Pariž


Pariž (francijan kelel: Paris [paˈʁi]) om Francijan pälidn da kaikiš järedamb lidn. Se om valdkundan kaikiš znamasižemb ekonomine da kul'turine keskuz, Il'-de-Frans-regionan administrativižeks keskuseks mugažo.

Pariž
Paris
 Lidnanznam
Grandes Armes de Paris.svg
 Flag
Flag of Paris with coat of arms.svg
Valdkund Francii
Eläjiden lugu (2014) 2 241 346 ristitud
Pind 105,4 km²
Pariž Paris
Pämez' Ann Idal'go
(sulaku 2 014—)
Telefonkod +33-1
Aigvö tal'vel UTC+1 
kezal UTC+2

Geografijan andmused

Parižan sijaduz om valdkundan pohjoižpoles, Senanjogen molembil randoil. Parižas om eräzvuiččiden rahvahankeskeižiden organizacijoiden päfaterid. Megapolisan pind om 105,4 km².

Eläjad

Eläjiden lugu om enamb 2,3 millionad ristituid, no kaikes Parižan aglomeracijas eläb jo enamb 12 millionad ristituid (vn 2014 andmused). Se on üks' EÜ:n järedambiš aglomeracijoišpäi.

Transport

Pariž om mugažo jalos znamasine transportsol'm. Siš om 5 lendimportad: Šarl'-de-Gol' (toine aeroport Evropas passažiroiden lugun mödhe Londonan «Hitroun» jäl'ghe), Orli, Le Burže (kudambha tehtas tutab aviasalon), Varti i Bove.

Kaik om seičeme päraudtestancijad lidnas. Vodespäi 1900 metropoliten radab, se om koumanz' surtte Evropas Londonan da Budapeštan metropolitenoiden jäl'ghe.

Mel'heižtahod

Pariž om Francijan znamasine turistine keskuz. Siš om äi mail'man tetabid mel'heižtahoid: Parižan Jumalanmaman päjumalanpert', Luvran muzei, Elisejan pöudod. Ažurine raudaine Ejfelän čuhunduz om Parižan simvolan.

Rahvahidenkeskeižed kosketused

Vodespäi 1956 Rim om Parižan üks'jäine sebruzlidn («Vaiše Pariž om Riman arvoine; vaiše Rim om Parižan arvoine»). No Parižal om völ enamb 40 partnörlidnad (sidä kesken Moskv i Piter).

Sport

Pariž om voziden 1900 da 1924 Kezaližiden Olimpižiden vändoiden lidn.

Galerei

Arc Triomphe

Triumfaline verai öl

Paris - Blick vom großen Triumphbogen

Uz' Defans-lidnanrajon

NotreDameDeParis

Parižan Jumalanmaman päjumalanpert'

Pavillon Richelieu Louvre 2007 06 23

Luvran muzei

Paris Night
Parižan päivlaskmpol'žen palan panoram öl.

Irdkosketused

Evropan pälidnad
Afinad | Amsterdam | Andorr la Vel'j | Baku | Belgrad | Berlin | Bern | Bratislav | Brüssel' | Budapešt | Buharest | Dublin | Hel'sinki | Jerevan | Kijev | Kišinöv | Kopenhagen | Lissabon | London | Lüblän | Lüksemburg-lidn | Madrid | Minsk | Monako-lidn | Moskv | Nikosii | Oslo | Pariž | Podgoric | Prag | Reikjavik | Rig | Rim | San Marino-lidn | Sarajevo | Skopje | Sofii | Stokhol'm | Zagreb | Tallidn | Tbilis | Tiran-lidn | Vaduc | Vallett | Varšav | Vatikan | Ven | Vil'nüs
Afinad

Afinad (grek.: Αθήνα) om Grekanman pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Attik-agjan pälidn mugažo.

Lidn sen ezilidnoidenke om grekan ižandusen südäin. Grekanman kogosüdäiproduktan pol' tehtas Afiniš, elektrusen nell' videndest kulutase siš.

Baku

Baku (azerb.: Bakı) om Azerbaidžanan pälidn da kaikiš suremb lidn.

Baku om Kavkaz-regionan i Kaspijan meren randišton kaikiš järedamb lidn. Järed openduzkeskuz, üläopendusen 30 aluzkundad.

Berlin

Berlin (mugažo saksan kelel, virktas: [bɛɐ̯ˈliːn]) om Saksanman pälidn, kaikiš järedamb lidn Saksanman Federativižes Tazovaldkundas, üks' sen 16 maišpäi.

Megapolisan pind om 891,68 km², se om 14nz' sija federacijanmaiden keskes. Eläjiden lugu om enamb 3,5 millionad ristituid, lidnaglomeracijas — 6 mln (vl 2015). Se om kahtenz' lidn Evropan Ühtištuses ristituiden lugun mödhe Londonan jäl'ghe da videnz' lidn pindan mödhe.

Francii

Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.Francii (franc.: France), täuz' oficialine nimi — Francijan Tazovaldkund (franc.: République française), om valdkund Päivlaskmaižes Evropas, Keskmeren da Atlantižen valdmeren randoil. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Pariž.

Francii om üks' videspäi kaikenaigaižes ÜRO:n valdkundas-ühtnijaspäi. Vspäi 1949 Francii om PAKO:n ühtnii (vozil 1966−2009 ei ühtnend sodavägil), vspäi 1957 EÜ:n ühtnii sen alusenpanijaks.

Francii (himine element)

Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.

Francii (Fr — francium latinan kelel) om 87nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan päalagruppas), tabluden seičemendes periodas.

Element om lujas harv londuses. 223Fr-izotopan veduz om 340 grammad kaikes Man kores kaikuččel kurol, se sädase uranan-235 čihodamižes. Francine Margarita Pere-himijantedonaine avaiži francijad Kürin institutas (Pariž) vl 1939. Se om nimitadud elementan avaidusen sijan mödhe — Francijan mödhe.

Jerevan

Jerevan (armen.: Երևան [jɛɾɛˈvɑn]) om Armenijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan ižandusen, politikan da opendusen keskuz, eriline region.

Lissabon

Lissabon (port.: Lisboa [liʒˈboɐ], mirand.: Lisboua) om Portugalijan pälidn, kaikiš suremb lidn da port.

London

London (mugažo anglijan-ki kelel, virktas: [ˈlʌndən]; latinan kelel: Londinium) om Suren Britanijan da Pohjoižen Irlandijan Ühtenzoittud Kunigahusen da Anglijan pälidn, kaikiš järedamb lidn Britanijan saril.

Suren Londonan pind om 1572 km² (aglomeracijas — 8382 km²). Eläjiden lugu om enamb 8,5 millionad ristituid (aglomeracijas om läz 14 millionad). Se om kahtenz' lidn Evropas ristituiden lugun mödhe Moskvan jäl'ghe, kaikiš järedamb lidn Evropan Ühtištuses da Sures Britanijas.

London om Ühtenzoittud Kunigahusen kaikiš znamasižemb politine, ekonomine da kul'turine keskuz. Mail'man rahaazjoiden keskuz.

Moskv

Moskv (venäkelel: Москва [mɐˈskva]) om Venälaižen Federacijan pälidn, federaližen alištusen lidn da vägilidn. Moskv om Venälaižen Federacijan da Evropan kaikiš suremb lidn ristituiden lugun mödhe: vn 2018 1. päival vilukud Moskvan eläjiden lugu om 12 506 468 eläjad. Lidn om Moskvan aglomeracijan keskuz (enamba 16,7 mln rist. vl 2016). Moskv mülüb Man 10 kaikiš järedambiden lidnoiden nimikirjuteshe.

Lidn om Federaližen Keskuzümbrikon administrativine keskuz, mugažo Moskvan agjan üks' administrativižiš keskusišpäi (iče Moskv ei mülü sihe agjaha).

Nikosii

Nikosii (grek.: Λευκωσία; turk.: Lefkoşa) om Kipran pälidn da kaikiš suremb lidn.

Prag

Prag (čeh.: Praha [ˈpraɦa]) om Čehanman pälidn da ekonomine i kul'turine keskuz, valdkundan administrativine ühtnik ičeohjastusenke. Se om kaikiš suremb lidn Čehanmas.

Rim

Rim (italijan kelel: Roma [ˈroːma]) om Italijan pälidn da kaikiš suremb lidn, Lacio-agjan da sen Metropolitenižen Rim-lidnan administrativine keskuz.

San Marino (lidn)

San Marino-lidn (ital.: Città di San Marino) om San Marinon pälidn.

Vl 2013 eläjiden lugu om 4 211 ristitud. Lidnan pind — 7,09 km².

Lidn alajagase 7 tulendha.

Stokhol'm

Stokhol'm (ročin kelel Stockholm [stɔkːhɔlm]) om Ročinman pälidn (vspäi 1634) da kaikiš suremb lidn. Mugažo se om Stokhol'man agjan (lenan) administrativine keskuz.

Vspäi 1901 kaikuččes vodes Nobelän komitet sädab ištundoid lidnas.

Tbilis

Tbilis (gruz.: თბილისი [tʰ'biliˌsi] «läm' purde») om Gruzijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan tegimišton, kundan da kul'turan kaikiš znamasižemb keskuz i energetine sol'm.

Vaduc

Vaduc (saks.: Vaduz) om Lihtenšteinan pälidn.

Vl 2014 eläjiden lugu om 5 425 ristitud. Lidnan pind — 17,3 km2.

Vallett

Vallett om Mal'tan pälidn.

Vatikan

Vatikan (latin.: Status Civitatis Vaticanae, ital.: Stato della Città del Vaticano) — valdkund da lidn Evropan suves. Se om associacijoiš Italijanke.

Iče ičeleze pälidn, se om anklav Riman südäimes. Vatikan om kaikiš penemb ripmatoi valdkund Mas. Verazmaižed sur'oigenduzkundad sijadasoiš Riman territorijal.

Zagreb

Zagreb (mugažo horvatan kelel, virktas [zǎːɡreb]) om Horvatijan pälidn da kaikiš suremb lidn.

Toižil kelil

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.