Đại Antilles

Đại Antilles là quần đảo vùng biển Caribe thuộc nhóm Antilles. Nhóm này cùng với Tiểu Antilles và quần đảo Bahamas được gọi chung là "quần đảo Tây Ấn".

Đại Antilles gồm có bốn đảo chính: Cuba, Jamaica, Hispaniola (hai nước Haiti phía tây và Cộng hòa Dominica phía đông chung nhau) và Puerto Rico. Những hải đảo nhỏ gần bốn đảo chính này cũng được xem là thuộc nhóm Đại Antilles như đảo Cayman.

Địa chất cấu tạo Đại Antilles là địa tầng đá lục địa, khác hẳn nhóm Tiểu Antilles về phía đông.

Vì vị trí chiến lược quan trọng chắn ngang cửa ngõ vào châu Mỹ, nhóm Antilles nói chung từng là chiến trường cho các cường quốc Âu châu như Tây Ban Nha, Pháp, và Anh muốn khống chế hải lộ và kiểm soát thuyền bè qua lại. Thương thuyền vượt đại dương giữa Âu châu và Mỹ châu trước thời cận đại thường ghé đây. Giá trị giao thương này đã giảm nhiều kể từ khi ngành phi vận phát triển và việc giao thông không còn lệ thuộc vào đường biển như trước.

Khi còn là thuộc địa những đảo này còn là nguồn tài nguyên cung ứng cho mẫu quốc.

Quốc gia

GreaterAntillesIslands
Nhóm đảo Đại Antilles
Quốc giacờ Diện tích
(km²)
Dân số
(Ước đoán 07.2005)
Mật độ dân số
(/km²)
Thủ đô
Cuba Cuba 110.860 11.346.670 102,4 La Habana
Cộng hòa Dominica Cộng hòa Dominica 48.730 8.950.034 183,7 Santo Domingo
Haiti Haiti 27.750 8.121.622 292,7 Port-au-Prince
Jamaica Jamaica 10.991 2.731.832 248,6 Kingston
Puerto Rico Puerto Rico (Hoa Kỳ) 9.104 3.916.632 430,2 San Juan
Tổng cộng 207.435 35.066.790 169,05

Tham khảo

Phương tiện liên quan tới Greater Antilles tại Wikimedia Commons

Antilles

Antilles (thường đọc là Ăng-ti) là quần đảo vùng Biển Caribe, chia thành ba nhóm Quần đảo Lucayan, Đại Antilles và Tiểu Antilles. Quần đảo Lucayan gồm 1 quốc gia và 1 vùng lãnh thổ là Bahamas và Quần đảo Turks và Caicos (Vương Quốc Anh), Đại Antilles gồm các đảo lớn như Cuba, Jamaica, Hispaniola (Haiti cùng Cộng hòa Dominica) và Puerto Rico. Tiểu Antilles lui về phía đông-nam lại chia thành ba nhóm nhỏ: Quần đảo Xuôi Gió ở phía bắc; Quần đảo Ngược Gió ở phía nam; và Quần đảo Antilles Xuôi Gió ngoài khơi Venezuela. Quần đảo Bahamas tuy thuộc khu vực Tây Ấn đảo (West Indies) nhưng thường không được coi là thuộc các đảo Antilles.

Về mặt địa lý, Antilles thuộc châu Mỹ. Cuba, Cộng hòa Dominica và Puerto Rico, vì ảnh hưởng văn hóa của Tây Ban Nha, thường được coi là thuộc châu Mỹ La Tinh.

Địa chất Đại Antilles cấu tạo bởi đá lục địa, khác hẳn với Tiểu Antilles hình thành bởi san hô và nham thạch do núi lửa.

Biển Caribe

Biển Caribe (Phiên âm: Ca-ri-bê) là một vùng biển nhiệt đới ở Tây Bán cầu thuộc Đại Tây Dương. Đây là một vùng biển bao bọc bởi một chuỗi hải đảo cùng hai lục địa, Bắc và Nam Mỹ. Bờ biển phía nam giáp Nam Mỹ, phía tây và tây-nam giáp México và Trung Mỹ. phía bắc và đông là chuỗi đảo Antilles, gồm Đại Antilles và Tiểu Antilles. Toàn khu vực quanh biển Caribe còn gọi là Vùng Caribe.

Biển Caribe là một trong những vùng biển lớn trên thế giới với diện tích 2.754.000 km².. Điểm sâu nhất là vực Cayman giữa Cuba và Jamaica ở 7.686 m dưới mặt biển. Biển Caribe có nhiều vũng nhỏ cùng vịnh lớn như Vũng Gonâve, Vũng Venezuela, Vũng Darien, Vịnh Mosquitos và Vịnh Honduras.

Cancún

Cancún là một thành phố ven biển trong tiểu bang cực đông của México, Quintana Roo, trên bán đảo Yucatán. Là một thành phố phát triển nhanh chóng, dân số ước tính của Cancún là 705.000 người vào năm 2010, tăng 20% so với điều tra dân số năm 2005. Cancun nằm trên kênh phân cách Yucatan Mexico từ các hòn đảo của Cuba trong Đại Antilles. Các khu vực Cancun đôi khi được gọi là vùng biển Caribbean Mexico hoặc các Riviera Maya.

Cancun là thủ phủ của các đô thị Benito Juárez và nổi tiếng thế giới về các khu nghỉ mát. Trung tâm thành phố nằm trên đất liền nối các Nichupté và đầm phá đến một hòn đảo hẹp hình số 7 nơi mà các khách sạn bên bờ biển hiện đại được đặt tại các trung tâm khu du lịch khách sạn.

Thành phố có sân bay quốc tế Cancún.

Chordeiles gundlachii

Chordeiles gundlachii là một loài chim trong họ Caprimulgidae.

Môi trường sống sinh sản của loài này là xứ mở của Đại Antilles, Bahamas và Florida Keys tại Hoa Kỳ. Chúng thường làm tổ trên đất trống, đôi khi tại các địa điểm cao khỏi mặt đất bao gồm cả gốc cây hoặc mái sỏi. Chúng đặc biệt thích khu vực gần đây đã quang đãng trong rừng, cánh sân bay, ruộng mía và đồng cỏ.

Columbina passerina

Columbina passerina là một loài bồ câu nhiệt đới Tân thế giới. Chúng là một loài gia cầm từ Aruba, Bermuda, thông qua cực nam Hoa Kỳ, Mexico và vùng Caribbe, Nam Mỹ, và được phía nam tận miền bắc Brazil.

Loài này thường sinh sống bụi và xứ mở khác. Nó xây dựng một tổ thanh mỏng manh trên cây và đẻ hai trứng màu trắng. Nó vỗ cánh nhanh chóng và trực tiếp điển hình của chim bồ câu nói chung.

Cộng hòa Dominica

Cộng hoà Dominicana (tiếng Tây Ban Nha: República Dominicana, Tiếng Việt: Cộng hòa Đô-mi-ni-ca-na) là một quốc gia tại Caribe.

Một phần ba phía tây hòn đảo Hispaniola thuộc Haiti, khiến cho Hispaniola một trong hai hòn đảo Caribê thuộc hai quốc gia. Cả về diện tích và dân số, Cộng hòa Dominicana là đất nước Caribê lớn thứ nhì (sau Cuba), với 48.442 km ² và có dân số ước tính 10 triệu người.Là nơi sinh sống của Taínos từ thế kỷ VII, lãnh thổ của nước Cộng hòa Dominicana đã được Christopher Columbus đặt chân vào năm 1492 và trở thành nơi có các khu định cư châu Âu đầu tiên thường trú tại châu Mỹ, tên là Santo Domingo, thủ đô của đất nước và thủ phủ đầu tiên của Tây Ban Nha ở Tân Thế giới. Tại Santo Domingo, trong số những kỷ lục đầu tiên khác ở châu Mỹ, trường đại học đầu tiên, nhà thờ đầu tiên, và lâu đài đầu tiên, còn có một di sản thế giới UNESCO đầu tiên.

Sau ba thế kỷ bị Tây Ban Nha cai trị, xen kẽ giữa các giai đoạn người Haiti và người Pháp, quốc gia này độc lập năm 1821 nhưng đã nhanh chóng bị xâm chiếm bởi Haiti. Nó giành lại độc lập năm 1844, nhưng chủ yếu trải qua giai đoạn rối loạn chính trị và chế độ chuyên chế, và cũng có một thời gian ngắn trở lại ngắn trở lại thuộc cai trị của Tây Ban Nha, trong 72 năm tiếp. Hoa Kỳ chiếm đóng giai đoạn 1916-1924 và tiếp theo là giai đoạn thuộc chế độ độc tài quân sự của Rafael Leonidas Trujillo Molina đến năm 1961. Cuộc nội chiến cuối cùng vào năm 1965, đã kết thúc bằng sự can thiệp của Mỹ, và theo sau là sự cai trị độc tài của Joaquín Balaguer đến năm 1978. Kể từ 1978, Cộng hòa Dominicana đã chuyển sang chế độ dân chủ đại diện.

Cộng hòa Dominicana cũng đã được áp dụng một mô hình kinh tế tự do, điều đó đã khiến cho quốc gia này trở thành nền kinh tế lớn nhất trong khu vực. Mặc dù từ lâu đã nổi tiếng với sản xuất đường, nền kinh tế ngày nay chủ yếu là lĩnh vực dịch vụ, có hệ thống viễn thông hiện đại. Tuy nhiên, thất nghiệp, chính quyền tham nhũng, phân phối thu nhập bất công, cung cấp điện không phù hợp vẫn là vấn đề lớn Dominicana..

Dân di cư quốc tế mang lại rất nhiều ảnh hưởng đến các quốc gia này, vì đất nước này là nơi đi và đên của cả hai luồng di dân lớn. Dân Haiti nhập cư và việc hội nhập của người Dominicana gốc Haiti là vấn đề lớn; tổng dân số có nguồn gốc Haiti được ước tính khoảng 800.000. Có một số lượng lớn người Dominicana hải ngoại, chủ yếu ở Hoa Kỳ, nơi nó khoảng 1,2 triệu người. Họ giúp đỡ phát triển quốc gia bằng cách họ gửi hàng tỷ đô la cho các gia đình của họ, chiếm một phần mười GDP của Dominica.

Cộng hoà Dominica đã trở thành điểm đến du lịch lớn nhất của Caribe; các sân golf hoạt động quanh năm là một trong các điểm thu hút hàng đầu. Tại quốc gia này có núi cao nhất Caribe, Pico Duarte, cũng như hồ Enriquillo, hồ lớn nhất của Caribê. Quisqueya, như người Dominicana thường gọi đất nước của họ, có nhiệt độ trung bình nhẹ (26 °C) và là rất thích hợp sự đa dạng sinh học.

Âm nhạc và thể dục thể thao có tầm quan trọng cao nhất trong văn hóa Dominicana, với merengue là điệu vũ và ca quốc gia và cũng như bóng chày là môn thể thao ưa thích.

Haiti

Haiti (phát âm /ˈheɪtiː/; tiếng Pháp Haïti, phát âm: [a.iti]; tiếng Haiti: Ayiti), tên chính thức Cộng hòa Haiti ([République d'Haïti] ;(Tiếng Việt: Cộng hòa Ha-i-ti), là một quốc gia ở vùng biển Ca-ri-bê nói tiếng Creole Haiti- và tiếng Pháp. Cùng với Cộng hòa Dominicana, quốc gia này nằm ở đảo Hispaniola, trong quần đảo Đại Antilles. Ayiti (vùng đất núi cao) đã là tên Taíno hay Amerindian bản địa của phía tây núi non của hòn đảo. Điểm cao nhất quốc gia này là Pic la Selle, với độ cao 2.680 mét (8.793 ft). Tổng diện tích là 27.750 km² và thủ đô là Port-au-Prince.

Vị trí dân tộc, ngôn ngữ và lịch sử của Haiti độc đáo vì nhiều lý do. Đây là quốc gia độc lập đầu tiên ở Mỹ Latin, quốc gia do người da đen độc lập phi thực dân hóa đầu tiên trên thế giới, là quốc gia duy nhất mà sự độc lập một phần là nhờ cuộc nổi loạn nô lệ. Dù có mối liên hệ văn hóa với các láng giềng Hispano-Caribbe, Haiti là quốc gia độc lập chủ yếu sử dụng Pháp ngữ ở châu Mỹ, và là một trong hai quốc gia (cùng với Canada) với tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức.

Hispaniola

Hispaniola (tiếng Tây Ban Nha: La Española, tiếng Taíno: Haiti) là đảo lớn thứ 22 trên thế giới, nằm trong nhóm đảo Đại Antilles, Caribbe. Đây là đảo lớn thứ nhì Caribbe sau Cuba, và là đảo đông dân thứ mười trên thế giới.

Hòn đảo rộng 76.192 kilômét vuông (29.418 sq mi) này là lãnh thổ của hai quốc gia, nước Cộng hòa Dominica (48.445 km2, 18.705 sq mi) nói tiếng Tây Ban Nha, và Haiti (27.750 km2, 10.710 sq mi) nói tiếng Pháp. Hòn đảo "chia đôi" duy nhất khác tại Caribbe là Saint Martin, được chia sẻ giữa Pháp (Saint-Martin) và Vương quốc Hà Lan (Sint Maarten).

Hispaniola là nơi điểm dân cư lâu dài đầu tiên của người châu Âu tại châu Mỹ được dựng lên, bởi Christopher Columbus trong các cuộc viễn chinh năm 1492 và 1493.

Jamaica

Jamaica (phiên âm Tiếng Việt: Gia-mai-ca hoặc Ha-mai-ca; tiếng Anh phát âm /dʒəˈmeɪkə/) là một quốc đảo ở Đại Antilles, có chiều dài 234 kilômét (145 dặm) và chiều rộng 80 kilômét (50 dặm) với diện tích 11.100 km2. Quốc gia này nằm ở Biển Caribbean, cự ly khoảng 145 kilômét (90 dặm) về phía nam Cuba, và 190 kilômét (120 dặm) về phía tây Hispaniola, đảo có các quốc gia Haiti và Cộng hòa Dominica. Những người dân bản địa nói tiếng Taíno gọi đảo này là Xaymaca, có nghĩa là "Vùng đất của Gỗ và Nước", hay "Vùng đất của các Con suối".Đã từng là một khu vực thuộc Tây Ban Nha với tên gọi Santiago, khu vực này sau này thuộc thuộc địa Anh Jamaica. Với 2,8 triệu dân, đây là quốc gia nói tiếng Anh lớn thứ 3 ở châu Mỹ, sau Hoa Kỳ và Canada. Quốc gia này là một Vương quốc Khối thịnh vượng chung với Nữ hoàng Elizabeth II là nguyên thủ quốc gia. Kingston là thành phố lớn nhất, thủ đô của Jamaica.

Passerculus sandwichensis

Passerculus sandwichensis là một loài chim trong họ Emberizidae.

Polioptila caerulea

Polioptila caerulea là một loài chim trong họ Polioptilidae.

Pseudothelphusidae

Pseudothelphusidae là một họ cua nước ngọt được tìm thấy chủ yếu tại những dòng nước vùng núi tại Neotropic. Chúng có lẽ có nguồn gốc từ quần đảo Đại Antilles và đến Trung Mỹ cầu đất thế Pliocen.

Puerto Rico

Puerto Rico (phiên âm tiếng Việt: Pu-éc-tô Ri-cô), tên gọi chính thức là Thịnh vượng chung Puerto Rico (tiếng Tây Ban Nha: Estado Libre Asociado de Puerto Rico, tiếng Anh: Commonwealth of Puerto Rico) là một vùng quốc hải thuộc chủ quyền của Hoa Kỳ nhưng chưa được hợp nhất vào Hoa Kỳ. Puerto Rico nằm ở phía đông bắc vùng biển Caribbean, phía đông nước Cộng hòa Dominicana và phía tây Quần đảo Virgin. Lãnh thổ Puerto Rico bao gồm một quần đảo trong đó bao gồm đảo chính Puerto Rico và nhiều đảo nhỏ hơn xung quanh, lớn nhất là các đảo Vieques, Culebra và Mona. Trong nhóm 4 đảo Đại Antilles (bao gồm các đảo Cuba, Hispaniola, Jamaica và Puerto Rico), Puerto Rico là hòn đảo có diện tích nhỏ nhất nhưng lại đứng thứ ba về dân số. Tính đến năm 2008, dân số của Puerto Rico ước tính khoảng gần 4 triệu người.Lịch sử của đất nước Puerto Rico bắt đầu với những cộng đồng da đỏ bản địa, trong đó người Taino có một nền văn hóa khá phát triển và chiếm ưu thế tại hòn đảo trong thời gian dài. Năm 1493, Christopher Columbus đặt chân đến Puerto Rico trong chuyến hành trình thứ hai đến Tân thế giới. Hòn đảo này nhanh chóng được sáp nhập thành một thuộc địa của Đế chế Tây Ban Nha và những người dân da đỏ Taino dần dần bị tiêu diệt và thay thế bởi người châu Âu da trắng và các nô lệ da đen đến từ châu Phi. Trong cuộc chiến tranh Mỹ-Tây Ban Nha 1898, Mỹ chiếm đảo Puerto Rico làm thuộc địa. Ngày nay Puerto Rico là một nhà nước cộng hòa tồn tại dưới hình thức lãnh thổ thịnh vượng chung và chưa được hợp nhất chính thức vào nước Mỹ. Người dân Puerto Rico có chính phủ riêng và có một ủy viên cư dân không có quyền biểu quyết (non-voting resident commissioner) tại Quốc hội Hoa Kỳ. Tất cả người Puerto Rico đều là công dân Hoa Kỳ. Tuy nhiên người Puerto Rico không được tham gia bầu cử tổng thống Hoa Kỳ tại chính Puerto Rico nhưng họ có quyền bầu cử hay tranh cử tại bất cứ tiểu bang nào của Hoa Kỳ mà họ đến cư ngụ.

Tình trạng chính trị hiện nay của hòn đảo, bao gồm khả năng trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ hay được độc lập, đang được bàn cãi rất nhiều tại Puerto Rico. Từ năm 1967, cử tri Puerto Rico đã bốn lần tham gia trưng cầu dân ý để xác định tình trạng của nó, nhưng đều với kết quả là giữ tình trạng như cũ cho đến cuộc trưng cầu dân ý năm 2012. Cuộc trưng cầu dân ý không có tính ràng buộc về mật pháp lý về tình trạng chính trị của hòn đảo mới nhất đã được tổ chức vào ngày 6 tháng 11 năm 2012. Kết quả là cử tri Puerto Rico đã bác bỏ sít sao tình trạng chính trị hiện tại (câu hỏi thứ nhất) và chấp thuận áp đảo việc trở thành tiểu bang của Hoa Kỳ như là một chọn lựa ưng ý (câu hỏi thứ hai).Ngoài tên gọi chính thức là Puerto Rico, người dân còn gọi hòn đảo này với tên gọi Borinquen, theo từ Borikén là cái tên người Taino bản địa gọi hòn đảo. Bên cạnh đó, Puerto Rico còn được biết đến với biệt hiệu La Isla del Encanto, có nghĩa là "Hòn đảo diệu kỳ".

Quần đảo Cayman

Quần đảo Cayman thuộc lãnh thổ hải ngoại của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, nằm ở phía Tây vùng biển Caribe, bao gồm 3 đảo: Grand Cayman, Cayman Brac và đảo Little Cayman. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi (nước biển sâu, thắng cảnh đẹp...), nơi đây đang là điểm đến hấp dẫn cho những khách du lịch đam mê môn thể thao lặn biển.

Ngày nay, Cayman còn được biết đến như một trung tâm dịch vụ tài chính xa bờ toàn cầu; một trung tâm tài chính của quần đảo Caribe

Tiaris olivaceus

Tiaris olivaceus là một loài chim trong họ Thraupidae.

Tiểu Antilles

Tiểu Antilles là nhóm đảo hướng đông của chuỗi Antilles thuộc vùng Biển Caribe. Khi gom chung với Đại Antilles và Bahamas thì tất cả các nhóm đảo này được gọi là "Tây Ấn đảo".Tiểu Antilles hình thành do rặng núi lửa hình vòng cung ngầm dưới biển bồi lên ở vành đai Biển Caribe và Đại Tây Dương trông như chữ "C" ngược. Đoạn tây nam của chuỗi đảo này chạy dọc bờ biển châu Nam Mỹ.

Tiểu Antilles còn được chia thành ba nhóm nhỏ: quần đảo Hứng Gió (tiếng Anh: Windward Islands) ở phía bắc và quần đảo Khuất Gió (Leeward Islands) ở giữa, và quần đảo Antilles Hứng Gió (Windward Antilles) ở cực tây nam. Các địa danh này xuất phát từ ngành hàng hải khi các tàu buồm phải nương theo hướng gió để đi lại. Gió mậu dịch trong vùng nói chung thổi theo hướng đông bắc-tây nam nên nhóm Hứng Gió thuận đường cho tàu thuyền từ Âu châu ghé còn nhóm Khuất Gió vì chúng có địa thế chạy bắc-nam nên khó đến hơn.

Tây Ấn

Tây Ấn hay quần đảo Tây Ấn là một vùng thuộc bồn địa Caribe và Bắc Đại Tây Dương, bao gồm các quần đảo Antilles và quần đảo Lucayan. Sau chuyến du hành của Cristoforo Colombo đến đây, người châu Âu bắt đầu dùng tên gọi sai Tây Ấn để phân biệt vùng này với Đông Ấn (gồm Nam Á và Đông Nam Á).

Từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, các nước châu Âu lập ra nhiều lãnh thổ thuộc địa tại Tây Ấn, bao gồm Tây Ấn thuộc Anh, Tây Ấn thuộc Đan Mạch, Antille thuộc Hà Lan (Tây Ấn thuộc Hà Lan), Tây Ấn thuộc Pháp và Tây Ấn thuộc Tây Ban Nha.

Năm 1916, Đan Mạch bán thuộc địa Tây Ấn Đan Mạch cho Hoa Kỳ với giá 25 triệu đô la Mỹ trả bằng vàng theo điều khoản Hiệp ước Tây Ấn thuộc Đan Mạch. Từ đó Tây Ấn thuộc Đan Mạch trở thành vùng quốc hải của Hoa Kỳ, gọi là quần đảo Virgin thuộc Mỹ.

Giữa những năm 1958-1962, Anh Quốc tổ chức lại tất cả các lãnh thổ hải đảo Tây Ấn của họ - ngoại trừ quần đảo Virgin thuộc Anh, Bahamas, Honduras thuộc Anh và Guiana thuộc Anh - thành một thực thể gọi là Liên bang Tây Ấn. Anh hy vọng liên bang này đoàn kết một khối để trở thành quốc gia độc lập. Tuy nhiên, Liên bang Tây Ấn đã tan rã vào năm 1962.

Tây Ấn (tiếng Anh: West Indies, West India) cũng là tên gọi của một số công ty vào thế kỷ 17 và 18, bao gồm Công ty Tây Ấn Đan Mạch, Công ty Tây Ấn Hà Lan, Công ty Tây Ấn Pháp và Công ty Tây Ấn Thụy Điển.

Vùng Caribe

Vùng Caribe (phát âm: Ca-ri-bê) (tiếng Tây Ban Nha: Caribe, tiếng Anh: Caribbean, tiếng Pháp: Caraïbe, tiếng Hà Lan: Caraïben) là khu vực giáp Nam Mỹ về phía nam, Trung Mỹ về phía tây và Bắc Mỹ về phía tây bắc. Địa lý vùng Caribe bao gồm biển Caribe, các hải đảo thuộc nhóm Lucayan, Đại Antilles và Tiểu Antilles cùng dải duyên hải trên đất liền.

Đảo Navassa

Đảo Navassa (tiếng Pháp: La Navase; Tiếng Creole Haiti: Lanavaz hoặc Lavash) là một đảo nhỏ không cư dân trong Biển Caribbean và là một lãnh thổ chưa sáp nhập chưa tổ chức của Hoa Kỳ, được quản lý bởi Cục Bảo vệ Cá và Hoang dã Hoa Kỳ. Haiti cũng tuyên bố chủ quyền trên đảo này.

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.