Europese Unie

De Europese Unie es een polletiek-economische êeneid van 28 verschillende landn in Europa. De Unie es't er gekoomn achter de Twiddn Weireldôorloge om de vrede in Europa te bewoarn, en es geleidelik an uutgegroeid tot êen van de belangrikste economische machtn in de weireld.

Flag of Europe
De vlagge van de EU

Geschiedenisse

  • Europa, moe van ol dat ge-oorlog en gestook, besloot om mêer soamn te weirken. Uut die intentie es de Europese Unie onstoan by de oundertêkenienge van et Verdrag va Rôme ip 25 moarte 1957. Da verdrag wos oundertêkend deur 6 landn: de 3 Benelux-landn (België, Olland en Luxemburg), Vrankryk, West-Duutsland en Itoalië. 't Wos gin toeval da die landn tôpekwaamn, omdat ze in 1952 ol de Europese Gemêenschap vo Kooln en Stoal (EGKS) oan gevormd. Et verdrag va Rôme zorgde in êeste instantie vo de iprichtienge va de Europese Economische Gemêenschap (EEG), dus de noadruk lag nu ip de hele economie.
  • 1967: Der weird beslist om de drie aparte organisoaties (EEG, EGKS en Euratom) soamn te voegn en de noame Europese Gemêenschap (EG) te gebruukn.
  • In 1973 koomn et Verênigd Keunienkryk, Ierland en Denemarkn by de EG. Nôorweegn beslist by referendum om toch nie mee te doen, noa joarn ounderandeln.
  • 1981: Grieknland komt by die EG.
  • 1986: Spanje en Portugal zyn de nieuwste leedn.
  • 1993: In werkienge tredienge van et Verdrag van Maastricht, goegekeurd in 1992, weirdn de bevoegdeedn van de EG verder uitgebreid. Vanof ton klappn we van de Europese Unie (EU). Êen van de belangrikste beslissiengn wos et invoern van een gemêenschappelikke munte, en et invoern va een begrôtiengsdiscipline, de Moastrichtnorm genoamd. Die bepoalt da een land, om dêel uut te meugn moakn van de Economische Monetaire Unie (EMU), et begrôtiengstekort nie boovn de 3% van et Bruto Binnenlands Product (BBP) mag loatn koomn, en dat de totoale schuld nie mêer mag bedroagn dan 60% van et Bruto Nationoal Product (BNP).
  • 1995: Zweedn, Ôostnryk, Finland treedn toe tot de EU.
  • 2002: Invoerienge van de gemêenschappelikke munte, de euro in een dêel van de unie. Sommigste landen, gelyk et Verênigd Keunienkryk, doen nie mee.
  • Et volln va de Meur va Berlyn in 1989 zorgde vo een versnelde toetredienge va nieuwe landn: in 2004 koomn 10 nieuwe landn by de EU: Estland, Letland, Litouwn, Slovakeye, Slovenië, Tsjechië, Hongareye, Pooln, Malta en Cyprus.
  • 2007: Toetredienge van Roemenië en Bulgareye.
  • 2009: Den Belg Herman Van Rompuy wordt verkoozn tout den êestn vôorzitter van den Europeeschen road.
  • 2013: Toetredienge van Krowoasje.
Wikimedia Commons
{{{ofb_links}}} Europese Unie (EU) Vlag van de Europese Unie {{{ofb_groot}}}
2007

2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010

't Joar 2007 is 't 7e joar in de 21e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

België

België (Frans: Belgique, Duuts: Belgien, officieel Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) is e parlementaire, constitutionele monarchie an de Nôordzêe. 't Grênst ten zuudn an Vrankryk, ten ôostn an Duutsland en Luxemburg en ten noordn an Holland. In 't westn is er nie echt e gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt Iengeland. 'n Hoofdstad è Brussel. Andere grôte steedn zyn Antwerpn, Luuk, Gent, Brugge en Charleroi.

Cyprus

Cyprus of beter Grieks-Cyprus (officieel De Republiek Cyprus, Grieks: Κυπριακή Δημοκρατία, Turks: Kıbrıs Cumhuriyeti) es een klêen land dat dêel es van een eiland in de Middellansche Zêe. Cyprus ligt geografisch gezien in Azië, moa vo polletieke en culturele reedns wordt 't by Europa gerekend. 't Grieks gedêelte van Cyprus makt sedert 2004 dêel uut van de Europese Unie. Der weunn à peu près 1.200.000 minsn in Cyprus, ip een ippervlak van 9251 km2. D' ôofdstad es Nicosia. De noame 'Cyprus' komt eigenlik van et oud-Grieks Kypros wa letterlik koper wilt zeggn.

Duutsland

Duutsland (vuluut: Bondsrepubliek Duutsland; Duuts: Bundesrepublik Deutschland) is e West-Europees land. 't Bestoat uut e federoasje van zestien deelstoatn, in 't Duuts Bundesländer genoemd. D'r weunn mêer of 80 miljoen menschn.

Europa

Europa is êen van de weirelddêeln ip de weireld. De grenzn dervan zyn surtout cultureel en politiek bepoald. Geologisch gezien makt et t'ope met Azië dêel uut van Eurazië.

Europa is begrensd deur de Nôordelyke Yszêe in 't nôordn, 'n Atlantischn Oceoan in 't westn, de Middellansche Zêe in 't zuudn. D'ôostelyke grenze is nogol voag, mor in 't algemêen wordt 't Oeralgebergte en de Kaspische Zêe doavoe gebruukt.

Qua ippervlak is Europa 't twidde klinste weirelddêel, met oungeveer 10.390.000 vierkante kilometers, wa da 2,0% van d'ippervlakte van de weireld is. Allêen Oceanië is klinder. In Europa is d' Europese Unie de grotste politiekn entiteit.

Europa is ôok et mêest g'industrialiseerde continent van de weireld.

Grieknland

Grieknland (Grieks: Ελλάδα, Elláda, Oudgrieks: Ελλάς, Hellas), officieel de Helleensche Republiek (Grieks: Ελληνική Δημοκρατία, Ellīnikī́ Dīmokratía) is e land in Zuud-Europa. 't Bestoat uut 't zudelikste dêel van 't Balkanschiereiland en verschillige eilandn.

Grieknland grenst in 't nôordn an Albanië, de Republiek Macedonië, Bulgareye en Turkeye. Vo de reste is 't vasteland van Grieknland omgeevn deur de Middellandsche Zêe (in 't zuudn), de Ionische Zêe (in 't westn) en de Egeïsche Zêe (in 't ôostn). De grotste eilandn zyn Kreta, Euboia, Lesbos en Rodos.

D'n hoofdstad van Grieknland is Athene.

Hongareye

Hongareye (Hongoars: Magyarország: 't land van de Magyoarn), officieel de Republiek Hongareye (Magyar Köztársaság), is e land in Centroal-Europa, begrensd deur Ôostnryk, Slovakeye, Oekraïne, Roemenië, Servië, Kroatië en Slovenië. Den hoofdstad is Boedapest.

Kroatië

Kroatië of Krowoasje (Kroatisch: Hrvatska), officieel de Republiek Kroatië (Republika Hrvatska) is e land tusschn Centroal-en Zuudôost-Europa an de Adriatische Zêe en de Pannonische vlakte.

't Land wordt begrensd deur Slovenië in 't nôordn, Hongareye in 't nôordôostn, Servië in 't ôostn en Bosnië-Herzegovina en Montenegro in 't zuudôostn. 'n Hoofdstad en grotste stad is Zagreb.

Den 1ste juli 2013 zyn ze lid gekommn van d' Europeesche Unie.

Litouwn

Litouwn (Litouws: Lietuva, officieel de Republiek Litouwn: Lietuvos Respublika) is e Nôord-Europees land, 't grotste en 't zudelikste van de drie Baltische stoatn. 't Ligt langst de zuudôostelikke kust van de Baltische Zêe (Ôostzêe). 't Grenst an Letland in 't nôordn, Wit-Rusland in 't ôostn en 't zuudn, Pooln in 't zuudn en Kaliningrad Oblast (e Russische exclave) in 't zuudwestn.

't Bestoat uut e federoasje van 10 districtn, in 't Litouws apskritis genoemd. 't Is ounofankelik sedert 11 moarte 1990 en sedert 1 meie 2004 makt 't dêel uut van de Europese Unie.

Luxemburg (land)

't Grôotertogdom Luxemburg is e land van de Europeesche Unie. 't Legt tusschen België, Duutsland e Vrankryk. 't Land is, a je 't per inweuner bekykt, êen van de rykste ter weireld. D'r weunn à peu près 455.000 inweuners en 't et een ippervlakte van 2 586 km². 'n Oofdstad is Luxemburg. 'n Nationaaln fêestdag volt op 23 juni.

Malta

Malta, officieel de Republiek Malta (Maltees: Repubblika ta' Malta), is e Zuud-Europees land da bestoat uut e groep eiland'n in 't midd'n van de Middellandsche Zee, 93 km te zuud'n van Sicilië en 288 km in 't oost'n van Tunesië. De beweunde eiland'n zyn Malta, Gozo en Comino.

Malta bestoat uut 300 km² land en is doamee één van de kleenste en dichtst bevolkte land'n ter weireld. Den hoofdstad is Valletta en de grotste stad is Birkirkara. 't Land het twee officiële toal'n: Maltees en Iengels.

Montenegro

Montenegro (Montenegrioans: Crna Gora, cyrillisch schrift: Црна Гора, uutsproake: [ˈt͡sr̩naː ˈɡɔra], letterlik "Zwartn berg") is e land in Zuud-Ôost-Europa ip de Balkan met e kust an d' Adriatische Zêe teegnover Italië. 't Grenst an Krowoasje in 't westn, Bosnië-Herzegovina in 't nôordwestn, Servië in 't nôordôostn, Kosovo in 't ôostn en Albanië in 't zuudôostn. D' hoofdstad en grotste stad is Podgorica. Andere grôte steedn zyn Nikšić, Pljevlja, Bijelo Polje en Cetinje.

Sins december 2010 is Montenegro kandidoat-lid van d' Europeesche Unie.

Portugal

Portugal, officieel de Portugeesche Republiek (Portugees: República Portuguesa), is e land in 't zuudwest'n van Europa ip 't Iberisch schiereiland. Portugal is 't meest westelik land van Europa en grenst in 't west'n en 't zuud'n an den Atlantischn Oceoan en in 't noord'n en 't oost'n an Spanje. D' Azoorn en Madeira moak'n deel uut van Portugal. Den hoofdstad en grotste stad van 't land is Lissabon.

Portugal is lid van d' Europeesche Unie sedert 1986.

Republiek Ierland

Ierland (Iers: Éire, Iengels: Ireland) of de Republiek Ierland (Iers: Poblacht na hÉireann, Iengels: Republic of Ireland) is e land in West-Europa dat à peu près 80 percent van 't eiland Ierland besloat. 't Land grenst in 't noordoost'n an Noord-Ierland dat deel uutmakt van 't Verenigd Keunienkryk, in 't west'n an den Atlantisch'n Oceoan, in 't oost'n an d' Iersche Zee en in 't zuud'n en zuudoost'n an de Keltische Zee.

Den hoofdstad is Dublin. Officiële toal'n zyn Iers en Iengels.

Roemenië

Roemenië (Roemeens: România) is e republiek in Zuud-Ôost-Europa, da vo 't grotste dêel tusschn de riviern Dunarea en Prout ligt. 't Land ligt tussch Moldavië, Oekraïne, de Zworte Zêe, Bulgareye, Servië en Hongareye. Den hoofdstad is Boekarest (Roemeens: Bucureşti). 't Is êen van d' oarmste landn in Europa.

Spanje

Spanje (ook wel Spaje uutgesprookn), officieel 't Keunienkryk Spanje (Spoans: Reino de España), is e land ip 't Iberisch Schiereiland in 't zuudwestn van Europa. 't Legt vlak ten ôostn va Portugal en te zuudn va Vrankryk. Wok de Baleoarn in de Middellandsche Zêe, de Canarische Eilandn in den Atlantischn Oceoan en de Spoansche exclaves in Nôord-Afrika moakn dêel uut van 't land.

D'r weunn mêer of 46 miljoen menschn. 't Is by de Europeesche Unie sedert 1986. 'n Oofdstad van Spanje is Madrid.

Verênigd Keunienkryk

't Verênigd Keunienkryk, vuluut: 't Verênigd Keunienkryk van Grôot-Brittannië en Nôord-Ierland (Iengels: United Kingdom, ofgekort tot UK), is e land in West-Europa dat ip eylandn tusschn de Nôordzee en d'Atlantischn Oceoan ligt. 't Bestoat uut Grôot-Brittannië, 't nôordelyk dêel van Ierland, en nog vele klêene eylandjes.

Den hôofdstad van 't Verênigd Keuninkryk es Londn. Andere grôte steedn zyn Birmingham (centroal geleegn), Manchester en Liverpool (middn-Westn). Den hôofdstad van Schotland es Edinburgh, van Wales Cardiff en van Nôord-Ierland Belfast. Der weunn oungeveer 60 miljoen minsn in de UK.

Vrankryk

Vrankryk, Frankryk of et Fransche is een Europees land te zuudn van België. In 't westen van Vrankryk legt de Atlantische Oceoan, in 't zuudn lign Spanje, Andorra en de Middellansche Zêe me Monaco. In 't zuudôosn legt Italie. In 't ôosten grest Vrankryk ouk nog an Zwitserland, Duutsland en Luxemburg.

D'n ôofdstad van Vrankryk is Parys. De nationaaln fêestdag is 14 juli (Quatorze Juillet).

Zweedn

Zweedn (officiële noame: Konungariket Sverige of Keuninkryk Zweedn) is e land in 't nôordn van Europa, met e goeie negen miljoen inweuners ip een ippervlakte van bykan 450.000 vierkante kilometer. Tachtig percent van de Zweedn weunt in verstedelikt gebied. De grotste steedn liggn in 't zudelik dêel van Zweedn, lik d'hoofdstad Stockholm an d'ôostkust, Göteborg an de westkust en Malmö hêel in 't zuudn van 't land.

Andre toaln

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.