Tunis

Disambig gray.svg Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.
Tunisan Tazovaldkund
الجمهورية التونسية
(Al' Džumhurijja at-Tunisijja)
 Flag
Flag of Tunisia
 Valdkundznam
Coat of arms of Tunisia
Pälidn Tunis-lidn
Eläjiden lugu (2014) 10 982 754[1] ristitud
Pind 163 610 km²
Tunisan Tazovaldkund الجمهورية التونسية (Al' Džumhurijja at-Tunisijja)
Kel' araban
Valdkundan pämez' Monsef Marzuki
Päministr Mehdi Džomaa
Religii islam
Valüt Tunisan dinar (TND)
Internet-domen .tn, تونس.
Telefonkod +216
Aigvö UTC+1

Tunis, täuz' oficialine nimi — Tunisan Tazovaldkund (arab.: الجمهورية التونسية Al' Džumhurijja at-Tunisijja), om valdkund Pohjoižafrikas Keskmeren suvirandpolel. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Tunis-lidn.

Istorii

Vl 1956 keväz'kun 6. päiväl Tunis tedoti ripmatomut Francijaspäi.

Geografijan andmused

Tunisia Topography
Tunisan topografine kart.

Tunis om mavaldkundröunoiš Alžiranke päivlaskmas (röunan piduz — 965 km) da Livijanke suvipäivnouzmas (459 km). Ühthine röunoiden piduz om 1424 km. Mererandan piduz om 1148 km.

Tunisan pind om 163 610 km², niiden keskes saum vezid om 5%.

Kaikiš korktemb čokkoim om Šambi-mägi, 1544 m valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb čokkoim om Šott el' Gars, -17 m valdmeren pindan al.

Londuseližed pävarad oma kivivoi, londuseline gaz, raudkivend, fosforitad.

Tobmuz

Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund.

Administrativiž-territorialine jagand

   Kacu kirjutuz: Tunisan administrativiž-territorialine jagand.

Tunisas om 24 vilajet:ad, ned alajagase 264 ümbrikho (delegacijha).

Eläjad

Tunisas elädas tunisalaižed.

Toižed sured lidnad (enamba 150 tuh. ristitud vl 2004): Sfaks da Sus.

Ižanduz

Tunisan päeksport (2012) om kivivoi, elektromašiništ da vas'kvanuim, sobad; toine eksport — fosfatad, puvoi.

Homaičendad

  1. Tunisan ristitišt. — Tunisan statistikan nacionaline institut (ins.nat.tn). (angl.)

Irdkosketused

Afrikan valdkundad
Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Esvatini | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.

.tn

.tn om Tunisan Internet-domen. Se om avaitud 1991-nden voden 17. päiväl semendkud.

Afrik

Afrik om kontinent, lähižidenke saridenke — Man kuiv pala. Se om Man kahtenz' surtte kontinent Evrazijan jäl'ghe, sijadase kaikiš šurupoliškoiš.

Afrikanistik om tedo Afrikan polhe, afrikanistad tedoidas kontinentad.

Nimitadas Afrikan eläjid da sündnuzid afrikalaižikš, afrikanižel rodul mehid — afroamerikalaižikš, afroevropalaižikš da afroazijalaižikš.

Afrikan valdkundad

Kaik om 54 ripmatont valdkundad Afrikas.

Sen ližaks 8 rippujad territorijad om olmas Afrikas.

Araban kel'

Araban kel' (ičeze nimituz: اللغة العربية, vepsän kirjamil: al'-luġa al'-ʿarabijja) om semitan kel', mülüb afroazijalaižhe kel'kundha. Pagižijoiden lugu om läz 240 millionad, völ 50 mln kävutadas toižeks keleks, i 1,57 mlrd uskojid islam-religijas (Koranan original om kirjutadud araban kelel).

Kirjkel' otab kävutamižhe araban kirjamištod. Kirjutadas oiktalpäi hurale. Kaik om viž paginoiden gruppad, kaikutte valdkund kävutab ičeze normad i om ičezenke reguliruindorganizacijanke. Sädas tedotekstoid anglijan kelel päiči Tunisas, Alžiras i Marokos, kirjutadas francijan kelel niiš.

Araban kel' om ÜRO:n üks' kudes oficialižes kelespäi radmaha.

Araban kel' om üks'jäine valdkundkel' neniš valdkundoiš: AÜE, Bahrein, Egipt, Jemen, Jordanii, Katar, Kuveit, Livan, Livii, Mavritanii, Oman, Saudan Arabii, Sirii, Tunis.

Araban kel' kävutase ühteks oficialižiš valdkundkelišpäi neniš valdkundoiš: Alžir, Čad, Džibuti, Eritrei, Irak, Izrail', Komoran Sared, Marok, Somali, Sudan.

Bangi

Bangi (franc.: Bangui, sango: Kötä gbätä tî Bangî) om Keskafrikan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1889 kuti francine sodapost.

Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas, Ubangi-jogen oiktal pohjoižel randal (Kongo-jogen oiged ližajogi), 369 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nimituz znamoičeb «kos'ked», ned oma jogen mödvedhe. Kongon Demokratine Tazovaldkund da sen Zongo-lidn levinedas jogen vastrandal, lidnad ühtenzoittas ehtatimel.

Vl 2012 eläjiden lugu oli 734 350 ristitud.

Banžul

Banžul (angl.: Banjul) om Gambijan pälidn da meriport.

Bisau

Bisau (port.: Bissau) om Gvinei-Bisaun pälidn da kaikiš suremb lidn.

Dakar

Dakar (franc.: (Ville de) Dakar [dakaʁ], volof.: Ndakaaru) om Senegalan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Afrikan kontinentaližen palan kaikiš päivlaskmaižemb lidn, Dakaran agjan administrativine keskuz mugažo.

Džub

Džub (angl.: Juba [ˈdʒuːbə]) om Suvisudanan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Džubek-štatan administrativine keskuz mugažo (vspäi 2015).

Eländpunktan aluz om pandud vl 1922. Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 2011.

Lidn sijadase valdkundan suves, Vauged Nil-jogen randoil, 550 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Vl 2011 eläjiden lugu oli 372 410 ristitud.

Rahvahidenkeskeine Džub-lendimport (JUB) om saudud 5 km pohjoižpäivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Tehtas reisid lähižiden maiden pälidnoihe i Dubaihe.

Keskmeri

Keskmeri om kontinentidenkeskeine meri Evropan da Afrikan keskes. Sijadase suvhe Evropaspäi, pohjoižhe Afrikaspäi, päivlaskmha Azijaspäi. Ühtenzoitase Gibraltaran sal'mel Atlantižen valdmeren päpalanke, Dardanellad-sal'mel Mramormerenke, Suecan kanalal Indižen valdmeren Rusttan merenke. Keskmert mülütadas Atlantižen valdmeren basseinha.

Pind sarita — 2 500 tuh. km².

Veden mülü — 3 839 tuh. km³.

Süvüz — 5121 metrhasai, keskmäine süvüz — 1541 m.

Luand

Luand (port.: Luanda) om Angolan pälidn da kaikiš suremb lidn. Vozil 2008 i 2017 om kaikiš kal'hedamb lidn mail'mas elämižen täht.

Lusak

Lusak (angl.: Lusaka) om Zambijan pälidn da kaikiš suremb lidn.

Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, 1279 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Vl 2009 eläjiden lugu oli 1 413 000 ristitud.

Marok

Marok vai Marokko (arab.: المغرب‎‎ Al'-Magrib, berber.: ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ Lmaġrib) om valdkund Afrikan lodehes. Oficialine nimi om Marokon Kunigahuz (arab.: المملكة المغربية Al'-Mamlakat al'-Magribijja, berber.: ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ Tagldit N Lmaġrib). Marok om Magrib-regionan pala; mugažo Tunis, Alžir, Mavritanii da Livii mülüdas neche regionha. Marok om sidotud nenihe valdkundoihe kul'turižikš i istorižikš, ühthine kel' om olmas kaikil nenil valdkundoil.

Marok om konstitucine monarhii suimanke (parlamentanke). Marokon kunigahal om surid' oiktusid, ozutesikš, hänele sab pästta radmaspäi suim. Radonoigendai tobmuz om ohjastusel da kunigahal. Kunigaz mugažo pästab dekretad, kudambad kuctas dahiroikš; nenil dekretoil om käskusiden vägi. Suiman alakodin ühtnijoiden tantoižed valičendad oliba vl 2016.

Politine pälidn om Rabat, no kaikiš suremb lidn om Kasablank; toižed sured lidnad: Marrakeš, Tetuan, Tanžer, Sale, Fes, Agadir, Meknes, Udžd da Nador.

Eläjad pagištas araban da berberan kelil.

Pind — 446 550 km². Päivlaskmpol'žen Saharan pind ei mülü neche luguhu.

Maseru

Maseru (mugažo sesoto- da anglijan kelil; kändase sesoton kelespäi «rusttan čurukiven sija») om Lesoton pälidn da kaikiš suremb lidn, agrarižen valdkundan industrialine keskuz. Se-žo om Maserun ümbrikon administrativine keskuz.

Eländpunktan aluz om pandud vl 1869 policijan lagerikš kuti britanižen protektoratan pälidn. Vspäi 1966 om ripmatoman valdkundan pälidnaks.

Lidn sijadase valdkundan lodehliženno rounanno Suviafrikan Tazovaldkundanke, 1600 m valdmeren pindan päl, Kaledon-jogen (sesoto: Mohokare) hural randal. Klimat om subtropine mägiden vihmsezonanke (reduku-sulaku).

Vn 1966 rahvahanlugemižen mödhe, Maserun eläjiden lugu oli 28 tuhad ristituid. Ripmatomuden tedotusen jäl'ghe ristitišt ližadaškanzi teravas. Sild Kaledon-joges päliči ühtenzoitab lidnad SAT:anke. Raudtesol'm om lidnas.

Mogadišo

Mogadišo (somal.: Muqdisho, arab.: مقديشو‎, vepsän transkripcii: Makadīšū, ital.: Mogadiscio) om Somalin pälidn da kaikiš suremb lidn.

Vl 2015 eläjiden lugu om 2 120 000 ristitud. Lidnan pind — 91 km².

Moroni

Moroni (mugažo francijan kelel; arab.: موروني Mūrūnī) om Komoran Sariden pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Ngazidž-saren-avtonomijan administrativine keskuz mugažo.

Lidn sijadase saren päivlaskmaižel mererandal, Kartal-vulkanan (franc.: Karthala) pautkel, 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad vulkanan suhusai om 10 km, tegihe enamba 20 lavanheitandad 19. voz'sadaspäi.

Vl 2003 lidnan eläjiden lugu oli 41 557 ristitud. Islamanuskojad-sunnitad ottas 98% ristitištos.

Rabat

Rabat ‎(arab.: الرباط Ar Ribat «jumalankodi-lidnuz»; berber.: ⴻⵔⵔⴱⴰⵟ — Errbat) om Marokon pälidn, politikan, kul'turan da tegimišton keskuz. Se om Marokon seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe.

Tripoli

Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.Tripoli (arab.: طرابلس‎ Tarābulus) om Livijan pälidn da kaikiš suremb lidn.

Vl 2012 eläjiden lugu om 2 127 000 ristitud. Lidnan pind — 400 km2.

Tunis (lidn)

Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.

Tunis (arab.: تونس‎, [ˈtuːnis], berber.: ⵜⵓⵏⴻⵙ) om Tunis-valdkundan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Tunisan agjan administrativine keskuz mugažo.

Toižil kelil

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.