Thế kỷ 11 TCN

Thế kỷ 11 TCN bắt đầu vào ngày đầu tiên của năm 1100 TCN và kết thúc vào ngày cuối cùng của năm 1001 TCN.

Theo thế kỷ: 12 TCN 11 TCN 10 TCN
Theo thiên niên kỷ: 2 TCN
1000 TCN

1000 TCN là một năm trong lịch La Mã.

Bi (nước)

Bi (tiếng Trung: 邳; bính âm: Pī) là một nước chư hầu trong lịch sử Trung Quốc. Quốc quân nước Bi mang họ Nhâm (任).

Nước Bi có một lịch sử lâu dài, từ thời kỳ Hạ Vũ đến tận thời kỳ Xuân Thu và Chiến Quốc.

Quân chủ kiến quốc của nước Bi là Hề Trọng (奚仲). Thời kỳ Hạ Vũ trị vì, Hề Trọng đảm nhiệm chức xa chính (車正), được phong đất Tiết (薛).

Sau đó (thế kỷ 11 TCN), nước này thiên di về phía nam đến đất Bi, quốc danh do đó cũng chuyển thành Bi (Nước Bi).

Vào thời nhà Thương, Bi là một nước đối địch với vương triều, từng làm phản và kháng cự quyền cai trị của triều Thương, sau bị nước Bành (彭) đánh bại. Giáp cốt văn có niên đại từ thời Thương có thể hiện hai chữ "phi" (丕) và "ấp" (邑) ở cạnh nhau (nghĩa là "thành lớn").

Đến thời Tây Chu, nước Bi giáp với nước Tống (宋) ở phía đông và nước Đàm ở phía bắc. Do chịu áp lực từ nước Sở nên người nước Bi lại thiên di về phía bắc đến Tiết Thành (薛城), 30 km về phía nam của huyện cấp thị Đằng Châu ngày nay, thuộc địa cấp thị Tảo Trang tỉnh Sơn Đông. Sau khi di chuyển về đất cũ, nước này vẫn xưng là Bi.

Năm 418 TCN, nước Tề chiếm lĩnh đất Tiết, người nước Bi lại phải di chuyển về phía nam đến Hạ Bi, nằm ở phía tây của Sông Y (沂水), đông bắc Bi Châu (邳州), thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô ngày nay. Thành nước Tiết sau trở thành đất phong của cha con Tĩnh Quách quân Điền Anh (田婴) và Mạnh Thường quân Điền Văn.

Cuối cùng, nước Bi bị nước Sở tiêu diệt.

Cam (nước)

Cam là một nước chư hầu thời Tây Chu, nay thuộc địa phận huyện Hộ tỉnh Thiểm Tây và cũng là một nước chư hầu thời Xuân Thu, nay thuộc địa phận huyện Nguyên Dương, tỉnh Hà Nam. Đô thành của nước Cam là ấp Cam thời cổ đại, nguyên là đất của tộc Hữu Hỗ thị thời Hạ.

Caria

Caria ( /ˈkɛriə/; từ tiếng Luwian: Karuwa, "steep country"; tiếng Hy Lạp cổ: Καρία, Karia - nghĩa là "thác nước")

là một khu vực ở tây nam Tiểu Á, kéo dài dọc theo bờ biển bắt đầu từ giữa Ionia (Mycale) phía nam đến Lycia và đông đến Phrygia.

Khoảng thế kỷ 16 - 15 TCN, người Hittites đã có mặt trên vùng đất này. Đến thế kỷ 11 TCN, các tộc người Hy Lạp Ionian và Dorian từ miền đông Anatolia đã đến và họ đã hòa vào dân cư Carian trong quá trình hình thành nên những quốc gia Hy Lạp ở đó. Những cư dân Caria được gọi là Carian. Họ đã đến đó trước người Hy Lạp. Sau chiến tranh thành Troy, tộc người Ionien và Dorien đã xâm chiếm khu vực và thực hiện nhiều chính sách, mà trong nhiều thế kỷ sau đó thành phố đã phát triển mạnh, cho đến đầu thứ sáu thế kỷ trước Công nguyên.

Doãn (nước)

Doãn có phiên âm khác là Duẫn (tiếng Trung: 尹; bính âm: Yǐn) là một nước chư hầu thời Xuân Thu nội thuộc nhà Chu, quốc quân họ Cật, mang tước vị công tước. Vị trí nằm ở đất Doãn (nay thuộc huyện Tân An tỉnh Hà Nam Trung Quốc).

Hàn (nước Tây Chu)

Hàn (giản thể: 韩; phồn thể: 韓; bính âm: Hán), là một tiểu quốc chư hầu tồn tại vào thời kỳ Tây Chu và đầu thời Xuân Thu, tập trung quanh khu vực Hàn Thành thuộc tỉnh Thiểm Tây và Hà Tân thuộc tỉnh Sơn Tây ngày nay. Nước Hàn do một người con trai của Chu Vũ Vương lập nên, ông được sử sách gọi là Hàn hầu (韓侯) vào thế kỷ 11 TCN. Những vị vua nước Hàn mang tước hiệu hầu tước và mang họ Cơ (姬). Năm 757 TCN, Hàn bị Tấn chinh phục. Sau khi Tấn Vũ công thay thế Tấn hầu Dẫn làm vua nước Tấn, ông đã cấp đất Hàn cho Hàn Vạn (韓萬) vào thế kỷ 8 TCN. Hàn Vạn là tổ tiên các vua nước Hàn (403 TCN–230 TCN).

Hình (nước)

Nước Hình trong lịch sử Trung Quốc là một nước chư hầu của nhà Chu và tồn tại đến khoảng thời Xuân Thu thì bị nước Tấn tiêu diệt.

Phong (nước)

Phong (giản thể: 丰; phồn thể: 酆; bính âm: Fēng) là một nước chư hầu nhỏ vào đầu thời Chu.

Theo cuốn Xuân Thu đại sự biểu của Cố Đống Cao thì Phong quốc vốn là đất phong của Sùng Hầu Hổ đời Thương, sau bị Văn vương chiếm được, bèn kiến tạo ấp Phong, đến thời Vũ vương mới phong cho người em làm Phong hầu. Đô ấp của nước Phong nay thuộc địa phận huyện Sơn Dương, Thiểm Tây, không phải là đô thành "Phong kinh" đầu thời Chu.

Về nguyên nhân diệt vong thì theo sách Trúc thư kỷ niên viết: "Năm Chu Thành vương thứ 19 (khoảng năm 1036 TCN), Phong hầu bị phế truất, nước từ đó mất hẳn. Cũng vì Phong hầu say rượu làm loạn, nên bị Chu Thành vương phế đi".

Quản (nước)

Quản (tiếng Trung: 管; bính âm: Guǎn; khoảng 1046–1040 BC) là một tiểu quốc chư hầu nằm trên địa phận tỉnh Hà Nam ngày nay. Kinh đô của Quản là Quản Thành (管城) nay thuộc quận Quản Thành của Trịnh Châu và sức mạnh của nó bị giới hạn ở khu vực xung quanh.

Quản được thành lập ngay sau khi nhà Chu được hình thành, Quản là một thái ấp dành cho người em trai của Chu Vũ Vương, người này được phong tước hiệu "Quản thúc". Ba anh em Quản thúc, Hoắc thúc và Sái thúc được gọi là "Tam giám", các lãnh thổ của họ có chức năng bảo vệ cho xứ sở của thiên tử nhà Chu, trong đó Quản là một trọng trấn ở phía đông. Tuy nhiên, sau khi Chu Vũ Vương mất, Tam giám và Vũ Canh đã nổi loạn chống nhiếp chính vương Chu Công. Chu Công xuất binh tiêu diệt, nước Quản bị phế. Vua duy nhất của Quản là Quản Thúc Tiên.

Sái bá Hoang

Sái bá Hoang (chữ Hán: 蔡伯荒), tên thật là Cơ Hoang (姬荒), là vị vua thứ ba của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hoang là con của Sái Trọng Hồ - vua thứ 2 nước Sái. Sau khi Sái Trọng Hồ mất, ông lên nối ngôi.

Sử sách không chép năm lên ngôi và năm mất, cũng như những sự kiện xảy ra trong thời gian Sái bá Hoang làm vua. Sau khi ông mất, con ông lên nối ngôi, tức là Sái Cung hầu.

Thập niên 900 TCN

Thập niên 900 TCN hay thập kỷ 900 TCN chỉ đến những năm từ 900 TCN đến 909 TCN.

Thập niên 910 TCN

Thập niên 910 TCN hay thập kỷ 910 TCN chỉ đến những năm từ 910 TCN đến 919 TCN.

Thập niên 940 TCN

Thập niên 940 TCN hay thập kỷ 940 TCN chỉ đến những năm từ 940 TCN đến 949 TCN.

Thập niên 950 TCN

Thập niên 950 TCN hay thập kỷ 950 TCN chỉ đến những năm từ 950 TCN đến 959 TCN.

Thập niên 960 TCN

Thập niên 960 TCN hay thập kỷ 960 TCN chỉ đến những năm từ 960 TCN đến 969 TCN.

Thời kỳ Homeros

Thời kỳ Homeros hay còn gọi là Thời kỳ tăm tối, Kỷ Nguyên Bóng Tối (khoảng 1200 TCN-800 TCN) là thuật ngữ đã được thường xuyên sử dụng để chỉ đến thời kỳ Lịch sử Hy Lạp. Thời kỳ này đánh dấu bằng các cuộc thiên di của người Ionia, Doria xuống miền Trung và Nam Hy Lạp, cũng như giai đoạn suy tàn, sụp đổ của nền văn minh Mycenae ở khu vực này.

Nhà thơ mù nổi tiếng Homeros sống trong giai đoạn này và trước tác Illiát và Ôđixê của ông ít nhiều phản ánh xã hội Hy Lạp thời đại đó.

Trâu (nước)

Chu (tiếng Trung: 邾) còn có tên là Chu Lâu (tiếng Trung: 邾娄) hay Trâu (tiếng Trung: 邹), là một phiên thuộc của nhà Chu thời Xuân Thu Chiến Quốc.

Trận Mục Dã

Trận Mục Dã (chữ Hán: 牧野之戰), còn được gọi là Vũ vương khắc Ân (武王克殷) hay Vũ vương phạt Trụ (武王伐紂), là từ dùng để chỉ cuộc quyết chiến giữa Đế Tân và Chu Vũ vương, mở ra việc thành lập triều đại nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Đế Tân nhà Thương trước đánh nước Lê (黎) ở Tây Bắc, sau lại dẹp Đông Di (東夷). Tuy kết quả thu được thắng lợi, nhưng vì dùng binh cực nhọc, vũ dụng lại quá tàn khắc, cộng với sự xa xỉ quá quắt đã khiến mâu thuẫn xã hội và giai cấp ngày càng sâu sắc. Sách Tả truyện có nói: "Trụ trừ Đông Di mà hại đến thân" (紂克東夷而損其身, Trụ khắc Đông Di nhi tổn kỳ thân).

Tây An

Tây An (tiếng Hoa: 西安; pinyin: Xī'ān; Wade-Giles: Hsi-An) là thành phố tỉnh lỵ tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Đây là thành phố trực thuộc tỉnh. Tây An là một trong 4 kinh đô trong lịch sử Trung Hoa, là kinh đô của 13 triều đại, bao gồm: nhà Chu, nhà Tần, nhà Hán và nhà Đường Tây An cũng là điểm kết thúc phía đông của Con đường tơ lụa huyền thoại. Thành phố có lịch sử hơn 3100 năm với tên gọi trong thời đấy Tràng An hay Trường An (tiếng Hoa phồn thể: 長安; tiếng Hoa giản thể: 长安; pinyin: Cháng'ān; có nghĩa là "muôn đời bình yên"). Tây An là thành phố lớn nhất và phát triển nhất khu vực Tây Bắc và là một trong những thành phố lớn nhất Trung Quốc.

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.