Đông Nam Á hải đảo

Đông Nam Á hải đảo là một vùng địa lý hải đảo thuộc Đông Nam Á, đối lập với khái niệm Đông Nam Á lục địa. Có sáu quốc gia nằm trong vùng Đông Nam Á hải đảo gồm Malaysia, Philippines, Brunei, Đông Timor, SingaporeIndonesia.[1] Một khái niệm khác tương tự được dùng từ thế kỷ XIX là "quần đảo Mã Lai".

Các quốc gia Đông Nam Á hải đảo

Vị trí của đại dương, biển, các vịnh và mũi ở Đông Nam Á
Biển Andaman
Biển Andaman
Biển Arafura
Biển Arafura
Biển Bali
Biển Bali
Biển Banda
Biển Banda
Biển Ceram
Biển Ceram
Biển Flores
Biển Flores
Biển Java
Biển Java
Biển Molucca
Biển Molucca
Biển Savu
Biển Savu
Biển Đông
Biển Đông
Biển Timor
Biển Timor
Biển Bohol
Biển Bohol
Biển Camotes
Biển Camotes
Biển Philippine (Thái Bình Dương)
Biển Philippine (Thái Bình Dương)
Biển Samar
Biển Samar
Biển Sibuyan
Biển Sibuyan
Biển Sulu
Biển Sulu
Biển Visayan
Biển Visayan
Biển Celebes
Biển Celebes
Biển Bismarck
Biển Bismarck
Biển Coral
Biển Coral
Biển Hoa Đông
Biển Hoa Đông
Biển Solomon
Biển Solomon
Vịnh Thái Lan
Vịnh Thái Lan
Vịnh Bắc Bộ
Vịnh Bắc Bộ
Vịnh Bengal
Vịnh Bengal
Ấn Độ Dương
Ấn Độ Dương
Eo biển Malacca
Eo biển Malacca
Eo biển Makassar
Eo biển Makassar
Vịnh Carpentaria
Vịnh Carpentaria
Eo biển Karimata
Eo biển Karimata
Eo biển Luzon
Eo biển Luzon
Eo biển Đài Loan
Eo biển Đài Loan
Vịnh Tomini
Vịnh Tomini
Eo biển Sunda
Eo biển Sunda
Vịnh Moro
Vịnh Moro
Đại dương và biển ở Đông Nam Á

Tính đồng nhất về văn hóa

Tính đồng nhất về văn hóa khiến Đông Nam Á hải đảo được xem là 'Viễn Ấn' hay Đại Ấn Độ, được Coedes gọi là 'những quốc gia Ấn Độ hóa ở Đông Nam Á';[2] trong khi nhiều học giả khác coi đây là khu vực chịu ảnh hưởng Trung Hoa một phần (hoặc ở mức độ cao hơn như Singapore), thậm chí một số học giả đồng nhất khu vực này với Nam Đảo hoặc châu Đại Dương.

Địa lý dân cư

Khu vực Đông Nam Á hải đảo có trên 350 triệu người sinh sống, tập trung nhất tại Java. Dân cư ở khu vực này chủ yếu là người Nam Đảo sử dụng ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo. Khu vực này có mối quan hệ xã hội và văn hóa gần gũi với những người Nam Đảo ở Thái Bình Dương hơn là với dân cư Đông Nam Á lục địa. Các tôn giáo chính trong vùng là đạo Hồi, đạo Thiên chúa, đạo Phật, đạo Hindutín ngưỡng vật linh truyền thống.

Thông thường, phần thuộc lục địa của Malaysia cũng được gộp vào như một thành phần của Đông Nam Á hải đảo để đảm bảo cho việc tất cả các nhóm sắc tộc Austronesia nhưng phi-Đại Dương có thể được gộp cùng nhau trong một khu vực văn hóa.

Xem thêm

Tham khảo

  1. ^ Tarling, Nicholas (1999). The Cambridge history of Southeast Asia, Volume 1, Part 1 (ấn bản 2). Cambridge University Press. tr. 304. ISBN 0-521-66369-5.; RAND Corporation. (PDF);Shaffer, Lynda (1996). Maritime Southeast Asia to 1500. M.E. Sharpe. ISBN 1-56324-144-7.; Ciorciar, John David (2010). The Limits of Alignment: Southeast Asia and the Great Powers Since 197. Georgetown University Press. tr. 135.
  2. ^ Coedes, G. (1968) The Indianized states of Southeast Asia Edited by Walter F. Vella. Translated by Susan Brown Cowing.Canberra: Australian National University Press. Introduction... The geographic area here called Farther India consists of Indonesia, or island Southeast Asia....
Aceh

Aceh (tiếng Aceh: Acèh; Jawi: اچيه‎; tiếng Hà Lan: Atjeh hay Acheh; tiếng Indonesia: Provinsi Aceh) là một vùng đặc biệt của Indonesia, nằm tại bắc đảo Sumatra. Thủ phủ là Banda Aceh. Nó khá gần với Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ.

Có mười nhóm dân tộc bản địa trong vùng này, nhóm lớn nhất là người Aceh.

Phạm Phú Thứ trong chuyến đi sứ sang Pháp ghi lại trong cuốn Tây hành nhật ký thì địa danh này là A Chinh.

Bali

Bali (tiếng Bali: ᬩᬮᬶ) là tên một hòn đảo và một tỉnh của Indonesia. Tỉnh này bao gồm đảo chính Bali và một vài đảo nhỏ lân cận, đáng chú ý là Nusa Penida, Nusa Lembongan, và Nusa Ceningan. Nó toạ lạc tại cực tây của quần đảo Sunda nhỏ, nằm giữa Java phía tây và Lombok ở phía đông. Thủ phủ Bali, Denpasar, nằm ở miền nam đảo Bali.

Với dân số 3.890.757 theo thống kê 2010, và 4.225.000 theo thống kê 2014, đảo là nơi cư ngụ của đa số người theo Hindu giáo tại Indonesia. Theo thống kê 2010, 83,5% dân số Bali là người Bali Hindu giáo, sau đó là 13,4% người Hồi giáo, 2,5% người Kitô giáo, và 0,5% người theo Phật giáo.

Biển Andaman

Biển Andaman (tiếng Miến Điện: မြန်မာပင်လယ်; IPA: [mjəmà pìɴlɛ̀]) là một vùng nước ở đông nam vịnh Bengal, miền nam Myanma, miền tây Thái Lan và miền đông quần đảo Andaman; nó là một phần của Ấn Độ Dương. Chiều dài của nó khoảng 1.200 km (750 dặm Anh) theo chiều từ bắc xuống nam và rộng khoảng 650 km (400 dặm Anh) theo chiều từ tây sang đông, với diện tích khoảng 797.700 km² (308.000 dặm vuông). Độ sâu trung bình của nó khoảng 870 m (2.854 ft) và độ sâu tối đa đạt 3.777 m (12.392 ft).

Ở đoạn đông nam của mình, biển Andaman thu hẹp lại để tạo thành eo biển Malacca, là eo biển ngăn cách bán đảo Mã Lai với đảo Sumatra.

Biển Banda

Biển Banda là một biển ở Nam Molucca thuộc Indonesia, về mặt tự nhiên là một phần của Thái Bình Dương nhưng bị cô lập khỏi nó bằng hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ, cũng như bởi biển Halmahera và biển Ceram. Nó kéo dài khoảng 1.000 km (600 dặm Anh) từ tây sang đông và khoảng 500 km (300 dặm Anh) từ bắc xuống nam.

Biển Bohol

Biển Bohol hay còn gọi là Biển Mindanao, nằm giữa Visayas và Mindanao ở Philippines. Nó nằm phía nam của Bohol và Leyte và phía bắc của Mindanao. Siquijor và Camiguin là hai quần đảo lớn của biển này.

Biển Sibuyan

Biển Sibuyan là một biển nhỏ nằm ở Philippines, ngăn cách Visayas với đảo Luzon ở phía bắc. Nó giáp đảo Paray về phía nam, Mindoro về phía tây, Masbate về phía đông, và về phía bắc Marinduque và bán đảo Bicol của Luzon.

Biển Sulu

Biển Sulu là một biển lớn ở phía tây nam Philippines. Nó bị chia tách với Biển Đông ở phía tây bắc bởi đảo Palawan và các đảo nhỏ cận kề (nhóm đảo Calamian, bao gồm các đảo như đảo Busuanga, đảo Coron và đảo Culion), và với biển Celebes ở phía đông nam bằng quần đảo Sulu, bao gồm các đảo lớn như đảo Tawi-Tawi, đảo Jolo, đảo Basilan, đảo Pangutaran. Đảo Borneo nằm ở phía tây nam còn nhóm đảo Visayas ở phía đông bắc. phía đông là Mindanao.

Biển Sulu có nhiều đảo. Quần đảo Cuyo và Cagayan Sulu là một phần của tỉnh Palawan trong khi Cagayan de Tawi-Tawi và quần đảo Turtle là một phần của tỉnh Tawi-Tawi. Biển Sulu là nơi có vườn biển rạn san hô Tubbataha, một trong các di sản thế giới của Philippines.

Với chiều dài tối đa khoảng 790 km (490 dặm Anh) theo chiều bắc-nam và chiều rộng tối đa khoảng 600 km (375 dặm Anh) theo chiều đông-tây, diện tích bề mặt khoảng 260.000 km² (100.000 dặm vuông Anh), nó điền đầy các khối phay nghịch, tại một số nơi có độ sâu gần đạt tới 5.600 m (18.400 ft), với các rìa của nó là các đảo vùng biên. Một đường đứt gãy, cắt đôi biển này theo hướng đông bắc-tây nam, được chứng minh bằng các rạn san hô vòng của quần đảo Cagayan, rạn san hô Tubbataha và nhóm núi lửa Cagayan Sulu.

Nhân vật Hikaru Sulu của Star Trek được đặt tên theo biển này

Eo biển Malacca

Eo biển Malacca (phiên âm tiếng Việt: Ma-lắc-ca) là eo biển nằm giữa bán đảo Mã Lai và đảo Sumatra, nối Biển Đông và Ấn Độ Dương.

Eo biển có tọa độ là 1,43° vĩ Bắc và 102,89° kinh Đông. Eo biển này có chiều dài 805 km (500 dặm Anh) và nơi hẹp nhất chỉ rộng 1,2 km.

Kalimantan

Kalimantan là phần lãnh thổ thuộc chủ quyền của Indonesia trên đảo Borneo. Cái tên Kalimantan còn đồng thời là cách gọi ở Indonesia dành cho đảo Borneo.

Có năm tỉnh của Indonesia nằm ở Kalimantan, gồm Tây Kalimantan, Trung Kalimantan, Nam Kalimantan, Đông Kalimantan, Bắc Kalimantan. Tổng diện tích lãnh thổ Kalimantan của Indonesia là 582.593 km², chiếm 78,4% diện tích toàn Borneo. Dân số của Indonesia ở Kalimantan là 12 triệu người (năm 2004), chiếm ba phần tư dân số toàn Borneo.

Quần đảo Andaman

Quần đảo Andaman là một quần đảo ở vịnh Bengal nằm giữa Ấn Độ đất liền, về phía tây, và Myanmar, về phía đông và bắc. Đa phần quần đảo này thuộc Lãnh thổ Liên Bang Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ, trong khi một số đảo nhỏ ở phía bắc, gồm có quần đảo Coco, thuộc về Myanmar.

Đảo Bắc Sentinel trong quần đảo Andaman là nơi cư ngụ của người Sentinel, một tộc người hầu như không có tương tác với thế giới bên ngoài.

Quần đảo Maluku

Quần đảo Maluku (cũng gọi là Moluccas, quần đảo Moluccan, quần đảo Gia vị hay đơn giản là Maluku) là một quần đảo ở Indonesia, một phần của quần đảo Mã Lai. Nhóm đảo này nằm trên mảng Australia, nằm ở phía đông của Sulawesi (Celebes), tây của New Guinea, và phía bắc của Timor. Quần đảo này trong lịch sử được người Trung Hoa và người châu Âu gọi là "quần đảo Gia vị" nhưng thuật ngữ này cũng được áp dụng cho các đảo khác.

Phần lớn các đảo này là núi non, một số đảo có các núi lửa đang hoạt động, và có khí hậu ẩm.

Về mặt hành chính, quần đảo Maluku tạo thành một tỉnh từ năm 1950 đến 1999. Năm 1999, các nhiếp chính khu Bắc Maluku (Maluku Utara) và Halmahera Tengah (Trung Halmahera) được tách ra lập một tỉnh, do đó hiện nay quần đảo này gồm 2 tỉnh là Maluku và Bắc Maluku. Trong giai đoạn 1999 và 2002, nơi đây nổi tiếng là nơi có các cuộc xung đột tôn giáo giữa những tín đồ Thiên chúa giáo và Hồi giáo nhưng những năm gần đây đã tạm yên ổn.

Quần đảo Mã Lai

Quần đảo Mã Lai là một quần đảo lớn nằm giữa Đông Nam Á đại lục (Đông Dương) và Australia. Chằn ngang Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, nhóm đảo này chứa khoảng 20.000 đảo và là quần đảo lớn nhất trên thế giới theo diện tích, bao gồm lãnh thổ của các quốc gia như Indonesia, Philippines, Singapore, Brunei, Malaysia, Timor Leste và phần lớn Papua New Guinea. Tuy nhiên, có các ý kiến về việc loại trừ quốc gia liệt kê cuối cùng trên đây ra khỏi khái niệm quần đảo Mã Lai vì các lý do văn hóa và địa lý: Papua New Guinea về mặt văn hóa là hoàn toàn khác biệt với các quốc gia còn lại trong khu vực này và đảo New Guinea tự nó về mặt địa lý không phải là một phần của châu Á như là các đảo của thềm Sunda (xem thêm châu Úc).

Quần đảo này đôi khi còn biết đến dưới tên gọi Đông Ấn, nhưng một số tác giả áp dụng nghĩa rộng hơn cho thuật ngữ này bằng cách gộp cả Đông Dương, tiểu lục địa Ấn Độ và thậm chí cả khu vực xa hơn về phía tây như Baluchistan của Iran.

Quần đảo Mã Lai bao gồm nhiều nhóm mà mỗi nhóm đó cũng có thể coi là các quần đảo theo đúng nghĩa đen của từ này. Các nhóm chính là:

Quần đảo Sunda

Quần đảo Sunda Lớn

Quần đảo Sunda Nhỏ

Quần đảo Maluku

PhilippinesDiện tích của quần đảo lớn hơn 2 triệu km² và tổng dân số là trên 300 triệu. Các đảo lớn nhất trong quần đảo này là New Guinea (nếu coi là thuộc quần đảo này), Borneo, Sumatra. Đảo có dân cư đông đúc nhất là Java.

Về mặt địa chất thì quần đảo này rất đáng chú ý, do nó là một trong những khu vực có hoạt động núi lửa mãnh liệt nhất thế giới. Các phay nghịch kiến tạo địa tầng trong khu vực sinh ra một số dãy núi hùng vĩ, lên tới tột đỉnh là đỉnh Kinabalu ở Sabah với độ cao 4.101 m (hay Puncak Jaya ở tỉnh Papua với độ cao 4.884 m, nếu đảo New Guinea cũng coi là thuộc quần đảo này).

Khí hậu trong cả quần đảo, do vị trí rất sát với đường xích đạo, là nhiệt đới. Tuy nhiên, một điều đáng chú ý là ở phía tây nhiều mưa hơn ở phía đông.

Khu vực có tên gọi Đông Nam Á hải đảo,gần trùng về mặt nghĩa với khái niệm quần đảo Mã Lai.

Quần đảo Nicobar

Quần đảo Nicobar là một nhóm 22 hòn đảo ở phía đông Ấn Độ Dương. Vị trí của nó là ở phía bắc Aceh cách 150 km, phía nam quần đảo Andaman cách 150 km qua eo biển Ten Degree, phía tây biển Andaman.

Quần đảo Nicobar thực chất là một vòng cung đảo hình thành bởi sự va chạm giữa mảng Ấn-Úc và mảng Á-Âu. Chính sự va chạm này đã làm nổi lên dãy núi Himalaya và quần đảo Indonesia, bao gồm cả dãy núi Arakan ở Myanma, quần đảo Andaman, các quần đảo Banyak và Mentawai (phía tây đảo Sumatra). Ở đây thường xuyên xảy ra động đất.

Khí hậu ở đây là khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình, nóng ẩm, mưa nhiều. Hệ thực vật phong phú chía làm hai nhóm. Rừng thực vật ngập mặn ở bờ biển và rừng mưa nhiệt đới trên các núi.

Hàng ngàn năm trước, những tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer đã đến đây định cư. Hiện nay, người ta thấy có 6 dân tộc-ngôn ngữ thuộc nhóm này ở Nicobar. Sâu trong đảo Nicobar Lớn còn có tộc người Shomben, có lẽ thuộc nhóm ngôn ngữ Đa đảo.

Nhóm đảo Nicobar, về mặt hành chính, chính là huyện Nicobar nằm trong vùng lãnh thổ liên bang Quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ.

Quần đảo Sunda

Quần đảo Sunda là một nhóm các đảo ở phía tây của quần đảo Mã Lai. Chúng được chia thành 2 nhóm:

Quần đảo Sunda Lớn

Borneo

Java

Sumatra

Sulawesi

Quần đảo Sunda Nhỏ, từ tây sang đông

Bali

Lombok

Sumbawa

Flores

Sumba

Timor

Quần đảo Alor

Quần đảo Barat Daya

Quần đảo TanimbarQuần đảo này thuộc lãnh thổ của các quốc gia: Brunei, Đông Timor, Indonesia, và Malaysia.

Quần đảo Sunda Lớn

Quần đảo Sunda Lớn (tiếng Indonesia: Kepulauan Sunda Besar) là một nhóm các đảo nằm trong bán đảo Mã Lai. Các đảo bao gồm trong nhóm này bao gồm (từ tây sang đông): Sumatra, Java, Borneo, Sulawesi và các đảo phụ cận nhỏ hơn. Nhóm đảo này thuộc các quốc gia Brunei, Indonesia, và Malaysia.

Cùng với quần đảo Sunda Nhỏ ở phía đông, chúng tạo nên quần đảo Sunda.

Quần đảo Sunda Nhỏ

Nusa Tenggara (nghĩa là các đảo Đông Nam), hay quần đảo Sunda Nhỏ, là một nhóm các đảo ở khu vực trung-nam của bán đảo Mã Lai. Cùng với Quần đảo Sunda Lớn ở phía tây, chúng tạo thành quần đảo Sunda. Các đảo này là một phần của một vòng cung núi lửa, vòng cung Sunda, được kiến tạo từ một sự sụt lún dọc theo rãnh Java.

Visayas

Visayas (phát âm tiếng Anh: /vɪˈsaɪəz/), hay quần đảo Visayas, là một trong ba phân vùng địa lý chính của Philippines, cùng với Luzon và Mindanao. Visayas nằm tại miền trung của quần đảo, gồm một số đảo chủ yếu nằm quanh biển Visayas, song Visayas còn được cho là cực đông bắc của biển Sulu. Cư dân địa phương chủ yếu là các dân tộc Visayas.

Các đảo lớn của Visayas là Panay, Negros, Cebu, Bohol, Leyte và Samar. Miền này cũng có thể bao gồm các tỉnh Masbate, Romblon và Palawan do liên hệ về dân tộc và ngôn ngữ. Visayas có ba vùng hành chính: Tây Visayas (7,1 triệu dân), Trung Visayas (6,8 triệu dân) và Đông Visayas (4,1 triệu dân) theo số liệu năm 2015.

Vịnh Bắc Bộ

Vịnh Bắc Bộ, trước năm 1975 còn được gọi là Vịnh Bắc Phần, Vịnh Đông Kinh hay Vịnh Bắc Việt là vịnh nước mặn nằm giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tên tiếng Anh quốc tế là Tonkin Gulf hay Gulf of Tonkin , tên trong các tài liệu bằng tiếng Anh của Trung Quốc là Beibu Bay hoặc Beibu Gulf (giản thể: 北部湾; phồn thể: 北部灣; bính âm: Běibù Wān, Bắc Bộ loan.

Đông Ấn

Đông Ấn (tiếng Anh: Indies hay East Indies hoặc East India) là một thuật ngữ dùng để chỉ các đảo của Đông Nam Á, đặc biệt là Quần đảo Mã Lai. Về nghĩa rộng hơn, Đông Ấn cũng được sử dụng để chỉ các vùng đất ở Nam và Đông Nam Á, bao trùm cả Ấn Độ thuộc Anh(Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Myanma, Sri Lanka, Maldives) và cũng bao gồm cả Thái Lan, Malaysia, Indonesia, những nơi sau này gọi là Đông Ấn Hà Lan trước khi độc lập.

Đông Ấn cũng bao gồm Đông Dương, quần đảo Philippines, Brunei, Singapore và Đông Timor. Tuy nhiên nó không bao gồm Tây New Guinea (Tây Papua), là một phần của Melanesia.

Ngôn ngữ khác

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.