Egeïsche Zêe

D' Egeïsche Zêe (Grieks: Αιγαίο Πέλαγος, Aigaío Pélagos; Turks: Ege Denizi) es 'n zêe in't zuudôostn van Europa, geleegn tusschn Grieknland en Turkeye. 't Eit en ippervlakte van apeupri 214,000 vierkante kilomèiters en es ip zyn diepst 3,543 mèiters diepe. D'Egeïsche Zêe makt dêel uut van de Middellandsche Zêe.

Locatie Egeische Zee
Liggienge van den Egeïschn Zêe

Liggienge

D'Egeïsche Zêe wierd in't nôordôostn begrensd deur 't Griekse schiereyland Chaldiki, in't nôordn deur de landstreke Thracië en in't nôordwestn deur de Hellespont. Deur de Hellespont lôopt 't woater oover in den Zêe van Marmara (en ezo kun je deur den Bosporus ôok vodder noar d'n Zwortn Zêe). In't ôostn ligt et Turkse vasteland (ofte Klêen-Azië), en mêer bepoald d'istorische streekn Eolië, Ionië en Carië. In't zuudôostn lôopt d'Egeïsche Zêe tusschn d'eyland'n Rhodos en Kreta oover in de Levantynsche Zêe. O de zuudkant ligt et teegn de nôordkuste van Kreta en o de zuudwestkantn lôopt de zêe oover in d'Ionische Zêe. In't westn liggn 't Griekse vasteland (mè ounder and're de Peloponnesos, Attika en Thessalië) en 't eyland Euboea.

In d'Egeïsche Zêe liggn der massa's grôotere en klêendere eylandn, woavan de mêeste by Grieknland ôorn en d'and're by Turkeye. Die eylandn liggn oover de hille ippervlakte van de zêe versprêed in verschilligte eyland'ngroepn: de Cycloadn, de Sporoadn, de Dodekanesos, de Saronische Eylandn en de Nôord-Egeïsche Eylandn.

Noame

Der zyn ol sedert den Oudeyd verschilligte uutleggn vo de noame van de zêe. Tzo kunn'n verwyzn noar de stad Aigai (woa 't uudige Vergina ligt), oftewel noar Aegae, de keuninginne van d'Amazoon'n die in de zêe verdrounk, oftewel noar Aigaion (vertoald de "zeegêete") wa en and're noame wos van Briareus, êen van de Hekatoncheirn.

De mêest gekend'n uutleg es da de zêe oar noame eit gekreegn deur de mythe van Aigeus, de voader van Theseus. Die zo volgest 't veroal zelfmôord gepleegd ein deur zyn eign in de zêe te smytn omdat 'm peisde dat zyn zeune gestorvn wos, mè da d'n bôot die were van Kreta kwam mè zworte zeyln voardigde.

Nog nen andere verkloarienge es da de noame ofgeleyd es van't Griekse αἶγες (aiges), wa "golvn" wilt zeggn in't Vlams.

Wikimedia Commons
Archipel

'n Archipel of eilandngroep is e keetn, cluster of verzoamelienge van eilandn die relatief dichte by mekoar liggn. 't Zyn dikwyls vulkoanische eilandn.

't Woord archipel komt van 't Grieks Archipelagos, letterlyk hoofdzêe (ἄρχι archi: "leider" en πέλαγος pelagos: "zêe"). Vroeger was in 't Italioans Arcipelago (van 't Oud Grieks ἀρχιπέλαγος en 't Latyn archipelagus) de noame vo d' Egeïsche Zêe en loater vo d' Egeïsche Eilandn.

De vuuf belangrykste archipels zyn Indonesië, Japan, de Filipynn, Nieuw-Zêeland en de Britsche Eilandn. De Finschn Archipel èt de mêeste eilandn.

Attika

Attika of Attica (Grieks: Αττική, Attiki) is e driehoekig schiereiland in d' Egeïsche Zêe en êen van de dertien regio's van Grieknland. De regio bestoat hoofdzoakelyk uut 't stedelyk gebied van de Grieksche hoofdstad Athene. 't Omvat ook 't district Troizina ip de Peloponnesos en d' eilandn Salamis, Aegina, Poros, Hydra, Spetses, Kythira en Antikythera. Attika grenst in 't nôordn an de streke Boiotia met dertusschn 't Kithairon-gebergte. In 't westn grenst 't an 't Kanoal van Korinthe en in 't zuudn ligt de Saronische Golf.

Balkan

De Balkan of 't Balkanschiereiland is e geografisch gebied in Ôost-en Zuudôost-Europa mè verschillige betwiste grenzn. De noame komt van 't Balkangebergte die strekt van de Servisch-Bulgoarsche grenze noa de Zwarte Zêe.

't Balkanschiereiland wordt begrensd deur d' Adriatische Zêe in 't nôordwestn, de Ionische Zêe in 't zuudwestn, de Middellandsche Zêe en d' Egeïsche Zêe in 't zuudn en zuudôostn, en de Zwarte Zêe in 't ôostn en 't nôordôostn. De nôordelyke grenze van 't schiereiland wordt gevormd deur drie riviern, de Sava, de Donau en de Kupa. 't Hoogste punt van de Balkan is de berg Musala van 2.925 meter hoge in 't Rilagebergte.

Ip 't schiereiland liggn:

Albanië 100%

Bulgareye 100%

Bosnië-Herzegovina 100%

Grieknland 90% (allêene 't vasteland)

Itoalië 0,5% (Trieste en Monfalcone)

Kosovo 100%

Kroatië 49% ('t bergachtig gebied te zuudn van de riviere Sava, o.a. 't schiereiland Istrië en de regio Dalmatië

Macedonië 100%

Montenegro 100%

Roemenië 9% (allêene de Donaudelta en de dichte omgevienge van de Zwarte Zêe)

Servië 73% (d' autonome provinsje Vojvodina ligt geografisch nie ip de Balkan)

Slovenië 25% ('t zuudwestelyk dêel)

Turkeye 5% ('t Europees gedêelte)

Grieknland

Grieknland (Grieks: Ελλάδα, Elláda, Oudgrieks: Ελλάς, Hellas), officieel de Helleensche Republiek (Grieks: Ελληνική Δημοκρατία, Ellīnikī́ Dīmokratía) is e land in Zuud-Europa. 't Bestoat uut 't zudelikste dêel van 't Balkanschiereiland en verschillige eilandn.

Grieknland grenst in 't nôordn an Albanië, de Republiek Macedonië, Bulgareye en Turkeye. Vo de reste is 't vasteland van Grieknland omgeevn deur de Middellandsche Zêe (in 't zuudn), de Ionische Zêe (in 't westn) en de Egeïsche Zêe (in 't ôostn). De grotste eilandn zyn Kreta, Euboia, Lesbos en Rodos.

D'n hoofdstad van Grieknland is Athene.

Andre toaln

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.