Ban Chiang

Ban Chiang (tiếng Thái: บ้านเชียง, phát âm tiếng Thái: [bâːn tɕʰīa̯ŋ]) là một địa điểm khảo cổ học nổi tiếng nằm ở huyện Nong Han, tỉnh Udon Thani, Thái Lan. Nó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1992. Được phát hiện vào năm 1966, địa điểm này đã thu hút được sự chú ý lớn nhờ đồ gốm sơn đỏ hấp dẫn. Nó càng được chú ý hơn khi Bộ Tư pháp Hoa Kỳ mở rộng một vụ án lớn bắt đầu từ năm 2003 liên quan đến việc buôn lậu cổ vật Ban Chiang.

Địa điểm khảo cổ Ban Chiang
Di sản thế giới UNESCO
Wat Pho Si Nai - UNESCO World Heritage Site plaque
Vị tríUdon Thani, Thái Lan
Tiêu chuẩnVăn hóa: iii
Tham khảo575
Công nhận1992 (Kỳ họp 16)
Diện tích30 ha
Vùng đệm760 ha
Tọa độ17°24′25″B 103°14′29″Đ / 17,4069°B 103,2414°ĐTọa độ: 17°24′25″B 103°14′29″Đ / 17,4069°B 103,2414°Đ
Ban Chiang trên bản đồ Thái Lan
Ban Chiang
Vị trí của Ban Chiang tại Thái Lan
Wat Pho Si Nai Archaeological Site Excavations
Wat Pho Si Nai cách Bảo tàng Ban Chiang khoảng một km là địa điểm khảo cổ nguyên bản duy nhất chưa bị xâm lấn bởi ngôi làng.

Phát hiện

Dân làng đã phát hiện ra một số đồ gốm trong những năm trước mà không hề biết về tuổi đời hay tầm quan trọng lịch sử của chúng. Vào tháng 8 năm 1966, một sinh viên khoa học chính trị của Đại học Harvard tên là Steve Young đang sống trong ngôi làng để thực hiện công việc cho luận án của mình. Ông là người quen thuộc với công việc và lý thuyết về nguồn gốc văn minh cổ xưa Đông Nam Á của Wilhelm Solheim. Một ngày nọ khi đang đi bộ trên con đường làng với giáo viên nghệ thuật trường làng đã vấp phải một gốc cây Kapok và trước mặt ông lộ ra những chiếc bình gốm nhỏ và vừa. Young nhận ra rằng các kỹ thuật được sử dụng để chế tạo các bình gốm rất thô sơ, nhưng các chi tiết bề mặt lại vô cùng độc đáo. Ông lấy mẫu và gửi cho hoàng tử Chumbhotbongs Paribatra, người có bảo tàng tư nhân Suan Pakkad ở Bangkok và Chin Yu Di của Cục Mỹ thuật Thái Lan.[1] Một nhà nghệ thuật của Ford Foundation tên là Elisabeth Lyons đã gửi người và các mảnh gốm của Ban Chiang đến Đại học Pennsylvania để nghiên cứu.[2]

Khảo cổ học

Trong cuộc khai quật khoa học chính thức đầu tiên vào năm 1967, một số hài cốt cùng với nhiều hiện vật bằng đồng đã được phát hiện. Những hạt gạo vụn cũng đã được tìm thấy đã chứng minh rằng, khu vực này có những người định cư từ thời đại đồ đồng, có lẽ là những người nông dân. Những ngôi mộ cổ nhất của khu vực này không có chứa các đồ tạo tác bằng đồng và do đó có thể là từ một nền văn hóa thời đại đồ đá mới trong khi những ngôi mộ gần đây nhất có từ thời đại đồ sắt. Bình và mảnh vụn gốm được trưng bày tại các bảo tàng trên khắp thế giới, bao gồm cả Bảo tàng Nghệ thuật châu Á tại BerlinBảo tàng Anh tại London.[3]

Bằng phương pháp xác định niên đại nhiệt quang (Optically Stimulated Luminescence dating) cho thấy các tạo tác có niên đại thiên kỷ thứ 5 trước Công Nguyên (năm 4420 đến năm 3400) có nghĩa là khu vực này có niên đại sớm nhất trong các di chỉ thời kỳ văn hóa đồ đồng của thế giới. Tuy nhiên với cuộc khai quật năm 1974-1975 với đầy đủ tư liệu bằng phương pháp xác định niên đại bằng đồng vị cacbon-14 (radiocarbon dating) thì niên đại của các chế tác ở đây muộn hơn, ngôi mộ cổ xưa nhất có niên đại khoảng 2100 trước Công Nguyên và muộn nhất có niên đại 200 năm sau Công Nguyên. Sự chế tác công cụ bằng đồng vào khoảng năm 2000 trước Công Nguyên được minh chứng bởi các dụng cụ nấu kim loại và các mảnh đồng. Các vật bằng đồng bao gồm: các vòng tay, nhẫn, vòng chân, dây và roi, mũi giáo, lưỡi rìu, rìu lưỡi vòm, móc, lưỡi dao và các chuông nhỏ.

Xem thêm

Tham khảo

  1. ^ Southeast Asia: A Past Regained, Time-Life Books, Alexandria, Virginia 1995, pp.25–32
  2. ^ White, J.C. (1986). “A Revision of the Chronology of Ban Chiang and Its Implications for the Prehistory of Northeast Thailand”. www.researchgate.net (bằng tiếng English). Department of Anthropology, University of Pennsylvania. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2017. Đã bỏ qua tham số không rõ |url-status= (trợ giúp)
  3. ^ British Museum Collection

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Danh sách di sản thế giới tại Thái Lan

UNESCO đã công nhận 5 di sản thế giới tại Thái Lan. Trong số này, có 3 địa điểm mang giá trị văn hóa và 2 địa điểm mang trị tự nhiên. Các di sản đầu tiên của Thái Lan được công nhận là vào năm 1991 bao gồm: Thành phố lịch sử Sukhothai và các thành phố lịch sử có liên quan, thành phố lịch sử Ayutthaya và Khu bảo tồn động vật hoang dã Thungyai–Huai Kha Khaeng.

Danh sách di sản thế giới tại châu Á và châu Đại Dương

Dưới đây là danh sách các Di sản thế giới do UNESCO công nhận tại châu Á và châu Đại Dương.

Danh sách di sản thế giới tại Đông Nam Á

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (tiếng Anh: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, gọi tắt là UNESCO) đã công nhận 37 địa danh là di sản thế giới tại 8 quốc gia ở Đông Nam Á bao gồm: Indonesia, Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Malaysia, Singapore, Myanmar, Campuchia và Lào. Hai quốc gia trong khu vực cho đến nay chưa có di sản thế giới nào là Brunei và Đông Timor.Indonesia và Việt Nam là 2 quốc gia có nhiều di sản được công nhận nhất với 8 địa danh, tiếp theo là Philippines có 6 di sản, Thái Lan có 5, Malaysia có 4, Campuchia và Lào đều có 2, Myanmar và Singapore có 1 di sản. Các địa danh đầu tiên trong khu vực được công nhận là Di sản thế giới tại phiên họp thứ 15 của Ủy ban Di sản Thế giới vào năm 1991. Di sản mới được công nhận nhất là Vườn bách thảo ở Singapore, được ghi trong phiên họp lần thứ 39 của Ủy ban ở Bonn, Đức vào tháng 7 năm 2015. Đông Nam Á hiện có 23 di sản văn hóa, 13 di sản tự nhiên, và 1 di sản hỗn hợp duy nhất là Quần thể danh thắng Tràng An.Ủy ban Di sản thế giới cũng xác định các di sản có nguy cơ bị đe dọa hoặc bị phá hủy bị đặt trong danh sách Di sản thế giới bị đe dọa. Tại Đông Nam Á hiện nay có Di sản rừng mưa nhiệt đới ở Sumatra hiện đang bị liệt kê trong danh sách đó. Hai di sản trước đây cũng từng bị đặt trong danh sách là Angkor của Campuchia và Ruộng bậc thang của Philippine Cordilleras nhưng đã được gỡ bỏ khỏi trạng thái bị đe dọa lần lượt vào năm 2004 và 2012.

Hang Ma, Thái Lan

Hang Ma hay Hang Thần, Hang Phimaen (tiếng Thái: ถ้ำผีแมน, tham phi maen, tiếng Anh: Spirit Cave) là một di chỉ khảo cổ nổi tiếng ở Pang Mapha, tỉnh Mae Hong Son, tây bắc Thái Lan, sát biên giới với Myanmar. Đây là nơi người tiền sử săn bắt và hái lượm thuộc Văn hóa Hòa Bình đã cư trú vào từ khoảng 11 đến 7,5 Ka BP (Kilo annum before present, ngàn năm trước đây) .

Hang Pa Chan

Hang Pa Chan (tiếng Thái: ถ้ําผาชัน, Tham Pa Chan, tiếng Anh: Steep Cliff Cave, nghĩa chữ: hang vách đá dốc) là một di chỉ khảo cổ học ở tỉnh Mae Hong Son, tây bắc Thái Lan, gần biên giới với Myanmar.

Nó ở gần và cùng kiểu với di chỉ Hang Ma hay Hang Thần, được Chester Gorman khảo sát và khai quật vào giữa những năm 1960. Đây là nơi người tiền sử săn bắt và hái lượm thuộc Văn hóa Hòa Bình đã cư trú vào từ khoảng 11 đến 7,5 Ka BP (Kilo annum before present, ngàn năm trước đây) .

Lịch sử Thái Lan

Lịch sử Thái Lan bắt đầu từ những người Thái di cư vào khu vực Thái Lan hiện nay trong thiên niên kỷ thứ nhất. Người Thái thành lập những quốc gia riêng của họ. Những quốc gia này bị đe dọa bởi Miến Điện và Đại Việt, cũng như sự đối đầu giữa người Thái và người Lào. Trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, Thái Lan là quốc gia duy nhất ở Đông Nam Á không trở thành thuộc địa của các đế quốc châu Âu. Sau sự kết thúc của nền quân chủ chuyên chế năm 1932, Thái Lan nằm dưới chế độ quân sự trong 60 năm trước khi chuyển sang thể chế quân chủ lập hiến như hiện nay.

Nong Han (huyện)

Nong Han (tiếng Thái: หนองหาน) là một huyện (amphoe) của tỉnh Udon Thani, đông bắc Thái Lan.

Phaisali (huyện)

Phaisali (tiếng Thái: ไพศาลี) là một huyện (amphoe) ở phía đông của tỉnh Nakhon Sawan, Thái Lan.

Phakdi Chumphon (huyện)

Phakdi Chumphon (tiếng Thái: ภักดีชุมพล) là huyện (amphoe) cực tây của tỉnh Chaiyaphum, đông bắc Thái Lan.

Suan Pakkad

Suan Pakkad (tiếng Thái: สวนผักกาด) là một bảo tàng ở Bangkok, Thái Lan. Nó bao gồm 5 kiến trúc truyền thống của Thái Lan cùng các hiện vật trưng bày bên trong cũng như khu vườn xung quanh. Đây là một điểm thu hút đông du khách hay cư dân tới tham quan, thư giãn nghỉ ngơi. Suan Pakkad mở cửa đón du khách từ chủ nhật đến thứ năm, từ 4h sáng đến 5h chiều) tại 352 đại lộ Sri Auyuthaya (phía Bắc thành phố Bangkok,về hướng đông của giao lộ với đại lộ Phaya Thai)

Thời kỳ đầu của lịch sử Thái Lan

Theo sử sách Thái Lan, người Thái xuất xứ từ vùng núi An-Tai, Đông Bắc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc từ 4500 năm trước, sau đó di cư dần xuống vùng đất hiện nay là Thái Lan. Vào năm 1238, người Thái thành lập vương quốc tại Sukhothai (hiện ở miền Bắc Thái Lan), năm 1283 người Thái có chữ viết. Sau đó người Thái mở rộng lãnh thổ xuống phía Nam, và năm 1350 chuyển kinh đô xuống Ayuthaya(phía bắc Bangkok 70 km). Hơn 400 năm người Thái tiến hành chiến tranh liên miên với Miến Điện và kinh đô Ayuthaya bị huỷ diệt. Năm 1767, một tướng người Thái gốc Hoa, Taksin, đứng lên chống quân Miến Điện giành lại độc lập và dời đô về Thonburi, bên bờ sông Chao Phaya, đối diện với Bangkok. Vua Rama I(1782) lên ngôi và chọn Bangkok (hay "Thành phố của các thiên thần") làm kinh đô.

Trước năm 1932, Thái Lan theo chế độ quân chủ chuyên chế. Sau cuộc cách mạng tư sản năm 1932 do một nhóm sĩ quan trẻ lãnh đạo, Thái Lan chuyển từ chế độ quân chủ chuyên chế sang chế độ quân chủ lập hiến. Ngày 10 tháng 12 năm 1932 vua Prachadhipok (Rama VII) đã thông qua bản hiến pháp đầu tiên của Thái Lan. Hơn 60 năm qua Thái Lan đã thay đổi 16 hiến pháp, nhưng Hiến pháp 1932 vẫn được coi là cơ sở.

Thời đại đồ đồng

Thời đại đồ đồng là một thời kỳ trong sự phát triển của nền văn minh khi phần lớn công việc luyện kim tiên tiến (ít nhất là trong sử dụng có hệ thống và rộng rãi) bao gồm các kỹ thuật để nấu chảy đồng và thiếc từ các loại quặng lộ thiên sẵn có trong tự nhiên, và sau đó phối trộn các kim loại này với nhau để tạo ra đồng đỏ (đồng thiếc). Thời đại đồ đồng tạo thành một phần của hệ thống ba thời đại cho các xã hội tiền sử. Trong hệ thống đó, nó diễn ra sau thời đại đồ đá mới trong một số khu vực trên thế giới. Tại nhiều khu vực của châu Phi Hạ Sahara thì thời đại đồ đá mới được kế tiếp là thời đại đồ sắt mà không có thời đại đồ đồng.

Udon Thani

Udon Thani (tiếng Thái: อุดรธานี) là một thành phố ở vùng Đông Bắc Thái Lan (Isan), là thủ phủ của tỉnh Udon Thani. Dân số khoảng 142.670 người. Tọa độ địa lý 17°25′B 102°45′Đ và cách thủ đô Bangkok khoảng 560 km. Đây là một trung tâm thương mại lớn của Isan. Đây cũng là nơi có đài tiếp âm của đài Voice of America Đài tiếng nói Hoa Kỳ bị cho là địa điểm đen của CIA.

Thành phố này đã trở thành một trung tâm bận rộn của Căn cứ Không quân Hoàng gia Thái Lan trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, và cũng giữ lại được nhiều phần còn lại của thời đó với các quán bar, quán cà phê và các khách sạn. Phía Đông thành phố 47 km là khu khai quật khảo cổ Thời kỳ Đồ Đồng nổi tiếng thế giới Ban Chiang. Dân số ở đây có cộng đồng người gốc Việt sinh sống lâu đời và đông đảo.

Di sản thế giới
Danh sách dự kiến

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.