Melanesia

Melanesia (UK: / mɛləˈniːziə /, US: / mɛləˈniːʒə /) là một tiểu vùng[1] của Châu Đại Dương kéo dài từ đảo New Guinea ở tây nam Thái Bình Dương đến Biển Arafura và về phía đông đến Fiji.

Khu vực này bao gồm bốn quốc gia độc lập Vanuatu, Quần đảo Solomon, Fiji và Papua New Guinea, cũng như tập thể đặc biệt của Pháp ở New Caledonia và khu vực Tây New Guinea của Indonesia. Hầu hết các khu vực là ở Nam bán cầu, với một vài hòn đảo nhỏ phía tây bắc của Tây New Guinea ở Bắc bán cầu.

Cái tên Melanesia (theo tiếng Pháp Mélanésie) được Jules Dumont d'Urville sử dụng lần đầu tiên vào năm 1832 để biểu thị một nhóm dân tộc và địa lý của những hòn đảo mà cư dân mà ông nghĩ là khác biệt với Micronesia và Polynesia.

Từ nguyên

Phân phối người Melanesia theo Meyers Konversations-Lexikon

Tên Melanesia, từ tiếng Hy Lạp μέλας, màu đen và ῆσ, các hòn đảo, về mặt từ nguyên có nghĩa là "hòn đảo của người da đen", liên quan đến làn da đen của cư dân.

Khái niệm giữa những người châu Âu Melanesia như một khu vực riêng biệt phát triển dần dần theo thời gian khi các cuộc thám hiểm của họ được lập bản đồ và khám phá Thái Bình Dương. Các nhà thám hiểm châu Âu thời kỳ đầu ghi nhận sự khác biệt về thể chất giữa các nhóm người dân đảo Thái Bình Dương. Năm 1756, Charles de Brosses đưa ra giả thuyết rằng có một "chủng tộc da đen già" ở Thái Bình Dương đã bị chinh phục hoặc đánh bại bởi những người mà ngày nay gọi là Polynesia, người mà ông ta phân biệt là có làn da sáng hơn. [1]: 189 Thay190 Nửa đầu thế kỷ XIX Jean Baptiste Bory de Saint-Vincent và Jules Dumont d'Urville đã xác định người Melanesia là một nhóm chủng tộc riêng biệt. [2] [3] : 165

Map OC-Melanesia
Lãnh thổ đảo Melanesia

Tuy nhiên, theo thời gian, người châu Âu ngày càng coi Melanesia là một khu vực văn hóa riêng biệt, thay vì chủng tộc. Các học giả và các nhà bình luận khác không đồng ý về ranh giới của nó, vốn là chất lỏng. Vào thế kỷ XIX, Robert Codrington, một nhà truyền giáo người Anh, đã sản xuất một loạt các chuyên khảo về "người Melanesia" dựa trên nơi cư trú lâu năm của ông trong khu vực. Trong các tác phẩm bao gồm Ngôn ngữ Melanesian (1885) và Người Melanesian: Nghiên cứu về Nhân chủng học và truyền thuyết dân gian (1891), Codrington đã định nghĩa Melanesia bao gồm Vanuatu, Quần đảo Solomon, New Caledonia và Fiji. Ông không bao gồm các hòn đảo của New Guinea vì chỉ một số người dân của nó là người Melanesia. Giống như Bory de Saint-Vincent, ông đã loại Úc khỏi Melanesia. [4]: ​​528 Chính trong những tác phẩm này, Codrington đã giới thiệu khái niệm văn hóa mana cho phương Tây.

Melanesia, totem vari

Sự không chắc chắn về phân định và định nghĩa của khu vực vẫn tiếp tục. Sự đồng thuận học thuật hiện nay bao gồm New Guinea trong Melanesia. Ann Chowning đã viết trong sách giáo khoa năm 1977 về Melanesia rằng có

không có thỏa thuận chung ngay cả giữa các nhà nhân chủng học về ranh giới địa lý của Melanesia. Nhiều người chỉ áp dụng thuật ngữ này cho các đảo nhỏ hơn, ngoại trừ New Guinea; Fiji thường được coi là một khu vực biên giới dị thường hoặc thậm chí được giao toàn bộ cho Polynesia; và người dân quần đảo Torres Straits thường được phân loại đơn giản là thổ dân Úc. [5]: 1

Năm 1998, Paul Sillitoe đã viết về Melanesia: "không dễ để định nghĩa chính xác, về địa lý, văn hóa, sinh học, hoặc bất kỳ căn cứ nào khác, nơi Melanesia kết thúc và các khu vực lân cận ... bắt đầu". [6]: 1 Cuối cùng ông kết luận rằng khu vực là

một phạm trù lịch sử phát triển vào thế kỷ XIX từ những khám phá được thực hiện ở Thái Bình Dương và đã được hợp thức hóa bằng cách sử dụng và nghiên cứu thêm trong khu vực. Nó bao gồm các quần thể có mối quan hệ ngôn ngữ, sinh học và văn hóa nhất định - một sự giống nhau nhất định không rõ ràng, làm mờ đi sự khác biệt của nó. [6]: 1

Cả Sillitoe và Chowning đều bao gồm đảo New Guinea theo định nghĩa của Melanesia và cả hai đều loại trừ Úc.

Hầu hết các dân tộc ở Melanesia đã thành lập các quốc gia độc lập, được quản lý bởi Pháp hoặc có các phong trào độc lập tích cực (trong trường hợp của West Papua). Nhiều người gần đây đã sử dụng thuật ngữ "Melanesia" như một nguồn gốc của bản sắc và "trao quyền". Stephanie Lawson viết rằng thuật ngữ "chuyển từ một thuật ngữ chê bai sang một sự khẳng định, tạo cơ sở tích cực cho bản sắc tiểu vùng đương thời cũng như một tổ chức chính thức". [7]: 14 Chẳng hạn, tác giả Bernard Narokobi đã viết về " Melanesian Way "như một hình thức văn hóa riêng biệt có thể trao quyền cho người dân khu vực này. Khái niệm này cũng được sử dụng trong địa chính trị. Ví dụ, thỏa thuận thương mại ưu đãi của Tập đoàn Melanesian Spearhead là một hiệp ước thương mại khu vực giữa Vanuatu, Quần đảo Solomon, Papua New Guinea và Fiji.

  1. ^ Một tiểu vùng là một phần của một khu vực hoặc lục địa lớn hơn và thường dựa trên vị trí. Các hướng hồng y, như phía nam hoặc phía nam, thường được sử dụng để xác định một tiểu vùng.
Melanesian Cultural Area
Melanesia trong khung màu hồng
Cúp bóng đá Melanesia

Cúp bóng đá Melanesia là một giải vô địch bóng đá diễn ra giữa các quốc gia vùng Melanesia, nó được dùng (cùng với Cúp bóng đá Polynesia) để làm vòng loại cho Cúp bóng đá châu Đại Dương. Mùa giải cuối cùng là năm 2000. Giải đấu sử dụng thể thức thi đấu vòng tròng một lượt ở các địa điểm tổ chức của giải.

Năm 2008, Cúp bóng đá Wantok được thành lập là giải đấu của các quốc gia Papua New Guinea, Quần đảo Solomon và Vanuatu. Nó được Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương miêu tả như là "một giải đấu hồi tưởng lại của Cúp bóng đá Melanesia đã giải thể".

Cúp bóng đá Melanesia 1988

Cúp bóng đá Melanesia 1988 là mùa giải đầu tiên giải đấu bóng đá khắp vùng Melanesia được tổ chức. Giải diễn ra ở Quần đảo Solomon và bốn đội bóng tham gia là: Fiji, Quần đảo Solomon, Nouvelle-Calédonie và Vanuatu.

Các đội thi đấu với nhau theo thể thức thi đấu vòng tròng, hai đội đầu bảng (Fiji và Quần đảo Solomon) thi đấu trận chung kết để xác định đội vô địch. Nouvelle-Calédonie và Vanuatu cũng thi đấu với nhau, cùng ngày với trận chung kết để xác định đội hạng ba.

Fiji giành chức vô địch với chiến thắng 3-1 trong trận chung kết, trong khi Vanuatu giành hạng ba khi đánh bại Nouvelle-Calédonie 1-0.

Cúp bóng đá Melanesia 1989

Cúp bóng đá Melanesia 1989 là mùa giải thứ 2 giải đấu khắp vùng Melanesia được tổ chức. Giải diễn ra ở Fiji và có 5 đội tham gia: Fiji, Quần đảo Solomon, Nouvelle-Calédonie, Vanuatu và lần đầu tiên với sự xuất hiện của Papua New Guinea.

Các đội bóng thi đấu với nhau theo thể thức thi đấu vòng tròn và Fiji giành chức vô địch.

Cúp bóng đá Melanesia 1992

Cúp bóng đá Melanesia 1992 là mùa giải thứ 4 giải đấu khắp vùng Melanesia được tổ chức. Giải diễn ra ở Vanuatu và có 4 đội tham gia: Fiji, Quần đảo Solomon, Nouvelle-Calédonie và Vanuatu.

Các đội bóng thi đấu với nhau theo thể thức thi đấu vòng tròn và Fiji vô địch lần thứ hai.

Tất cả các trận đấu đều diễn ra trên Sân vận động quốc gia ở Port Vila.

Cúp bóng đá Melanesia 1998

Cúp bóng đá Melanesia 1998 là mùa giải thứ 6 giải đấu khắp vùng Melanesia được tổ chức. Giải diễn ra ở Santo, Vanuatu và có 5 đội bóng tham gia: Fiji, Quần đảo Solomon, Nouvelle-Calédonie, Papua New Guinea và Vanuatu và lần thứ hai trở thành vòng loại của Cúp bóng đá châu Đại Dương.

Các đội bóng thi đấu với nhau theo thể thức thi đấu vòng tròn và Fiji vô địch lần thứ ba cũng như giành quyền tham gia Cúp bóng đá châu Đại Dương 1998 cùng với Vanuatu.

Espiritu Santo

Espiritu Santo, còn gọi tắt là Santo nguyên tên là La Australia del Espíritu Santo là hải đảo lớn nhất nước Vanuatu với diện tích 3955 km², thuộc quần đảo New Hebrides vùng Melanesia biển Thái Bình Dương. Về mặt hành chánh, Espiritu Santo thuộc tỉnh Sanma.

Tỉnh lỵ Luganville cũng là thị trấn lớn thứ nhì Vanuatu.

Núi Tabwemasana là ngọn núi cao nhất đảo, với chiều cao 1879 m.

Fiji

Fiji (tiếng Fiji: Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti, tiếng Việt: Cộng hòa Quần đảo Phi-gi) là một đảo quốc tại châu Đại Dương, thuộc phía nam Thái Bình Dương, phía tây Vanuatu, phía đông Tonga và phía nam Tuvalu. Đảo quốc này bao gồm 322 đảo. Có 2 đảo chính là Viti Levu và Vanua Levu, chiếm khoảng 87% dân số.

Glomera

Glomera là một chi thực vật có hoa trong họ Lan. Chúng có thể được thấy ở Lào, Indonesia, Philippines, New Guinea và Melanesia.

Họ Dơi quạ

Họ Dơi quạ (danh pháp khoa học: Pteropodidae) là một họ thuộc Bộ Dơi (Chiroptera). Tên gọi khác của họ này là dơi hoa quả, dơi hoa quả của Cựu Thế giới. Tổng cộng có trên 250 loài. Việt Nam có 11 loài, như dơi chó (Cynopterus sphinx), dơi ngựa Thái Lan (Pteropus lylei). Đây là các loại dơi ăn trái cây có thân hình lớn. Loài nhỏ nhất có chiều dài 6 cm, loài lớn nhất có chiều dài lên đến 40 cm và sải cánh 150 cm. Chúng thường được gọi là cáo bay.

Sự phát triển của dơi quạ đã được xác định chủ yếu bằng dữ liệu di truyền, vì ghi chép hóa thạch cho họ phân mảnh nhất trong tất cả các loài dơi. Chúng có khả năng tiến hóa ở Australasia, với tổ tiên chung của tất cả các loài động vật sống còn tồn tại khoảng 31 triệu năm trước. Nhiều dòng dõi của chúng có lẽ có nguồn gốc từ Melanesia, sau đó phân tán theo thời gian đến lục địa châu Á, Địa Trung Hải và châu Phi. Ngày nay, chúng được tìm thấy ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới Á-Âu, Châu Phi và Châu Đại Dương.

Họ dơi quạ có nhiều loài dơi lớn nhất, với cá thể của một số loài nặng tới 1,45 kg và có sải cánh dài tới 1,7 m. Không phải tất cả các dơi quạ đều có thân hình to lớn; gần một phần ba của tất cả các loài nặng dưới 50 g. Chúng có thể được phân biệt với những con dơi khác do khuôn mặt giống chó của chúng, vuốt các chữ số thứ hai và màng dù đuôi giảm. Chỉ các thành viên của một chi, Notopteris, có đuôi. Dơi quạ có một số điều chỉnh cho chuyến bay, bao gồm tiêu thụ oxy nhanh, khả năng duy trì nhịp tim hơn 700 nhịp mỗi phút và thể tích phổi lớn.

Indonesia

Indonesia tên chính thức là Cộng hòa Indonesia, (tiếng Indonesia: Republik Indonesia) trước đó trong tài liệu tiếng Việt quốc gia này từng được gọi là Nam Dương, là một đảo quốc lục địa nằm giữa Đông Nam Á và Châu Đại Dương. Indonesia được mệnh danh là "Xứ sở vạn đảo", lãnh thổ của nó bao gồm 13.487 hòn đảo và với dân số hơn 260 triệu người (năm 2019), đứng thứ tư thế giới về dân số và đứng thứ ba châu Á về dân số.

Indonesia là quốc gia có số dân theo Hồi giáo đông nhất thế giới; tuy nhiên khác với Malaysia và Brunei, trong Hiến pháp Indonesia không đề cập tới tôn giáo này là quốc giáo (do vậy không thể coi Indonesia là một quốc gia Hồi giáo giống như các nước Tây Á, Bắc Phi, Malaysia và Brunei). Indonesia theo thể chế cộng hòa với một bộ máy lập pháp và tổng thống do dân bầu. Indonesia có biên giới trên đất liền với Papua New Guinea, Đông Timor và Malaysia, ngoài ra giáp các nước Singapore, Philippines, Úc, và lãnh thổ Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ. Thủ đô là Jakarta và đây cũng đồng thời là thành phố lớn nhất. Indonesia là 1 trong 5 thành viên sáng lập của ASEAN và là thành viên của G-20. Nền kinh tế Indonesia lớn thứ 16 toàn cầu theo GDP danh nghĩa và thứ 8 theo Sức mua tương đương, tuy nhiên do dân số đông nên GDP bình quân đầu người vẫn chỉ ở mức trung bình thấp.

Quần đảo Indonesia đã từng là một vùng thương mại quan trọng ít nhất từ thế kỷ VII, khi Vương quốc Srivijaya có hoạt động thương mại với Trung Quốc và Ấn Độ. Những vị vua cai trị địa phương dần tiếp thu văn hóa, tôn giáo và các mô hình chính trị Ấn Độ từ những thế kỷ đầu tiên của Công Nguyên, và các vương quốc Ấn Độ giáo cũng như Phật giáo đã bắt đầu phát triển. Lịch sử Indonesia bị ảnh hưởng bởi các cường quốc nước ngoài muốn nhòm ngó các nguồn tài nguyên thiên nhiên của họ. Các nhà buôn Hồi giáo đã đưa tới Đạo Hồi, và các cường quốc Châu Âu đã tranh giành để độc chiếm lĩnh vực thương mại trên các hòn đảo Hương liệu Maluku trong Thời đại Khám phá. Sau ba thế kỷ rưỡi dưới ách thực dân Hà Lan, Indonesia đã giành được độc lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Từ đó lịch sử Indonesia rơi vào cảnh biến động với các nguy cơ từ các thảm hoạ thiên nhiên, nạn tham nhũng và chia rẽ cũng như một quá trình dân chủ hoá, và các giai đoạn thay đổi kinh tế nhanh chóng.

Tuy gồm rất nhiều hòn đảo, Indonesia vẫn gồm các nhóm sắc tộc, ngôn ngữ và tôn giáo riêng biệt. Người Java là nhóm sắc tộc đông đúc và có vị thế chính trị lớn nhất. Với tư cách là một nhà nước duy nhất và một quốc gia, Indonesia đã phát triển một tính đồng nhất được định nghĩa bởi một ngôn ngữ quốc gia, sự đa dạng chủng tộc, sự đa dạng tôn giáo bên trong một dân số đa số Hồi giáo, và một lịch sử thực dân cùng những cuộc nổi dậy chống lại nó.

Khẩu hiệu quốc gia của Indonesia, "Bhinneka tunggal ika" ("Thống nhất trong đa dạng", theo nghĩa đen "nhiều, nhưng là một"), đã thể hiện rõ sự đa dạng hình thành nên quốc gia này. Tuy nhiên, những căng thẳng tôn giáo và chủ nghĩa ly khai đã dẫn tới những xung đột bạo lực đe doạ sự ổn định kinh tế và chính trị. Dù có dân số lớn và nhiều vùng đông đúc, Indonesia vẫn có nhiều khu vực hoang vu và là quốc gia có mức độ đa dạng sinh học đứng hàng thứ hai thế giới. Nước này rất giàu các nguồn tài nguyên thiên nhiên, có một lãnh thổ rộng nhất trong các nước Đông Nam Á, tuy vậy sự nghèo khó vẫn là một đặc điểm của Indonesia hiện đại.

Micronesia

Micronesia (UK: , US: ), còn gọi là Tiểu Đảo là một tiểu vùng của châu Đại Dương, gồm hàng ngàn đảo nhỏ ở tây Thái Bình Dương. Micronesia là một trong ba khu vực văn hóa ở Thái Bình Dương cùng với Melanesia về phía nam, và Polynesia về phía đông.

Khu vực này có khí hậu nhiệt đới đại dương và thuộc khu vực sinh thái châu Đại Dương. Micronesia bao gồm các quốc gia và vùng lãnh thổ sau: Liên bang Micronesia, Kiribati, Quần đảo Marshall, Nauru, Palau, Guam, Quần đảo Bắc Mariana, và đảo Wake.

Từ Micronesia bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp mikros (μικρός), nghĩa là nhỏ, và nesos (νῆσος), nghĩa là đảo.

New Guinea

New Guinea hay Tân Ghi Nê (tên gọi lịch sử: Papua) nằm ở Nam Bán cầu là đảo lớn thứ hai thế giới, sau Greenland, với diện tích 786.000 km². Đảo nằm ở tây nam Thái Bình Dương, ở phía đông của quần đảo Mã Lai, và đôi khi đảo cũng được tính là một phần của quần đảo Ấn-Úc lớn hơn. Về mặt địa chất, New Guinea và Úc cùng là một phần của một mảng kiến tạo. Khi mực nước biển địa cầu xuống thấp, hai nơi có chung đường bờ biển (nay nằm sâu 100 đến 140 mét dưới mực nước biển), kết hợp với các phần đất liền mà nay bị ngập kiến tạo lục địa Sahul, hay còn gọi là Đại Úc. Hai đại lục bị tách biệt khi khu vực mà nay là eo biển Torres bị ngập sau khi kết thúc thời kỳ băng hà cuối cùng. Về nhân loại học, New Guinea được xem là một phần của Melanesia. Về mặt chính trị học, nửa phía tây của đảo gồm hai tỉnh của Indonesia: Papua và Tây Papua. Nửa phía đông của đảo tạo thành phần đại lục của quốc gia Papua New Guinea. Hòn đảo có khoảng 7,5 triệu cư dân, mật độ dân số chỉ là 8 người/km².

So với New Guinea, Úc ở phía nam khô hơn, bằng phẳng hơn, và kém phì nhiêu hơn, New Guinea có lượng mưa cao hơn nhiều cùng hoạt động địa chất núi lửa, đỉnh cao nhất trên đảo là Puncak Jaya đạt cao độ 4.884 m (16.023 ft). Hai đại lục tương đồng về một số loài động vật, với các loài thú có túi, bao gồm wallaby và possum, và động vật đơn huyệt đẻ trứng, thú lông nhím. Ngoài dơi và khoảng hơn hai chục loài gặm nhấm, không có các loài thuộc lớp phụ thú có nhau trước thời kỳ người bản địa. Lợn, một số loài chuột, và tổ tiên của chó hát New Guinea do con người đưa đến đảo.

Nghiên cứu chỉ ra rằng các vùng cao là một trung tâm nông nghiệp ban đầu và độc lập, với bằng chứng về thủy lợi có niên đại cách nay ít nhất 10.000 năm. Do thời gian định cư có bề dày và địa hình chia cắt, con số ngôn ngữ trên đảo cao bất thường, với khoảng 1.000 ngôn ngữ (con số cao hơn so với hầu hết các lục địa) được ghi vào mục lục so với 6.000 thổ ngữ của con người vào thời kỳ tiền Colombo. Hầu hết các ngôn ngữ trên đảo được phân loại thuộc nhóm ngôn ngữ Papua, song có một số ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Đảo được nói tại khu vực bờ biển và các đảo nhỏ nằm sát đó.

Thế kỷ 16, các nhà thám hiểm người Tây Ban Nha phát hiện ra đảo và gọi nó là Nueva Guinea. Trong lịch sử gần đây, Tây New Guinea được sáp nhập vào thuộc địa Đông Ấn Hà Lan. Người Đức sáp nhập bờ biển phía bắc của nửa phía đông, hình thành nên New Guinea thuộc Đức trong nỗ lực nhằm trở thành một thế lực thuộc địa vào trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, trong khi người Anh miễn cưỡng tuyên bố chủ quyền phần phía nam. Sau Hòa ước Versailles, phần lãnh thổ của Đức trên đảo bị giao lại cho Úc như một lãnh thổ ủy thác của Hội Quốc Liên. Nửa phía đông của đảo giành được độc lập từ Úc và thành lập nên Papua New Guinea vào năm 1975. Nửa phía tây giành được độc lập từ Hà Lan vào năm 1961, song trở thành một bộ phận của Indonesia ngay sau đó trong hoàn cảnh gây tranh cãi.

Người Melanesia

Người Melanesia là những cư dân chính của vùng Melanesia. Hầu hết họ nói một trong các ngôn ngữ Papua, mặc dù một vài nhóm như Molucca, Motu và Fiji nói các tiếng thuộc họ ngôn ngữ Micronesia và Polynesia của ngữ hệ Nam Đảo.

Người Melanesia xuất hiện đã chiếm lĩnh các đảo từ Đông Indonesia và xa về phía đông đến các đảo chính trong quần đảo Solomon, bao gồm đảo Makira và có thể là cả các đảo nhỏ xa hơn về phía đông.Người Melanesia và thổ dân Úc là những sắc tộc duy nhất có da màu với mái tóc vàng. Ở một số vùng thì người Melanesia có biến thể đặc biệt của hồng cầu. Nó xuất hiện để bảo vệ con người khỏi bị nhiễm trùng sốt rét.

Người Negrito

Người Negrito là những nhóm dân tộc sinh sống ở các vùng biệt lập ở Đông Nam Á. Quần thể hiện tại của họ bao gồm các dân tộc Andaman ở quần đảo Andaman, Semang ở Malaysia, Mani ở Thái Lan, và Aeta, Agta, Ati cùng chừng 30 dân tộc khác ở Philippines.Người Negrito được cho là hậu duệ của những người định cư Australoid-Melanesia cổ xưa ở Đông Nam Á. Về di truyền thì gen của họ tương tự như hầu hết các quần thể lân cận. Họ được coi là bộ phận biệt lập được bảo tồn đến ngày nay, khi một bộ phận của đại chủng Á phát tán đến vùng này và hình thành ra chủng Cổ Mã Lai (hay Indonésien, Proto-Malay).

Ngữ hệ Papua

Ngữ hệ Papua hay các ngôn ngữ Papua là tập hợp địa lý những ngôn ngữ của cư dân các hòn đảo phía tây Thái Bình Dương, New Guinea và lân cận. Những cư dân này gồm người Papua và Melanesia, nhưng trừ ra những người Nam Đảo hay thổ dân Úc.

Thuật ngữ này không giả định trước một mối quan hệ di truyền. Khái niệm người Papua khác với người Melanesia được Sidney Herbert Ray đề nghị đầu tiên và đặt tên, vào năm 1892. Ngữ hệ Papua đa dạng nhưng ít được nghiên cứu.

Nouvelle-Calédonie

Nouvelle-Calédonie (tiếng Pháp: Nouvelle-Calédonie; Tiếng Việt: Tân Ca-lê-đô-ni-a hay Tân Thế giới; tiếng Anh: New Caledonia) là một tập thể đặc biệt của Pháp nằm tại tây nam Thái Bình Dương, cách Úc 1.210 km và cách Mẫu quốc Pháp 16.136 km. Quần đảo là bộ phận của tiểu vùng Melanesia, và bao gồm đảo chính Grande Terre, quần đảo Loyauté và một số đảo nhỏ khác. Cư dân bản địa gọi Grande Terre là Le Caillou ("viên sỏi").Nouvelle-Calédonie có diện tích đất là 18.576 km², dân số theo điều tra năm 2014 là 268.767 người gồm người Kanak bản địa, người gốc Âu (người Caldoche sinh tại địa phương và người Pháp mẫu quốc), người Polynesia (chủ yếu là người Wallis), và người Đông Nam Á, cùng một số người Pied-Noir và gốc Maghreb. Thủ phủ của lãnh thổ là Nouméa.

Quần đảo Solomon

Quần đảo Solomon (tiếng Anh: Solomon Islands) là một đảo quốc của người Melanesia, nằm ở phía Đông Papua New Guinea, bao gồm gần một ngàn đảo nhỏ trải dài trên một diện tích khoảng 28.400 km² (10.965 dặm vuông). Thủ đô của nơi đây là Honiara, tọa lạc trên đảo Guadalcanal.

Theo một số ý kiến khách quan, nhiều người cho rằng người dân đảo quốc này chính là hậu duệ của người Melanesia cổ, sinh sống từ mấy ngàn năm trước. Vào thập niên 1890, thực dân Anh đã thiết lập nền bảo hộ vùng đất này. Trong thời gian 1942-1945, đảo quốc này chịu tổn thất rất lớn trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhiều trận đánh ác liệt đã diễn ra (Chiến dịch quần đảo Solomon), trong đó có Trận Guadalcanal gây thiệt hại nặng nề cho Solomon. Năm 1976, chính quyền tự trị ra đời. Hai năm sau đó, Solomon chính thức trở thành quốc gia độc lập và là một thành viên thuộc Khối Thịnh vượng chung Anh.

Từ năm 1998, cuộc xung đột sắc tộc đã diễn ra trong sự bất lực của chính quyền. Đến tháng 6 năm 2003, lực lượng gìn giữ hòa bình đa quốc gia của Úc được gửi đến với "Sứ mạng giúp đỡ Quần đảo Solomon" (Regional Assistance Mission to the Solomon Islands - RAMSI) nhằm thiết lập lại nền hòa bình và giải giáp các phiến quân sắc tộc vũ trang.

Ngày nay, Bắc Solomon chia thành hai vùng: Quần đảo Solomon độc lập và tỉnh Bougainville thuộc Papua New Guinea.

Vanuatu

Vanuatu, tên chính thức Cộng hòa Vanuatu, là đảo quốc gồm quần đảo vùng Melanesia, tây nam Thái Bình Dương. Quần đảo này nằm phía đông Úc cách 1.750 km, phía đông bắc Nouvelle-Calédonie cách 500 km, phía tây Fiji, và phía nam quần đảo Solomon.

Trước năm 1980, Vanuatu có tên là New Hebrides thuộc sự đồng trị của cả hai nước Anh và Pháp. Người Việt thời đó gọi Vanuatu là Tân Đảo vì thực dân Pháp thường mộ phu chân đăng ở Đông Dương để đi khai phá và canh tác đồn điền ở đó. Nhiều người cũng gọi gộp 2 quần đảo Nouvelle-Calédonie và New Hebrides này là Tân Đảo.

Vịnh Guinea

Vịnh Guinea là một vịnh thuộc Đại Tây Dương ở phía tây nam châu Phi. Giao điểm giữa xích đạo và kinh tuyến gốc nằm ở vịnh này. Theo Tổ chức Thủy văn học Quốc tế, biên giới đại dương của vịnh là đường tà hành chạy từ mũi Palmas ở Liberia tới mũi Lopez ở Gabon.

Tên của vịnh này bắt nguồn từ tên các bờ biển ở châu Phi. Bờ biển phía nam của Tây Phi, bắc của vịnh Guinea, từng được gọi là "Thượng Guinea." Bờ biển phía tây của Nam Phi, cho tới phía đông, từng được gọi là "Hạ Guinea". Cái tên "Guinea" vẫn gắn liền với tên của ba quốc gia ở châu Phi là Guinea, Guinea-Bissau, và Guinea Xích Đạo, cũng như New Guinea ở Melanesia.

Có hai con sông chảy ra vịnh Guinea là sông Niger và sông Volta.

Các khu vực trên thế giới
Quốc gia có chủ quyền
Bộ phận của
Quốc gia có chủ quyền
Lãnh thổ phụ thuộc

lãnh thổ khác

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.