Quần đảo Thái Bình Dương

Quần đảo Thái Bình Dương (Pacific Islands) bao gồm 20.000 đến 30.000 hòn đảo ở Thái Bình Dương. Các hòn đảo cũng đôi khi được gọi chung là Châu Đại Dương,[1] mặc dù châu Đại Dương đôi khi trong định nghĩa cũng bao gồm cả Úcquần đảo Mã Lai.

Quần đảo Thái Bình Dương, tọa lạc ở phía Nam của chí tuyến, theo truyền thống được chia thành 3 khu vực: Melanesia, MicronesiaPolynesia:

Đảo trong vùng được chia thành hai nhóm đảo, nhóm đảo cao và nhóm đảo thấp. Núi lửa tạo ra các hòn đảo cao, có nhiều cư dân tập trung với các mãnh đất nông nghiệp màu mở hơn. Các hòn đảo thấp thường là các rạng san hô hay đảo san hô, có diện tích tương đối nhỏ và ít cư dân hay không có người định cư. Ngoài ra còn có nhiều đảo trong Thái Bình Dương không được xem là thuộc Châu Đại Dương. Những hòn đảo này bao gồm: quần đảo Galápagos của Ecuador, quần đảo AleutianAlaska, Hoa Kỳ, các đảo của quần đảo KurilSakhalin của Nga, Đài Loan và các đảo khác của nước Trung Hoa Dân quốc, Philippines, các đảo trong Biển Đông, bao gồm các Quần đảo tranh chấp ở Biển Đông, hầu hết các hòn đảo của Indonesia, và quốc đảo Nhật Bản, trong đó bao gồm quần đảo Nhật Bản.

  • Nauru (cùng với đảo Banaba của Kiribati), có thể được xem là một ngoại lệ. Những cư dân bản địa Nauru được xem là một sự hỗn hợp về văn hóa và lai chủng từ ba nhóm trên. Trong đó với ảnh hưởng văn hóa bắt nguồn chủ yếu từ Micronesia. Về khía cạnh lịch sử, vùng này ảnh hưởng với Polynesia.
Condoleezza Rice with Pacific leaders in Apia
Pacific Islands leaders, all members of the Pacific Islands Forum, at a meeting in Samoa with former US Secretary of State Condoleezza Rice (center), 26 July 2008
Pacific Culture Areas
Three of the major groups of islands in the Pacific Ocean.

Danh sách các đảo ở Thái Bình Dương

Đây là danh sách các đảo, quần đảo chủ yếu thuộc Thái Bình Dương. Gồm cả các đảo lớn, nhỏ, hình thức chính trị, các đảo có người ở và không có người định cư.

Tham khảo

  • William Collins Sons & Co Ltd (1983), Collins Atlas of the World , Luân Đôn W6 8JB: HarperCollins, ISBN 0-00-448227-1
  1. ^ Collins Atlas of the World, Page 83
Chu San

Chu San (tiếng Trung: 舟山市 bính âm: Zhōushān Shì, Hán-Việt: Chu San thị) là một thành phố trực thuộc tỉnh của tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Đây là một trong hai địa cấp thị duy nhất gồm những hòn đảo, nằm ở cửa của Vịnh Hàng Châu, và được chia khỏi đại lục bằng một khu vực nước hẹp.

Chuuk

Chuuk (trước đây còn được gọi là Truk, Ruk, Hogoleu, Torres, Ugulat và Lugulas) là một nhóm đảo ở Tây Thái Bình Dương. Chuuk cũng là một trong bốn bang của Liên bang Micronesia cùng với Kosrae, Pohnpei và Yap. Đây là bang đông dân nhất nước. Về mặt địa lý, Chuuk là một phần của Quần đảo Caroline. Chuuk có nghĩa là núi trong tiếng Chuuk và từng chủ yếu được gọi là Truk (cách phát âm chệch đi của Ruk) cho đến năm 1990.

Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương

Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương (tiếng Anh: Pacific Islands Forum, PIF) là một tổ chức liên chính phủ nhằm mục đích tăng cường sự hợp tác giữa các quốc gia độc lập tại Thái Bình Dương. Tổ chức này được thành lập năm 1971 với tên gọi sơ khởi là Diễn đàn Nam Thái Bình Dương (tiếng Anh: South Pacific Forum), tên gọi như hiện nay khởi nguồn từ năm 1999.

Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương

Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương (tiếng Anh: Trust Territory of the Pacific Islands hay viết tắt là TTPI) là một Lãnh thổ ủy thác Liên Hiệp Quốc nằm trong tiểu vùng Micronesia (tây Thái Bình Dương) do Hoa Kỳ quản trị từ 18 tháng 7 năm 1947. Nó bao gồm cựu Lãnh thổ Ủy thác Nam Thái Bình Dương là một Lãnh thổ ủy thác Hội Quốc Liên do Nhật Bản quản trị và sau đó bị Hoa Kỳ chiếm được vào năm 1944. Ngày 21 tháng 10 năm 1986, Hoa Kỳ chấm dứt quản trị khu vực Quần đảo Marshall. Việc chấm dứt quản trị của Hoa Kỳ đối với Chuuk, Yap, Kosrae, Pohnpei, và các khu Quần đảo Mariana theo sau đó không bao lâu vào ngày 3 tháng 11 năm 1986. Liên Hiệp Quốc chỉ chính thức chấm dứt việc ủy trị đối với Chuuk, Yap, Kosrae, Pohnpei, Quần đảo Mariana, và các khu của Quần đảo Marshall vào ngày 22 tháng 12 năm 1990. Ngày 25 tháng 5 năm 1994, Liên Hiệp Quốc chấm dứt việc ủy trị đối với khu Palau sau khi Hoa Kỳ và Palau đồng ý thiết lập nền độc lập cho Palau vào ngày 1 tháng 10.

Khu vực này hiện nay được chia thành bốn lãnh thổ:

Cộng hòa Quần đảo Marshall (RMI) được thành lập năm 1979 và đã ký kết một Hiệp ước Liên kết Tự do với Hoa Kỳ (có hiệu lực ngày 21 tháng 10 năm 1986).

Liên bang Micronesia (FSM) được thành lập năm 1979 và đã ký kết một Hiệp ước Liên kết Tự do với Hoa Kỳ (có hiệu lực ngày 3 tháng 11 năm 1986).

Thịnh vượng chung Quần đảo Bắc Mariana (CNMI) được thành lập năm 1978 như một thịnh vượng chung có liên hiệp chính trị với Hoa Kỳ.

Cộng hòa Palau được thành lập năm 1981 và đã ký kết một Hiệp ước Liên kết Tự do với Hoa Kỳ (có hiệu lực ngày 1 tháng 10 năm 1994).

Palau

Palau (phiên âm: "Pa-lao", còn được gọi là Belau hay Pelew), tên đầy đủ là Cộng hòa Palau (tiếng Palau: Beluu er a Belau), là một đảo quốc ở Tây Thái Bình Dương. Nước này bao gồm gần 250 hòn đảo tạo thành dãy đảo phía tây của quần đảo Caroline thuộc vùng Micronesia, và có diện tích 466 kilômét vuông (180 sq mi). Đảo đông dân nhất là Koror. Thủ đô Ngerulmud của nước này nằm trên đảo Babeldaob gần đó, thuộc bang Melekeok. Palau có biên giới biển giáp với Indonesia, Philippines, và Liên bang Micronesia.

Những cư dân đầu tiên đến đây vào khoảng 3.000 năm trước từ Philippines và duy trì một cộng đồng Negrito cho đến 900 năm trước. Quần đảo được người châu Âu khám phá lần đầu tiên vào thế kỷ 16, và thuộc về Đông Ấn Tây Ban Nha vào năm 1574. Sau khi người Tây Ban Nha thất bại trong Chiến tranh Tây Ban Nha–Mỹ vào năm 1898, quần đảo được bán cho Đế quốc Đức vào năm 1899 theo những điều khoản trong Hiệp ước Đức-Tây Ban Nha, và được sáp nhập vào New Guinea thuộc Đức. Hải quân Hoàng gia Nhật đánh chiếm Palau trong Thế chiến I, và quần đảo sau đó thuộc về Ủy thác Nam Dương dưới sự cai quản của người Nhật sau theo Hội Quốc Liên. Trong Thế chiến thứ hai, nơi đây là chiến trường diễn ra các cuộc đụng độ giữa người Mỹ và Nhật trong chiến dịch quần đảo Mariana và Palau bao gồm Trận Peleliu quyết định. Sau chiến tranh, cùng với các đảo ảo Thái Bình Dương khác, Palau là một phần của Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương do Hoa Kỳ quản lý vào năm 1947. Sau khi bỏ phiếu chống lại tham gia Liên bang Micronesia vào năm 1979, quần đảo có chủ quyền hoàn toàn vào năm 1994 theo Hiệp ước Liên kết Tự do với Hoa Kỳ.

Về mặt chính trị, Palau là một quốc gia cộng hòa tổng thống liên kết tự do với Hoa Kỳ, Hoa Kỳ đảm bảo quốc phòng, tài trợ và dịch vụ công. Quyền lập pháp tập trung vào Quốc hội Palau theo hệ thống lưỡng viện. Kinh tế Palau chủ yếu dựa vào du lịch, nông nghiệp tự cung và đánh cá, với một phần lớn tổng sản lượng quốc gia (GNP) đến từ viện trợ nước ngoài. Dollar Mỹ là tiền tệ của nước này. Văn hóa trên đảo được trộn lẫn từ người Micronesia, Melanesia, châu Á và châu Âu. Người Palau chiếm tỉ lệ lớn trong dân số, là kết quả của sự hòa trộn 3 sắc tộc Micronesia, Melanesia, và Austronesia. Thiểu số còn lại là hậu duệ của những người định cư Nhật Bản và Philippines. Hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Palau (nằm trong nhóm ngôn ngữ Sunda–Sulawesi) và tiếng Anh, cùng với tiếng Nhật, tiếng Sonsorol, và tiếng Tobia được công nhận là ngôn ngữ địa phương.

Phreatia

Phreatia là một chi khoảng 150 loài phong lan, phân bổ ở Ấn Độ, Đông Nam Á, Indonesia, New Guinea, Úc, và quần đảo Thái Bình Dương.

Quần đảo Babuyan

Quần đảo Babuyan là một quần đảo nằm ở phía bắc của đảo Luzon, Philippines. Quần đảo này cách đảo Luzon qua Eo biển Babuyan và các tỉnh đảo cực bắc Batanes của Philippines qua Eo biển Balintang.

Quần đảo Babuyan gồm có 5 đảo chính là đảo Babuyan, đảo Calayan, đảo Camiguin, đảo Dalupiri và đảo Fuga. Về mặt địa chất, quần đảo là một phần của Vòng cung Núi lửa Luzon.

Quần đảo Caroline

Quần đảo Caroline (tiếng Anh: Caroline Islands; tiếng Tây Ban Nha: Islas Carolinas; tiếng Đức: Karolinen) là một quần đảo bao gồm các hòn đảo nhỏ thưa thớt trên một phạm vi rộng lớn ở tây Thái Bình Dương, phía bắc của New Guinea. Về mặt chính trị quần đảo được chia thành Liên bang Micronesia ở phía đông, Palau ở cực tây. Về mặt lịch sử, khu vực này cũng từng được gọi là Nuevas Filipinas hay Tân Philippines do chúng là một phần của Đông Ấn Tây Ban Nha và được quản lý từ Manila tại Philippines.

Quần đảo Dinagat

Quần đảo Dinagat (tiếng Anh: Dinagat Islands, tiếng Filipino: Mga Isla ng Dinagat, tiếng Cebuano: Kapupud-ang Dinagat) (ISO: PH-DIN) là một tỉnh đảo tại Philippines, nằm ở rìa nam của vịnh Leyte. Dinagat giáp với Leyte ở phía tây, qua eo biển Surigao, và đảo chính Mindanao nằm ở phía nam. Hòn đảo chính của tỉnh có tên là Dinagat, có chiều dài 60 km từ bắc xuống nam.

Quần đảo Gilbert

Quần đảo Gilbert (tiếng Gilbertese: Tungaru; trước đây gọi là Quần đảo Kingsmill) là một chuỗi gồm 16 rạn san hô vòng và đảo san hô tại Thái Bình Dương. Đây là phần lãnh thổ chính của Cộng hòa Kiribati ("Kiribati" là tên dịch của "Gilberts") và bao gồm Tarawa, nơi đặt thủ đô của đất nước.

Quần đảo Gulf

Quần đảo Gulf (Quần đảo Vịnh) đây là một quần đảo thuộc Canada, nằm trong eo biển Georgia (biển Salish), tọa lạc giữa đảo Vancouver và lục địa tỉnh bang British Columbia, Canada.

Quần đảo Hawaii

Quần đảo Hawaii (tiếng Anh: Hawaiian Islands, đã từng có tên Sandwich Islands, còn có tên tiếng Việt là Hạ Uy Di) là quần đảo gồm 19 đảo và đảo san hô, nhiều đảo nhỏ và núi ngầm trải theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, ở vùng Bắc Thái Bình Dương giữa các vĩ tuyến 19° và 29° Bắc. Tên của quần đảo được lấy theo tên của hòn đảo lớn nhất trong nhóm là Hilo. Quần đảo kéo dài từ đảo Hawaiʻi ở phía Nam cho tới đảo san hô Kure ở phía Bắc. Đảo lớn thứ 2 là Oahu, đảo thứ 3 là Maui, trong đó có thủ phủ Honolulu.

Ngoài quần đảo Midway, là một lãnh thổ đặc biệt (unincorporated territory) của Hoa Kỳ, quần đảo Hawaii tạo thành tiểu bang Hawaiʻi của Hoa Kỳ. Hawaii trở thành tiểu bang thứ 50 của Hoa Kỳ vào ngày 21 tháng 8 năm 1959, vị trí tại vùng Bắc Thái Bình Dương cách đất liền 3700 km ở 21°18'41" độ vĩ bắc 157°47'47"độ kinh đông.

Quần đảo Izu

Quần đảo Izu(伊豆諸島,Izu-shotō) là một nhóm những đảo núi lửa chạy dọc theo hướng nam tới đông nam từ bán đảo Izu, Honshū, Nhật Bản. Về mặt hành chính, quần đảo thuộc quyền quản lý của Tokyo. Đảo lớn nhất là Izu Ōshima. Quần đảo có hơn 12 đảo và tiểu đảo. Chín trong số đó có người sinh sống. Tổng diện tích quản lý hành chính là 400,91 km² với khoảng 28.580 người sinh sống.

Quần đảo Kazan

Quần đảo Kazan (火山列島 (Hỏa Sơn liệt đảo), Kazan Rettō) là một nhóm gồm ba hòn đảo ở phía nam của quần đảo Ogasawara và về mặt hành chính thuộc về Ogasawara. Các đảo đều là các núi lửa nằm trên đỉnh một cung đảo kéo dài về phía nam đến quần đảo Mariana.

Quần đảo Loyauté

Quần đảo Loyauté (tiếng Pháp: Îles Loyauté) là một quần đảo ở Nouvelle-Calédonie, một đặc khu hải ngoại của Pháp tại châu Đại Dương, quần đảo được quản lý như là một trong ba tỉnh của Nouvelle-Calédonie (tiếng Pháp:Province des îles Loyauté). Các đảo chạy theo hướng đông nam - tây bắc về phía đông của đảo chính lần lượt là: Mare, Tiga, Lifou và Ouvea.

Tổng diện tích của quần đảo là 1980,9 km². Dân số 17.436 người (2009). Mật độ là: 8,8 người/km². Thành phần dân cư:

Người Melanesia: 97,1%

Người gốc châu Âu: 2%

Người Polynesia: 0,2%

Khác: 0,7%

Quần đảo Marshall

Quần đảo Marshall, tên chính thức Cộng hòa Quần đảo Marshall (tiếng Marshall: [Aolepān Aorōkin M̧ajeļ] ), là một đảo quốc nằm gần xích đạo trên Thái Bình Dương, hơn chệch về phía tây Đường đổi ngày quốc tế. Vế mặt địa lý, quốc gia này là một phần của nhóm đảo Micronesia lớn hơn. Dân số Quần đảo Marshall là 53.158 người (thống kê 2011), cư ngụ trên 29 rạn san hô vòng, gồm 1.156 đảo và đảo nhỏ. Nước này có biên giới đường biển với Liên bang Micronesia về phía đông, Đảo Wake về phía bắc, Kiribati về phía đông nam, và Nauru về phía nam. Khoảng 27.797 người (thống kê 2011) sống tại Majuro, thủ đô đất nước.Người Micronesia đến định cư tại Quần đảo Marshall vào khoảng thiên niên kỷ 2 TCN, họ sử dụng bản đồ bằng que truyền thống. Người châu Âu biết đến nơi này từ thập niên 1520, khi nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Alonso de Salazar trông thấy một rạn san hô ở đây năm 1526. Những chuyến viễn chinh của người Anh và người Tây Ban Nha tiếp diễn sau đó. Quần đảo được đặt theo tên nhà thám hiểm người Anh John Marshall, người đã đến đây năm 1788. Người Marshall gọi nơi mình sống là "jolet jen Anij" (Những món quà của Chúa).Các thế lực châu Âu công nhận quyền quản lý của Tây Ban Nha đối với Quần đảo Marshall năm 1874. Nơi này chính thức là một phần của Đông Ấn Tây Ban Nha từ 1528. Tây Ban Nha bán quần đảo cho Đế quốc Đức năm 1884, và nó trở thành một phần của New Guinea thuộc Đức năm 1885. Vào Chiến tranh thế giới thứ nhất, Đế quốc Nhật Bản chiếm Quần đảo Marshall. Năm 1919, Hội Quốc liên đã kết hợp nó với các cựu lãnh thổ của Đức để tạo nên Ủy thác Nam Dương. Vào Chiến tranh thế giới thứ hai, Hoa Kỳ đánh chiếm quần đảo trong Chiến dịch quần đảo Gilbert và Marshall. Cùng với các quần đảo châu Đại Dương khác, Quần đảo Marshall được hợp nhất vào Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương do Hoa Kỳ quản lý. Nước này giành được quyền tự quản năm 1979, và độc lập năm 1986, dưới Hiệp ước Liên kết Tự do với Hoa Kỳ. Quần đảo Marshall đã là một thành viên Liên Hợp Quốc từ nằm 1991.

Về chính trị, đây là một nước cộng hòa tổng thống, liên kết tự do với Hoa Kỳ, Hoa Kỳ có trách nhiệm bảo vệ, trợ cấp, và cung cấp đường dây tham gia vào các cơ quan có trụ sở Hoa Kỳ như FCC và USPS. Do chỉ có ít tài nguyên, nền kinh tế quốc gia phụ thuộc vào dịch vụ, cũng như phần nào ngư nghiệp và nông nghiệp; viện trợ từ Hoa Kỳ chiếm một phần đáng kể tổng sản phẩm nội địa quốc gia. Dollar Mỹ là đơn vị tiền tệ chính thức.

Đa số công dân tại Quần đảo Marshall là người Marshall, dù có một số nhỏ người nhập cư từ Hoa Kỳ, Trung Quốc, Philippines, và những đảo Thái Bình Dương khác. Hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Marshall (một ngôn ngữ Malay-Polynesia) và tiếng Anh. Gần như toàn bộ dân số theo một tôn giáo nào đó.

Quần đảo Shortland

Shortland là một nhóm các hòn đảo thuộc tỉnh Western (Tây), quốc đảo Solomon (Châu Đại Dương). Tên của quần đảo được đặt theo tên của John Shortland, quần đảo nằm phía Tây Bắc của đất nước Solomon, phía Nam đảo Bougainville, Papua New Guinea. Được ngăn cách với các hòn đảo còn lại của quần đảo Solomon bởi eo biển Bougainville. Hòn đảo lớn nhất trong quần đảo là đảo Shortland. Các hòn đảo khác bao gồm đảo Ovau,đảo Pirumeri, đảo Magusaiai, đảo Fauro, và đảo Ballale. Cả quần đảo bị Nhật chiếm đóng trong Chiến tranh thế giới II.

Đức tuyên bố chủ quyền của quần đảo thuộc về mình cho đến năm 1900.

Quần đảo Yaeyama

Quần đảo Yaeyama (八重山諸島 Yaeyama-shotō, "(Hán Việt: Bát Trùng Sơn Chư đảo) Yaeyama: Yaima Okinawa: Ēma) là một quần đảo thuộc tỉnh Okinawa, Nhật Bản. Hòn đảo là nơi xa xôi nhất so với các đảo chính Nhật Bản và bao gồm đảo cực tây Yonaguni và đảo cực nam có người cư trú Hateruma của Nhật Bản.

Quần đảo nguyên là phần phía nam của núi lửa quần đảo Ryukyu. Về hành chính, quần đảo thuộc Quận Yaeyama, ngoại trừ Ishigaki và Quần đảo Senkaku.

Đông Ấn

Đông Ấn (tiếng Anh: Indies hay East Indies hoặc East India) là một thuật ngữ dùng để chỉ các đảo của Đông Nam Á, đặc biệt là Quần đảo Mã Lai. Về nghĩa rộng hơn, Đông Ấn cũng được sử dụng để chỉ các vùng đất ở Nam và Đông Nam Á, bao trùm cả Ấn Độ thuộc Anh(Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Myanma, Sri Lanka, Maldives) và cũng bao gồm cả Thái Lan, Malaysia, Indonesia, những nơi sau này gọi là Đông Ấn Hà Lan trước khi độc lập.

Đông Ấn cũng bao gồm Đông Dương, quần đảo Philippines, Brunei, Singapore và Đông Timor. Tuy nhiên nó không bao gồm Tây New Guinea (Tây Papua), là một phần của Melanesia.

Quốc gia có chủ quyền
Bộ phận của
Quốc gia có chủ quyền
Lãnh thổ phụ thuộc

lãnh thổ khác

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.