Monarxiya

Monarxiya (yun. monarchia — yakka hokimlik) — davlat boshqaruvi shakli. Bunda davlat boshligi monarx hisoblanadi. M.ning 2 turi mavjud: mutlaq (absolyut) M., bunda monarxning toʻla xrkimiyatini cheklaydigan bironbir davlat organi boʻlmaydi; ko neti-tutsiyaviy M., bunda monarx hokimiyati konstitutsiya asosida amal qiladigan muayyan vakolatli organ bilan cheklangan boʻladi, yaʼni qonunchilikni parlament, ijro xrkimiyatini hukumat olib boradi. Ayrim mamlakatlarda davlat boshligʻi ayni vaqtda liniy rahbar ham hisoblanadi. [1]

Monarxiya koʻrinishlari

  • Mutlaq monarxiya — monarx cheksiz hokimiyatga egalik qiladigan monarxiya koʻrinishi. Mutlaq monarxiyada hukumat yoki boshqa hokimiyat organlari faqat davlat boshligʻi bo'lgan monarx oldida javobgardir, odatda parlament boʻlmaydi, boʻlgan taqdirda u maslahat kengashi vazifasini bajaradi, xolos.
  • Konstitutsiyaviy monarxiya - monarx hokimiyati konstitutsiya bilan cheklangan monarxiya. Konstitutsiyaviy monarxiyada qonun chiqaruvchi hokimiyat organi vazifasini parlament bajaradi, bajaruvchi organ esa hukumat bo'ladi. Konstitutsiyaviy monarxiya ikki xil koʻrinishda boʻladi: dualistik va parlamentar monarxiya.
    • Dualistik monarxiya - (Lotincha: Dualis — двойственный) - monarx hokimiyati konstitutsiya bilan cheklanuvchi monarxiya, lekin shunga qaramasdan monarx oʻzining hokimiyat uchun keng vakolatlarini saqlab qoladi.
    • Parlamentar monarxiya - monarx vakolatlari oʻta cheklangan, hukumat va hukumat organlari monarx oldida emas, parlament oldida javob beradi.
  • Teokratik monarxiya - siyosiy hokimiyat diniy rahbar qoʻlida boʻlgan monarxiya.

Hozirgi kundagi monarxiya davlatlari

Osiyo

Afrika

Yevropa

Okeaniya

Manbalar

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Boshqa tillarda

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.