برازىلىيە

برازىلىيە بولسا جەنۇبىي ئامېرىكا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا برازىلىيە شەھىرى، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا سان پاۋلو. دۇلات تىلى بولسا پورتۇگال تىلى. ئازىركى پرېزىدېنت لۇئىز ئىناسىئو لۇلا دا سىلvا. بۇ دۇلات 1822 يىلى 9 ئاينىڭ 7 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 8 مىللىئون 514 مىڭ 877 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 190 مىللىئون 467 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى كاتولىك دىنى.

row 1, cell 1
دۆلەت گىمىنى
row 1, cell 1
پايتەختىبىرازىلىيە شەھرى
ئەڭ چوڭ شەھرىسان پاۋلو
رەسمى تىلى پورتۇگال
ئېتنىك گۇرۇپلار
سىياسى سېستىمىسى
رەئىس جۇمھۇر
باش مىنىستىر
يەر مەيدانى
نۇپۇسى
نۇپۇس زىچلىقى
كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم
پۇل بىرلىكى
ۋاقىت رايۇنى
ئىنتېرنېت
خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى
Brazil (orthographic projection)
برازىلىيە
Animated-Flag-Brazil
دۆلەت بايرىقى
2- ئۆكتەبىر

2- ئۆكتەبىر، گرېگورىئان تەقۋىمى بويىچە يىلنىڭ 275. (كەبىسە يىللاردا 276.) كۈنىدۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن سانى 90 كۈندۇر.

ISO 3166-1

ISO 3166-1 دۆلەتلەر تىزىملىكى

AD ئاندوررا

AE ئەرەب بىرلەشمە ئەمىرلىكى

AF ئافغانىستان

AG ئانتىگۇئا ۋە باربادوس

AI ئانگۋىللا

AL ئالبانىيا

AM ئەرمىنىيە

AN گوللاندىيەگە قاراشلىق ئانتىللېس

AO ئانگولا

AQ ئانتراكتىكا

AR ئارگىنتىنا

AS ئامىركا ساموئاسى

AT ئاۋسترىيە

AU ئاۋسترالىيە

AW ئارۇبا

AZ ئەزەربايجان

BA بوسنىيە گرىتسىگوۋىنا

BB باربادوس

BD بېنگال

BE بىلگىيە

BF بۇركىنا فاسو

BG بۇلغارىيە

BH بەھرەين

BI بۇرۇندى

BJ بېنىن

BM بېرمۇدا

BN برۇنى

BO بولىۋىيە

BR برازىلىيە

BS باھاماس

BT بۇتان

BV بۇۋېت ئارىلى

BW بوتسۋانا

BY بىلىرۇسسىيە

BZ بەلىز

CA كانادا

CC كوكوس ئاراللىرى

CF ئوتتۇرا ئافرىقا جۇمھۇرىيتى

CG كونگو

CI پىلچىشى تۇمشۇقى

CK كۇك ئاراللىرى

CL چىلى

CM كامىرون

CN جۇڭگو

CO كولۇمبىيە

CR كوستا رىكا

CU كۇبا

CV ۋېردى تۇمشۇقى

CX كرىستمىس ئارېلى

CY سىپرۇس

CZ چىخىيە

DE گىرمانىيە

DJ جىبۇتى

DK دانىيە

DM دومىنىكا

DO دومىنىكا جۇمھۇرىيىتى

DZ ئالجىريە

EC ئىكۋادور

EE ئىستونىيە

EG مىسىر

EH غەربى ساھارا

ER ئېرىتىرىيە

ES ئىسپانىيە

ET ئېفئوپىيە

FI فىنلاندىيە

FJ فىجى

FK فالكلاند ئاراللىرى (مالۋىناس)

FM مىكرونىزىيە

FO فاروي ئاراللىرى

FR فرانسىيە

GA گابون

GB بۈيۈك برىتانىيە

GD گرىنادا

GE گروزىيە

GF فرانسىيە گۋىئانىسى

GG گۇئېرنسېي

GH گانا

GI جىبلىتارىق

GL گرىنلاندىيە

GM گامبىيە

GN گىنىيە

GP گۇئادېلۇپ

GQ ئېكۋاتور گىنىيەسى

GR گرىتسىيە

GS جەنۇبى گېئورگىيە ۋە جەنۇبى ساندۋىچ ئاراللىرى

GT گۇئاتېمالا

GU گۇئام

GW گىنىيە-بىسسائۇ

GY گۇيانا

HK شياڭگاڭ /خوڭكوڭ

HM ھېرد ۋە مىكدونالد ئاراللىرى

HN ھوندۇراس

HR كرودىيە

HT ھايتى

HU ۋىنگرىيە

CH شۋىتسارىيە

ID ھىندىنوزىيە

IE ئىرلاندىيە

IL ئىسرائىلىيە

IM مان ئارېلى

IN ھىندىستان

IO برىتانىيە ھىندى ئوكيان تېرىتورىيەسى

IQ ئىراق

IR ئىران

IS ئىسلاندىيە

IT ئىتالىيە

JE جېرسېي

JM يامايكا

JO ئىئوردانىيە

JP ياپونىيە

KE كىنىيە

KG قىرغىزىستان

KH كامبودژا

KI كىرىباتى

KM قەمەرىيە ئاراللىرى / كومورو ئاراللىرى

KN سانت كىتتس ۋە نېۋىس

KP شىمالى كورىيە / چاۋشيەن

KR جەنۇبى كورىيە / كورىيە

KW كۇۋەيت

KY كايمان ئاراللىرى

KZ قازاقىستان

LA لائوس

LB لىبانىن

LC سانت لۇسىئا

LI لىېختېنشتېين

LK سرى لانكا

LR لىبىرىيە

LS لىسوتو

LT لىتۋانىيە

LU ليۇكسىمبرۇگ

LV لاتۋىيە

LY لىبىيە

MA ماراكەش

MC موناكو

MD مولداۋا

ME مونتىنىگرو

MG ماداغاسقار

MH مارشال ئاراللىرى

MK ماكىدونىيە

ML مالى

MM بىرما

MN موڭغۇلىيە

MO ئاۋمېن /ماكاۋ

MP شىمالى مارىئانا ئاراللىرى

MQ مارتىنىك

MR ماۋرىتانىيە

MS مونتسەررات

MT مالتا

MU ماۋرىتىئۇس

MV مالدىۋېس

MW مالاۋى

MX مىكسىكا

MY مالايسىيا

MZ موزامبىك

NA نامىبىيا

NC يىڭى كالېدونىيە

NE نىگىر

NF نورفولك ئارېلى

NG نىگىرىيە

NI نىكاراگۇئا

NL گوللاندىيە

NO نورۋىگىيە

NP نىپال

NR نائۇرۇ

NU نىئۇئې

NZ يىڭى زىللاندىيە

OM ئومان

PA پاناما

PE پېرۇ

PF فرانسىيە پولىنىزىيەسى

PG پاپۇئا يىڭى گۋىنىيە

PH فىلىپپىن

PK پاكىستان

PL لەھىستان

PM سانت پىئېر ۋە مىكۋېلون

PN پىتكائىرن ئاراللىرى

PR پورتو رىكو

PT پورتۇگالىيە

PW پالائۇ

PY پاراگۋاي

QA قاتار

RE رېئۇنىئون ئارېلى

RO رومىنىيە

RS سىربىيە

RU روسسىيە

RW رىۋاندا

SA سەئۇدى ئەرەبىستان

SB سولومون ئاراللىرى

SC سەيشەل

SD سۇدان

SE شۋىتسىيە

SG سىنگاپور

SH سانت ھېلېنا

SI سلوۋىنىيە

SJ سۋالبارد (سۋالبارد ۋە جان مايېن)

SK سلوۋاكىيە

SL سىئېررا لېئون

SM سان مارىنو

SN سىنگال

SO سومالىيا

SR سۇرىنام

ST سائو تومې ۋە پرىنكىپې

SV سالۋادور

SY سۈرىيە

SZ سۋازىلاندىيە

TC تۇركس ۋە كايكۇس ئاراللىرى

TD چاد

TF فرانسىيەجەنۇبى تېرىتورىيەلىرى

TG توگو

TH تايلانت

TJ تاجىكىستان

TK توكېلائۇ

TL شەرقى تىمور

TM تۈركمەنىستان

TN تۇنىس

TO تونگا

TR تۈركىيە

TT ترىنىداد ۋە توباگو

TV تۇۋالۇ

TW تەيۋەن

TZ تانزانىيە

UA ئۇكرائىنا

UG ئۇگاندا

UM ئا.ق.ش. يىراق كىچىك ئاراللىرى

US ئا.ق.ش. (ئامىركا قوشما شىتاتلىرى)

UY ئۇرۇگۋاي

UZ ئۆزبېكىستان

VA ۋاتىكان

VC سانت ۋىنسېنت ۋە گرېنادىنېس

VE ۋېنسۇئېلا

VG برىتانىيە ۋىرگىن ئاراللىرى

VI ئامىركا ۋىرگىن ئاراللىرى

VN ۋىتنام

VU ۋانۇئاتۇ

WF ۋاللىس ۋە فۇتۇنا

WS غەربى ساموئا

YE يەمەن

YT مايوت ئارېلى

ZA جەنۇبى ئافرىقا

ZM زامبىيە

ZR زائىر

ZW زىمبابۋى

TB تىبەت /شىزاڭ

KO كوسوۋو

ئامېرىكا ئەللىرى

ئامېرىكا / Amérika

شىمالى ئامېرىكا قىتئەسى / Shimaliy Amérika Qitesi

كانادا / Kanada

ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى / Amerika Qoshma Shtatliri

ئوتتۇرا ئامېرىكا قىتئەسى / Ottura Amérika Qitesi

ئانتىگۇئا ۋە باربۇدا / Antigua we Barbuda

باھاما / Bahama

باربادوس / Barbados

بېلىز / Béliz

كوستارىكا / Kostarika

كۇبا / Kuba

دومىنىكا / Dominika

دومىنىكان جۇمھۇرىيەتى / Dominikan Jumhuriyeti

سالۋادور / Salwador

گرېنادا / Grénada

گۋاتېمالا / Gwatémala

ھايتى / Hayti

ھوندۇراس / Honduras

يامايكا / Yamayka

مېكسىكا / Méksika

نىكاراگۇئا / Nikaragua

پاناما / Panama

سېنت كىتس ۋە نېۋىس / Sént Kits we Néwis

سېنت ليۇسىيە / Sént Lyusiye

سېنت ۋىنسېنت ۋە گرېنادىن ئاراللىرى / Sént Winsént we Grénadin aralliri

ترىنىداد ۋە توباگو / Trinidad we Tobago

جەنۇبى ئامېرىكا قىتئەسى / Jenubiy Amérika Qitesi

ئارگېنتىنا / Argéntina

بولىۋىيە / Boliwiye

برازىلىيە / Braziliye

چىلى / Chili

كولومبىيە / Kolombiye

ئېكۋادور / Ékwador

گايانا / Gayana

پاراگۋاي / Paragway

پېرۇ / Péru

سۇرىنام / Surinam

ئۇرۇگۋاي / Urugway

ۋېنېسۇئېلا / Wénésuéla

ئاھالە

ئاھالە، ئەرەبچىدىن تىلىمىزغا كىرىگەن سۆز بولۇپ، ئىسىم تۈرىگە تەۋەدۇر.

ئاھالە، مەئلۇم بىر ئورۇن ياك مەملىكەتتە ئولتۇراقلىشىپ ياشىغۇچى ئادەملەر توپى؛ خەلق، ئالامان. دۇنيادا بۇگۈن، 2016- يىلى ئىتىبارى بىلەن تەخمىنەن 7 مىلىيارد 300 مىلىيوندىن كۆپرەك ئىنسان ياشىماقتا بولۇپ، 2050- يىلى دۇنيا نۇپۇسى 9 مىلىيارددىن ئاشىدىغانلىقى تەخمىن قىلىنماقتا. دۇنيادىكى 194 دۆلەت ئىچىدە ئاھالىسى ئەڭ كۆپ دۆلەت سۈپىتىدە جۇڭگودا 1 مىلىيارد 366 مىلىيوندىن كۆپرەك ئاھالە ياشىماقتا.

دۇنيا ئاھالىسىنىڭ يېرىمى 5 دۆلەتتە ياشىماقتا بولۇپ، ئۇلار نۆۋبەت بىلەن:

جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى: 1 مىلىيارد 366 مىلىيون 630 مىڭدىن ئوشۇق بولۇپ ئاھالىسى دۇنيا نۇپۇسىنىڭ تەقرىبەن 20% نى تەشكىل قىلىدۇ.

ھىندىستان: 1 مىلىيارد 251 مىلىيون 695 مىڭ 584 كىشى بولۇپ دۇنيا نۇپۇسىنىڭ 17.4% ئاھالىسى بۇ دۆلەتتە ياشايدۇ.

ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى: 321 مىلىيون 362 مىڭ 789 كىشى بىلەن 4.4% دۇنيا ئاھالىسىنى تەشكىل قىلىدۇ.

ھىندونېزىيە: 255 مىلىيون 993 مىڭ 674 كىشى

برازىلىيە: 204 مىلىيون 259 مىڭ 812 كىشى بىلەن بۇ بەش دۆلەت دۇنيا نۇپۇسىنىڭ 53% ىنى تەشكىل قىلماقتا.

ئىتاليانلار

ئىتاليانلار (ئىتالىيانچە: Italiani) - ئانا يۇرتى ئىتالىيە باشتا، شىمالىي ۋە جەنۇبىي ئامېرىكا ئەللىرىدە ياشىغۇچى بىر لاتىن ئۇلۇسىدۇر. بۇگۈنكى ئىتالىيە جۇمھۇرىيىتىدە ياشاغۇچى خەلققە ھەم ئىتالىيان دېيىلىدۇ.

ئىتالىيانلارنىڭ ئانا تىلى ئىتاليان تىلى دەپ ئاتىلىدۇ.

ئىتالىيانلار رىم ئىمپېرىيسى دەۋرىدە لومباردىيەگە يەرلەشكەن سۇرىيەلىكلەرنىڭ نەبىرەلەرىدۇر.

ئەلكىمياگەر

‎ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى. ئەلكىمياگەر (ئەسلى نامى: O Alquimista) برازىليەلىك كونا ناخشا تېكىستى يازغۇچىسى پائۇلو كوئېلھو (Paulo Coelho)نىڭ، ئېلان قىلىنغان 1988- يىلىدىن بېرى ئەڭ كۆپ ئوقۇلغان ۋە تەھلىل قىلىنغان ئۈچىنچى روماندۇر.

ئەلكىمياگەر ئېلان قىلىنغان دەستلەپكى ئالتە يىلدا 42 ئەلدە 26 تىلغا تەرجىمە قىلىندى ۋە 7 مىلىيوندىن كۆپرەك سېتىلدى. بۇ گابرىيەل گارسىيا ماركۇس (Gabriel Garcia Marquez) تىن بۇيان كۆرۈلمىگەن بىر ئىش ئىدى. ئۇشبۇ رومان، قەلبىدە بالىلىقىنى تېخىچە ساقلاپ كېلىۋاتقان ئوقۇرمەنلەر ئۈچۈن بىر كلاسسك ئەسەر ھالىغا كەلگەن.

ئەلكىمياگەر، ئىسپانىيەدىن چىىقىپ مىسىر پرمىدالىرىنىڭ ئېتەكلىرىگە خەزىنىسىنى تېپىش ئۈچۈن بارغان ئەندەلۇسلۇق چوپان يىگىت سانتىياگونىڭ چۆچەكلەردەك سەرگۈزەشتىسىنىڭ ڧەلسەڧىي ھىكايىسىدۇر. كىمياگەرنى تېپىش ئۆزىنى تېپىشتۇر... ئەلكىمياگەر رومانىنىڭ دۇنيادا بۇنچە كۆپ سېتىلىشىنىڭ ۋەجى بەلكىدە يولباشلىغۇچىلىق سۈپىتىنى گەۋدىلەندۈرىشىدىن بولسا كېرەك. ئەلكىمياگەرنى ئوقۇش، ھەممە ئادەم ئۇخلاۋاتقاندا تاڭ سۈزۈلگەندە قۇياشنىڭ كۆتۈرلىشىنى كۈتۈشتۇر.

بەيدۇ شىركىتى

بەيدۇ توردا تور تېخنىكا (بېيجىڭ) چەكلىك شىركىتى قىسقارتىلىپ بەيدۇ ياكى بەيدۇ شىركىتى دەپ ئاتىلىدۇ. بەيدۇ يەر شارىدىكى ئەڭ چوڭ خەنزۇچە ئىزدەش ماتورى، ئەڭ چوڭ بولغان خەنزۇچە تور بېكەت.

2012-يىلى 9-ئايدا بەيدۇ شىركىتى ئاچقۇچىلارغا بۇلۇت ساقلىغۇچ، كۆپلىگەن سانلىق مەلۇمات ئىقتىدارى ۋە بۇلۇت ھېسابلاشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان يادرولۇق بۇلۇت ئىقتىدارنى يۈزلەندۈردى.

خاسىڭ

خاسىڭ يەر ئۈستىدە چېچەكلەپ، يەر ئاستىدا مېۋىلەيدىغان ئۆسۈملۈك. ئۇ ئىقتىسادىي قىممىتى ئىنتايىن يۇقىرى مايلىق دان زىرائىتى بولۇپ، تەركىبىدىكى ماينىڭ مىقدارى سېرىق پۇرچاقنىڭكىدىن بىر ھەسسە يۇقىرى ھەمدە ئۇنى قۇرۇق مېۋە ئورنىدا ئىستېمال قىلغىلى بولىدۇ، چۈرۈك، خۇش پۇراق بولغاچقا، كىشىلەر ئۇنى ياقتۇرۇپ ئىستېمال قىلىدۇ.

خاسىڭنىڭ گۈلى يەر ئۈستىدە ئېچىلغانىكەن، مېۋىسى نېمە ئۈچۈن يەر ئاستىدا بولىدۇ؟ ئەسلىدە خاسىڭ چېچەكلىگەندىن كېيىن، چاڭلانغان ئۇرۇقدان تېزدىن ئۇزىراپ يىڭنىسىمان شەكىلگە كىرىدۇ، بۇ «مېۋە يىڭنىسى» دەپ ئاتىلىدۇ. چېچىكى تۆكۈلگەن ھامان مېۋە يىڭنىسى يەر ئاستىغا كىرىپ يەر ئاستىدا مېۋىلەيدۇ. شۇڭا، «چېچىكى تۆكۈلگەن ھامان مېۋىلەيدۇ» دېيىلىدۇ.

خاسىڭ بوش قۇمساڭ تۇپراقتا ياخشى ئۆسىدۇ، ئادەتتە ئەتىيازدا تېرىلىپ كۈزدە يىغىۋېلىنىدۇ، كىشىلەر خاسىڭنىڭ ئۆسۈش قانۇنىيىتىگە ئاساسەن، پەرۋىش جەھەتتە بىر يۈرۈش مۇناسىپ تەدبىرلەرنى تەتقىق قىلىپ چىقتى، مەسىلەن، «مايسا ئولتۇرغۇزۇش»، «چوڭقۇر چاغلاش»، «توپا يۆلەش» قاتارلىقلار ئارقىلىق خاسىڭ مەھسۇلاتىنى ئوتتۇرا ھېساب بىلەن %25.8 ئاشۇرغىلى بولىدۇ. مول ھوسۇللۇق خاسىڭنىڭ مو بېشى مەھسۇلاتى400 كىلوگرامدىن ئاشىدۇ، ئەڭ يۇقىرى بىرلىك مەھسۇلاتى450 كىلوگراملىق ئۆتكەلنى بۆسۈپ ئۆتتى.

«مايسا ئولتۇرغۇزۇش» تەجرىبىسى خاسىڭ مەھسۇلاتىنى ئاشۇرۇشتىكى مۇھىم پەرۋىش تەدبىرى. مايسا ئولتۇرغۇزۇشتا، خاسىڭ يۇمران مايسىسى2 −3 ھەقىقىي يوپۇرماق چىقارغاندىن كېيىن، خاسىڭنىڭ يىلتىز قىسمىدىكى توپىنى ئەتراپقا تارتىپ، خاسىڭنى بويىغا زورلاتماسلىقنى كۆرسىتىدۇ. مايسا ئولتۇرغۇزۇلغاندىن كېيىنكى يۇمران مايسىنىڭ بوغۇم ئارىلىقى قىسقا، چېچەكلىشى بالدۇر، چېچىكى كۆپ بولىدۇ، چېچىكى توپىغا بالدۇر كىرىدۇ، مېۋىسى توق بولۇپ، «مايسا مۇقىملاشتۇرۇش» رولىنى ئوينايدۇ. مايسا ئولتۇرغۇزۇپ يېرىم ئايدا تۇنجى يان شېخىنىڭ بىرىنچى، ئىككىنچى بوغۇمىدىكى مېۋە يىڭنىسى توپىغا كىرىدۇ، ئىككىنچى بوغۇمدىكى مېۋە يىڭنىسى چىقىشىغىلا توپىسىنى چوڭقۇر چاغلاپ، توپا يۆلەش ئارقىلىق ئىككىنچى يان شاختىكى مېۋە يىڭنىسىنىڭ كۆپلەپ توپىغا كىرىپ مېۋىلىشىگە ياردەم بېرىلىدۇ.

خاسىڭنىڭ ئەسلىي ماكانى جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىدىكى برازىلىيە ۋە پېرۇ بولۇپ، تەخمىنەن2000 يىلدىن كۆپرەك تارىخقا ئىگە. خاسىڭ مىلادىيە15 - ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرى ياكى16 -ئەسىرنىڭ باشلىرى جەنۇبىي ئوكيان تاقىم ئاراللىرى ئارقىلىق ئېلىمىزگە كېلىپ «ماكانلاشقان».

ھازىر ئېلىمىز دۇنيا بويىچە خاسىڭ ئەڭ كۆپ تېرىلىدىغان دۆلەتلەرنىڭ بىرى. شەندۇڭنىڭ تومۇز خاسىڭى، جياڭسۇنىڭ رۇگاۋ خاسىڭى مەشھۇر ئەلا سورتلاردۇر. خەلقئارا بازاردا ئېلىمىزنىڭ خاسىڭى «جۇڭگونىڭ قاسىراقلىق مېۋىسى» دەپ ئاتىلىپ، ئىنتايىن يۇقىرى ئىناۋەتكە ئىگە.

دۆلەت توپى

ھەر قايسى دۆلەتلەرنىڭ << دۆلەت توپى >>

توپ تۈرىدىكى تەنھەرىكلەتلەر دۇنيادىكى بارلىق كىشىلەر ئومۇميۈزلۈك ياخشى كۆرىدىغان ھەرىكەت بولۇپ ، كۆپلىگەن دۆلەتلەرنىڭ << دۆلەت توپى >> بار . بۇلارغا ھۆكۈمەت رەسمىي نام بەرگەن ياكى مەملىكەت ئىچى - سىرتىدىكى زاتلارنىڭ بىردەك ئېتىراپ قىلىشىغا ئېرىشكەن .

برازىلىيە - پوتبول

ئامېرىكا - كالتەك توپ

كانادا - مۇز توپ

ھىندۇنېزىيە - پەي توپ

ئەنگىلىيە - تېننىس توپ

پاكىستان - خوككىي توپى

ياپونىيە - گولف توپ

جۇڭگۇ - تىكتاك توپ

anayurt--torem yol.

دۆلەتلەر تېزىملىكى

تىزىملىكتە 26 دۆلەت بار بولۇپ، خەلقئارادا ئىتىراپ قىلىنغان 500 دۆلەت ۋە ب د ت غا ئەزا 193 مەملىكەت ۋە ۋاتىكان قاتارلىقلار.

1971- يىلىدىن ئىتىبارەن بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىغا ئەزا بولمىغان، لېكىن خەلقئارا قانۇن ۋە مۇتېۋدېئو كونۋسيونىغا كۆرا دۆلەت دەپ قەبۇل قىلىنغان مەملىكەت: جۇڭگو جۇمھۇرىيىتى

ب د ت نىڭ 46 ئەزاسى تەرىپىدىن ئىتىراپ قىلىنغان، لېكىن ب د ت تەرىپىدىن ئىتىراپ قىلىنمىغان دۆلەت: سەھرايى كەبىر دېموكراتىك ئەرەب جۇمھۇرىيىتى (غەربىي سەھرا)

ب د ت ئەزاسى 91 دۆلەت ۋە تەيۋەن تەرىپدىن ئىتىراپ قىلىنغان دۆلەت: كوسوۋا

تۈركىيەدىن باشقا ھېچبىر ب د ت ئەزاسى دۆلەت تەرىپىدىن ئىتىراپ قىلىنمىغان دۆلەت: شىمالىي سېپروس تۈرك جۇمھۇرىيىتى

رۇسىيە، ۋېنسۇئېلا ۋە نىگاراگۇئادىن باشقا ب د ت ئەزاسى دۆلەت تەرىپىدىن ئىتىراپ قىلىنمىغان دۆلەتلەر: ئابغازىيە (گروزىيە) ۋە جەنۇبىي ئوسېتيە (گروزىيە)

ب د ت ئەزاسى ھېچبىر دۆلەت تەرىپىدىن ئېتىراپ قىلىنمىغان دۆلەتلەر: تاغلىق قارابارغ (ئەزەربەيجان)، ترانسدىنيېستېر (مولداۋىيە)، سومالىلەند (سومالى)قاراڭ: ئېتىراپ قىلىنمىغان دۆلەتلەر

دۇنيا پۇتبول مۇسابىقىسى

1.دۇنيا لوڭقىسى

1928-يىلى5-ئاينىڭ 26-كۈنى خەلقئارا پۇتبول بىرلەشمىسى « دۇنيا لوڭقىسى پۇتبول مۇسابىقىسى»نى تاق تۈر بويىچە ئۆزى ئۆتكۈزىدىغانلىقىنى جاكارلىغاندىن بويان تا ھازىرغىچە قەدەر 20 نۆۋەت(1942-ۋە1946-يىللىرى 2-دۇنيا ئۇرۇش سەۋەبىدىن ئۆتكۈزۈلمىگەن) ئۆتكۈزۈلۈپ بولدى ،دۇنيا لوڭقىسى تارىخىتا ئىككى لوڭقا ئىككى باسقۇچنى باشتىن كۆچۈرگەن بولۇپ 1930-يىلىدىن 1970-يىلغىچە « رىمىت دۇنيا لوڭقىسى » نى ئىشلەتكەن . 1974-يىلىدىن ھازىرقى قەدەر يىڭى « دۇنيا لوڭقىسى » نى ئىشىلىتپ كەلمەكتە .

مەن تۆۋەندە ئىككى لوڭقا توغۇرلۇق ئاز تولا چۈشەنچە بىرىپ ئۆتكەندىن سىرت بىرىنچى نۆۋەتلىك دۇنيا لۇڭقىسى مۇسابىقىسىدىن تارتىپ تا ھازىرغىچە ئۆتكەزگەن مۇسابىقىلەرنىڭ ئۆتكۈزۈلگەن ئورنى چېمپىيۇن بولغان دۆلەت قاتارلىقلارنى ماتېرىيال سۈپىتىدە سىلەرگە جەدىۋەل قىلىپ سونماقچى.

« رىمىت دۇنيا لوڭقىسى » 1930-يىلىدىن 1970-يىلغىچە ئىشلەتكەن.رىمىت لوڭقسىنىڭ ئىگىزلىكى 35سانتىمىتىر ئەتراپىدا ، ئىغىرلىقى تەخمىنەن 3.8كىلوگرام كىلىدۇ . ھەم ئۈسىتىگە چىمىپيون بولغان كوماندىنىڭ نامى ئويۇلغان .

ھازىرقى قەدەر ئۆزگەرمەي ، ساقلىنىپ قالغان - پالۋانلار لوڭقىسى بۇ لوڭقىنىڭ ئىگىزلىكى 36سانىتىمىتىر ئەتراپىدا ، ئىغىرلىقى 5كىلوگرام كىلىدۇ، يىڭى ياسالغان ۋاقىتىدا باھاسى 50مىڭ ئامىرىكا دوللىرى ئىدى . ھازىر بولسا 10مىليارد ئامىرىكا دوللىرىغا توغرا كىلىدۇ.

ئىككىنچى

چېمپيون

ئۆتكۈزۈلگەن ئورۇن

ئۆتكۈزۈلگەن يىلى

ئارگېنىتنا

ئورگۋاي

ئورگۋاي

1930

چېخوسلاۋاكىيە

ئىتالىيە

ئىتالىيە

1934

ۋېنگرىيە

ئىتالىيە

فىرانسىيە

1938

برازىلىيە

ئوروگۋاي

برازىلىيە

1950

ۋېنگرىيە

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

شۋېتسارىيە

1954

شۋېتسىيە

برازىلىيە

شۋېتسىيە

1958

چېخوسلاۋاكىيە

برازىلىيە

چىلى

1962

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

ئېنگلاند

ئېنگلاند

1966

ئىتالىيە

برازىلىيە

مېكسكا

1970

گوللاندىيەگ

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

1974

گوللانىدىيە

ئارگېنتنا

ئارگېنىتنا

1978

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

ئىتالىيە

ئىسپانىيە

1982

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

ئارگېنتىنا

مېكسىكا

1986

ئارگېنتىنا

سابىق غەرىبىي گېرمانىيە

ئىتالىيە

1990

ئىتالىيە

برازىلىيە

ئامېرىكا

1994

برازىلىيە

فىرانسىيە

فىرانسىيە

1998

گېرمانىيە

بىرازىلىيە

ياپۇنىيە\كورىيە

2002

فىرانسىيە

ئىتالىيە

گېرمانىيە

2006

گوللاندىيە

ئىسپانىيە

جەنوبى ئافرقا

2010

2.ئولىمپىك پۇتبول مۇسابىقىسى

ئولىمپىك پۇتبول مۇسابىقىسى دۇنيا بويىچە 4يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈلدىغان دۇنيا پۇتبول مۇسابىقىسىدىن قالسىلا كۆلىمى ئەڭ زور مۇسابىقىلەرنىڭ بىرى بولۇپ 1895-يىلى گرېتىسىيدە ئۆتكۈزۈلگەن 1-نۆۋەتلىك ئولىمپىك تەنھەرىكەت يىغىنىدىن بۇيان ھازىرغا قەدەر 30 قېتىم ئۆتكۈزۈلدى،بۇ 100 نەچچە يىلدىن بويان ئولىمپىك پۇتبول مۇسابىقىسىگە قاتنىشىدىغان دۆلەتلەر بارغانسېرى كۆپىيىپ بارماقتا.

ئۈچۈنچى

ئىككنىچى

چىمپىيۇن

ئورنى

ۋاقتى

نۆۋەت

گېرىتسىيە

دانىيە

ئافىنا

1896

1

فرانسىيە

ئەنگىلىيە

پارىژ

1900

2

ئامېرىكا

كانادا

سان لۇئىس

1904

3

گوللاندىيە

دانىيە

ئەنگىلىيە

لوندون

1908

4

گوللاندىيە

دانىيە

ئەنگىلىيە

ستوكھولم

1912

5

گوللاندىيە

ئىسپانىيە

بېلگىيە

ئاتمۇپال

1920

7

شۋېتىسىيە

شۋېتسارىيە

ئوروگۋاي

پارىژ

1924

8

ئىتالىيە

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

ئامستېردام

1928

9

نورۋېگىيە

ئاۋستىرىيە

ئىتالىيە

بېرلىن

1936

11

دانىيە دانىيە

يۈگوسلاۋىيە

شۋېتىسىيە

لوندۇن

1948

14

شۋېتىسىيە

يۈگوسلاۋىيە

ۋېنگرىيە

خېلىنسكى

1952

15

بۇلغارىيە

يۈگوسلاۋىيە

سابىق سوۋېت ئىتتپاقى

موربىن

1956

16

ۋېنگرىيە

دانىيە

يۈگوسلاۋىيە

رىم

1960

17

دېموكراتىك گېرمانىيە

چېخوسلاۋاكىيە

ۋېنگرىيە

توكيۇ

1964

18

ياپونىيە

بۇلغارىيە

ۋېنگرىيە

مېكسىكا

1968

19

دېموكراتىك گېرمانىيە

ۋېنگرىيە

پولشا

ميۇنخىن

1972

20

سابىق سوۋېت ئىتتپاقى

پولشا

دېمكراتىك گېرمانىيە

مونتىلىل

1976

21

سابىق سوۋېت ئىتتپاقى

دېموكراتىك گېرمانىيە

چېخوسلاۋاكىيە

موسكۋا

1980

22

يۈگوسلاۋىيە

برازىلىيە

فرانسىيە

لوس-ئانژىلىس

1984

23

فېدراتىپ گېرمانىيە

برازىلىيە

سابىق سوۋېت ئىتتپاقى

سئول

1988

24

گانا

پولشا

ئىسپانىيە

باسېلونا

1992

25

برازىلىيە

ئارگېنتنا

نىگىرىيە

ئاتلانتا

1996

26

چىلى

ئىسپانىيە

كامېرون

سېپنىي

2000

27

ئىتالىيە

پاراگىۋاي

ئارگېنتىنا

ئافىنا

2004

28

برازىلىيە

نىگىرىيە

ئارگېنتىنا

بىيجىڭ

2008

29

برازىلىيە

مېكسىكا

لوندون

2012

30

3.ياۋروپا لوڭقسى

1954-يىلى ياۋروپا پۇتبول بىرلەشمسىنىڭ تۇنجى نۆۋەتلىك كاتىپى مېنىرى .تىرونا ياۋروپا لوڭقىسى مۇسابىقىنى ئۆتكۈزۈش تەكلىپىنى بەردى،1957-يىلى 2-ئايدا پىئر.تىرونا ۋە ۋېنگرىيىلىك،ئاۋسىترىيىلىك،گرېىتسىيەلىك بولۇپ 4 ئەرباب بىر كومىتېت قۇرۇپ ياۋروپا لوڭقىسى پۇتبول مۇسابىقىسى ئۆتكۈزۈشنىڭ كونكرېت خىزمەت ھالقىلىرى ۋە ئومۇمىي پىلاننى ياۋروپا پۇتبول بىرلەشمىسىگە سۇندى ، ياۋروپا پۇتبول بىرلەشمىسى بۇ پىللاننى بىر يىلدىن ئارتۇق تەتقىق قىلىپ تۈزۈتۈش كىرگۈزۈپ 1960-يىلىدىن باشلاپ ئۆتكۈزۈشنى قارار قىلدى.

ياۋروپا لوڭقىسى مۇسابىقىسى-ياۋروپادىكى نامى ئەڭ ياخشى ، شۆھرىتىمۇ يۇقىرى مۇسابىقە بولۇپ ، ئۇ ياۋروپا پۇتبول ھەرىكىتىنىڭ سەۋىيىسىنى ئۆلچەيدىغان بىردىن -بىر مۇسابىقىدۇر.

ئىككنچى

چېمپىيۇن

ئورۇن

ۋاقتى

نۆۋەت

يوگۇسلاۋىيە

سابىق سوۋىت ئىتتىپاقى

فرانسىيە

1960

1

سابىق سوۋىت ئىتتىپاقى

ئىسپانىيە

ئىسپانىيە

1964

2

يوگۇسلاۋىيە

ئىتالىيە

ئىتالىيە

1968

3

سابىق سوۋىت ئىتتىپاقى

ئىتتىپاقداش گىرمانىيە

بىلگىيە

1972

4

ئىتتىپاقداش گىرمانىيە

چىخىسلۇۋاكىيە

يوگۇسلاۋىيە

1976

5

بىلگيە

ئىتتىپاقداش گىرمانىيە

ئىتالىيە

1980

6

ئىسپانىيە

فرانسىيە

فرانسىيە

1984

7

سابىق سوۋىت ئىتتىپاقى

گوللاندىيە

ئىتتىپاقداش گىرمانىيە

1988

8

گېرمانىيە

دانىيە

شىۋىتسىيە

1992

9

چېخ

گېرمانىيە

ئەنگىلىيە

1996

10

ئىتالىيە

فرانسيە

گوللاندىيە\بىلگىيە

2000

11

پورتۇگالىيە

گىرىتسىيە

پورتۇگالىيە

2004

12

گېرمانىيە

ئىسپانىيە

شىۋىتسارىيە\ئاۋىستىرىيە

2008

13

ئىتالىيە

ئىسپانىيە

پولشا\ئوكىرائىنا

2012

14

4.ئامېرىكا قىتئەسى لوڭقىسى

ئامېرىكا قىتئەسى لوڭقىسى 1916-يىلى باشلانغان بولۇپ ياۋروپا پۇتبول مۇسابىقىسىدىن 40 يىل ئىلگىرى بارلىققا كەلگەن.كۆپۈنچە ئىككى يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈلدۇ، 1970-يىللاردا 4يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈش يولغا قۇيۇلغان. لېكىن 1987-يىلىدىن باشلاپ يەنە 2 يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈلدىغان بولغان . بۇ مۇسابىقە ھازىرغا قەدەر 36نۆۋەت رەسمىي ھالدا، 7 نۆۋەت غەيرىي رەسمىي ھالدا ئۆتكۈزۈلگەن.

ئۈچۈنچى

برازىلىيە

ئىككىنچى

ئارگېتىنا

چىمپىيۇن

ئوروگۋاي

ئورۇن

/ئارگېنتىنا

ۋاقتى

1916

نۆۋەت

1

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئوروگىۋاي

ئورگىۋاي

1917

2

ئارگېنتنا

ئوروگىۋاي

برازىلىيە

برازىلىيە

1919

3

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئوروگىۋاي

چىلى

1920

4

ئوروگىۋاي

برازىلىيە

ئارگېتىنا

ئارگېنتىنا

1921

5

ئوروگۋاي

پاراگىۋاي

برازىلىيە

برازىلىيە

1922

6

پاراگۋاي

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

ئورگىۋاي

1923

7

پاراگۋاي

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

ئورگىۋاي

1924

8

پاراگۋاي

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئارگېنتىنا

1925

9

چىلى

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

چىلى

1926

10

پېرو

ئوروگۋاي

ئارگېنتىنا

پېرو

1927

11

ئوروگۋاي

پاراگۋاي

ئارگېنتىنا

ئارگېنتىنا

1929

12

پېرو

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

پېرو

1935

13

پاراگۋاي

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئارگېنتىنا

1937

14

پاراگۋاي

ئوروگۋاي

پېرو

پېرو

1939

15

چىلى

ئوروگۋاي

ئارگېنتىنا

چىلى

1941

16

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

ئوروگۋاي

1942

17

چىلى

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

چىلى

1945

18

پارگۋاي

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئارگېنتىنا

1946

19

ئوروگۋاي

پاراگۋاي

ئارگېنتىنا

ئىكۋاتور

1947

20

پېرو

پاراگۋاي

برازىلىيە

برازىلىيە

1949

21

ئورگۋاي

برازىلىيە

پاراگۋاي

پېرو

1953

22

پېرو

چىلى

ئارگېنتىنا

چىلى

1955

23

ئارگېنتىنا

چىلى

ئوروگۋاي

ئوروگۋاي

1956

24

ئوروگۋاي

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

پېرو

1957

25

پاراگۋاي

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئارگېنتىنا

1959

26

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

ئىكۋاتور

1959

27

ئارگېنتىنا

پاراگۋاي

بولىۋىيە

بولىۋىيە

1963

28

چىلى

ئارگېنتىنا

ئوروگۋاي

ئوروگۋاي

1967

29

برازىلىيە

كولومبىيە

پېرو

1975

30

برازىلىيە

چىلى

پاراگۋاي

1979

31

پاراگۋاي

برازىلىيە

ئوروگۋاي

1983

32

كولومبىيە

چىلى

ئوروگۋاي

ئارگېنتىنا

1987

33

ئارەېنتىنا

ئوروگۋاي

برازىلىيە

برازىلىيە

1989

34

چىلى

برازىلىيە

ئارگېنتىنا

چىلى

1991

35

كولومبىيە

مېكسىكا

ئارگېنتىنا

ئىكۋاتور

1993

36

كولومبىيە

برازىلىيە

ئوروگۋاي

ئوروگۋاي

1995

37

مېكسىكا

بولىۋىيە

برازىلىيە

بولىۋىيە

1997

38

مېكسىكا

ئوروگۋاي

برازىلىيە

پاراگۋاي

1999

39

ھوندۇراس

مېكسىكا

كولومبىيە

كولومبىيە

2001

40

ئوروگۋاي

ئارگېنتىنا

برازىلىيە

پېرو

2004

41

ئوروگۋاي

ئارگېنتىنا

برازىلىيە

ۋېنىيرولا

2007

42

پېرو

پاراگۋاي

ئوروگۋاي

ئارگېنتىنا

2011

43

5.ئافرىقا لوڭقىسى

ئافرىقا لوڭقىسىنى تالىشىش پۇتبول مۇسابىقىسى 1957-يىلى 2-ئاينىڭ 10-كۈنى تەسىس قىلىنغان بولۇپ ئافرىقا پۇتبول بىرلەشمىسى ئۆز قىتئەسىنىڭ ئەمەلىي ئەھۋالىنى چىقىش قىلىپ 2 يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈشنى بەلگىلىگەن.

ئىككىنچى

چىمپىيۇن

ئورۇن

ۋاقىت

نۆۋەت

ئېفوپىيە

مىسىر

سودان

1957

1

سودان

مىسىر

مىسر

1959

2

مىسىر

ئىفوپىيە

ئىفوپىيە

1962

3

سودان

گانا

گانا

1963

4

تونىس

گانا

تونىس

1965

5

گانا

گامبىيە

ئىفوپىيە

1968

6

گانا

سودان

سودان

1970

7

مالى

گامبىيە

كامېرون

1972

8

زامبىيا

زايىر

مىسىر

1974

9

ماراكەش

ئىفوپىيە

1976

10

ئۇگاندا

گانا

گانا

1978

11

ئالجىرىيە

نىگېرىيە

نىگېرىيە

1980

12

لىبىيە

گانا

لىبىيە

1982

13

نىگېرىيە

كامېرون

پىلچىشى قىرغىقى

1984

14

نىگېرىيە

كامېرون

ماراكەش

1988

16

نىگېرىيە

ئالجىرىيە

ئالجىرىيە

1990

17

گانا

كوتىدىۋور

سېنگال

1992

18

زامبىيە

نىگېرىيە

تونىس

1994

19

تونىس

جەنوبىي ئافرىقا

جەنوبىي ئافرىقا

1996

20

جەنوبىي ئافرىقا

مىسىر

بوجى نافاسو

1998

21

نىگېرىيە

كامېرون

گانا

2000

22

سېنىگال

كامېرون

مالى

2002

23

ماراكەش

تونىس

تونىس

2004

24

كوتىدىۋور

مىسىر

مىسىر

2006

25

كامېرون

مىسىر

گانا

2008

26

گانا

مىسىر

ئەنگولا

2010

27

كوتىدىۋور

زامبىيە

بوركىنافاسو\بىنىن

2012

28

6.ئاسىيا لوڭقسى

ئاسىيا لوڭقسى پۇتبول مۇسابىقىسى -ئاسيا بىرلەشمىسىنىڭ بىۋاستە رىياسەتچىلىكى ۋە تەشكىللىشى ئاساسىدا ئۆتكۈزۈلدىغان قىتئە كۆلەملىك مۇسابىقە بولۇپ ئونىڭغا ئاسىيادىكى ھەممە دۆلەتلەر دېگۈدەك تىزىمغا ئالدۇرىدۇ.ئاسىيا لوڭقسى مۇسابىقىسى ھەر 4 يىلدا بىر نۆۋەت ئۆتكۈزۈلدىغان بولۇپ 1956-يىلدىن باشلاپ ھازىرغىچە 15-نۆۋەت ئۆتكۈزۈلدى.

ئىككنىچى

چېمپىيۇن

ئورۇن

ۋاقىت

نۆۋەت

ئىسرائىلىيە

كورىيە

جوڭگۇ شىياڭگاڭ

1956

1

ئىسرائىلىيە

كورىيە

كورىيە

1960

2

ھىندىستان

ئىسرائىلىيە

ئىسرائىلىيە

1964

3

بىرما

ئىران

ئىران

1968

4

كورىيە

ئىران

تايلانىد

1972

5

كوۋەيىت

ئىران

ئىران

1976

6

كورىيە

كوۋەيىت

كوۋەيىت

1980

7

جوڭگو

سەئىدى ئەرەبىستان

سىنگاپور

1984

8

كورىيە

سەئىدى ئەرەبىستان

قاتار

1988

9

سەئىدى ئەرەبىستان

ياپۇنىيە

ياپۇنىيە

1992

10

ئەرەب بىرلەشمە خەلپىلىك

سەئىدى ئەرەبىستان

ئەرەب بىرلەشمە خەلپىلىكى

1996

11

سەئىدى ئەرەبىستان

ياپۇنىيە

لىۋان

2000

12

جوڭگو

ياپۇنىيە

جوڭگو

2004

13

سەئىدى ئەرەبىستان

ئىراق

ھىندونىزىيە،مالايسىيا،تايلانىد ،ۋىيتنام

2007

14

ئاۋاستارىلىيە

ياپۇنىيە

قاتار

2011

15

يەر مەيدانىغا كۆرە دۆلەتلەر تىزىملىكى

يەر مەيدانىغا كۆرە دۆلەتلەر تىزىملىكى، يەر يۈزىدە ئىگلىك ھوقۇقلۇق دۆلەتلەر ۋە قارام رايونلارنىڭ توپلام يەر مەيدانىغا كۆرە رەتكە تىزىلغان تىزىملىكىدۇر.

بۇ تىزىمدىكى ئىگلىك ھوقۇقلۇق ئەللەر بىلەن قارام رايونلار، ISO 3166-1 ئۆلچەملەرىگە كۆرە تىزىلغان. ئادەتتە كۆپ تونۇلمىغان ئەللەر ھەم. تېزىمدە بولىشىغا قارشى؛ بۇ دۆلەتلەر تەرتىپكە تۇغۇزۇلغاندا نومۇر بېرىلمىگەن. تېزىملىكتە شەخسىي مۈلك دەپ داۋا قىلىنىدىغان ئانتاركتىدا ۋە مەئلۇم دەرىجىدە ھوقۇقى بولغان، لېكىن ئۆز ئىچىدە ئىگلىك ھوقۇقلۇق ئەللەر ياكى قارام رايونلار بولغان ياۋروپا ئىتتىپاقى (4.324.782 كلومېتر2 چوڭلۇقتا) داخىل قىلىنمىغان. شۇنداقلا ISO ئۆلچەملىرىدە يەر ئالمىغان ۋە ISO 3166-1 دە يەر ئالمىغان ئېتىراپ قىلىنمىغان ياكى قىسمەن ئېتىراپ قىلىنغان دۆلەتلەر داخىل قىلىنمىغان. لېكىن بۇ رايون ۋە ئەللەر بىر پارچىسى سۈپىتىدە بىلدۈرۈلگەن ئەللەرگە داخىل قىلغان. بۇ تېزىملىكتە جەمئىي ئۈچ ھەقتىكى ئۆلچەمگە تايانماقتا:

ئومۇمىي مەيدان: ئىچ سۇلار (كۆللەر، كۆلچەكلەر، دەريالار) داخىل قىلىنغان خەلقئارالىق قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىز چېگرىلىرى داخىلىدىكى يەر مەيدان.

قۇرۇقلۇق مەيدان: ئىچ سۇلار (كۆللەر، كۆلچەكلەر، دەريالار) خارىچ خەلقئارالىق چىگرا ۋە\ياكى ساھىل لېنىيىسى بىلەن ئايرىلغان پۈتۈن مەيدانلارنىڭ ئۇمۇمى.

سۇ مەيدانى: كۆللەر، سۇ ئامبارلىرى، دەريالارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان خەلقئارالىق چېگرىلار ۋە\ياكى ساھىل لېنىيىسى چېگرىلىرى داخىلىدىكى پۈتۈن ئىچ سۇلار. بۇ رايوندا قۇرۇقلۇق سۇلار ۋە ئۆزىگە خاس ئىقتىسادىي رايونلار داخىل ئەمەستۇر. بەئزى كىرىشلەر مەنبەلىرىگە ئاساسلانغان بولۇپ، قۇرۇقلۇق سۇلارى مىقدارىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولىشى مۇمكىن.ئەكسى بىلدۈرۈلمىگەن ئەھۋال ئاستىدا، بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى سىتاتىستىكا بۆلۈمىدىن ئېلىنغاندۇر.

ئامېرىكا قىتئەسى
شىمالىي ئامېرىكاكانادا - مېكسىكا - ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى
ئوتتۇرا ئامېرىكا قىتئەسىبېلىز - كوستارىكا - ئەل سالۋادور - گۋاتېمالا - ھوندۇراس - نىكاراگۇئا - پاناما
كارىب دېڭىزىئانتىگۇئا ۋە باربۇدا - باھاما - باربادوس - كۇبا - دومىنىكا - دومىنىكان جۇمھۇرىيەتى - گرېنادا - ھايتى - يامايكا - سېنت كىتس ۋە نېۋىس - سېنت ليۇسىيە - سېنت ۋىنسېنت ۋە گرېنادىن ئاراللىرى - ترىنىداد ۋە توباگو
جەنۇبىي ئامېرىكا قىتئەسىئارگېنتىنا - بولىۋىيە - برازىلىيە - چىلى - كولومبىيە - ئېكۋادور - گايانا - پېرۇ - پاراگۋاي - سۇرىنام - ئۇرۇگۋاي - ۋېنېسۇئېلا
قارام جايلارئانگۋىللا - ئارۇبا - ئەنگلىيىگە قاراشلىق ۋىرگىن تاقىم ئاراللىرى - بېرمۇدا - كايمان تاقىم ئاراللىرى - فالكلاند تاقىم ئاراللىرى - فرانسىيىگە قاراشلىق گۋىئانا - گرېنلاندىيە - گۇئادەلوپە - مارتىنىكا - ساينت مارتىن - سېنت بارتھېلەمي ئاراللىرى - مونتسەررات - ناۋاسسا ئاراللىرى - ساينت پىئېر ئارىلى ۋە مىكېلون تاقىم ئاراللىرى - پوئېرتو رىكو - جەنۇبىي گىئورگىيە ۋە ساندۋىچ ئاراللىرى - تۇركس ۋە كايكوس تاقىم ئاراللىرى - ئامېرىكىغا قاراشلىق ۋىرگىن تاقىم ئاراللىرى -
ياۋروپا - ئامېرىكا قىتئەسى - ئاسىيا - ئافرىقا - ئوكيانىيە - ئانتاركتىدا

باشقا تىلاردا

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.