Bắc Rhodesia

Bắc Rhodesia là một xứ bảo hộ nằm ở Trung Nam châu Phi, được thành lập vào năm 1911 bằng cách hợp nhất[2] hai xứ bảo hộ Barotziland-North-Western Rhodesia[3] và Đông-Bắc Rhodesia.[4][5] Ban đầu, cũng giống như hai xứ bảo hộ tiền thân, Bắc Rhodesia nằm dưới sự cai quản của British South Africa Company, (BSAC), một công ty điều lệ thay mặt chính phủ Anh Quốc. Từ năm 1924, Bắc Rhodesia nằm trực tiếp dưới sự quản lý của Anh Quốc[5][6] như một xứ bảo hộ.

Bắc Rhodesia[1]
1924–1964
1953–1963: Liên bang
Quốc kỳ Bắc Rhodesia
Quốc kỳ
Quốc huy Bắc Rhodesia
Quốc huy

Tổng quan
Vị trí của Bắc Rhodesia ở miền nam châu Phi
Vị trí của Bắc Rhodesia ở miền nam châu Phi
Vị thếXứ bảo hộ của Anh Quốc
Thủ đôLivingstone (cho tới năm 1935)
Lusaka (kể từ năm 1935)
Ngôn ngữ thông dụngTiếng Anh (chính thức)
Tiếng Nyanja, Bemba, Tonga và Lozi được dùng rộng rãi
Chính trị
Chính phủBảo hộ
Toàn quyền 
• 1924–1927
Sir Herbert Stanley
• 1959–1964
Sir Evelyn Hone
Thủ tướng 
• 1964
Kenneth Kaunda
Lịch sử
Thời kỳInterwar · Chiến tranh Lạnh
• Company rule
1911
• Bảo hộ của Anh Quốc
1 tháng 4, 1924


1953–1963
• Độc lập
24 tháng 10, 1964
Kinh tế
Đơn vị tiền tệBảng Nam Rhodesia
Tiền thân
Kế tục
Company rule in Rhodesia
Zambia
Hiện nay là một phần của Zambia

Quốc kỳ

Flag of Northern Rhodesia (1939–1964)

Cờ của Bắc Rhodesia

Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963)

Cờ của Rhodesia và Nyasaland

Xem thêm

Tham khảo

  1. ^ Northern Rhodesia Order in Council, 1911 (Ghi chú: Mặc dù là xứ bảo hộ, tên chính thức vẫn chỉ là Bắc Rhodesia)
  2. ^ Northern Rhodesia Order in Council, 1911, S.R.O. 1911 No. 438, tr. 85.
  3. ^ Barotziland-North-Western Rhodesia Order in Council, 1899, S.E.O. 1901 No. 567 (as amended, S.R.O. Rev. 1904, V.)
  4. ^ North-Eastern Rhodesia Order in Council, 1900, S.R.O 1900 No. 89
  5. ^ a ă Commonwealth and Colonial Law của Kenneth Roberts-Wray, London, Stevens, 1966. tr. 753
  6. ^ Northern Rhodesia Order in Council, 1924, S.R.O. 1924 No. 324, S.RO. & S.I. Rev VIII, 154
18 tháng 9

Ngày 18 tháng 9 là ngày thứ 261 (262 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 104 ngày trong năm.

Bảng mã FIFA

FIFA dùng ký hiệu ba chữ cho các quốc gia thành viên và không thành viên. Mã chính thức này do chính FIFA sử dụng và được áp dụng ở các liên đoàn liên châu lục (AFC, CAF, CONCACAF, CONMEBOL, OFC và UEFA).

Bảng mã IOC

Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) sử dụng ba ký tự tiêu biểu cho mã quốc gia và chùm ký tự này sẽ đại diện cho các vận động viên trong các kì Đại hội Olympic. Mỗi chùm ký tự đại diện cho Ủy ban Olympic của các quốc gia; nhưng cũng có thể trong các sự kiện quá khứ nó được dùng để đại diện cho liên hiệp các quốc gia hay tập thể cá nhân không đại diện cho bất kì một quốc gia nào.

Bảng mã này có một vài điểm khác biệt so với bảng chuẩn ISO 3166-1 alpha-3. Trong một số tổ chức thể thao khác, chẳng hạn FIFA hay Liên đoàn Thịnh vượng chung Anh, dùng ký hiệu giống với bảng này.

Danh sách các đội tuyển bóng đá nam quốc gia

Danh sách các đội tuyển bóng đá quốc gia trên thế giới.

Edna Maskell

Edna Mary Therese Maskell (sinh ngày 13 tháng 4 năm 1928) là một cựu vận động viên giành được huy chương vàng trong các nôi dung vượt rào 80 mét với tư cách là đối thủ cạnh tranh cho Bắc Rhodesia tại Đế quốc Anh 1954 và Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung ở Vancouver. Thời gian tốt nhất cá nhân của cô là 11,2 giây. Cô cũng đã giành được huy chương đồng trong cuộc đua nước rút 100 yard tại Đế quốc Anh và Trò chơi Khối thịnh vượng chung 1954 và hoàn thành lần thứ 10 trong môn nhảy xa. Trước đây, cô từng thi đấu tại Thế vận hội Mùa hè 1952 ở Helsinki cho Nam Phi, đứng thứ 5 trong sức nóng của những chướng ngại vật 80 mét.

Homo rhodesiensis

Homo rhodesiensis là Hominin đã bị tuyệt chủng của chi Homo, được mô tả qua hóa thạch sọ ở Kabwe.Những so sánh khác về hình thái hài cốt đã được tìm thấy từ cùng thời điểm, hoặc sớm hơn, ở Nam Phi (Hopefield hoặc Saldanha), Đông Phi (Bodo, Ndutu, Eyasi, Ileret) và Bắc Phi (Salé, Rabat, Dar-es-Soltane, Djbel Irhoud, Sidi Aberrahaman, Tighenif). Những hóa thạch này có niên đại giữa 300.000 và 125.000 năm.

Homo rhodesiensis hiện đang được một số nhà khoa học coi như là một cái tên khác để chỉ Homo heidelbergensis.

Kenneth Kaunda

Kenneth David Kaunda, thường được biết với biệt danh KK (sinh 28 tháng 4 năm 1924) là tổng thống đầu tiên của Zambia, nhiệm kì từ 1964 đến 1991.

Liên bang Rhodesia và Nyasaland

Liên bang Rhodesia và Nyasaland (tiếng Anh: Federation of Rhodesia and Nyasaland), còn gọi là Liên bang Trung Phi (CAF), là một liên bang bán độc lập của ba lãnh thổ tại miền nam châu Phi – thuộc địa tự trị Nam Rhodesia và các lãnh thổ bảo bộ Bắc Rhodesia và Nyasaland – của Đế quốc Anh, tồn tại từ năm 1953 đến năm 1963.

Liên bang được thành lập vào ngày 1 tháng 8 năm 1953. Một toàn quyền đóng vai trò trung tâm trong liên bang, đây là người đại diện cho Nữ vương Anh. Một đặc điểm gây chú ý và lạ thường là Ban sự vụ người Phi, được lập để bảo vệ các lợi ích của người Phi, đặc biệt là liên bang đến lập pháp kỳ thị. Tình trạng hiến pháp của ba lãnh thổ không bị tác động, dù các đạo luật nhất định áp dụng cho Liên bang với tư cách là bộ phận lãnh địa và một thuộc địa của Nữ vương Anh. Kinh tế chưa từng là vấn đề khiến Liên bang thất bại mà đó thuần túy là do chính trị: phản đối kiên quyết và gia tăng của các cư dân người Phi.Những người cai trị của các quốc gia châu Phi da đen mới thống nhất trong ý muốn kết thúc chủ nghĩa thực dân tại châu Phi. Do hầu hết thế giới thoát khỏi chủ nghĩa thực dân vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, Anh Quốc phải chịu áp lực phi thực dân hóa từ cả Liên Hiệp Quốc và Organization of African Unity (OAU). Các tổ chức này ủng hộ nguyện vọng của những người dân tộc chủ nghĩa châu Phi da đen và tán thành yêu sách của họ là nhân danh cho nhân dân.

Liên bang chính thức kết thúc vào ngày 31 tháng 12 năm 1963. Năm 1964, một thời gian ngắn sau khi giải thể, Bắc Rhodesia trở thành một nước cộng hòa độc lập với tên gọi Zambia còn Nyasaland trở thành một vương quốc Thịnh vượn chung độc lập có tên gọi Malawi. Năm 1965, Nam Rhodesia đoạn tuyệt với luật pháp Anh Quốc và đơn phương tuyên bố độc với tên gọi Rhodesia.

Lusaka

Lusaka là thành phố ở miền trung Zambia, thủ đô quốc gia và thủ phủ của tỉnh Lusaka. Thành phố có dân số 1.084.703 người (điều tra dân số năm 2000). Thành phố nằm ở độ cao 1300 m trên một cao nguyên. Thành phố này có khí hậu ôn hòa. Đây là trung tâm hành chính, tài chính, công nghiệp và giao thông của quốc gia này. Các ngành công nghiệp của Lusaka dựa vào nhà máy thủy điện trên sông Zambezi. Các ngành công nghiệp của thành phố này gồm: chế biến thực phẩm, sản xuất xe cộ, quần áo, điện tử. Đường sắt nối thành phố này với Livingstone ở phía nam và Ndola và các trung tâm khác ở phía bắc. Thành phố này có Sân bay quốc tế Lusaka. Thành phố này có Đại học Zambia (lập năm 1965), Học viện Hành chính quốc gia (thành lập năm 1963) và Cao đẳng Nghệ thuật và Thương mại Evelyn Hone (lập năm 1963).

Lusaka được những người châu Âu thành lập năm 1905 và đã được đặt tên theo một lãnh đạo châu Phi địa phương. Năm 1935, nó thay thế Livingstone làm thủ đô của quốc gia độc lập Bắc Rhodesia thuộc Anh quốc và năm 1964 đã trở thành thủ đô của Zambia độc lập.

Nam Rhodesia

Thuộc địa Nam Rhodesia là một thuộc địa tự quản của Anh ở nam châu Phi từ năm 1923 tới năm 1980, có lãnh thổ tương đương với Zimbabwe ngày nay. Sau Tuyên ngôn độc lập đơn phương vào năm 1965 thuộc địa này trở thành nhà nước Rhodesia tự xưng không được công nhận cho tới năm 1979 khi đổi tên thành Zimbabwe Rhodesia (cũng không được quốc tế công nhận). Sau một giai đoạn chịu sự kiểm soát tạm thời từ phía Anh Quốc do Hiệp định Lancaster House vào tháng 12 năm 1979, Zimbabwe chính thức ra đời vào tháng 4 năm 1980.

Nyasaland

Nyasaland, hay Xứ bảo hộ Nyasaland, là xứ bảo hộ của Anh tại châu Phi được thành lập năm 1907 sau khi Xứ bảo hộ Trung Phi thuộc Anh (British Central Africa Protectorate) đổi tên. Từ năm 1953 tới 1963, Nyasaland thuộc Liên bang Rhodesia và Nyasaland. Sau khi Liên bang tan rã, Nyasaland giành độc lập từ Anh vào ngày 6 tháng 7 năm 1964 và đổi tên thành Malawi.

Lịch sử Nyasaland được đánh dấu bởi sự thất thoát một lượng lớn ruộng công tại châu Phi vào đâu thời thuộc địa. Vào tháng 1 năm 1915, Đức cha John Chilembwe tổ chức một cuộc nổi loạn nhằm phản đối sự phân biệt đối với người châu Phi, buộc các chính quyền thực dân phải đánh giá lại các chính sách của họ. Tầng lớp thượng lưu trí thức người châu Phi dần có tiếng nói và tích cực tham gia vào các hoạt động chính trị từ thập niên 1930, ban đầu thông qua các hiệp hội, và sau 1944, thông qua Đại hội Phi Nyasaland (NAC).

Các cuộc kích động dân sự gia tăng đáng kể kể từ khi Nyasaland bị ép phải gia nhập Liêng bang với Nam và Bắc Rhodesia vào năm 1953. Sự thất bại của NAC trong việc khống chế đã dẫn tới sự sụp đổ. Không lâu sau đất nước này được khôi phục nhờ một thế hệ trẻ trung và giàu sưc chiến đấu hơn, góp phần đưa Hastings Banda trở lại quê hương và lãnh đạo đất nước giành độc lập.

Patricia Skinner

Patricia Skinner (sinh ngày 12 tháng 5 năm 1930) là một cựu kiếm sĩ. Bà đã tham gia cuộc thi foil cá nhân của phụ nữ tại Thế vận hội Mùa hè 1964 đại diện cho miền Bắc Rhodesia.

Rhodesia

Rhodesia (), từ năm 1970 trở đi còn được gọi là Cộng hòa Rhodesia, là một nhà nước thuộc châu Phi không được công nhận, tồn tại từ năm 1965 tới 1979, tương đương với lãnh thổ Zimbabwe ngày nay. Với thủ đô được đặt tại Salisbury (nay là Harare), Rhodesia được xem là nước thừa kế trên thực tế (de facto) của Nam Rhodesia thuộc Anh.

Robert Mugabe

Robert Gabriel Mugabe, KCB (21 tháng 2 năm 1924 - 6 tháng 9 năm 2019) là cựu tổng thống Zimbabwe. Ông đã giữ chức thủ tướng từ năm 1980 đến năm 1987 và chức chủ tịch hành pháp thứ nhất từ năm 1987. Ông trở nên nổi tiếng trong thập niên 1960 khi làm lãnh đạo của Liên minh Quốc gia châu Phi Zimbabwe (ZANU) trong cuộc chiến tranh du kích chống lại cộng đồng thiểu số da trắng cầm quyền ở Rhodesia (1964–1979).

Mugabe là một nhân vật thẳng thắn, gây tranh cãi. Nổi tiếng từ cuộc chiến, ông được dân châu Phi xem là anh hùng đấu tranh cho độc lập cũng như là một lãnh đạo có học vấn cao.

Mugabe sinh ra trong một gia đình người Shona nghèo ở Kutama, Nam Rhodesia. Sau khi học tại trường Cao đẳng Kutama và Đại học Fort Hare, ông làm giáo viên trường ở Nam Rhodesia, Bắc Rhodesia và Ghana. Tức giận rằng Nam Rhodesia là một thuộc địa của Anh bị chi phối bởi một thiểu số da trắng, Mugabe đã chấp nhận chủ nghĩa Mác và tham gia các cuộc biểu tình dân tộc chủ nghĩa châu Phi kêu gọi một quốc gia độc lập do người da đen lãnh đạo. Sau khi đưa ra bình luận chống lại chính phủ, ông bị buộc tội hành hung và bị bắt giam từ năm 1964 đến năm 1974. Sau khi giải phóng, ông đã trốn sang Mozambique, thiết lập sự lãnh đạo của ông về ZANU, và giám sát vai trò của ZANU trong cuộc chiến tranh Bush ở Rhodes, chiến đấu với chính phủ trắng của Ian Smith. Ông miễn cưỡng đã tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình được môi giới bởi Vương quốc Anh dẫn đến Hiệp định Lancaster House. Thỏa thuận này đã dỡ bỏ luật lệ của người da trắng và dẫn đến cuộc tổng tuyển cử năm 1980, trong đó Mugabe đã dẫn ZANU-PF giành chiến thắng và trở thành Thủ tướng của nước mới được đổi tên thành Zimbabwe. Chính quyền Mugabe đã mở rộng việc chăm sóc sức khoẻ và giáo dục và - bất chấp hùng biện Mác xít của ông và mong muốn có một xã hội xã hội chủ nghĩa - tôn trọng các chính sách kinh tế thận trọng.

Những lời kêu gọi đầu tiên của Mugabe về sự hòa giải sắc tộc đã thất bại trong việc làm giảm mối quan hệ chủng tộc và việc người da trắng trốn chạy gia tăng. Mối quan hệ với Liên minh Nhân dân Zimbabwe của Zimbabwe Joshua Nkomo (ZAPU) cũng đã suy giảm, trong khi Mugabe đã bóp nghẹt sự phản đối của ZAPU ở Matabeleland trong Gukurahundi từ năm 1982 đến năm 1985; ít nhất 10.000 người, chủ yếu là dân thường của Ndebele, đã bị Lữ đoàn thứ năm của Mugabe giết. Trên bình diện quốc tế, ông đã gửi quân tới Chiến tranh Congo lần thứ hai và chủ trì Phong trào Không liên kết (1986-89), Tổ chức Thống nhất châu Phi (1997-1998) và Liên minh Châu Phi (2015-16). Theo đuổi việc giải phóng dân số, chính phủ Mugabe đã nhấn mạnh việc phân phối lại đất đai do nông dân chăn nuôi người trắng kiểm soát đối với người da đen không có ruộng, ban đầu trên cơ sở "người mua sẵn sàng người bán sẵn sàng". Nản lòng với tốc độ phân phối lại chậm, từ năm 2000 Mugabe đã khuyến khích việc chiếm đoạt bạo lực đất đai người da trắng. Sản xuất lương thực bị ảnh hưởng nặng nề, dẫn đến nạn đói, suy giảm kinh tế mạnh mẽ và các lệnh trừng phạt quốc tế. Sự phản đối của Mugabe đã tăng lên, mặc dù ông được tái đắc cử vào năm 2002, 2008 và 2013 thông qua các chiến dịch bị chi phối bởi bạo lực, gian lận bầu cử và kháng cáo theo chủ nghĩa dân tộc đối với cơ sở cử tri nông thôn Shona. Sau cuộc đảo chính năm 2017, Mugabe đã từ chức tổng thống.

Sau gần bốn thập kỉ thống trị chính trị của Zimbabwe, Mugabe đã là một nhân vật gây tranh cãi và chia rẽ. Ông đã được ca ngợi là một anh hùng cách mạng trong cuộc đấu tranh giải phóng châu Phi, người đã giúp giải phóng Zimbabwe khỏi chủ nghĩa thực dân Anh, chủ nghĩa đế quốc và luật lệ thiểu số người da trắng. Ngược lại, ông bị cáo buộc là một nhà độc tài chịu trách nhiệm quản lý kém kinh tế, nạn tham nhũng lan rộng, phân biệt chủng tộc, lạm dụng nhân quyền, đàn áp các nhà phê bình chính trị, và các tội ác chống lại nhân loại.

Zambia

Cộng hòa Zambia (tiếng Việt: Cộng hòa Dăm-bi-a; tiếng Anh: Republic of Zambia) là một quốc gia Cộng Hòa nằm ở miền Nam châu Phi. Các nước láng giềng của Zambia bao gồm Cộng hòa Dân chủ Congo ở phía bắc, Tanzania ở đông bắc, Malawi ở phía đông, Mozambique, Zimbabwe, Botswana, Namibia ở phía nam và Angola ở phía tây. Thủ đô của Zambia là Lusaka, một thành phố nằm ở Đông Nam đất nước. Hầu hết dân số Zambia đều tập trung ở Lusaka và Vành Đồng ở đông bắc.

Ý xâm chiếm Somaliland thuộc Anh

Ý xâm chiếm Somaliland thuộc Anh là một chiến dịch ở vùng Sừng châu Phi xảy ra mùa hè 1940 và là một phần của Chiến dịch Đông Phi trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung

Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung (tiếng Anh: Commonwealth Games), trước đây gọi là Đại hội Thể thao Đế quốc Anh (British Empire Games, 1930-1950), Đại hội Thể thao Đế quốc Anh và Khối Thịnh vượng chung (British Empire and Commonwealth Games, 1954-1966), và Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung Anh (British Commonwealth Games, 1970-1974)) là một sự kiện thể thao tổng hợp quốc tế với sự tham gia của các vận động viên đến từ Thịnh vượng chung các quốc gia. Sự kiện được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1930, và từ đó được tổ chức 4 năm một lần (ngoại trừ lần vào năm 1942 và 1946 do chiến tranh). Đây được cho là sự kiện thể thao tổng hợp lớn thứ ba trên thế giới, sau Thế vận hội và Á vận hội.

Liên đoàn Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung (CGF) giám sát các đại hội, thể chế này cũng kiểm soát chương trình thi đấu và lựa chọn thành phố đăng cai. Mỗi kỳ đại hội có một thành phố đăng cai được lựa chọn, và có 18 thành phố tại bảy quốc gia từng tổ chức sự kiện này.

Bên cạnh nhiều môn thể thao Thế vận hội, đại hội cũng bao gồm một số môn thể thao được chơi phần lớn tại các quốc gia Thịnh vượng chung, như bóng gỗ trên cỏ và bóng lưới. Có sáu đội tuyển tham dự tất cả các kỳ Đại hội là Anh, Canada, New Zealand, Scotland, Úc và Wales.

Mặc dù Thịnh vượng chung các quốc gia có 53 thành viên, song có 70 đội tuyển tham gia Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung do một số lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh, thuộc địa vương thất, và các đảo quốc cạnh tranh dưới quốc kỳ riêng của họ. Bốn quốc gia thuộc Anh Quốc là Anh, Scotland, Wales, và Bắc Ireland cũng cử các đội tuyển riêng tham dự.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Malawi

Đội tuyển bóng đá quốc gia Malawi (tiếng Anh: Malawi national football team) là đội tuyển cấp quốc gia của Malawi do Hiệp hội bóng đá Malawi quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Malawi là trận gặp đội tuyển Ghana vào năm 1962. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là tấm huy chương đồng của đại hội Thể thao toàn Phi 1987. Đội đã 2 lần tham dự cúp bóng đá châu Phi vào các năm 1984 và 2010, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Zambia

Đội tuyển bóng đá quốc gia Zambia (tiếng Anh: Zambia national football team) là đội tuyển cấp quốc gia của Zambia do Hiệp hội bóng đá Zambia quản lý.

Trận đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Zambia là trận đấu gặp Nam Rhodesia (nay là Zimbabwe) vào năm 1946. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là chức vô địch Cúp bóng đá châu Phi 2012, dù trước đó, Zambia bị đánh giá rất thấp trước khi giải đấu diễn ra, cùng với tấm huy chương bạc của đại hội Thể thao toàn Phi 1999.

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.