تۇنىس

تۇنىس بولسا شىمالىي ئافرىقا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا تۇنىس شەھىرى، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا تۇنىس شەھىرى. دۇلات تىلى بولسا ئەرەب تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ زىنە ئەل ئابىدىنە بەن ئالى. ئازىركى باش ۋەزىر موھامەد غان. بۇ دۇلات 1956 يىلى 3 ئاينىڭ 20 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 163 مىڭ 610 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 10 مىللىئون 327 مىڭ.

row 1, cell 1
دۆلەت گىمىنى
row 1, cell 1
پايتەختى
ئەڭ چوڭ شەھرى
رەسمى تىلى
ئېتنىك گۇرۇپلار
سىياسى سېستىمىسى
رەئىس جۇمھۇر
باش مىنىستىر
يەر مەيدانى
نۇپۇسى
نۇپۇس زىچلىقى
كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم
پۇل بىرلىكى
ۋاقىت رايۇنى
ئىنتېرنېت
خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى
Tunisia in its region
تۇنىس
Flag of Tunisia
دۆلەت بايرىقى
2018-يىللىق رۇسىيە دۇنيا لوڭقىسى

2018دۇنيا لوڭقىسىنى تالىشىش پۇتبۇل مۇسانىقىسى 2018-يىلى 6-ئاينىڭ 14 كۈنىدىن 7-ئاينىڭ 15 كۈنىگىچە روسىيەدە ئۈتكۈزۈلدۇ.

ISO 3166-1

ISO 3166-1 دۆلەتلەر تىزىملىكى

AD ئاندوررا

AE ئەرەب بىرلەشمە ئەمىرلىكى

AF ئافغانىستان

AG ئانتىگۇئا ۋە باربادوس

AI ئانگۋىللا

AL ئالبانىيا

AM ئەرمىنىيە

AN گوللاندىيەگە قاراشلىق ئانتىللېس

AO ئانگولا

AQ ئانتراكتىكا

AR ئارگىنتىنا

AS ئامىركا ساموئاسى

AT ئاۋسترىيە

AU ئاۋسترالىيە

AW ئارۇبا

AZ ئەزەربايجان

BA بوسنىيە گرىتسىگوۋىنا

BB باربادوس

BD بېنگال

BE بىلگىيە

BF بۇركىنا فاسو

BG بۇلغارىيە

BH بەھرەين

BI بۇرۇندى

BJ بېنىن

BM بېرمۇدا

BN برۇنى

BO بولىۋىيە

BR برازىلىيە

BS باھاماس

BT بۇتان

BV بۇۋېت ئارىلى

BW بوتسۋانا

BY بىلىرۇسسىيە

BZ بەلىز

CA كانادا

CC كوكوس ئاراللىرى

CF ئوتتۇرا ئافرىقا جۇمھۇرىيتى

CG كونگو

CI پىلچىشى تۇمشۇقى

CK كۇك ئاراللىرى

CL چىلى

CM كامىرون

CN جۇڭگو

CO كولۇمبىيە

CR كوستا رىكا

CU كۇبا

CV ۋېردى تۇمشۇقى

CX كرىستمىس ئارېلى

CY سىپرۇس

CZ چىخىيە

DE گىرمانىيە

DJ جىبۇتى

DK دانىيە

DM دومىنىكا

DO دومىنىكا جۇمھۇرىيىتى

DZ ئالجىريە

EC ئىكۋادور

EE ئىستونىيە

EG مىسىر

EH غەربى ساھارا

ER ئېرىتىرىيە

ES ئىسپانىيە

ET ئېفئوپىيە

FI فىنلاندىيە

FJ فىجى

FK فالكلاند ئاراللىرى (مالۋىناس)

FM مىكرونىزىيە

FO فاروي ئاراللىرى

FR فرانسىيە

GA گابون

GB بۈيۈك برىتانىيە

GD گرىنادا

GE گروزىيە

GF فرانسىيە گۋىئانىسى

GG گۇئېرنسېي

GH گانا

GI جىبلىتارىق

GL گرىنلاندىيە

GM گامبىيە

GN گىنىيە

GP گۇئادېلۇپ

GQ ئېكۋاتور گىنىيەسى

GR گرىتسىيە

GS جەنۇبى گېئورگىيە ۋە جەنۇبى ساندۋىچ ئاراللىرى

GT گۇئاتېمالا

GU گۇئام

GW گىنىيە-بىسسائۇ

GY گۇيانا

HK شياڭگاڭ /خوڭكوڭ

HM ھېرد ۋە مىكدونالد ئاراللىرى

HN ھوندۇراس

HR كرودىيە

HT ھايتى

HU ۋىنگرىيە

CH شۋىتسارىيە

ID ھىندىنوزىيە

IE ئىرلاندىيە

IL ئىسرائىلىيە

IM مان ئارېلى

IN ھىندىستان

IO برىتانىيە ھىندى ئوكيان تېرىتورىيەسى

IQ ئىراق

IR ئىران

IS ئىسلاندىيە

IT ئىتالىيە

JE جېرسېي

JM يامايكا

JO ئىئوردانىيە

JP ياپونىيە

KE كىنىيە

KG قىرغىزىستان

KH كامبودژا

KI كىرىباتى

KM قەمەرىيە ئاراللىرى / كومورو ئاراللىرى

KN سانت كىتتس ۋە نېۋىس

KP شىمالى كورىيە / چاۋشيەن

KR جەنۇبى كورىيە / كورىيە

KW كۇۋەيت

KY كايمان ئاراللىرى

KZ قازاقىستان

LA لائوس

LB لىبانىن

LC سانت لۇسىئا

LI لىېختېنشتېين

LK سرى لانكا

LR لىبىرىيە

LS لىسوتو

LT لىتۋانىيە

LU ليۇكسىمبرۇگ

LV لاتۋىيە

LY لىبىيە

MA ماراكەش

MC موناكو

MD مولداۋا

ME مونتىنىگرو

MG ماداغاسقار

MH مارشال ئاراللىرى

MK ماكىدونىيە

ML مالى

MM بىرما

MN موڭغۇلىيە

MO ئاۋمېن /ماكاۋ

MP شىمالى مارىئانا ئاراللىرى

MQ مارتىنىك

MR ماۋرىتانىيە

MS مونتسەررات

MT مالتا

MU ماۋرىتىئۇس

MV مالدىۋېس

MW مالاۋى

MX مىكسىكا

MY مالايسىيا

MZ موزامبىك

NA نامىبىيا

NC يىڭى كالېدونىيە

NE نىگىر

NF نورفولك ئارېلى

NG نىگىرىيە

NI نىكاراگۇئا

NL گوللاندىيە

NO نورۋىگىيە

NP نىپال

NR نائۇرۇ

NU نىئۇئې

NZ يىڭى زىللاندىيە

OM ئومان

PA پاناما

PE پېرۇ

PF فرانسىيە پولىنىزىيەسى

PG پاپۇئا يىڭى گۋىنىيە

PH فىلىپپىن

PK پاكىستان

PL لەھىستان

PM سانت پىئېر ۋە مىكۋېلون

PN پىتكائىرن ئاراللىرى

PR پورتو رىكو

PT پورتۇگالىيە

PW پالائۇ

PY پاراگۋاي

QA قاتار

RE رېئۇنىئون ئارېلى

RO رومىنىيە

RS سىربىيە

RU روسسىيە

RW رىۋاندا

SA سەئۇدى ئەرەبىستان

SB سولومون ئاراللىرى

SC سەيشەل

SD سۇدان

SE شۋىتسىيە

SG سىنگاپور

SH سانت ھېلېنا

SI سلوۋىنىيە

SJ سۋالبارد (سۋالبارد ۋە جان مايېن)

SK سلوۋاكىيە

SL سىئېررا لېئون

SM سان مارىنو

SN سىنگال

SO سومالىيا

SR سۇرىنام

ST سائو تومې ۋە پرىنكىپې

SV سالۋادور

SY سۈرىيە

SZ سۋازىلاندىيە

TC تۇركس ۋە كايكۇس ئاراللىرى

TD چاد

TF فرانسىيەجەنۇبى تېرىتورىيەلىرى

TG توگو

TH تايلانت

TJ تاجىكىستان

TK توكېلائۇ

TL شەرقى تىمور

TM تۈركمەنىستان

TN تۇنىس

TO تونگا

TR تۈركىيە

TT ترىنىداد ۋە توباگو

TV تۇۋالۇ

TW تەيۋەن

TZ تانزانىيە

UA ئۇكرائىنا

UG ئۇگاندا

UM ئا.ق.ش. يىراق كىچىك ئاراللىرى

US ئا.ق.ش. (ئامىركا قوشما شىتاتلىرى)

UY ئۇرۇگۋاي

UZ ئۆزبېكىستان

VA ۋاتىكان

VC سانت ۋىنسېنت ۋە گرېنادىنېس

VE ۋېنسۇئېلا

VG برىتانىيە ۋىرگىن ئاراللىرى

VI ئامىركا ۋىرگىن ئاراللىرى

VN ۋىتنام

VU ۋانۇئاتۇ

WF ۋاللىس ۋە فۇتۇنا

WS غەربى ساموئا

YE يەمەن

YT مايوت ئارېلى

ZA جەنۇبى ئافرىقا

ZM زامبىيە

ZR زائىر

ZW زىمبابۋى

TB تىبەت /شىزاڭ

KO كوسوۋو

ئوقۇتقۇچىلار بايرىمى

ئوقۇتقۇچىلار بايرىمى، ئوقۇتقۇچىلارغا تەشەككۈر ئېيتىش يۈزىسىدىن يىلدا بىر قېتىم خاتىرلىنىدىغان كۈن. دۇنيادا نۇرغۇن ئەللەردە 1994- يىلىدىن بېرى ھەر يىلى 5- ئۆكتەبىر كۈنى UNESCO نىڭ تەۋسىيىسى بىلەن ئوقۇتقۇچىلار كۈنى خاتىرلەنمەكتە. 5- ئۆكتەبىر كۈنى، 1966- يىلى پارىژدا ئۆتكۈزۈلگەن "ئوقۇتقۇچىلارنىڭ ئورنىنى ھۆكۈمەتلەر ئارا ئالاھىيدە يېغىنى" نىڭ ئاخىرلىشىپ UNESCO تەمسىلچىلىرى بىلەن خەلقئارالىق ئىچىلار ئۇيۇشمىسى تەرىپىدىن "ئوقۇتقۇچىلارنىڭ ئورنى ھەققىدە تەۋسىيە" سىنى بىردەك ئاۋاز بىلەن قەبۇل قىلىنىشىنىڭ خاتىرلىنىشىدۇر.

ئۆزىنىڭ مەدەنىي ۋە تارىخىي ئالاھىيدىلىكلىرىگە، مەكتەپ تەتىل كۈنلىرىگە كۆرە ئوخشىمىغان ئەللەردە ئوخشىمىغان كۈنلەردە ئوقۇتقۇچىلار كۈنى بەلگىلەنگەن. مەسىلەن 12 ئەرەب ئېلىدە (بەھرەيىن، ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى، ئالجىرىيە، ماراكەش، قاتار، لىۋىيە، مىسىر، سەئۇدى ئەرەبىستان، تۇنىس، ئۇممان، ئىئوردانىيە، يەمەن) ھەر يىل 28- ڧېۋرال كۈنى ئوقۇتقۇچىلار كۈنى دەپ تەبرىكلەنمەكتە. ئوقۇتقۇچىلار كۈنى دەم ئېلىش بولۇپ بولماسلىقى ئوخشىمىغان ئەللەردە ئوخشىمايدۇ.

جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىدە 1985- يىل 10- سىنتەبىردىن ئىتىبارەن ھەر يىلى شۇ كۈن ئوقۇتقۇچىلار بايرىمى دەپ خاتىرلەنمەكتە، لېكىن رەسمىي تەتىل ئەمەس، جۇڭخۇا مىنگودا بولسا ھەر يىلى 28- سېنتەبىر كۈنى ئوقۇتقۇچىلار بايرىمىدۇر.

ئىمام مالىك

ئىمام مالىك، تولۇق ئىسمى: ئىمام ئىبنى ئەنەس ئىبنى مالىك ئىبنى ئامىر ئەلئەسبەھى. شەيخۇل ئىسلام ئىمام مالىك. ھىجريە 93 ( مىلادى 711) - يىلى بۈيۈك پەيغەمبىرىمىزنىڭ شەھىرى مەدىنىدە، ئەسلى شەجەرىيەسى يەمەنگە تۇتۇشىدىغان بىر ئەرەب ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن. ئىمام مالىكنىڭ بوۋىسى، يەمەندىكى بەزى ۋالىيلاردىن شىكايەت قىلىپ مەدىنەگە كېلىپ، ئولتۇراقلىشىپ قالغان.

ئەرەب ئەللىرى

‎ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى.

ئەرەب ئەللىرى (ئەرەبچە:العالم العربي ياكى الالوطن العربي)، نۇپۇسىنىڭ كۆپىنچىسى ئەرەب ۋە مۇسۇلمان بولغان خەلقلەر ياشىغۇچى ئەللەر. ئەرەب دۇنياسى غەربتە ئاتلانتىك ئوكياندىن شەرقتە ئۇممان دېڭىزىغىچە، شىمالدا ئاق دېڭىزدىن شەرقىي جەنۇبتا ئاڧرىقا مۆڭگۈزى ۋە ھىندى ئوكيانغىچە ئۇزانغان ۋە ئەرەبچە سۆزلىشىلىدىغان بۈيۇك بىر جوغراڧىيەنى قاپلايدۇ.

ئەرەب تىلى

‎ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى. ئەرەب تىلى ياكى ئەرەبچە (اللغة العربية، el-luġatu l-‘arabiyye ياكى عربي ‘arabī) بولسا ئاڧرو-ئاسيا تىل سېستىمىسى سامىي تىل ئائىلىسىگە تەئەللۇق بولۇپ، دۇنيادىكى ئەڭ قەدىم تىللارنىڭ بىرىدۇر. ئىسلام دىنىنىڭ مۇقەددەس كىتابى بولمىش قۇرئان كەرىم، ئەرەبچە يېزىلغاندۇر. بۇگۈن 60 دۆلەتتە قوللىنىلۋاتقان ئەرەبچە، دۇنيا بويىچە ئەڭ كۆپ كىشى قوللىنىدىغان تىللارنىڭ بەشىنچىسىدۇر ۋە شۇنداقلا ب د ت دا قەبۇل قىلىنغان 6 رەسمىي تىلنىڭ بىرىدۇر. ئۇ دۇنيادىكى بىر مىليارد 600 مىليوندىن ئارتۇق مۇسۇلماننىڭ دىنى تىلى، شۇنداقلا قۇرئان كەرىمنىڭ تىلى، ھازىر دۇنيادا 250 مىلىوندىن ئارتۇق ئەرەب ۋە باشقا مىللەتلەر ئومومىيۈزلۈك قوللىنىدۇ.

تۈننىس ۋە ئەنئەنىۋى جەمئىيەت

ئەنئەنىۋى جەمئىيەت بىلەن زامانىۋى جەمئىيەتنىڭ پەرقى ھەققىدە ئەڭ دەسلەپ تەتقىقات ئېلىپ بارغان كىشى تۈننىس(Ferdinand Tönnies,1855~1936) بولۇپ، ئۇ ئەنئەنىۋى جەمئىيەتتىكى جامائەت ياكى مەھەللە (community,共同体) بىلەن زامانىۋى جەمئىيەتنىڭ قۇرۇلمىسىنى سېلىشتۇرغان. ئۇنىڭ قارىشىچە، سانائەت جەمئىيتىنىڭ يىتىپ كىلىشى بىلەن ئەنئەنىۋى مەھەللە ۋە جامائەت قارىشى تۆۋەنلەيدۇ. كىشىلەرنىڭ ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرى يەر، قانداشلىق ۋە روھىي بىرلىكىنى ئەمەس، كەسپلەرنى بىرلىك قىلىپ شەكىللىنىدۇ. تونىس جامائەت ياكى مەھەللىنى مۇنداق ئۈچ تۈرگە بۆلگەن. قانداشلىق جامائىتى(血缘共同体)، مەھەللە جامائىتى(地缘共同体) ۋە روھىي جامائەت[1](精神共同体) . ئۇنىڭ نەزىرىدە يۇقىرىقى جامائەت تۈرلىرى ئەنئەنىۋى جەمئىيەت تىپىغا مەنسۇپ. زامانىۋى جەمئىيەت بولسا ناتونۇش كىشىلەر بىرلىكتە ياشايدىغان، كىشىلەر كەسىپ مۇناسىۋېتى بىلەن بىر-بىرى بىلەن ئالاقە قىلىدىغان جەمئىيەتتۇر.

ئۇيغۇر جەمئىيتىگە قارايدىغان بولساق، يېزىلاردا ۋە بىر قىسىم شەھەرلەردە كىشىلەرنىڭ مەلۇم بىر مەھەللىنى بىرلىك قىلىپ جامائەت ياكى توپ بولۇپ ئۇيۇشقانلىقىنى بايقايمىز. ئادەتتە يېزىلاردا، كىشىلەر مەلۇم بىر مەھەللىنى ئاساس قىلىپ قويۇق ئىجتىمائىي مۇناسىۋەت ئىچىدە ياشايدۇ. بۇ ياشاش ئەندىزىسى تۇننىس ئوتتۇرىغا قويغان مەھەللە جامائىتى ياكى تۇپى تۈرىگە تەۋە بولىدۇ. يېزىلاردا كىشىلەر يەنە مەھەللىنىلا ئاساس قىلىپ ياشىماستىن، قويۇق بولغان تۇققاندارچىلىق مۇناسىۋېتىنى ساقلايدۇ. تۇققانلار ۋە قوشنىلار دېھقانچىلىق ۋە چارۋىچىلىق ئىشلىرىدا بىر-بىرىگە ياردەم بىرىدۇ؛ بىر-بىرى بىلەن ناھايىتى قويۇق مۇناسىۋەت ساقلاپ ئۆتىدۇ.

ئادەتتە، كىشىلەرنىڭ ئىجتىمائىي مۇناسىۋېتى قانداشلىق ۋە مەھەللىنىلا ئاساس قىلماستىن، ئېتىقاد ياكى كەسىپنىمۇ ئاساس قىلىدۇ. بۈگۈنكى ئۇيغۇر يېزىلىرىدا كىشىلەر جامائەتچىلىكنى ئاساس قىلىپ ياشايدۇ. ئىسلام دىنى كىشىلەرنى ئۆم-ئىتىپاق بۇلۇشقا يىتەكچىلىك قىلىدىغان دىن بۇلۇش سۈپىتى بىلەن ئۇيغۇر جەمئىيىتىدە كىشىلەر ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى چىڭىتىش، كىشىلەرنى بىر-بىرىگە ياردەم بىرىشكە چاقىرىش قاتارلىق روللارنى ئوينايدۇ. قىسقىسى، تۇنىس ئوتتۇرغا قويغان ئەنئەنىۋى ۋە زامانىۋى جەمئىيەت تىپلىرى ئۇيغۇر يېزىلىرى ۋە بىر قىسىم شەھەرلەرگە ماس كېلىدىغان بولۇپ، ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرىنى تەھلىل قىلىشتا ناھايىتى مۇھىم تەتقىقات خاراكتىرىگە ئىگە.

[1]伊保云, 什么是现代化:概念与范畴的探讨,人民出版社, 2001年10月,第47页

شىمالىي ئافرىقا

ئاڧرىقا قىتئەسىنىڭ شىمالىدىكى رايونغا بېرىلگەن ئىسىمدۇر. بۇگۈن شىمالىي ئاڧرىقادا ماراكەش، ئالجىرىيە، تۇنىس، لىۋىيە، مىسىر ۋە سۇدان دۆلەتلىرىنى باردۇر. رايوندا مۇسۇلمانلار كۆپچىلىك بولۇپ، كەڭ قوللىنىلغان تىللار ئەرەبچە، بەربەرىچە، قىبتىچە قاتارلىق تىللار.

جغراڧىيىلىك چىگرىسى، غەربتە ئاتلانتىك ئوكيان، شىمالدا ئوتتۇرا يەر دېڭىزى، شەرقتە سىنا يېرىم ئارىلى ۋە قىزىل دېڭىز، جەنۇبتا بولسا غەربىي ئاڧرىقا، ئوتتۇرا ئاڧرىقا ۋە شەرقىي ئاڧرىقا رايونلىرى جايلاشقان.

شىمالىي ئاڧرىقىنىڭ غەربى مەغرىب دەپ ئاتىلىدۇ ۋە ئىسپانىيەنىڭ سەپتە ۋە مېلىللا شەھەرلىرى ھەم شىمالىي ئاڧرىقىدا ئورۇن ئالغان.

مۇھەممەد سالىھ ھاجىم

مۇھەممەد سالىھ داموللا ھاجىم، 1936-يىلى ئاتۇشتىكى فازىل، تۇنۇلغان ئالىم سالىھ داموللا ھاجىمنىڭ ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن.

يەر مەيدانىغا كۆرە دۆلەتلەر تىزىملىكى

يەر مەيدانىغا كۆرە دۆلەتلەر تىزىملىكى، يەر يۈزىدە ئىگلىك ھوقۇقلۇق دۆلەتلەر ۋە قارام رايونلارنىڭ توپلام يەر مەيدانىغا كۆرە رەتكە تىزىلغان تىزىملىكىدۇر.

بۇ تىزىمدىكى ئىگلىك ھوقۇقلۇق ئەللەر بىلەن قارام رايونلار، ISO 3166-1 ئۆلچەملەرىگە كۆرە تىزىلغان. ئادەتتە كۆپ تونۇلمىغان ئەللەر ھەم. تېزىمدە بولىشىغا قارشى؛ بۇ دۆلەتلەر تەرتىپكە تۇغۇزۇلغاندا نومۇر بېرىلمىگەن. تېزىملىكتە شەخسىي مۈلك دەپ داۋا قىلىنىدىغان ئانتاركتىدا ۋە مەئلۇم دەرىجىدە ھوقۇقى بولغان، لېكىن ئۆز ئىچىدە ئىگلىك ھوقۇقلۇق ئەللەر ياكى قارام رايونلار بولغان ياۋروپا ئىتتىپاقى (4.324.782 كلومېتر2 چوڭلۇقتا) داخىل قىلىنمىغان. شۇنداقلا ISO ئۆلچەملىرىدە يەر ئالمىغان ۋە ISO 3166-1 دە يەر ئالمىغان ئېتىراپ قىلىنمىغان ياكى قىسمەن ئېتىراپ قىلىنغان دۆلەتلەر داخىل قىلىنمىغان. لېكىن بۇ رايون ۋە ئەللەر بىر پارچىسى سۈپىتىدە بىلدۈرۈلگەن ئەللەرگە داخىل قىلغان. بۇ تېزىملىكتە جەمئىي ئۈچ ھەقتىكى ئۆلچەمگە تايانماقتا:

ئومۇمىي مەيدان: ئىچ سۇلار (كۆللەر، كۆلچەكلەر، دەريالار) داخىل قىلىنغان خەلقئارالىق قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىز چېگرىلىرى داخىلىدىكى يەر مەيدان.

قۇرۇقلۇق مەيدان: ئىچ سۇلار (كۆللەر، كۆلچەكلەر، دەريالار) خارىچ خەلقئارالىق چىگرا ۋە\ياكى ساھىل لېنىيىسى بىلەن ئايرىلغان پۈتۈن مەيدانلارنىڭ ئۇمۇمى.

سۇ مەيدانى: كۆللەر، سۇ ئامبارلىرى، دەريالارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان خەلقئارالىق چېگرىلار ۋە\ياكى ساھىل لېنىيىسى چېگرىلىرى داخىلىدىكى پۈتۈن ئىچ سۇلار. بۇ رايوندا قۇرۇقلۇق سۇلار ۋە ئۆزىگە خاس ئىقتىسادىي رايونلار داخىل ئەمەستۇر. بەئزى كىرىشلەر مەنبەلىرىگە ئاساسلانغان بولۇپ، قۇرۇقلۇق سۇلارى مىقدارىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولىشى مۇمكىن.ئەكسى بىلدۈرۈلمىگەن ئەھۋال ئاستىدا، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى سىتاتىستىكا بۆلۈمىدىن ئېلىنغاندۇر.

ئافرىقا
شىمالىي ئافرىقائالجىرىيە - مىسىر - لىۋىيە - ماراكەش - سۇدان - تۇنىسAfricaLocation
غەربىي ئافرىقابېنىن - بۇركىنا فاسو - چاد - پىل چىشى قىرغىغى - گامبىيە - گانا - ۋىنېيە - گۋىنېيە بىسسائۇ - لىبېرىيە‏ - مالى - نىگېر - ماۋرىتانىيە - نىگېرىيە - سېنېگال - سيېررا لېئونې - توگو - كابو ۋېردې
ئوتتۇرا ئافرىقا كامېرۇن - ئوتتۇرا ئافرىقا جۇمھۇرىيىتى - ئېكۋاتور گۋىنېيىسى - گابون - كونگو جۇمھۇرىيىتى - كونگو دېموكراتىك جۇمھۇرىيىتى
جەنۇبىي ئافرىقائانگولا - بوتسۋانا - كومور ئاراللىرى - لېسوتو - ماداگاسكار - مالاۋى - ماۋرىتىئۇس - موزامبىك - نامىبىيە - سۋازىلېند - جەنۇبىي ئافرىقا - زامبىيە - زىمبابۋې
شەرقىي ئافرىقابۇرۇندى - جىبۇتى - ئېرىترېيە - ئېفىئوپىيە - كېنىيە - رۋاندا - سېيشېل ئاراللىرى - سومالى - تانزانىيە - ئۇگاندا
ياۋروپا - ئامېرىكا قىتئەسى - ئاسىيا - ئافرىقا - ئوكيانىيە - ئانتاركتىدا

باشقا تىلاردا

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.