bibe des djwifs (lives avou l' Tora dvins). Ene grande pårt si rtrouve eto dins l' Alcoran.

Dins ds ôtes lingaedjes

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.