Edà de 'l bronxo

L'Edà de 'l bronxo xe el periodo de ła protoistoria, 'ndo che ła nase a metałurxia de 'l bronxo, fat co na łiga de ramo e stanjo. L'Edà de 'l bronxo taca da ła fin de l'edà de ła piera, sirca 'ntel 3500 v.C., e ła finise co 'l inisio de 'l edà de 'l fer, fra el XIII secoło v.C. e 'l VIII secoło v.C..

In Anatołia, 'nte 'l Caucaxo meridionał e in Gresia sto periodo el taca da 'l 3000 v.C., in Axia sentrał da 'l 2000 v.C, in Sina da 'l 1800 v.C., e 'nte 'l Eoropa sentral, donca anca in Vèneto da 9l 2200 v.C..

Metallurgical diffusion
Difuxion de ła metałurxia en Eoropa e Axia Minor.
Gresia antiga

Co ła paroa Gresia antiga (Αρχαία Ελλάδα, Archàia Ellàda par grego) se parla de ła Gresia, co a so istoria e cultura, da ła fin de 'l edà de 'l bronxo, e 'l inisio de l'edà arcaiga 'nte 'l XII secoło prima de Cristo, fin a ła perdita de l'independensa co ła concuista de Łisandro Magno, 'nte 'l 323 v.C..

La é stata inportante parché, pì che altro te l'Età clasega, ghe n'é stat en svilupo artistico e cultural de granda importanẑa stòrica. Tipo Euclide e Archimede i é stati inportanti sienẑiati, o Platone e Aristotele inportanti filosofi e i so tèsti i é ncora incoi apreẑađi de i studioxi.

La stlria de la Grèsia antica la é tajađa in do perìođi: el Medioèvo elenico e la età Età clasega. A òlte se fa rientrar anca i periođi pena prima (la età micenea) e pena dòpo (el Elenismo).

Ghe n'é stat na espansion coloniale che la à bù par efèto che la cultura grèca la é stata portađa par tut el Mediteraneo e el Mar Negro. Ten ẑèrti pòsti la lengua popolare l'é restađa cuela de orìgine grèca, cofà in Puia onde che se parla ncora el Griko.

Le ẑità (πόλις, polis) pì inportanti l'é stat Sparta e Atene (la prima co en govèrno democratego).

X secoło v.C.

II miłenio v.C. |

I miłenio v.C. |

I miłenio

XIII secoło v.C. |

XII secoło v.C. |

XI secoło v.C. |

X secoło v.C. |

IX secoło v.C. |

VIII secoło v.C. |

VII secoło v.C.

Ani 990 v.C. | Ani 980 v.C. | Ani 970 v.C. | Ani 960 v.C. | Ani 950 v.C.Ani 940 v.C. | Ani 930 v.C. | Ani 920 v.C. | Ani 910 v.C. | Ani 900 v.C.

El X sècoło v.C. o p. de C. el xe on secoło de 'l I mìłenio v.C., che

'l xe tacà 'ntel an 1000 v.C. e 'l xe finì 'ntel ano 901 v.C..

Altre lengue

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.