Bán đảo Scandinavie

Bán đảo Scandinavie (Tiếng Việt: Bán đảo Xcan-đi-na-vi, dạng phiên âm khác: Xcăng-đi-na-vi) là bán đảo lớn nhất ở Châu Âu, tương đương lãnh thổ phần đất liền hiện nay của Na Uy, Thụy Điển và miền tây bắc Phần Lan.

Bán đảo Scandinavie dài 1.900 km, chỗ rộng đến 800 km. Diện tích 800 nghìn km2. Bao bọc bởi các biển Barents, biển Na Uy, biển Bắc, biển Baltic, bờ phía tây và phía bắc cao, dốc và bị chia cắt mạnh mẽ bởi các fjord, bờ nam và phía đông thấp, lởm chởm đá, thuộc kiểu bờ vách dựng đứng. Phần lớn bán đảo là miền núi Scandinavie, độ cao trung bình 1.200 - 1.400 m, nhưng trên mặt vẫn còn lại các bề mặt san bằng rộng, người địa phương gọi là fande, nằm trên các độ cao khác nhau. Sườn đông của dãy núi Scandinavie đổ dốc thoải xuống miền đồng bằng có mạng lưới sông hồ dày đặc, trên đồng bằng còn nhiều dạng địa hình nguồn gốc sông băng như các dãy đồi băng tích, các khối đá trán cừu, các thung lũng sông băng cũ và nhiều hồ (Vänern, Mälaren, Vättern, v.v.). Ở phía bắc - đài nguyên và rừng lá kim; ở phía nam - rừng hỗn giao và rừng lá rộng. Khoáng sản: sắt, đồng, crom, than, chì, kẽm. Các quốc gia ở bán đảo Scandinavie: Thuỵ Điển, Na Uy, phần tây bắc của Phần Lan.

Scandinavia M2002074 lrg
Ảnh vệ tinh của bán đảo Scandinavie vào mùa đông cho thấy phần lớn bán đảo bị bao phủ bởi băng tuyết.

Tham khảo

Bán đảo

Bán đảo là phần đất liền nằm nhô ra mặt nước, có ba hoặc nhiều mặt tiếp xúc với nước. Phần đất liền gắn với bán đảo có diện tích lớn hơn. Kích thước của bán đảo không bị giới hạn. Có những bán đảo lớn bằng một châu lục, ví dụ: Châu Âu được xem là bán đảo của Lục địa Á-Âu; hoặc có những bán đảo nhỏ như bán đảo Sơn Trà.

Dãy núi Scandinavie

Dãy núi Scandinavie hoặc Scandes, (tiếng Thụy Điển: Skanderna, Fjällen hoặc Kölen, tiếng Phần Lan: Köli, tiếng Na Uy: Kjølen) là dãy núi kéo dài suốt bán đảo Scandinavie. Dãy núi Scandinavie tương đương với Kiến tạo sơn Caledonia Scandinavie. Các sườn phía tây trở nên dốc đứng quay ra biển Bắc và biển Na Uy, tạo thành các vịnh hẹp khoét sân vào đất liền nổi tiếng của Na Uy, trong khi ở phía đông bắc, dãy núi dần dần uốn vào Phần Lan. Ở phía bắc, dãy núi này tạo thành biên giới thiên nhiên giữa Na Uy và Thụy Điển, có chỗ cao tới 2.000 m (6.600 ft) ở Vòng Bắc Cực. Dãy núi này chỉ vừa chạm vào vùng cực tây bắc của Phần Lan, nhưng ở phần mở rộng phía cực bắc ở Mũi đất Bắc Na Uy, nó không cao hơn các đồi bao nhiêu.

Fjord

Trong địa lý, một fjord hay fiord là một vịnh nhỏ dài, hẹp, với những dốc đứng hay vách đá cao, do sông băng tạo ra. Có nhiều fjord dọc vùng ven biển Alaska, British Columbia, Chile, Greenland, Iceland, quần đảo Kerguelen, New Zealand, Na Uy, Novaya Zemlya, Labrador, Nunavut, Newfoundland, Scotland, bán đảo Scandinavie và bang Washington. Bờ biển Na Uy ước tính dài đến 29.000 kilômét (18.000 mi) khi tính cả 1.190 fjord, nhưng rút lại còn 2.500 kilômét (1.600 mi) khi không.

Hoa hậu Scandinavie

Hoa hậu Scandinavie là một cuộc thi sắc đẹp dành cho các quốc gia nằm trên bán đảo Scandinavie là Na Uy và Thụy Điển cùng với ba quốc gia Bắc Âu khác là Phần Lan, Đan Mạch và Iceland. Cuộc thi được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1961 và kết thúc vào năm 2005. Hiện không có thông tin rằng cuộc thi này có được tổ chức tiếp trong những năm tới hay không.

Trong quá trình tổ chức, cuộc thi đã bị tạm hoãn vào các năm 1962, 1976, 1983, 1984, 1985.

Rurik

Rurik (còn gọi là Riurik; Tiếng Slav Giáo hội cổ Рюрикъ Rjurikŭ, từ Tiếng Bắc Âu cổ Hrøríkʀ; k. 830 – 879), theo cuốn Biên niên sử sơ khởi thế kỷ 12, là một thủ lĩnh người Varangia của dân Rus' vào năm 862 đã giành quyền kiểm soát Ladoga, và cho xây cất khu định cư Holmgard gần thành Novgorod. Ông là người sáng lập nên Vương triều Rurik, trị vì Rus' Kiev và các quốc gia kế tục của nó, bao gồm Đại công quốc Moskva và Nước Nga Sa hoàng, tồn tại cho đến tận thế kỷ 17.

Scandinavie

Scandinavie (tiếng Pháp, được phát âm trong tiếng Việt như Xcan-đi-na-vi hoặc Xcăng-đi-na-vi) là khái niệm chỉ một phần hay toàn bộ vùng Bắc Âu. Trong địa lý, bán đảo Scandinavie là bán đảo với xương sống là dãy núi Scandinavie, được bao bọc bởi biển Baltic, biển Bắc, biển Na Uy của Đại Tây Dương và biển Barents của Bắc Băng Dương. Bán đảo Scandinavie tương đương lãnh thổ đất liền hiện nay của Na Uy, Thụy Điển và một phần miền bắc Phần Lan. Trong lĩnh vực văn hoá, lịch sử và ngôn ngữ, Scandinavie được hiểu bao gồm Đan Mạch, Na Uy và Thuỵ Điển.

Bắc Âu còn bao gồm các quốc gia và vùng lãnh thổ khác như Phần Lan, Iceland; đảo Greenland, quần đảo Faroe (thuộc Đan Mạch). Ở các vùng này tiếng Đan Mạch và tiếng Thuỵ Điển được coi là ngôn ngữ thiểu số hay ngoại ngữ. Tất cả các nước Bắc Âu là thành viên của Hội đồng Bắc Âu.

Trong một số tài liệu, dựa trên tiêu chí ngôn ngữ, người ta cũng xếp Phần Lan vào khu vực Scandinavie. Số khác cho rằng Phần Lan và Scandinavie là hai khu vực phân biệt, chúng được xếp chung vào một vùng có tên là Fenno-Scandinavie. Trong lịch sử, Phần Lan đã từng là một phần của Thuỵ Điển trong suốt hơn một trăm năm. Ngày nay vẫn còn một bộ phận người thiểu số Thuỵ Điển sống ở Phần Lan. Tiếng Thuỵ Điển cũng là ngôn ngữ chính thứ hai của đất nước này. Tuy nhiên tiếng Phần Lan lại không có mấy điểm tương đồng với ngôn ngữ hàng xóm của họ. Nó cũng không nằm trong nhóm ngôn ngữ German của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu mà thuộc nhóm ngôn ngữ Phần Lan-Ugri của hệ ngôn ngữ Ural. Do lịch sử nhiều năm bị phụ thuộc mà một số người Phần Lan không thích xếp đất nước họ và Thuỵ Điển chung vào một nhóm.

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.