Vùng Bắc Cực

Vùng Bắc cực là khu vực xung quanh Bắc cực Trái Đất, đối diện với Vùng Nam cực xung quanh Nam Cực. Vùng Bắc cực bao gồm Bắc Băng Dương, các vùng biển lân cận và một phần của Alaska (Hoa Kỳ), một phần Bắc Canada, Greenland (Đan Mạch), Nga, Iceland, Na Uy, Thụy ĐiểnPhần Lan. Vùng Bắc cực được định nghĩa là khu vực phía bắc, nằm trong vòng Bắc cực (66° 33’B), là nơi đánh dấu điểm cực nam của ngày vùng cực (ngày có mặt trời suốt 24 giờ, thường gọi là mặt trời nửa đêm) và đêm vùng cực (ngày không có mặt trời suốt 24 giờ). Đây cũng được xem là hoang mạc lớn thứ hai thế giới theo diện tích sau châu Nam cực. Vùng đất trong khu vực Bắc Cực có tuyếtbăng phủ thay đổi theo mùa, với tầng đất đóng băng vĩnh cửu chủ yếu là băng vĩnh cửu (băng ngầm đóng băng vĩnh viễn) có chứa đài nguyên. Biển Bắc Cực chứa băng biển theo mùa ở nhiều nơi.

Khu vực Bắc Cực là một khu vực độc đáo trong số các hệ sinh thái của Trái đất. Ví dụ, các nền văn hóa trong khu vực và các dân tộc bản địa Bắc Cực đã thích nghi với điều kiện lạnh lẽo và khắc nghiệt ở đó. Cuộc sống ở Bắc Cực bao gồm các sinh vật sống trong băng, động vật phù duthực vật phù du, cá và động vật có vú biển, chim, động vật trên cạn, thực vật và xã hội loài người.[1] Vùng đất Bắc Cực được bao bọc bởi các tiểu vùng.

Arctic (orthographic projection)
LocationArctic
Vùng Bắc cực (màu xanh lá cây)

Tham khảo

  1. ^ Christopher Krembs and Jody Deming. "Organisms that thrive in Arctic sea ice." National Oceanic and Atmospheric Administration. 18 November 2006.

Liên kết ngoài

Bắc Cực (lục địa)

Bắc Cực (tiếng Anh: Arctica) là tên gọi của một lục địa cổ, được hình thành khoảng 2,5 tỷ năm trước trong đại Tân Thái Cổ. Nó bao gồm các khiên Canada và Siberi, và hiện nay nằm gần đúng trên vùng Bắc cực xung quanh cực Bắc hiện tại. Lục địa Bắc Cực hợp nhất với các lục địa Atlantica và Nena khoảng 1 tỷ năm trước (đầu đại Tân Nguyên Sinh) để tạo ra siêu lục địa Rodinia.

Bắc Cực (định hướng)

Bắc Cực có thể chỉ:

Một điểm nhất định ở vùng Bắc Cực gọi là Bắc Cực

Vùng bao phủ Bắc Cực là vùng Bắc Cực

Canada

Canada (phiên âm: Ca-na-đa; phát âm tiếng Anh: /ˈkænədə/ nghe , phát âm tiếng Pháp: [kanadɑ] nghe ) là quốc gia có diện tích lớn thứ hai trên thế giới, và nằm ở cực bắc của Bắc Mỹ. Lãnh thổ Canada gồm 10 tỉnh bang và 3 vùng lãnh thổ liên bang, trải dài từ Đại Tây Dương ở phía đông sang Thái Bình Dương ở phía tây, và giáp Bắc Băng Dương ở phía bắc. Canada giáp với Hoa Kỳ lục địa ở phía nam, giáp với tiểu bang Alaska của Hoa Kỳ ở phía tây bắc. Ở phía đông bắc của Canada là đảo Greenland thuộc Vương quốc Đan Mạch. Ở ngoài khơi phía nam đảo Newfoundland của Canada có quần đảo Saint-Pierre và Miquelon thuộc Pháp. Biên giới chung của Canada với Hoa Kỳ về phía nam và phía tây bắc là đường biên giới dài nhất thế giới.

Nhiều dân tộc Thổ dân cư trú tại lãnh thổ nay là Canada trong hàng thiên niên kỷ. Bắt đầu từ cuối thế kỷ XV, người Anh và người Pháp thành lập các thuộc địa trên vùng duyên hải Đại Tây Dương của khu vực. Sau các xung đột khác nhau, Anh Quốc giành được rồi để mất nhiều lãnh thổ tại Bắc Mỹ, và đến cuối thế kỷ XVIII thì còn lại lãnh thổ chủ yếu thuộc Canada ngày nay. Căn cứ theo Đạo luật Bắc Mỹ thuộc Anh vào ngày 1 tháng 7 năm 1867, ba thuộc địa hợp thành thuộc địa liên bang tự trị Canada. Sau đó thuộc địa tự trị dần sáp nhập thêm các tỉnh và lãnh thổ. Năm 1931, theo Quy chế Westminster 1931, Anh Quốc trao cho Canada tình trạng độc lập hoàn toàn trên hầu hết các vấn đề. Các quan hệ cuối cùng giữa hai bên bị đoạn tuyệt vào năm 1982 theo Đạo luật Canada 1982.

Canada là một nền dân chủ đại nghị liên bang và một quốc gia quân chủ lập hiến, Nữ hoàng Elizabeth II là nguyên thủ quốc gia. Canada là một thành viên của Khối thịnh vượng chung Anh. Canada là quốc gia song ngữ chính thức (tiếng Anh và tiếng Pháp) tại cấp liên bang. Do tiếp nhận người nhập cư quy mô lớn từ nhiều quốc gia, Canada là một trong các quốc gia đa dạng sắc tộc và đa nguyên văn hóa nhất trên thế giới, với dân số xấp xỉ 35 triệu người vào tháng 12 năm 2012. Canada có nền kinh tế rất phát triển và đứng vào nhóm hàng đầu thế giới, kinh tế Canada dựa chủ yếu vào nguồn tài nguyên tự nhiên phong phú và hệ thống thương mại phát triển cao. Canada có quan hệ lâu dài và phức tạp với Hoa Kỳ, mối quan hệ này có tác động đáng kể đến kinh tế và văn hóa của quốc gia.

Canada là một quốc gia phát triển và nằm trong số các quốc gia giàu có nhất trên thế giới, với thu nhập bình quân đầu người cao thứ tám toàn cầu, và chỉ số phát triển con người cao thứ 11. Canada được xếp vào hàng cao nhất trong các so sánh quốc tế về giáo dục, độ minh bạch của chính phủ, tự do dân sự, chất lượng sinh hoạt, và tự do kinh tế. Canada tham gia vào nhiều tổ chức quốc tế và liên chính phủ về kinh tế: G8, G20, Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương. Canada là một thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Carex

Carex là một chi thực vật gồm khoảng 2.000 loài trong họ Cyperaceae, cói.

Hoang mạc Bayuda

Hoang mạc Bayuda nằm về phía bắc Khartoum, Sudan, phía tây của Kadabas, và về phía nam của hoang mạc Nubian, và cùng với hoang mạc này tạo thành sườn phía đông của hoang mạc Sahara. Hoang mạc này nằm tại tọa độ 18°B 33°Đ.

Hoang mạc Karakum

Sa mạc Karakum hay hoang mạc Karakum, đọc là Ka-ra-Kum và Ga-ra Gum (tiếng Turkmen: Garagum, phát âm [ɡaɾaˈɡum]; tiếng Nga: Караку́мы, chuyển tự. Karakumy, IPA [kərɐˈkumɨ];) là một hoang mạc ở Trung Á. Tên của hoang mạc này có nghĩa là Cát đen trong ngôn ngữ Turk. Nó chiếm gần 70% diện tích hay 350.000 km² của Turkmenistan.

Dân cư trong vùng này rất thưa thớt, trung bình có một người/6,5 km². Lượng mưa cũng rất thấp, khoảng từ 70 tới 150 mm mỗi năm.

Hoang mạc Mojave

Về một bộ lạc người bản thổ Mỹ, xem Mohave.Hoang mạc Mojave, người địa phương thường gọi là High Desert (có nghĩa là Hoang mạc trên cao), chiếm một phần lớn vùng đông nam California và những phần nhỏ hơn của trung California, nam Nevada, và tây bắc Arizona ở Hoa Kỳ. Nó được đặt tên của bộ lạc Mohave, một bộ lạc người bản thổ Mỹ và trải rộng trên một diện tích trên 22.000 dặm vuông Anh (57.000 km2) trong một địa hình gồm lòng chảo và dãy núi.

Các ranh giới của Hoang mạc Mojave về tổng thể được xác định bởi sự hiện diện của loài cây Joshua (thuộc nhóm xương rồng)— chúng được xem là một loài cây đặc điểm của vùng hoang mạc này. Các ranh giới địa hình gồm có dãy núi Tehachapi cùng với dãy núi San Gabriel và dãy núi San Bernardino. Các ranh giới núi khá rõ rệt vì chúng là nơi gặp nhau của hai vết gãy lớn nhất tại California: vết nứt San Andreas và vết nứt Garlock. Thảo nguyên Đại Bồn địa nằm về phía bắc; Hoang mạc Sonoran ấm hơn nằm về phía nam và phía đông. Người ta tin rằng Hoang mạc này có chứa từ 1.750 đến 2.000 loài thực vật.

Hoang mạc Sonora

Hoang mạc Sonora là một hoang mạc tại Bắc Mỹ, nằm trên một khu vực rộng lớn, trên địa bàn bang Arizona và California ở Đông Nam Hoa Kỳ, và bang Sonora, Baja California, và Baja California Sur ở Tây Bắc México. Đây là hoang mạc nóng nhất México. Nó có diện tích khoảng 260.000 kilômét vuông (100.000 sq mi). Phần phía tây của biên giới México - Hoa Kỳ chạy qua hoang mạc Sonora.

Về địa thực vật học, hoang mạc Sonora nằm trong vùng thực vật Madre miền tây nam Bắc Mỹ, một phần của miền Toàn Bắc ở Bán Cầu Tây. Hoang mạc này là nơi cư ngụ của một số loài động-thực vật đặc hữu, như saguaro (Carnegiea gigantea) và Stenocereus thurberi.

Hoang mạc Tatacoa

Hoang mạc Tatacoa (tiếng Tây Ban Nha: Desierto de la Tatacoa) là một hoang mạc nằm ở Colombia thuộc Tỉnh Huila, các thành phố Neiva khoảng 38 km. Các hóa thạch vẫn còn tồn tại trong khu vực này khiến cho nơi đây trở thành một địa điểm du lịch hấp dẫn cũng như là nơi quan sát các hiện tượng thiên văn học. Hoang mạc Tatacoa chiếm một diện tích là 300 km² bao phủ thị trấn Villavieja.

Tatacoa là nơi sinh sống của vài loài đặc hữu như nhện, rắn, bò cạp, thằn lằn, chim ưng trong số nhiều loài khác.

Hoang mạc Victoria Lớn

Hoang mạc Victoria Lớn nằm ở miền nam của Úc, cằn cỗi và rất ít dân cư sinh sống.

Đây là hoang mạc lớn nhất ở Úc với trên 700 km (430 dặm) rộng (từ tây sang đông) và diện tích 424.400 km2 (163.900 sq mi) từ khu vực Đông Goldfields của Tây Úc đến dãy núi Gawler tại Nam Úc. Sa mạc Little Sandy ở phía tây bắc, hoang mạc Gibson và hoang mạc Tirari và Sturt Stony ở phía đông, trong khi đồng bằng Nullarbor ở phía nam phân cách nó với Nam Đại Dương. Lượng mưa trung bình hàng năm thấp và không thường xuyên, từ 200 đến 250 mm (7,9-9,8 in) mỗi năm. Sấm sét tương đối phổ biến ở sa mạc này, trung bình 15 - 20 cơn bão/năm. Mùa hè ban ngày nhiệt độ khoảng 32 - 40 °C (90 - 104 °F) trong khi vào mùa đông, nhiệt độ rơi vào khoảng 18 - 23 °C (64 - 73 °F).

Inuit

Inuit (còn gọi là người Eskimo) là tên gọi một nhóm những người bản địa sống ở các vùng Bắc cực của Canada, Đan Mạch (Greenland), Nga (Siberia) và Hoa Kỳ (Alaska) Inuit có nghĩa là "người" trong tiếng Inuktitut. Inuk là số ít chỉ một người Inuit, trong khi Inuit là số nhiều. Các ngôn ngữ Inuit được xếp vào nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut trong khi ngôn ngữ ký hiệu Inuit, được nói duy nhất ở Nunavut, có nguy cơ tuyệt chủng.

Người Inuit sống khắp phần lớn Bắc Canada và cận Bắc cực trong lãnh thổ Nunavut ("đất của chúng tôi"): Nunavik ("nơi ở") ở một phần ba miền Bắc của Quebec, Nunatsiavut ("vùng đất xinh đẹp của chúng tôi") và Nunatukavut ("vùng đất cổ của chúng tôi") ở Labrador, và ở nhiều vùng của các lãnh thổ Tây Bắc, chủ yếu trên bờ biển của Bắc Băng Dương. Các khu vực này trong tiếng Inuktitut gọi là Inuit Nunangat.

Rùa biển

Rùa biển (Chelonioidea) là một liên họ bò sát biển trong bộ Rùa, sinh sống ở tất cả các đại dương trên thế giới ngoại trừ vùng Bắc Cực. Riêng loài rùa lưng phẳng thì chỉ được tìm thấy ở vùng biển phía bắc Australia.

Sa mạc Aralkum

Sa mạc Aralkum là một sa mạc mới xuất hiện từ năm 1960 trên khu vực đáy biển từng được phủ kín bởi biển Aral. Nó nằm ở phía nam và phía đông của những gì còn lại của Biển Aral ở Uzbekistan và Kazakhstan.

Sa mạc Sahara

Sahara (tiếng Ả Rập: الصحراء الكبرى‎, aṣ-Ṣaḥrāʾ al-Kubrā , nghĩa là sa mạc lớn) là sa mạc lớn nhất trên trái đất, là hoang mạc lớn thứ 3 trên Trái Đất (sau Châu Nam Cực và Vùng Bắc Cực), với diện tích hơn 9.000.000 km², xấp xỉ diện tích của Hoa Kỳ và Trung Quốc. Sahara ở phía bắc châu Phi và có tới 2,5 triệu năm tuổi.

Tuần lộc

Tuần lộc (danh pháp khoa học: Rangifer tarandus), còn được gọi là tuần lộc ở Bắc Mỹ, thuộc họ Hươu nai ở vùng Bắc cực và gần Bắc Cực, bao gồm cả hai quần thể cư trú và di cư. Trong khi tổng thể Bắc châu Mỹ phổ biến rộng rãi và rất nhiều, một số phân loài của nó là rất hiếm và một (hoặc hai, tùy thuộc vào phân loại) đã tuyệt chủng.

Vòng Bắc Cực

Vòng Bắc Cực là một trong 5 vĩ tuyến chủ yếu được thể hiện trên bản đồ Trái Đất. Đó là vĩ tuyến 66° 33′ 39″ (hoặc 66,56083°) ở phía bắc đường xích đạo. Khu vực ở phía bắc của vòng này gọi là vùng Bắc Cực và khu vực ở ngay phía nam của vòng này gọi là vùng ôn đới bắc. Vĩ tuyến tương đương ở Nam bán cầu gọi là vòng Nam Cực.

Vòng Bắc Cực đánh dấu điểm cực nam của ngày vùng cực (ngày có mặt trời suốt 24 giờ, thường gọi là mặt trời nửa đêm) và đêm vùng cực (ngày không có mặt trời suốt 24 giờ). Vùng Bắc Cực và vòng Nam Cực, nơi Mặt Trời - ít nhất mỗi năm một lần - ở trên đường chân trời suốt 24 giờ và ở dưới đường chân trời 24 giờ liên tục. Trên nguyên tắc, ở vòng Bắc Cực việc này diễn ra chính xác mỗi năm 1 lần vào ngày hạ chí trong tháng 6 và ngày đông chí trong tháng 12.

Trên thực tế, vì sự khúc xạ khí quyển và vì Mặt Trời hiện ra như một cái đĩa chứ không như một điểm, nên một phần của Mặt Trời nửa đêm trong đêm hạ chí có thể nhìn thấy ở khoảng 50 ′ (~90 km) ở phía nam của vòng Bắc Cực. Cũng vậy, vào ngày đông chí một phần Mặt Trời có thể nhìn thấy ở khoảng 50′(~90 km) tại phía bắc vòng Bắc Cực.

Vị trí của vòng Bắc Cực không cố định, mà thay đổi phức tạp theo thời gian (xem thông tin các vĩ tuyến).

Vùng Nam Cực

Vùng Nam Cực (tiếng Anh là Antarctic) là một khu vực bao quanh Nam Cực của Trái Đất, đối ngược với vùng Bắc Cực ở Bắc Cực. Vùng Nam Cực bao gồm lục địa Nam Cực và các tảng băng trôi, các vùng nước và các đảo ở Nam đại dương. Khu vực này chiếm hơn 20% diện tích của Nam bán cầu, trong đó lục địa Nam Cực chiếm 5,5% (14 triệu km2).

Đại chủng Á

Đại chủng Á (tiếng Anh: Mongoloid) hay người da vàng là danh từ để chỉ một trong bốn đại chủng trong nhân chủng học. Đại chủng Á là những người sống ở Đông Á, quần đảo Indonesia cùng các quần đảo khác tại Ấn Độ Dương, và châu Mỹ. Người Hán (tiếng Anh: Han Chinese) là nhóm người lớn nhất thuộc đại chủng này, ngoài ra đại bộ phận dân cư vùng Trung Á và vùng Bắc cực như người Yakut, người Inuit, người Tây Tạng, và tất nhiên là người Mông Cổ nữa. Mongoloid chiếm gần 40% dân số thế giới.

Địa cực

Các vùng địa cực, còn được gọi là các vùng băng giá, của Trái đất là các khu vực của hành tinh bao quanh các cực địa lý của nó (cực Bắc và Nam), nằm trong các vòng cực. Những vĩ độ cao này bị chi phối bởi các khối băng cực của Trái đất: phía bắc nằm trên Bắc Băng Dương và phía nam trên lục địa Nam Cực.

Các khu vực trên thế giới
Các hoang mạc trên thế giới
Châu Phi
Châu Á
Châu Úc
Châu Âu
Bắc Mỹ
Nam Mỹ
Châu Đại Dương
Vùng cực

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.