Eoropa oçidentałe

Ł'Eoropa oçidentałe ła xe prinçipalmente on conceto socio-połitego conià e utiłisà durante ła Guera Freda. Co l'espresion Eoropa oçidentałe a se identifica prinçipalmente i Paixi eoropei del Primo mondo; ła se distingue da ł'Eoropa orientałe par difarense economiche, połiteghe e rełigioxe pitosto che per ła giografia. Ste definision łe xe però sojete a flutuasion storeghe, el che el rende difisiłe capire ła distinsion tra oriente e oçidente.

In alternativa, Eoropa oçidentałe ła xe anca na subrejon giografega de ł'Eoropa che ła xe ancora pì restritiva di quanto dito in precedensa: come definio dałe Nasion Unìe ła comprende i seguenti nove Stati:

United Nations geographical subregions
Ła definision de rejon continentałe utiłisà dałe Nasion Unìe.

Queło che de sołito a se intende parlando de Eoropa oçidentałe el xe l'insieme dei seguenti Paixi:

Rejon eoraxiateghe
LocationEurasia Asia      Macroregioni ONU: Axia oçidentałe · Axa sentrałe · Axia orientałe · Sud-est axiatico · Axia meridionałe
Altre rejon: Anatolia · Penisoła araba · Caucaxo · Oriente Distante · Indie orientałi · Subcontinente indian · Łevante · Medio Oriente · Visin Oriente · Pacific Rim · Siberia
Eoropa      Macroregioni ONU: Eoropa oçidentałe · Eoropa setentrionałe · Eoropa orientałe · Eoropa meridionałe 
Altre rejon: Balcani · Rejon Baltica · Benelux · Ixołe Britaniche · Caucaxo · Mar Mediteraneo · Scandinavia
Western Europe map
Europa oçidentałe. En cołor pì scuro se intende ła region giogràfega, in queło pì ciaro queła socio-pułìtega
Benelux

El Benelux el xe na rejon de ł'Eoropa composta da Belgio, Paéxi Basi e Lusenburgo. El nome el xe formà dałe iniziałi del nome de ogni paexe e el xe sta creà par l'Union economica Benelux, ma atualmente el vien doparà in maniera pì generałizà.

Ł'Union economica Benelux ła xe sta siglà ntel 1944, ma ła xe divegnù operativa sołamente ntel 1958 par promovare i libari movimenti de lavoraduri, capitałi, servisi e merci nte ła rejon. Ła soa creasion ła ga contribuio ała nasita de ł'Union Eoropea, nonostante łe organisazioni precursori deła UE łe fuse sta fondà prima. I tre paixi i xe sta apunto tra i fondatori deła CEE, insieme a Germania Oçidentałe, Fransa e Itałia.

Medio Oriente

Disendo Medio Oriente se indica in xeneral la region giografica de l'Asia sud-osidental, da l'Egito fin a l'Iran.

La xe na region calda e suta, con poca piova e poca aqua; però d'altra parte molti paesi de l'area i ga un mucio de petrolio. I prinsipai popoli che vive in sta xona i xe i Arabi, i Turchi, i Iraniani e i Curdi. La religion prevalente la xe quela musulmana. El Medio Oriente el ga na storia vecia de mileni: qua se cata alcune de le siviltà pi vece de la storia, come quela egiziana e quele mesopotamiche. Senpre qua inoltre ga vu origine le tri grandi religion monoteiste, cioè l'Ebraismo, el Cristianesimo e l'Islam.

Scandinavia

La Scandinavia la xe na region zeografega, oltra che storego-cultural, de l'Europa setentrional.

El termene Scandinavia, intenduo cofà entità cultural, el xe bastanza fluido. Inte'l signifegà pì restritivo, se intende solamente le nazion de Svezia, Norvesa e Danimarca.

In senso pì estensivo, se taca rento anca chele parte che le ga streti ligamenti culturai e storeghi co sti paesi: Finlandia continental, Isole Åland, Islanda, Isole Fær Øer, Isola de Jan Mayen (Norvesa).

Inte la massima estension del senso, se chiapa rento anca le Isole Svalbard, la Groenlandia. Inte sto ultemo caso, el termene Scandinavia, el vien a coincidar co la definizion de Paesi Nordeghi.

Su Commons ghe xe dei file multimediałi su Scandinavia

Siberia

La Sibèria (in ruso: Сиби́рь ; in tataro: Sibir; in mongolo: Seber, "la tèra che dròm") l'é na region che ciapa entre en bon toch dela Asia setentrional. No par nient lé na region enorme e la à na estension de 9.653.000 km²: la à sti lìmiti: de i monti Urali a òvest, el Pacìfico a èst, le catene de'l Altai e de i Sajany, e de la Manciuria a sud, e de'l Oceano Artico a nòrd.

La é pì o manco tuta tela Rusia, a parte en picol tòc a sud-ovest in Kazakistan.

La à en clima continental e la é tant fređa. Spes la tenperadura la va sot ai -50 °C.

In Sibèria ghen é grandi forèste, e fiumi enòrmi, tipo el Ob', el Enisej, el Amur o el Irtyš. L'é fiumi molto inportanti par la pesca, e sti cuà pì grandi anca par el trasporto su barca. El lago de acua dolẑa pì grant de'l mondo el é in Sibèria: el Bajkal. In realtà, te la Sibèria in generale i laghi no i é tanti.

La Sibèria la é pì che altro fata de sterminade pianure, anca se al cèntro la é fata da altipiani, e la à montagne pì che altro a sud e te'l estrèmo èst. La conformaẑion sì piatta de la Sibèria la fa sì che de invèrno la se inpienise tuta ne neu, e al disgelo de primavera i fiumi, che i va vèrso nord e cuindi vèrso zone che le é ncora frede, no i sìe bòni de drenar bèn l'acua de disgelo. In pràtica, se va a crear grandi aree tute inpaludade.

Łubiana

Łubiana (en slovèn Ljubljana, IPA [ʎub'ʎʌna]; en todesco Laibach) ła xe ła cavedàl de ła Republica Slovena fin da l'independensa inte'l 1991. Situà so'ł picinìn fiume Ljubljanica, ła prexenta n'interesante çentro storico en stiłe liberty.

Altre lengue

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.