Các nước Bắc Âu

Các nước Bắc Âu bao gồm Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na UyThụy Điển cùng các lãnh thổ phụ thuộc là Quần đảo Faroe, Greenland, SvalbardQuần đảo Åland. Trong tiếng Anh, "Scandinavia" đôi khi cũng được sử dụng như một từ đồng nghĩa với các nước Bắc Âu (thường không bao gồm Greenland), song thuật ngữ này chính xác hơn thì chỉ đề cập đến Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển.

Năm quốc gia và ba khu vực tự trị của khu vực chia sẻ nhiều nét lịch sử chung, cũng như các điểm chung trong xã hội, như hệ thống chính trị và mô thức Bắc Âu. Về mặt chính trị, các nước Bắc Âu không hợp thành một thực thể riêng biệt, song họ hợp tác với nhau thông qua Hội đồng Bắc Âu. Các nước Bắc Âu có tổng dân số xấp xỉ 25 triệu người, sở hữu diện tích trên 3,5 triệu km² (Greenland chiếm khoảng 60% tổng diện tích).

Mặc dù khu vực không đồng nhất về ngôn ngữ, với ba nhóm ngôn ngữ không có liên hệ, song di sản ngôn ngữ chung là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc Bắc Âu. Các ngôn ngữ Scandinavia lục địa: tiếng Đan Mạch, tiếng Na Uytiếng Thụy Điển được xem là hiểu lẫn nhau. Các ngôn ngữ này được dạy trong trường học khắp các nước Bắc Âu; như tiếng Thụy Điển là một môn học bắt buộc trong các trường học ở Phần Lan; trong khi tiếng Đan Mạch là bắt buộc trong các trường học tại Iceland, Faroe và Greenland. Các ngôn ngữ Scandinavia cùng với tiếng Faroetiếng Iceland đều thuộc nhóm ngôn ngữ German. Tiếng Phần Lantiếng Sami thuộc ngữ hệ Ural, chúng được nói ở bắc bộ Na Uy, Thụy Điển, cùng Phần Lan. Tiếng Greenland, một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Eskimo–Aleut, được nói tại Greenland.

Các nước Bắc Âu
Vị trí của các nước Bắc Âu (xanh) trên thế giới
Vị trí của các nước Bắc Âu (xanh) trên thế giới
Các nước Bắc Âu (cam và đỏ) Scandinavia (đỏ)
  • Các nước Bắc Âu (cam đỏ)
  • Scandinavia (đỏ)
Thủ đô
Ngôn ngữ
Thành viên
Địa lý
Diện tích
• Tổng cộng
3.501.721 km2
1.352.022 mi2
Dân số
• Ước lượng 2012
25650540
• Điều tra 2000
25478559
7.24/km2
18,8/mi2
Kinh tế
Đơn vị tiền tệ

Bảng niên đại

Thế kỷ Các thực thể chính trị Bắc Âu
21 Đan Mạch (EU) Iceland Quần đảo Faroe Greenland Na Uy Thụy Điển (EU) Åland (EU) Phần Lan (EU)
20 Đan Mạch Thụy Điển Åland Phần Lan
19 Đan Mạch Liên hiệp giữa Thụy Điển và Na Uy Đại công quốc Phần Lan thuộc Nga
18 Đan Mạch-Na Uy Thụy Điển
17
16
15 Liên minh Kalmar
14 Đan Mạch Na Uy Thụy Điển
13
12 Quốc gia Tự do Iceland
Dân tộc người Đan Mạch người Iceland¹ người Faroe¹ người Greenland người Na Uy người Thụy Điển người Thụy Điển người Phần Lan
Thiểu số người Đức người Đan Mạch người Na Uy/Đan Mạch người Sami/Kven người Phần Lan/Sami người Phần Lan người Thụy Điển/Sami/Karelia

Liên kết ngoài

  • Norden, website của Hội đồng Bắc Âu và Hội đồng Bộ trưởng Bắc Âu.

Tọa độ: 64°00′B 10°00′Đ / 64°B 10°Đ

Artturi Ilmari Virtanen

Artturi Ilmari Virtanen (tiếng Phần Lan: [ˈɑrtːuri ˈilmɑri ˈʋirtɑnen] ( nghe); 1895–1973) là nhà hóa học người Phần Lan. Ông đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1945 nhờ vào những nghiên cứu về các chất hóa học nông nghiệp và chất hóa học dinh dưỡng. Với sự kiện này, Virtanen trở thành nhà hóa học đầu tiên của Phần Lan giành Giải Nobel Hóa học, đồng thời đưa Phần Lan trở thành quốc gia thứ hai ở bán đảo Scandinavia sau Thụy Điển giành giải thưởng lớn này. Quả là một vinh dự hiếm có cho nền khoa học Phần Lan, một nền khoa học ít được đề cập đến như các nước Bắc Âu khác như Thụy Điển hay Đan Mạch cũng như nhiều nền khoa học thuộc châu Âu khác như Anh, Pháp, Đức, Nga. Để vinh danh nhà hóa học này, một tiểu hành tinh đã được đặt theo tên ông, đó là 1449 Virtanen.

Chính phủ liên hiệp

Chính phủ liên hiệp là nội các của một chính phủ thể chế đại nghị trong đó một số chính đảng hợp tác, làm giảm sự thống trị của bất kỳ một đảng trong liên minh đó. Lý do thông thường được đưa ra cho sự sắp xếp này là không có đảng nào có thể đạt được một đa số ghế cần thiết theo quy định của hiến pháp trong quốc hội đó. Chính phủ liên hiệp cũng có thể được tạo ra trong một thời gian khó khăn của quốc gia hay khủng hoảng, ví dụ như trong thời kỳ chiến tranh, hoặc khủng hoảng kinh tế, để cung cấp cho một chính phủ các mức độ cao của tính hợp pháp chính trị lĩnh hội được, hay nhận dạng tập thể mà liên hiệp mong muốn trong khi đóng một vai trò trong việc làm giảm bớt xung đột chính trị nội bộ. Trong những lúc như vậy, các đảng phái hình thành nên các liên minh toàn bộ các đảng phái (chính phủ đoàn kết dân tộc, các liên minh lớn). Nếu một liên minh sụp đổ, người ta tổ chức một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm hoặc tiến hành bỏ phiếu bất tín nhiệm.

Các nước thường xuyên hoạt động với chính phủ liên hiệp bao gồm: các nước Bắc Âu, các nước Benelux, Australia, Áo, Síp, Pháp, Đức, Hy Lạp, Ấn Độ, Indonesia, Ireland, Israel, Ý, Nhật Bản, Kenya, Kosovo, Latvia, Liban, Nepal, New Zealand, Pakistan, Thái Lan, Trinidad và Tobago, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraina. Thụy Sĩ đã có chính phủ liên hiệp bốn đảng mạnh nhất trong quốc hội 1959-2008, được gọi là "Magic Formula" (công thức kỳ diệu). Giữa năm 2010 và năm 2015, Vương quốc Anh cũng có một liên minh chính thức giữa đảng bảo thủ và đảng Dân chủ Tự do, nhưng điều này là không bình thường: Anh thường có một chính phủ đa số độc đảng.

Greenland

Greenland (tiếng Greenland: Kalaallit Nunaat, nghĩa "vùng đất của con người"; tiếng Đan Mạch: Grønland, phiên âm tiếng Đan Mạch: Grơn-len, nghĩa "Vùng đất xanh") là một quốc gia tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch. Dù về địa lý và dân tộc đây là một đảo quốc Bắc cực liên kết với lục địa Bắc Mỹ, nhưng về lịch sử Greenland có quan hệ mật thiết với châu Âu. Đại Tây Dương bao quanh Greenland ở phía đông nam; Biển Greenland ở phía đông; Bắc Băng Dương ở phía bắc; và Vịnh Baffin ở phía tây. Nước nằm gần vùng này nhất là Iceland, ở phía đông Greenland trong Đại Tây Dương và Canada ở phía tây bên kia Vịnh Baffin. Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới. Đây cũng là nơi có vườn quốc gia lớn nhất thế giới.

Khoảng 81% diện tích bề mặt Greenland bị băng bao phủ, được gọi là mũi băng Greenland, trọng lượng của băng đã nén vùng đất trung tâm lục địa hình thành nên một lòng chảo nằm thấp hơn 300 m [1.000 ft] dưới mực nước biển. Hầu như tất cả người dân Greenland đều sống dọc theo các vịnh hẹp (fjords) ở phía tây nam đảo chính, nơi có khí hậu ôn hoà hơn. Đa phần người dân Greenland là hậu duệ của cả người Kalaallit (Inuit) và Scandinavia và sử dụng tiếng Greenland (hay Kalaallisut) làm ngôn ngữ chính. Tiếng Greenland được hơn 50.000 người sử dụng, lớn hơn toàn bộ nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut cộng lại. Một cộng đồng thiểu số Đan Mạch di cư tới đây nói tiếng Đan Mạch. Cả hai đều là ngôn ngữ chính thức, trong khi đó phương ngữ Greenland phía tây là hình thức chính thức của tiếng Greenland.

Hiện đang có cuộc tranh cãi ngoại giao về chủ quyền giữa Canada và Greenland (được đại diện trên trường quốc tế bởi Đan Mạch) về hòn đảo nhỏ Hans.

Greenland trở thành thuộc địa của Vương quốc Na Uy (Norgesveldet) từ năm 1261. Tuy nhiên, từ sau năm 1397, khi có Liên minh Kalmar, thì quyền kiểm soát Greenland trên thực tế dần dần rơi vào tay Vương quốc Đan Mạch và tới năm 1814 khi có Hòa ước Kiel thì Greenland hoàn toàn trở thành thuộc địa của Đan Mạch.

Tới ngày 5 tháng 6 năm 1953, khi Đan Mạch tu chính Luật căn bản (cũng gọi là Luật hiến pháp) thì Greenland được sáp nhập thành một amt (tương đương tỉnh hạt) của Đan Mạch. Sau cuộc trưng cầu ý dân năm 1978, Greenland được Quốc hội Đan Mạch (Folketing) biểu quyết Luật số 577 vào ngày 29 tháng 11 năm 1978 trao cho quyền tự trị. Luật bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5 năm 1979. Nữ hoàng Đan Mạch, Margrethe II, vẫn là quốc trưởng của Greenland. Các cử tri Greenland đã lựa chọn tách khỏi Cộng đồng kinh tế châu Âu ngay sau khi được trao quyền tự trị.

Sau gần 300 năm dưới sự cai trị của Đan Mạch, Greenland đã tiến 1 bước dài trong việc độc lập với Đan Mạch. Cuộc trưng cầu dân ý năm 2008 nhằm đề nghị nhiều quyền hạn hơn từ phía Copenhagen đã được công nhận và có hiệu lực từ ngày 21 tháng 6 năm 2009. Đan Mạch vẫn giữ lại quyền kiểm soát tài chính, đối ngoại, quốc phòng nhưng sẽ giảm dần trợ cấp hàng năm và từ bỏ quyền kiểm soát tài nguyên thiên nhiên trên đảo. Người Greenland - hầu hết là người bản địa Inuit - sẽ được đối xử như người riêng biệt theo luật quốc tế.

Göteborg

Göteborg ) /jœte'bɔrj/) là thành phố lớn thứ nhì ở Thụy Điển, sau thủ đô Stockholm, là thành phố lớn thứ 5 trong các quốc gia Nord. Thành phố toạ lạc ở bờ biển tây nam Thuỵ Điển, dân số nội thành năm 2005 là 510.491, tổng dân số ở vùng đô thị là 906.691 người.Thành phố này được vua Gustavus Adolphus của Thụy Điển lập năm 1621. Thành phố nằm bên biển, tại cửa sông Göta Älv - một con sông chảy qua thành phố này, là hải cảng lớn nhất của các nước Bắc Âu. Thành phố này có nhiều sinh viên do ở đây có Đại học Göteborg (đại học lớn nhất vùng Scandinavia) và Đại học Công nghệ Chalmers.

Göteborg có Sân bay thành phố Göteborg.

Hội đồng Bắc Âu

Hội đồng Bắc Âu là một cơ quan hợp tác liên nghị viện của các nước Bắc Âu và là cơ quan sánh đôi với Hội đồng bộ trưởng Bắc Âu, một cơ quan hợp tác liên chính phủ các nước Bắc Âu.

Hội đồng Bắc Âu được thành lập ngày 16 tháng 3 năm 1952, gồm 5 nước Bắc Âu là Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan, Iceland cùng với 3 lãnh thổ tự trị Greenland, Quần đảo Faroe (thuộc Đan Mạch) và Quần đảo Åland (thuộc Phần Lan).

Khuôn khổ cơ chế của Hội đồng Bắc Âu được ấn định tại Thỏa ước Helsingfors (tại thành phố Helsingfors, tức Helsinki thủ đô Phần Lan) và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 6 năm 1962.

Mục tiêu của Hội đồng Bắc Âu là gìn giữ và phát triển việc hợp tác giữa các nước Bắc Âu trong các lãnh vực luật pháp, văn hóa, môi sinh, xã hội, kinh tế và giao thông vận tải.

Một trong các quyết định đầu tiên của Hội đồng là lập Liên minh Hộ chiếu Bắc Âu, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 1954, cho phép các công dân các nước Bắc Âu được đi lại tự do giữa các nước trong khu vực mà không bị kiểm tra hộ chiếu và do đó làm cho các nước Bắc Âu trở thành một thị trường lao động chung.

Hiện nay các nước vùng biển Baltic là Estonia, Latvia và Litva đã bày tỏ nguyện vọng xin gia nhập Hội đồng. Hội đồng có đặt các phòng thông tin tại 3 nước nói trên từ năm 1991 và 2 phòng tại Sankt-Peterburg, Kaliningrad (tây bắc Nga)

Năm 1985 Hội đồng đã chọn biểu tượng là chim thiên nga với 8 lông ống, tượng trưng cho 8 hội viên.

Hàng năm Hội đồng Bắc Âu phát các giải thưởng sau, vào kỳ họp hàng năm của Hội đồng:

giải văn học

giải môi sinh và thiên nhiên

giải âm nhạc

giải phimMỗi giải trị giá 350.000 krone Đan Mạch.

Iceland

Iceland (tiếng Iceland: Ísland phát âm [ˈistlant], phiên âm tiếng Việt: Ai-xơ-len) hay Băng Đảo, là 1 quốc đảo thuộc khu vực châu Âu theo thể chế cộng hòa đại nghị. Đây là 1 trong những quốc gia thưa dân nhất thế giới; tính đến cuối năm 2015, dân số Iceland là 330.823 người, với mật độ dân số 0,31 người/km².

Iceland nằm giáp vòng Cực Bắc nên có khí hậu rất lạnh giá. Tuy nhiên đất nước này lại nằm trên vành đai núi lửa Đại Tây Dương, nên có rất nhiều núi lửa, suối nước nóng và nguồn địa nhiệt khổng lồ. Iceland cũng có rất nhiều sông băng. Nhờ có dòng hải lưu Gulf Stream chảy gần bên, khí hậu Iceland được ôn hòa hơn đôi chút. Iceland còn được gọi với biệt danh là "Vùng đất lửa và băng" (Land of fire and ice).Lịch sử của Iceland bắt đầu vào năm 874, khi 1 thuyền trưởng người Na Uy tên là Ingólfur Arnarson đến định cư ở hòn đảo. Trong thế kỷ tiếp theo, người Na Uy và người Celt đã đến sinh sống tại Iceland. Đất nước này là 1 phần của Na Uy và Đan Mạch từ 1262-1944. Sau khi giành được độc lập, nền kinh tế quốc gia này đã phát triển mạnh mẽ, cùng với hệ thống phúc lợi xã hội vào hàng tốt nhất thế giới. Đất nước này xếp thứ 5 thế giới về thu nhập bình quân đầu người, và thứ nhất thế giới về chỉ số phát triển con người (HDI). Với 1 nền kinh tế thị trường, Iceland có các ngành dịch vụ, tài chính rất phát triển. Do có nhiều quang cảnh thiên nhiên độc đáo, Iceland đang ngày càng thu hút khách du lịch quốc tế. Iceland là 1 thành viên của các tổ chức như Liên hiệp quốc, NATO, EFTA, EEA, OECD nhưng không tham gia Liên minh châu Âu.

Kinh tế Iceland

Kinh tế Iceland là nền kinh tế nhỏ nhưng rất phát triển, với tổng sản phẩm quốc nội ước tính 19.444 tỉ USD đứng thứ 112 trong năm 2016 và GDP bình quân đầu người 50,425 USD là một trong những nước có thu nhập bình quân đâu người cao nhất trên thế giớiGiống như các nước Bắc Âu khác, Iceland có nền kinh tế hỗn hợp, chủ yếu là các nhà tư bản nhưng hỗ trợ một hệ thống phúc lợi xã hội lớn. Nền kinh tế phát triển cộng với hệ thống phúc lợi xã hội tốt đã khiến cho chỉ số phát triển con người của Iceland rất cao, xếp thứ nhất thế giới (xem Danh sách quốc gia theo chỉ số phát triển con người). Iceland là nước có điều kiện sống tốt nhất trên thế giới.

Nền kinh tế Iceland phụ thuộc chủ yếu vào ngành công nghiệp đánh cá, ngành này cung cấp tới 70% lượng xuất khẩu và sử dụng 4% lực lượng lao động; do đó kinh tế nước này vẫn nhạy cảm với giá của sản phẩm cá trên thị trường thế giới.

Kroon Estonia

Đồng kroon (ký hiệu: kr; code: EEK) là đơn vị tiền tệ của Estonia trong 2 thời kỳ lịch sử của đất nước; nó đã được thay thế bởi đồng euro vào ngày 1 tháng 1 năm 2011. Từ kroon (phát âm tiếng Estonia: [ˈkroːn], vương miện) có liên quan đến những tiền tệ ở các nước Bắc Âu (như krona Thụy Điển, krone Đan Mạch và Krone Na Uy) và bắt nguồn từ tiếng Latin corona ("vương miện"). Đồng kroon thay thế đồng Mark Estonia năm 1928 và được sử dụng cho đến khi nước này thuộc về Liên bang Xô Viết năm 1940, nó được thay bằng đồng Rúp Xô Viết. Sau khi Estonia giành độc lập, đồng kroon được tái sử dụng năm 1992.

Lutefisk

Lutefisk (tiếng Na Uy) hoặc Lutfisk (tiếng Thụy Điển) hoặc Ludfisk (tiếng Đan Mạch) (phát âm [lʉːtfesk] ở Bắc Na Uy, [lʉːtəfɪsk] ở Trung bộ và Nam bộ Na Uy, [lʉːtfɪsk] ở Thụy Điển, ở Đan Mạch [luð̞ˠfesk] và ở Phần Lan (tiếng Phần Lan: lipeäkala)) là một món ăn truyền thống ở Các nước Bắc Âu. Món này làm từ cá tuyết khô được ngâm giấm: một món cá truyền thống với vị chua cay cùng với phần nước sốt sền sệt thường được ăn vào những ngày trước lễ Giáng sinh. Cá hồi địa phương, cá trích hay cá tuyết tươi và tôm cũng là những loại thực phẩm được ưa chuộng tại các quốc gia này.

Người Sami

Người Sami (cũng gọi là Sámi hay Saami, từng được gọi là người Lapp hay người Lapland) là một dân tộc Finn-Ugri cư ngụ tại vùng Bắc Cực thuộc Sápmi, ngày nay bao gồm phần miền bắc của Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, và bán đảo Kola (Nga). Người Sami là dân tộc bản địa duy nhất tại Scandinavia được công nhận và bảo hộ dưới hiệp định quốc tế về người bản xứ, và là tộc người bản địa sinh sống xa nhất về phía bắc tại châu Âu. Vùng "đất tổ" Sami không được xác định rõ ràng. Ngôn ngữ truyền thống của họ là các ngôn ngữ Sami (một nhánh trong hệ ngôn ngữ Ural).

Truyền thống, người Sami có thể đánh bắt cá tại vùng duyên hải, bẫy thú, hay chăn cừu, nhưng họ được biết đến nhiều nhất như những người bán du mục chăn tuần lộc. Hiện nay chỉ khoảng 10% người Sami còn liên hệ với việc chăn tuần lộc, một công việc cung cấp cho họ thịt, lông, và cả sự chuyên chở. Chỉ 2.800 người Sami làm công việc chăn tuần lộc hằng ngày. Vì lý do tập quán, môi trường, văn hóa, và chính trị, nghề chăn tuần lộc được bảo vệ hợp pháp chỉ đối với người Sami ở một số vùng thuộc các nước Bắc Âu.

Người Thụy Điển

Người Thụy Điển (tiếng Thụy Điển: Svenskar) là dân tộc đa số tại Thụy Điển trong số 9 triệu dân Thụy Điển cũng như ở Các nước Bắc Âu và một số quốc gia khác.

Ngôn ngữ phổ thông gần khắp mọi nơi là tiếng Thụy Điển. Tiếng Na Uy cũng được hiểu gần như khắp mọi nơi vì rất tương tự như tiếng Thụy Điển. Một số vùng nói tiếng Phần Lan và tiếng Sami.

Tại Thụy Điển, tiếng Phần Lan, tiếng Meänkieli, tiếng Yiddish, tiếng Romani và tiếng Sami có địa vị là các ngôn ngữ thiểu số được công nhận. Gần 80% người Thụy Điển nói tiếng Anh như là ngoại ngữ vì một phần tiếng Anh là ngoại ngữ đầu tiên trong trường học và phần khác là vì tiếng Anh có rất nhiều trong chương trình truyền hình. Đa số học sinh chọn tiếng Đức là ngoại ngữ thứ nhì, nhưng gần đây tiếng Tây Ban Nha đang được ưa chuộng và đã vượt qua tiếng Đức tại một số trường. Thật ra tiếng Đức là ngoại ngữ đầu tiên tại Thụy Điển cho đến năm 1950 cũng như trong phần còn lại của Bắc Âu.

75% người dân Thụy Điển thuộc về Giáo hội Luther, từ 1527 cho đến 1999 đã là tôn giáo quốc gia. Số người của nhóm lớn thứ nhì, những người theo Hồi giáo, rất khó được đoán chính xác. Tổng số những thành viên là vào khoảng 250.000 người. Công giáo La Mã có vào khoảng 150.000 người và Chính Thống giáo Đông phương 100.000 người. Bên cạnh đó tại Thụy Điển có khoảng 23.000 người của Nhân chứng Jehova và vào khoảng 10.000 người theo đạo Do Thái. Tuy nhiên theo thống kê cho thấy Thụy Điển là một trong những nước vô thần nhất thế giới vì 85 phần trăm người dân không tin vào tôn giáo, vì có một số lượng thành viên rất đông trong giáo hội Luther.

Ngữ chi German Bắc

Ngữ chi German Bắc là một trong ba nhánh con của ngữ tộc German, một phần nhóm của ngữ hệ Ấn-Âu, cùng với ngữ chi German Tây và ngữ chi German Đông đã tuyệt chủng. Nhóm này có khi cũng được gọi là "ngữ chi Bắc Âu", xuất phát từ cách gọi trực tiếp trong tiếng Đan Mạch (Nordiske sprog), tiếng Thụy Điển (Nordiska språk) và tiếng Na Uy (Nordiske språk trong Bokmål).

Tại Scandinavia, thuật ngữ "nhóm ngôn ngữ Scandinavie" được dùng để chỉ các ngôn ngữ của ba quốc gia Scandinavia lục địa, loại trừ đi các ngôn ngữ miền hải đảo là tiếng Faroe và tiếng Iceland.

Thuật ngữ "German Bắc" được dùng trong ngôn ngữ học so sánh, còn "Scandinavia" xuất hiện trong các nghiên cứu về ngôn ngữ chuẩn hiện đại và dãy phương ngữ tại Scandinavia.Khoảng 20 triệu người tại các nước Bắc Âu sử dụng ít nhất một ngôn ngữ German Bắc như bản ngữ, bao gồm cả thiểu số 5% nói tiếng Thụy Điển tại Phần Lan.

Scandinavie

Scandinavie (tiếng Pháp, được phát âm trong tiếng Việt như Xcan-đi-na-vi hoặc Xcăng-đi-na-vi) là khái niệm chỉ một phần hay toàn bộ vùng Bắc Âu. Trong địa lý, bán đảo Scandinavie là bán đảo với xương sống là dãy núi Scandinavie, được bao bọc bởi biển Baltic, biển Bắc, biển Na Uy của Đại Tây Dương và biển Barents của Bắc Băng Dương. Bán đảo Scandinavie tương đương lãnh thổ đất liền hiện nay của Na Uy, Thụy Điển và một phần miền bắc Phần Lan. Trong lĩnh vực văn hoá, lịch sử và ngôn ngữ, Scandinavie được hiểu bao gồm Đan Mạch, Na Uy và Thuỵ Điển.

Bắc Âu còn bao gồm các quốc gia và vùng lãnh thổ khác như Phần Lan, Iceland; đảo Greenland, quần đảo Faroe (thuộc Đan Mạch). Ở các vùng này tiếng Đan Mạch và tiếng Thuỵ Điển được coi là ngôn ngữ thiểu số hay ngoại ngữ. Tất cả các nước Bắc Âu là thành viên của Hội đồng Bắc Âu.

Trong một số tài liệu, dựa trên tiêu chí ngôn ngữ, người ta cũng xếp Phần Lan vào khu vực Scandinavie. Số khác cho rằng Phần Lan và Scandinavie là hai khu vực phân biệt, chúng được xếp chung vào một vùng có tên là Fenno-Scandinavie. Trong lịch sử, Phần Lan đã từng là một phần của Thuỵ Điển trong suốt hơn một trăm năm. Ngày nay vẫn còn một bộ phận người thiểu số Thuỵ Điển sống ở Phần Lan. Tiếng Thuỵ Điển cũng là ngôn ngữ chính thứ hai của đất nước này. Tuy nhiên tiếng Phần Lan lại không có mấy điểm tương đồng với ngôn ngữ hàng xóm của họ. Nó cũng không nằm trong nhóm ngôn ngữ German của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu mà thuộc nhóm ngôn ngữ Phần Lan-Ugri của hệ ngôn ngữ Ural. Do lịch sử nhiều năm bị phụ thuộc mà một số người Phần Lan không thích xếp đất nước họ và Thuỵ Điển chung vào một nhóm.

Stockholm (đô thị)

Khu tự quản Stockholm (tiếng Thụy Điển: Stockholms kommun hoặc Stockholms stad là một khu tự quản ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thành phố Stockholm. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 750.348 người. Khu tự quản này có dân số lớn nhất trong số 290 khu tự quản của Thụy Điển, nhưng là một trong những khu vực nhỏ nhất, khiến nó trở nên đông dân nhất. Đây cũng là khu tự quản đô thị đông dân nhất trong các nước Bắc Âu.

Mặc dù về mặt pháp lý là một đô thị với tên chính thức Stockholms kommun, hội đồng khu tự quản (kommunfullmäktige) đã quyết định sử dụng tên Stockholms stad (Thành phố Stockholm) bất cứ khi nào có thể. Điều này hoàn toàn là danh nghĩa và không có hiệu lực đối với tình trạng pháp lý của khu tự quản.

Về mặt địa lý, đô thị bao gồm Trung tâm thành phố Stockholm và hai khu vực ngoại ô, Söderort (Nam Stockholm) và Västerort (Tây Stockholm). Về mặt hành chính, nó được chia thành 14 quận (đôi khi được gọi không chính xác là "quận" trong tiếng Anh), được quản lý bởi các hội đồng quận (stadsdelsnämnder).

Sân bay Helsinki-Vantaa

Sân bay Helsinki-Vantaa (IATA: HEL, ICAO: EFHK) ở Vantaa, Phần Lan, là sân bay chính của vùng đô thị Helsinki và của cả Phần Lan. Sân bay các trung tâm Vantaa và Tikkurila 5 km và cách trung tâm Helsinki 15 km. Ban đầu được xây cho Thế vận hội mùa Hè 1952 tổ chức ở Helsinki, năm 2006, sân bay phục vụ 16 triệu khách, năm 2010, sân bay này phục vụ 12.884.500 lượt khách với 88.480 lượt chuyến bay , là sân bay lớn thứ tư ở Các nước Bắc Âu.

Các nhà ga quốc tế và nội địa cách nhau 250 m và được nối với nhau bằng đường kết nối nội bộ cho người đi bộ bằng airside và landside. Tuy nhiên, phần airside của nhà ga không nằm dưới mái che và không gian đó không được chia ra tuyến nội địa và quốc tế mà chia thành khu vực Schengen và không phải Schengen.

Khu vực Aviapolis cho các doanh nghiệp quốc tế dự kiến sẽ được xây dựng trong khu vực sân bay Helsinki-Vantaa. Một liên kết đào tạo, Kehärata, để Helsinki trung tâm được quy hoạch.

Helsinki-Vantaa là trung tâm hoạt động của hãng Finnair, hãng hàng không quốc gia Phần Lan. Đây cũng là trung tâm của Blue1, một nhánh khu vực Phần Lan của SAS.

Khu vực Aviapolis cho các doanh nghiệp quốc tế dự kiến sẽ được xây dựng trong khu vực sân bay Helsinki-Vantaa. Một tuyến tàu nối với trung tâm Helsinki đã được quy hoạch.

Helsinki-Vantaa được bầu chọn là sân bay tốt nhất thế giới theo điều tra theo chủ đề của IATA năm 1999. Năm 2006 Điều tra mức độ thỏa mãn của hành khách hàng không đã xếp sân bay Helsinki-Vantaa là một trong các sân bay tốt nhất khắp thế giới và theo tỷ lệ chậm trễ do Hiệp hội các hãng hàng không châu Âu tính, Helsinki-Vantaa là sân bay đúng giờ nhất ở châu Âu. Cơ quan quản lý sân bay này là Finavia.

Thomas Cook Airlines Scandinavia

Thomas Cook Airlines Scandinavia là một hãng hàng không bay thuê chuyến có trụ sở tại Copenhagen, Đan Mạch, Oslo, Na Uy và Stockholm, Thụy Điển, điều hành các chuyến bay du lịch, bao gồm kỳ nghỉ điểm đến ở châu Âu và Địa Trung Hải, cũng như các chuyến bay đường dài, từ các căn cứ tại Sân bay Copenhagen và các sân bay khác ở các nước Bắc Âu. Công ty này là một phần của mạng lưới hãng hàng không Thomas Cook, cùng với Thomas Cook Airlines, hãng hàng không Thomas Cook Belgium và Condor.

Tên người Iceland

Tên người Iceland khác với đa phần các nước phương Tây (dùng họ), ở việc dùng phụ danh (đôi khi mẫu danh): chúng cho biết cha (hoặc mẹ) của một người thay vì dòng họ gia đình của họ. Iceland chia sẻ di sản văn hóa chung với các nước Scandinavie gồm Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch cũng như Quần đảo Faroe. Tuy nhiên, người Iceland, khác với những người Scandinavie còn lại, vẫn tiếp tục sử dụng hệ thống đặt tên truyền thống này, mà trước đây được dùng bởi tất cả các nước Bắc Âu, trừ một số vùng ở Phần Lan. Do vậy, hệ thống tên người Iceland không dựa trên họ (dù vài người có họ và có thể sử dụng cả hai hệ thống). Thường, tên phía sau của một người cho biết tên riêng của bố (phụ danh) hoặc mẹ (mẫu danh) của người đó.

Widerøe

Widerøe's Flyveselskap AS tên thương hiệu Widerøe, là một hãng hàng không khu vực hoạt động ở Na Uy. Đội tàu bay của hãng bao gồm 42 chiếc máy bay Bombardier Dash 8 (39-78 chỗ ngồi), phục vụ 41 điểm đến nội địa và 6 điểm đến quốc tế. Đây là hãng hàng không khu vực lớn nhất trong các nước Bắc Âu, Wideröe có doanh thu 2,9 tỷ NOK, 2,93 triệu lượt khách hàng năm, 1.500 nhân viên và làm cho 400 lượt chuyến bay cất và hạ cánh mỗi ngày. Các dịch vụ theo nghĩa vụ dịch vụ công cộng (PSO) với Bộ Giao thông Vận tải của Na Uy đối với mạng lưới sân bay khu vực chiếm hơi ít hơn một nửa trong số các hoạt động của Widerøe. Các dịch vụ còn lại bao gồm các dịch vụ bay trên các sân bay chính ở miền Bắc Na Uy, và các dịch vụ từ Sân bay Sandefjord, Torp đến các sân bay chính khác, và một số các dịch vụ quốc tế từ Oslo / Gardermoen, Sandefjord / Torp, Kristiansand / Kjevik, Stavanger / Sola, Bergen / Flesland và Trondheim / Vaernes.

Công ty có trụ sở chính tại Bodø, mặc dù hãng vẫn giữ được một trung tâm hành chính lớn trong Lysaker. Các căn cứ hoạt động chủ yếu là sân bay Sandefjord, Torp, sân bay Bodø, sân bay Tromsø, sân bay Bergen, sân bay Flesland và sân bay Oslo, Gardermoen. Hoạt động của Widerœe đang tập trung vào vận chuyển điểm-đến-điểm, mặc dù hãng này về cơ bản cung ứng các tuyến bay tầm trung và tuyến quốc tế tại các cơ sở. Wideröe giữ thỏa thuận interlining và tham gia EuroBonus cho chuyến bay quốc tế.

Đại học Oslo

Trường Đại học Oslo (tiếng Na Uy: Universitetet i Oslo, tiếng Latinh: Universitas Osloensis) là trường đại học lâu đời nhất, lớn nhất và uy tín nhất ở Na Uy, nằm ở thủ đô Oslo của Na Uy.

Trường được thành lập năm 1811 với tên Đại học Hoàng gia Frederick (tiếng Na Uy Det Kongelige Frederiks Universitet và trong tiếng Latin Universitas Regia Fredericiana). Trường được lập mô hình theo khi trường được lập gần đây là Trường Đại học của Berlin, và ban đầu được đặt tên theo vua Frederick của Đan Mạch và Na Uy. Nó nhận tên hiện nay vào năm 1939.

Trường có các khoa của (Lutheran) Thần học, Luật, Y khoa, Nhân văn, Toán và Khoa học tự nhiên, Nha khoa, Khoa học xã hội, và Giáo dục. Khoa Luật vẫn còn nằm tại cơ sở cũ trên cửa Karl Johans, gần Nhà hát Quốc gia, Cung điện Hoàng gia, và Nghị viện, trong khi hầu hết các khoa khác được đặt tại một khu vực khuôn viên trường hiện đại gọi là Blindern, dựng lên từ những năm 1930. Khoa Y được phân chia giữa một số bệnh viện trường đại học trong khu vực Oslo.

Hiện nay trường có khoảng 27.000 sinh viên theo học và có khoảng 4.600 cán bộ công tác tại trường này. Nó được xem là một trong những trường đại học hàng đầu của Scandinavia, và đã liên tục được xếp hạng trong số 100 trường đại học hàng đầu thế giới 100 theo xếp hạng của Academic Ranking of World Universities, trong năm 2009 nó đã được xếp hạng là tốt nhất ở Na Uy, tốt nhất 3 ở các nước Bắc Âu, tốt thứ 18 ở châu Âu và thứ 65 trên thế giới.

Thành viên
Thành viên phụ

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.