1994

El 1994 (MCMXCIV en numari romani) el xe on an del XX secoło.

      XIX secoło - XX secoło - XXI secoło
      ani 1970 - ani 1980 - ani 1990 - ani 2000 - ani 2010
      1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 - 1998

Morti

1990

El 1990 (MCMXC en numari romani) el xe on an del XX secoło.

1991

El 1991 (MCMXCI en numari romani) el xe un an del XX secoło.

1992

El 1992 (MCMXCII en numari romani) el xe on an del XX secoło.

1993

El 1993 (MCMXCIII en numari romani) el xe un an del XX secoło.

1995

El 1995 (MCMXCV en numari romani) el xe on an del XX secoło.

1996

El 1996 (MCMXCVI en numari romani) el xe on an del XX secoło.

1997

El 1997 (MCMXCVII en numari romani) el xe un an del XX secoło.

1998

El 1999 (MCMXCVIII en numari romani) el xe on an del XX secoło.

6 de diçenbre

El 6 de diçenbre xè el 340° dì de l'anno secondo el całendario gregorian (el 341° 'nte i anni bisestiłi). Ghe manca 25 jorni par la fine de l'anno.

Berlin

Berlin ła xe ła cavedal deła Germania.

Con sirca 3 milioni e mexo de abitanti, ła xe anca el comune pì popołoxo del Paexe, noncá el segondo de ł'Union Eoropea, dopo Łondra.

El costituise on dei Land (stati federài) deła Germania, e el xe quindi na sità-stato.

Bułogna

Bołogna (en emiłiàn Bulåggna) xe on comune de 374 425 abitanti, capoluogo de ła omonima provincia, e de ła rejon Emilia-Romagna. Ła xé anca ła sètima çita tałiana, dopo Genoa e prima de Firense. Carateristeghi de ła çità son portiçi mùci łonghi (38 km) e l'università pì antica del mondo.

Forsa Itałia

Forsa Itałia (FI, Forza Italia en tałian) el xe un partido połitego tałian de Sentro-drita.

Leader del partio el xe Silvio Berlusconi.

Miran

Miràn el xé un comùn de 26 123 abintanti 'nte ła Provincia de Venesia. El 13 de zugno de el 2002 el Presidente deła Republica con proprio decreto ga conferìo a Miràn el titoło de città.

Reykjavik

Reykjavík ła xe ła cavedal de ł'Islanda nonché ła pì setentrionałe del mondo (łatitudine: 64° 08' N, non molto distante dal sircoło połare artico a 66° 33' N). El so nome a significa in łengoa islandexe baja fumoxa, e ła deriva probabilmente dałe sorgenti bujenti 'nte i so dintorni e ła se atribuisce a on equivoco del primo cołonisador Ingólfur Arnarson.

Con oltre 116 000 abitanti ła xe ła magior sità islandexe e łì a ghe sta sirca el 40% de tuti i abitanti d'Islanda. Ła se cata so ł'Oçeano Atlantego e in particołar 'ntel golfo Faxaflói.

Storia del Gambia

La Storia del Gambia la scominsia co la so apartenensa teritoriale a i antichi imperi del Ghana e del Shongai. Le prime testimonianse scrite le xe del X secolo d.C. La trata trans-sahariana de sciavi, oro e avorio la rivava fin qi. Se calcola che ne i primi sinque secoli del milenio pasà, almanco sinque milioni de sciavi i xe stà portà via da la region del SeneGambia da i marcanti arabi. En tel XIV secolo, i abitanti del Gambia i xera tributari del impero del Mali, par poi pasare soto l’influensa de i wolof, etnia che se cata so la costa dal fiume Senegal al fiume Gambia. I primi eoropei a rivar qi i xe stà i portoghexi en tel XV secolo.

En tel 1588 i portoghexi i gha vendù i diriti de comercio sul fiume Gambia a i inglexi.

En te i secoli XVII e XVIII Inghiltera e Fransa i gha continuamente batajà par el predominio comerciale so ste coste fin che en tel 1783, co el tratato de Parigi, i inglexi i gha otegnù el control de la region.

En tel 1807, l’Inghiltera la gha abolì el comercio de i sciavi. Par controlar le coste del SeneGambia i gha costruio el forte de Bathurst (ancò Banjul) en tel 1816. El Gambia el xera aministrà da la Siera Leone e el xe diventà colonia autonoma solo che en tel 1888.

Dopo la seconda guera mondiale, el Gambia el gha domandà l’autonomia. L’indipendensa la xe rivà el 18 fevraro 1965. El 24 aprile 1970, el Gambia el xe diventà na republica costitusionale e el primo presidente el xe stà Dawda Kairaba Jawara.

En tel 1981, co el presidente el se catava a Londra en visita uficiale, Kukoi Samba Sanyang el gha fato on colpo de stato. El presidente el gha domandà al Senegal de intervenir. Dopo na setimana de scontri, le trupe senegalexi le gha vinto e le gha imposto al Gambia de far na confederasion co lori. El SeneGambia el xe nato così. Dopo oto ani, la confederasion la xe stà siolta.

En tel lulio 1994, i militari i gha fato el secondo colpo de stato e deposto Jawara. El colonel Yahya A.J.J. Jammeh el xe stà eleto presidente prometendo el ritorno a la democrasia. A le elesioni del 1996 e del 2001, Jammeh el xe stà rieleto. El presidente el se sa ripresentà en tel 2006 e el xe stà rieleto, anca se l’oposision la gavea domandà el ritiro dopo pi de diexe ani al governo.

Varsavia

Varsavia (pol. Warszawa [varˈʂava]) ła xe ła cavedal (1.726. 581 ab.) deła Połonia, prinsipałe sentro sientifego, culturałe, połitego e economico e major sità del Paexe.

Venesia

Venèsia ła xe na sità de 260 717 aneme. Situada inte ƚa region storego-giogràfega omonima, infrà el golfo che da eƚa ciapa el nòme e ƚa piana Vèneta, ƚa xe caoliogo de l'omonima sità metropoƚitana e de ƚa region Vèneto. Primo comun de ƚa region par popoƚasion e superfise, el comun venesian el ga un toco del so teritorio inte ƚa laguna che ciapa el nòme da la sità, 'ndove che se cata anca el sentro storego sitadin, co sirca 82 000 abitanti, e 'n altro toco in teraferma, che ga come sentro prinsipaƚe Mestre, co sirca 260 000 abitanti.

Ƚa sità ƚa xe sta par pì de miƚe ani caoliogo de ƚa Repùblega Vèneta, che ła ga fata conosar al Eoropa e al Mondo, e ƚa xe soranomenà ła Serenìsima o anca ła Dominante. Venesia ła xe da tuti considerà una de łe pì beƚe sità al mondo par łe so carateristeghe urbanisteghe, par el so patrimonio artistego, storego e anca culturae e defati l'intiera sità co tuta ła só łaguna ła xe stà diciarà, 'ntel 1979, patrimonio del'umanità da l'UNESCO.

XX secoło

I milenio | II milenio | III milenioXVII secolo | XVIII secolo | XIX secolo | XX secolo | XXI secolo | XXII secolo | XXIII secolo

Anni 1900 | Anni 1910 | Anni 1920 | Anni 1930 | Anni 1940

Anni 1950 | Anni 1960 | Anni 1970 | Anni 1980 | Anni 1990

Łengoa vèneta

Ła łéngoa vèneta ła xe na łengoa romanxa parlà in gran parte de ła Venetia, 'ntel Trentin centro-orientał e 'nte ła zona osindentał, costiera e orientał de 'l Friul-Venesia Jułia. El vèneto xe parlà anca da ła minoransa vèneta aotoctona de 'l Istria e de ła Dalmasia e da i migranti vèneti 'nte 'l Sud de 'l Braxil, in Arxentina e 'nte 'l paexe de Chipiło in Mèsico.

El vèneto xe parlà da sirca 4 mijoni de parsone 'nte ła Venetia e se stima che 'l sipia parlà da 8 mijoni de persone 'ntel mondo, anca se xe conplegà far na stima propia.

Ƚa łengoa vèneta ła xe reconosùa da ła Rexion de 'l Vèneto, da 'l 2007, da ła Rexon Friul-Venesia Jułia, da 'l 2010, e anca da 'l UNESCO e da 'l Consejo de 'l Eoropa, che i ła ga mesa 'nte ła łista de łe łengoe minoritarie e 'ntel Łivro roso de łe łengoe in pericoło[1]. El Stato tajan invexe no'l reconose el vèneto cofà na łengoa minoridaria. El veneto xe łengoa ofisiał sol che a Serafina Corea on paexe de 'l Braxil. Ła ga anca on codexe identifegadivo łengoistego (ISO 639-3 vec).

Altre lengue

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.