غەربىي شىمال

غەربىي شىمال غەرب بىلەن شىمالنىڭ دەل ئوتتۇرىسىغا بېرىلگەن ئىسىم. بۇ دەل ئوتتۇرىدىن شىمالغىچە بولغان رايونغا شىمالىي غەربىي شىمال؛ دەل ئوتتۇرىدىن غەربكىچە بولغان رايونغا بولسا غەربىي غەربىي شىمال دېيىلىدۇ. بۇ تەرەڧلەر ئادەتتە دېڭىز ۋە ھاۋا يوللارىدا قوللىنىلىدۇ. غەربىي شىمال كۇمپاستا NW (يەئنى North - West) شەكلىدە كۆرسىتىلىدۇ. شىمال، غەربىي شىمال ۋە غەربكە بىر ئۈچبولۇڭ دەپ قەبۇل قىلساق غەربىي شىمالنىڭ كەڭلىكى 90 گرادوستۇر.


ئىنگىلىزچە، ئەرەبچە قاتارلىق غەرب ۋە شەرق تىللىرىدا، شۇنداقلا قېرىنداش تۈركىي قەۋىملەردە ئارا تەرەپلەردە ئەۋۋەلا شىمال ۋە جەنۇب كېيىن شەرق ۋە غەرب تەلەپپۇز قىلىنىدۇ. مەسىلەن، شىمالىي غەرب، جەنۇبىي شەرق؛ ئەمما بۇگۈن خەنزۇچىنىڭ تەئسىرى ئولساكىم ئۇيغۇرلار ئەۋۋەل غەرب ۋە شەرق، كېيىن شىمال ۋە جەنۇب تەلەڧڧۇز قىلىنماقتا، مەسىلەن: غەربىي شىمال، شەرقىي جەنۇب، دېگەندەك.

Ug Brosen windrose tr
شامال گۈلى

قاراڭ

غەربىي شىمالدىكى بەش ئۆلكە

جۇغراپىيىلىك تەرەپلەر

شەرق | غەرب | شىمال | جەنۇب

جۇغراپىيىلىك تەرەپلەر

شەرقىي شىمال
شىمال

غەربىي شىمال
شەرق دۇنيا غەرب
شەرقىي جەنۇب
جەنۇب
غەربىي جەنۇب
ئاقسۇ ۋىلايىتى

ئاقسۇ ۋىلايىتى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Aqsu Wilayiti) تەڭرىتاغنىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە، تارىم ئويمانلىقىنىڭ شىمالىي چېتىگە جايلاشقان. شەرقىي تەرىپى بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى بىلەن، جەنۇبىي تەرىپى خوتەن ۋىلايىتى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەربىي جەنۇب تەرىپى قەشقەر ۋىلايىتى ۋە قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى بىلەن، شىمالىي تەرىپى تەڭرىتاغ ئارقىلىق ئىلى قازاق ئاپتونوم ئوبلاستى]] نىڭ تېكەس ناھىيىسى ۋە موڭغۇلكۈرە ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەربىي شىمال تەرىپى قازاقىستان ئالمۇتا ئوبلاستى نىڭ رايىمبەك رايونى بىلەن، قىرغىزىستان نىڭ ئىسسىقكۆل ئوبلاستى بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيىسىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 235 كىلومېتىر). شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 510 كىلومېتىر. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى تەخمىنەن 350 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى 132 مىڭ 500 كۋادرات كىلومېتىر.

ئىبرانى تىلى

‎ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى. ئىبرانىچە ياكى ئىبرانچە، ((עִבְרִית, İvrit) ئاڧرو-ئاسيا تىل سېستىمىسى غەربىي شىمال سامى (سەمىتىك) تىل گرۇپپىسى كەنئان تىل ئائىلىسىگە تەۋە ۋە 7 مىلىيون كىشى تەرىپىدىن سۆزلىشىلىدىغان بىر تىلدۇر. ئىسرائىلىيەنىڭ رەسمىي دۆلەت تىلى ۋە ئىسرائىلىيە سىرتىدىكى يەھۇدىي توپلۇقلىرى تەرىپىدىن سۆزلىشىلمەكتە. ئىبرانىچە، 22 ھەرڧلىك ئىبرانىي ئەلڧبەسى بىلەن ئوڭدىن سولغا قاراپ يېزىلىدۇ. باشتا ئىسرائىلىيە ۋە ئا ق ش، ھەمدە ئاۋسترالىيە، كانادا، گېرمانىيە، ڧەلەستىن، پاناما ۋە ئەنگىلىيەدە قوللىنىلىدۇ. بۇلاردىن باشقا، غەربىي شەرىئادا يەھۇدىي بولمىغان بىر ئاز سانلىق خەلق ۋە دۇنيادىكى نۇرغۇن يەھۇدىي ئاز سانلىقلار تەرىپىدىن يەرلىك تىل بىلەن بىرگە لادىنو، يىدىش ياكى ئارامىچە بىلەن بىرلىكتە دىنىي تىل سۈڧەتىدە قوللىنىلماقتا.

باغراش ناھىيىسى

باغراش ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىتىگە قارايدۇ. باغراشنىڭ يەر مايدانى 3،603 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 60،000.

بورتالا موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى

بورتالا موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى بولسا شىنجاڭ دىكىبىخاھار 2000 نوپۇس بار، بورتالا موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىنىڭ 424،300 نوپۇسىبار، 27،000 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 47.52°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 88°07.

تېكەس ناھىيىسى

تېكەس ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئىلى قازاق ئاپتونوم ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. تېكەسنىڭ يەر مايدانى 8،067 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 150،000.

جېمىنەي ناھىيىسى

جېمىنەي ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئالتاي ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. جېمىنەينىڭ يەر مايدانى 8،222 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2005-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 37،733.

خوشۇت ناھىيىسى

خوشۇت ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستىتىگە قارايدۇ. خوشۇتنىڭ يەر مايدانى 12،753 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 60،000.

دۆربىلجىن ناھىيىسى

دۆربىلجىن ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن تارباغاتاي ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. دۆربىلجىننىڭ يەر مايدانى 9،092 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 200،000.

شەرقىي جەنۇب

شەرقىي جەنۇب شەرق بىلەن جەنۇبنىڭ دەل ئوتتۇرىسىغا بېرىلگەن ئىسىم. بۇ دەل ئوتتۇرىدىن جەنۇبقىچە بولغان رايونغا جەنۇبىي شەرقىي شىمال؛ دەل ئوتتۇرىدىن شەرققىچە بولغان رايونغا بولسا شەرقىي شەرقىي جەنۇب دېيىلىدۇ. بۇ تەرەڧلەر ئادەتتە دېڭىز ۋە ھاۋا يوللارىدا قوللىنىلىدۇ. غەربىي شىمال كۇمپاستا SE (يەئنى South - East) شەكلىدە كۆرسىتىلىدۇ. جەنۇب، شەرقىي جەنۇب ۋە شەرققە بىر ئۈچبولۇڭ دەپ قەبۇل قىلساق شەرقىي جەنۇبنىڭ كەڭلىكى 90 گرادوستۇر.

ئىنگىلىزچە، ئەرەبچە قاتارلىق غەرب ۋە شەرق تىللىرىدا، شۇنداقلا قېرىنداش تۈركىي قەۋىملەردە ئارا تەرەپلەردە ئەۋۋەلا شىمال ۋە جەنۇب كېيىن شەرق ۋە غەرب تەلەپپۇز قىلىنىدۇ. مەسىلەن، شىمالىي غەرب، جەنۇبىي شەرق؛ ئەمما بۇگۈن خەنزۇچىنىڭ تەئسىرى ئولساكىم ئۇيغۇرلار ئەۋۋەل غەرب ۋە شەرق، كېيىن شىمال ۋە جەنۇب تەلەڧڧۇز قىلىنماقتا، مەسىلەن: غەربىي شىمال، شەرقىي جەنۇب، دېگەندەك.

شەرقىي شىمال

شەرقىي شىمال شەرق بىلەن شىمالنىڭ دەل ئوتتۇرىسىغا بېرىلگەن ئىسىم. بۇ دەل ئوتتۇرىدىن شىمالغىچە بولغان رايونغا شىمالىي شەرقىي شىمال؛ دەل ئوتتۇرىدىن شەرققىچە بولغان رايونغا بولسا شەرقىي شەرقىي شىمال دېيىلىدۇ. بۇ تەرەڧلەر ئادەتتە دېڭىز ۋە ھاۋا يوللارىدا قوللىنىلىدۇ. غەربىي شىمال كۇمپاستا NE (يەئنى North - East) شەكلىدە كۆرسىتىلىدۇ. شىمال، شەرقىي شىمال ۋە شەرققە بىر ئۈچبولۇڭ دەپ قەبۇل قىلساق شەرقىي شىمالنىڭ كەڭلىكى 90 گرادوستۇر.

ئىنگىلىزچە، ئەرەبچە قاتارلىق غەرب ۋە شەرق تىللىرىدا، شۇنداقلا قېرىنداش تۈركىي قەۋىملەردە ئارا تەرەپلەردە ئەۋۋەلا شىمال ۋە جەنۇب كېيىن شەرق ۋە غەرب تەلەپپۇز قىلىنىدۇ. مەسىلەن، شىمالىي غەرب، جەنۇبىي شەرق؛ ئەمما بۇگۈن خەنزۇچىنىڭ تەئسىرى ئولساكىم ئۇيغۇرلار ئەۋۋەل غەرب ۋە شەرق، كېيىن شىمال ۋە جەنۇب تەلەڧڧۇز قىلىنماقتا، مەسىلەن: غەربىي شىمال، شەرقىي جەنۇب، دېگەندەك.

قابا ناھىيىسى

قابا ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئالتاي ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. قابانىڭ يەر مايدانى 8،179 كۇۋادىرات كىلومەتەر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلاڭاندا، ئۇنىڭ نۇپۇسى 80،000.

قوبۇقسار موڭغۇل ئاپتونوم ناھىيىسى

قوبۇقسار موڭغۇل ئاپتونوم ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن تارباغاتاي ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. قوبۇقسارنىڭ يەر مايدانى 28،799 كۇۋادىرات كىلومېتر بولۇپ 2002-يىلدىكى سىتاتىسكىگا ئاساسلانغاندا، نۇپۇسى 50،000.

قورغاس ناھىيىسى

قورغاس ناھىيىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Qorghas Nahiyisi) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر شەھىر بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئىلى قازاق ئاپتونوم ئوبلاستى تىگە قارايدۇ. قورغاس ناھىيىسى تەڭرى تېغىنىڭ ئىلى دەرياسى ۋادىسىنىڭ غەربىي شىمال قىسىمىغا جايلاشقان. شەرقىي تەرىپى غۇلجا شەھىرى ۋە غۇلجا ناھىيىسى بىلەن، جەنۇبىي تەرىپى چاپچال شىبە ئاپتونوم ناھىيىسى بىلەن، شىمالىي بورتالا شەھىرى ۋە ئارىشاڭ ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەربىي تەرىپى قازاقىستان بىلەن چىگرىلىنىدۇ (چىگرا سىزىقىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 128 كىلومېتىر). جەنۇبىدىن شىمالىغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 120 كىلومېتىر، شەرقىدىن غەربىگىچە بولغان كەڭلىكى 85 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر كۆلىمى 5559.3 كۋادرات كىلومېتىر. ناھىيىگە بەش بازار، تۆت يېزا، 73 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. تۇرۇشلۇق ئورۇنلاردىن ئىشلەپچىقىرىش - قۇرۇلۇش بىڭتۇەنى يېزا ئىگىلىك 4 - شىسىنىڭ ئالتە تۇەن - مەيدانى ۋە تۇەنگە بىۋاسىتە قاراشلىق كارخانىلار بار. ناھىيە مەركىزى بىلەن ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ ئارىلىقى 653 كىلومېتىر.

قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى

قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:Qizilsu Qirghiz Aptonom Oblasti)بولسا شىنجاڭ دىكى بىر ئاپتونوم ئوبلاست، غەربىدىكى پامىر ئېگىزلىكىگە جايلاشقان. ئۇنىڭ شەرق تەرىپى ئاقسۇ ۋىلايىتى بىلەن، جەنۇب تەرىپى قەشقەر ۋىلايىتى بىلەن تۇتىشىدۇ، غەرب ۋە غەربىي شىمال تەرىپى ئايرىم ئايرىم ھالدا تاجىكىستان، قىرغىزىستان بىلەن چېگرىلىنىدۇ (چېگرا لىنىيىسىنىڭ ئۇزۇنلۇقى بىر مىڭ 154 كىلومېتىر). شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 500 نەچچە كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 140 نەچچە كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى 67 مىڭ 300 كۋادرات كىلومېتىر. ئوبلاست مەركىزىي ئاتۇش شەھىرى، شەھەر رايونىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى بىر مىڭ 428 كىلومېتىر.

قەشقەر ۋىلايىتى

قەشقەر ۋىلايىتى بولسا شىنجاڭ دىكى بىر ۋىلايەت 2000 نوپۇس بار، قەشقەر ۋىلايىتىنىڭ 3،405،713 نوپۇسى بار، 139،077 كۇۋادىرات كىلومەتىر دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاشقان، شىمالى كەڭلىك 39.45°، شەرىقى ئۇزۇنلۇك 75°98.

كەلپىن ناھىيىسى

كەلپىن ناھىيىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Kelpin Nahiyisi) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن ئاقسۇ ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ. كەلپىن ناھىيىسى تارىم ئويمانلىقىنىڭ غەربىي شىمال چېتىگە، تەڭرىتاغ تاغ تىزمىسىنىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى ئاقسۇ شەھىرى، ئاۋات ناھىيىسى بىلەن، جەنۇب تەرىپى مارالبېشى ناھىيىسى بىلەن، غەرب تەرىپى ئاقچى ناھىيىسى بىلەن، شىمال تەرىپى ئۇچتۇرپان ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 151 كىومېتىر. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 110 كىلومېتىر، ئومۇمىي يەر مەيدانى ئون مىڭ 300 كۋادرات كىلومېتىر. ناھىيىگە بىر يېزا، ئۈچ يېزا، 24 كەنت ئاھالە كومىتېتى قارايدۇ. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 1154 كىلومېتىر.

مارالبېشى ناھىيىسى

مارالبېشى ناھىيىسى (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى: Maralbéshi Nahiyisi) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن قەشقەر ۋىلايىتىگە قارايدۇ. مارالبېشى ناھىيىسى تەڭرىتېغىنىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە، تارىم ئويمانلىقىنىڭ غەربىي شىمال چېتىگە جايلاشقان. شەرق تەرىپى ئاۋات ناھىيىسى، قاراقاش ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەرب تەرىپى پەيزاۋات ناھىيىسى، يوپۇرغا ناھىيىسى، يەكەن ناھىيىسى، ئاتۇش شەھىرى بىلەن تۇتىشىدۇ. شىمال تەرىپى كەلپىن ناھىيىسى، ئاقچى ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 215 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 169 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر كۆلىمى 21 مىڭ 700 كۋادرات كىلومېتىر.

پەيزاۋات ناھىيىسى

پەيزاۋات ناھىيىسى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى دائىرىسى ئىچىدىكى بىر ناھىيە بۇلۇپ مەمۇرى جەھەتتىن قەشقەر ۋىلايىتىتىگە قارايدۇ.

پەيزاۋات ناھىيىسى تەڭرىتاغ نىڭ جەنۇبىي ئېتىكىگە، تارىم ئويمانلىقىنىڭ شىمالىي قىسمىغا جايلاشقان. شەرق تەرىپى مارالبېشى ناھىيىسى بىلەن، غەرب تەرىپى قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيىسى، كونا شەھەر ناھىيىسى بىلەن، جەنۇب تەرىپى يوپۇرغا ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. غەربىي شىمال تەرىپى ئاتۇش شەھىرى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 140 كىلومېتىر. جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان كەڭلىكى 80 كىلومېتىر. ئومۇمىي يەر كۆلىمى 2.6316 كۋادرات كىلومېتىر. ناھىيە بازىرىنىڭ ئۈرۈمچى شەھىرى بىلەن بولغان ئارىلىقى 1415 كىلومېتىر.

باشقا تىلاردا

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.