Kuliv

Kuliv binon konlet bluneda sakramik e sogad in at men. Binob kuliv ko vil kritik.

Alvarezsaurus

Elaf Alvarezsaurus (siämü „lasär hiela Alvarez“) äbinon dinosaur smalik famüla: Alvarezsauridae, kel älifon finü Kretat (bü yels 89-85-balions) uto, kö anu topon Largäntän. Ma täxets, äbinon lunotü mets za tels e vetotü milgrams za teldegs. Pätuvon in Fomam di Bajo de la Carpa e pänemon ün 1991 fa fösilavan: José Bonaparte stimü jenavan: Don Gregorio Alvarez.

Bid patedik binon el A. calvoi. Äbinon telfutaf, älabon göbi lunik e lögabinond omik tikodükon, das äkanon rönön vifiko. Ba äbinon näsäkifidaf. Äbinon primöfikum, ka limafs sevädikum famüla okik, äs elaf Shuvuuia ed elaf Mononykus. Ya pedadilädon kobü elafs Theropoda no bödisümiks, ab i kobü böds balid, ma lautans difik.

Angaturama

Elaf Angaturama ([ˌaŋɡatuˈɾama], vöd se pük famüla: Tupi, labü sinif: „nobik, kuradik“) binon dinosaur grupa Theropoda famüla Spinosauridae) prima Kretata, pätuvöl in Fomam di Santana in Nolüda-Vesüd Brasiläna. Fösil bida patedik pätüvon in zemaston e binädon me dil föfik no lölöfik krana. Bepenam bida nulik at fa hiels Alexander W. A. Kellner e Diogenes de A. Campos päpübon ün febul yela 1996. Pänemon me vöd: angaturama, nem lanala jelälik in kuliv rigik pöpa: Tupi se Brasilän, ed i me nem fösilavana: Murilo R. de Lima, kel änünom ele Kellner dö fösil at ün 1991. El Angaturama labon as patöfs kaladik kobopedami vemik snuda, ed i krästi sagitalik (fom no sevädik) su fomaxüls. Luveratiko äfidon fitis.

El Angaturama päbepenon rigiko as „fösil balid dinosaurakrana se Brasilän pebepenöl“. Du yeged, kel äbepenon eli Angaturama, ästebedon pübi, kran votik dinosaura Brasilänik famüla Spinosauridae päbepenon as elaf Irritator e päpübon. Fösilavans mödik niludons, das els Angaturama ed Irritator äbinons dinosaur ot, ön jenet kelik nem: Irritator labon büogitäti.

Azhdarcho

Elaf Azhdarcho (se Ajdarxo: nem draka se miteodem Lusbekänik; pronimag: [adʒˈdarχɒ]) binon pterosaur fina Kretata in Lusbekän pätüvöl. Sevädon stabü brekots fösilik keninükamü särvigavirebs dientifüköl vemo luniks, kels äbinons kaladiks pro limafs famüla Azhdarchidae, keninükamü elaf Quetzalcoatlus.

Biskupin

El vönotavik dissilik mused Biskupin binon vönotavik topet e rigädagretik pated de Fer Bäldikön fortifik kolun in Polän (Województwo Kujawsko-Pomorskie). Ven balid tüvik on tikod binön gölik klülab de Slavik kolun ab vönotavans latik fümükön on ledutön ad el Biskupin grups el kuliv Lusatäna.

Carcharodontosaurus

Elaf Carcharodontosaurus äbinon dinosaur mitifidöl gianagretik famüla: Carcharodontosauridae, kel älifon bü yels za 98-93-balions, dü period: Kretat. Äbinon ti so lunik, äs el Tyrannosaurus: ma täxets, ärivon lunoti metas 11,1-13,5 e vetoti tounas 2,9. Nem: Carcharodontosaurus sinifon „lasär (labü) jakatuts“, stabü el genus jaka: Carcharodon (se Vöna-Grikänapük karcharo siämü „graböfik, raodik“ e odonto siämü „tut“) e sauros, siämü „lasär“.

Carnotaurus

Elaf Carnotaurus (sinif: „taur mitifidöl“) äbinom dinosaur mitifidöl gretik labü hons boso sümiks ad uts taura.

El Carnotaurus älifon in el Patagonia (Largäntän) dü period: Maastrichtian, ün fin Kretata. Pätüvon fa hiel José F. Bonaparte, kel etüvon dinosauris bisarik votik in Sulüda-Merop.

Ceratosaurus

Elaf Ceratosaurus (= lasär honilabik, tefü hon - in Vöna-Grikänapük κέρας, κέρατος - su snud onik) äbinon dinosaur yagöl gretik dona-Yurata. Fösils onik petuvons in Topäd di Morrison (Nolüda-Merop), in Tanzania (Frikop) e ba in Portugän. Pats kaladik ona äbinons maxüls gianagretik labü tuts lamafomik, hon gretik ä lamafomik su snud, e telat honilas love logs. Föfalims äbinons nämiks ab brefiks, e nams älabons doatis fol. Hipaboms päbalons (synsacrum); i leskelaboms päbalons ko ods e ko el synsacrum, sümiko ad böds nulädik. Luveratiko ädabinon i ked stigädilas, u ba sailil, ve bäk.

Cymbospondylus

Elaf Cymbospondylus äbinon liktiosaur primöfik, kel älifon dü zänoda-Triat, bü yels 220-balion. To primöf okik, äbinon balaf liktiosauras lunikün: dabinons fösils lunotü mets 6 jü 10. Äbinon i balaf liktionsauras läs fitafomikas: änelabon bäkafäini e göbafäini (ab älabon snud lunik äs liktiosaurs votik). Do ainog pediladöl as liktiosaur grupa primöfik: Shastasauridae, koap onik, sümik ad ut pila, äkodon döbatis dö mög, das el Cymbospondylus no äbinon liktiosaur jenöfik.

Göb pilafomik ela Cymbospondylus äbinon ti laf lunota lölik koapa onik. Mögos, das göb at pägebon as svimöm veütikün. Äs melasneks nutimik, el Cymbospondylus bo äsvimon yufü flanamufs sneköfik. Lims gubafomik, kelis el Cymbospondylus älabon, ba pägebons ledino ad stirön ud ad läsükön svimavifoti liktiosaura at.

Fösils ela Cymbospondylus petuvons in Deutän, ed in tat Lamerikänik: Nevada. Pänemon ün 1868 fa hiel Joseph Leidy.

Daspletosaurus

Elaf Daspletosaurus (LFB: [das'plitosɑrəs]), kela nem sinifon „lasär jeiköl“ (Vöna-Grikänapük δασπλήτο-: „jeikik“, e σαύρος: „lasär“) äbinon dinosaur grupa: Theropoda, kel älifon dü fin Kretata in Nolüda-Merop.

Eosipterus

Elaf Eosipterus binon pterosaur, kela fösils pätuvons in provin: Liaoning, in Tsyinän.

Nem onik (labü pök gramatik bal) sinifon „flitämi gödalulita“, u „flitämi lofüdik“.

Eustreptospondylus

Elaf Eustreptospondylus („vireb gudiko blegik“, tefü binod bäkaboma fösila rigik) äbinon dinosaur famüla: Megalosauridae, älifölo dü zänoda-Yurat (Callovian: bü yels 164,7-161,2-balions) in Sulüda-Linglän, ven Yurop äbinon sökod nisulas (sekü kontinänamuf ettimik, kel älöpükon melanivodi ed äkodon tuvatami topädas lövik).

Cedoy, das el Eustreptospondylus ärivon lunoti metas 5-7 e geiloti metas 2; älabon bo vetoti milgramas 200-250. Äbinon mitifidaf, telfutaf ed älabon göbi stifik; cedoy, das äyagon dinosauras grupa: Sauropoda, soäs el Stegosaurus. Äbinon limaf patedik grupa: Theropoda, labü pödalims nämik, stan löik, e föfalims smalik. Äbinon

Fransän

Fransän (calöfiko: République française = Repüblikän Fransänik) binon län Yuropik, kela cifadil topon in Yurop Vesüdik.

Fransän binon bäldikün tatas Yuropik valik, primo in topäd regik labü zän su nisul: Île-de-France. Cifazif onik binon el Paris. Liman Konsälalefa Yuropik, binon bal länas, kels efünons Fedi Yuropik, topädi ela euro e Spadi ela Schengen. Binon i bal limanas lul Sefakonsälalefa Tatas Pebalöl, e duton lü Fed länas latinik, lü Fed länas Fransänapükik (el Francophonie famik), e lü G-8 (Grup länas liegikün jöl).

Digs veütikün ä pelöfölüns Fransäna stabons su demokrat e gitäts menik.

Fransän binon liman ela NBNL (= Noganükam Baläda Nolüda-Latlanteanik, Linglänapüko: NATO). Ün 1966 älüvon noganükami militik pebalöl, ab ägegolon dilo ün 2002. Dalabon belödanis vafis taumik.

Konömavasit ona binon katädimik, ab tat flunon nepüliko lifi konömavik pos fin volakriga telid, kelos ädälon one ad fomön fiamis dustodik labülöl pladi vü grups bevünetik veütikün. Votikams mödik sökaleodik äkodons ye, das dü yels kildeg lätik tat Fransänik nevifiko efagükon oki de dins konömavik.

Kuliv Fransänik binon famik su vol valik. Fransän binon län hiela Descartes ä motedöp Tumyela Litas (el Siècle des Lumières), kel ekodon Levolutis Fransänik e Lamerikäniki. Lifalekan Fransänik palöfon valöpo, e daif kvisina Fransänik labon belödanis benorepüti bevünetik.

Fransänapük binon pük calöfik Repüblikäna Fransänik, ab kanoy tuvön pükis topik veldegvel su topäd ona.

Leptictidium

Elaf Leptictidium: sügaf rujenavik, äbinon smalikün sügafas bunülöl valik. Nimils at ya ädabinons dü Leotsen. Äbinons mödiks in Yurop, ab ädadeadons bü yels 35-balion, nen fovafs nulädik.

El Leptictidium älabon föfalögis smalik e pödalögis lunik; äsümon ad elaf Macropus Stralopik, u ba ad kangur smalik. Vestigam bomemabinoda onik tikodükon, das ämufon äbunülölo. Vestigam krana onik jonon, das älabon nudi lunik muföl, sümik ad ut elafas Macroscelidea. Äbinon lunotü zimmets 60 jü 90 (de nud jü göb).

Fösils legudiko pedakipöls ela Leptictidium petuvons in slet se fonäds di Messel, in Deutän. Igo heraretods e fid in stomägs pedakipons, kel tikodükon, das el Leptictidium äbinon mitifidaf. Äfidon näsäkis, lasäris äsi sügafis smalik votik.

Neovenator

Sis tüv onik su Nisul di Wight (Greta-Britän), elaf Neovenator („Yagaf nulik“) evedon balaf dinosauras mitifidik gretik sevädikün Yuropa. Primo pälecedon as bid nulik mögik elafa Megalosaurus. Älabon lunoti metas za 7,5. Älifon primü Kretat.

Neuticosaurus

Elaf Neuticosaurus äbinon melaräptul lü rood: Nothosauria ädutöl. Lunotü zimmets 18, äbinon balaf smalikünafas rooda at. El Neuticosaurus luveratiko äfidon fitis smalik.

Orodromeus

Elaf Orodromeus äbinon dinosaur famüla Hypsilophodontidae se topäd tata: Montana, in Lamerikän nutimik. Planifidaf smalik at, finü Kretat (Campanian) äliföl, äbinon luveratiko timakompenaf elafas Daspletosaurus e Einiosaurus. Bid patedik: Orodromeus makelai, päbepenon fa els Horner e Weishampel ün 1988.

Pemobos, das nim at ba äsebon oke hogis, soäsä röletaf onik: Oryctodromeus ädunon, stabü jenöfot, das boms onik äbinons nilü ods in tops, kö spetoyöv, das päbestürülonsöv fagü ods.

Pyroraptor

Elaf Pyroraptor (siämü „filitifaf“, bi fösils onik pätüvons pos fotalefil) äbinon dinosaur bödöfik smalik se fin Kretata (bü yels 76-74-balions). Äbinon bo lunotü mets 2,5.

Quetzalcoatlus

Elaf Quetzalcoatlus (penemöl ma el Quetzalcoatl: snekagod plümilabik elanas Aztec) äbinon pterosaur grupa: Pterodactyloidea, kel älifon in Nolüda-Merop dü fin Kretata (Campanian-Maastrichtian, bü yels 84-65-balions), ä balaf flitafas gretikün timas valik. Äduton lü elafs Azhdarchidae: famül pterosauras nentutik ävolföl.

Rumän

Rumän (Rumänapüko: România [ɾo.mɨ.ˈni.a]) binon län in Sulüda-Lofüd Yuropa, kel stäänikon mö km 850 de Geilalän di Pannonia lü Blägamel. Lä Vesüd Rumän miedon Macaräni e Särbäni, la Nolüda-Lofüd Lukrayäni e Moldaväni, e lä Sulüd Bulgaräni. Rumän labon belödanis joli len Mel Blägik (mö km 225), e Karpats lofüdik e sulüdik topons zänodü on.

Cifazif (ä zif gretikün) Rumäna binon el Bucureşti ([bu.ku.ɾɛʃtʲ]). Rumän binon limatat Netas Pebalöl, ela NBNL äd ela NSKY. Tü 2007 yanul 1 Rumän ävedon i limatat Balatama Yuropik (BY).

In püks votik

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.