Аргентина

Аргентина (исп. Argentina), долу официалдыг хевири — Аргентин Республика (исп. República Argentina [reˈpuβlika aɾxenˈtina]) — Мурнуу Америкада чурттакчылары-биле 3 дугаар (Бразилия биле Колумбияның соонда) болгаш шөлү-биле ийи дугаар улуг күрүне (Бразилияның соонда).

Argentina (orthographic projection)
Аргентина картада
Flag of Argentina
Аргентинаның тугу
Coat of arms of Argentina
Аргентинаның сүлдези

Туружу

Аргентина Мурнуу Американың мурнуу-чөөн, Оттуг Чер ортулуунуң чөөн кезектерин болгаш чоок кавыда Эстадос ортулуктарын эжелеп турар.

Барыын талада Чили-биле, соңгузунда - Боливия болгаш Парагвай-биле, соңгу-чөөн талада - Бразилия болгаш Уругвай-биле кызыгаарларлыг. Чөөн талада Атлант океанга шаптаттырып турар.

Эриктери шоолуг керттинмээн, чүгде Ла-Плата ас кургаг черже 320 км киир керттинген. Соңгу чүктен мурнуу чүкче эң ыраа 3700 км. Суг кызыгаарларының улуг узуну экономиктиг депшилгеге шыырак салдарлыг болган. Шөлү 2,8 сая км² (Фолклен, азы Мальвин, ортулуктар чокка — Аргентина биле Великобритания аразында маргыштыг девискээрлер).

Аргентинаның соңгу чүктен мурнуу чүкче улуг делгеминден болгаш чериниң кырының янзызындан бойдузу эрээн-шокар. Чуртту 63° б.ү.-биле (з. д.) чериниң кырының тургузуунуң аайы-биле 2 кезекке чарып болур: оргу - соңгу болгаш чөөн, өскергей - барыын болгаш мурнуу. Күрүнениң барыын талазын дургаар Анды даглар бар, Барыын чартык бөмбүрзектиң эң улуг Даг дизии.

Соңгу талада, соңгу кызыгаарындан 29° м. д. (ю.ш.)-га чедир Гран-Чако оргузу чаттылып чыдар. Бот-эргелиг апарган үе - июльдуң 9, 1816 чыл (Испаниядан)

Күрүне дылы - Испан

Найысылал - Буэнос-Айрес

Эң улуг хоорайлар - Буэнос-Айрес, Кордова, Росарио

Чызаан хевири - Федеративтиг республика

Удуртукчу - Кристина Киршнер

Эреңгей удуртукчу - Амадо Буду

Эреңгей сайыт - Хуан Мануэль Абал Медина

Девискээр - 8 дугаар делегейде.

  • Нитизи-биле - 2 766 890 км²
  • Суг кырының хуу - 1,1%

Чурттакчылары

  • Үнелел (2012) - 42 610 981 киж. (32 дугаар чер)
  • Сырыйы - 15 киж./км²

Акша - Аргентинпесо (ARS, уру4 32)

Интернет-домен - .ar

Уруң ISO - ARG

Телефон уруңу - +54

Шак куржаа - -3

Дөс

  • Кайыын медээлел келгенил?
Бразилия

Бразилия, долу официалдыг хевири — Федеративтиг Бразилия Республиказы (порт. República Federativa do Brasil) — Мурнуу Америкада чурттакчылары эң хөй болгаш шөлү эң улуг күрүне, база Америкада чаңгыс борбак португал дылдыг чурт. Делегейде шөлү-биле болгаш чурттакчыларының саны-биле бешки черде. Диптиң төп болгаш чөөн кезиин ээлеп турар.

Найысылал — Бразилиа хоорай.

Соңгу чүктен мурнуу чүкче эң ыраа 4320 км, чөөнден барыынынче - 4328 км. Чили биле Эквадордан аңгыда Мурнуу Американың шупту күрүнелери-биле кызыгаарлыг: Француз Гвиана-биле, Суринам-биле, Гайана-биле, Венесуэла-биле соңгу талада, Колумбия-биле соңгу-барыын талада, Перу болгаш Боливия-биле барыын талада, Парагвай болгаш Аргентина-биле мурнуу-барыын талада, Уругвай-биле мурнуу талада. Кургаг чери кырында кызыгаарларының узуну хөлү-биле 16 муң км. Чөөн таладан Атлант океанга шаптаттырган, эрик шыйыының узуну — 7,4 муң км. Бразилияже оон аңгыда кезек бөлүк ортулуктар кирип турар, олар дээрге Фернанду-ди-Норонья, Рокас, Сан-Педру-и-Сан-Паулу база Триндади биле Мартин-Вас.

1500 чылда Мурнуу Америкага Педру Алвареш Кабраланың дүшкенинден тура 1822 чылда бот-эргени чарлаанынга чедир Бразилия Португалияның колониязы турган. Бразилия 1889 чылда республика апарган. Амгы конституция Бразилияны федеративтиг республика кылдыр тодаргайлаар, ол Фелералдыг округтуң эвилели болуп кээр, 26 штаттар база 5564 муниципалитеттер.

Союлунга улуг салдарны Португалия чедирген. Официалдыг болгаш барык-ла дың чаңгыс чугаа дылы португал дыл болуп кээр. Бразилдерниң кол нуруузу — католиктер, бо байдал Бразилияны делегейде эң хөй санныг католиктер чурту кылып турар.

1890 чылда француз астроном, Огюст Шарлуаның, ажытканы астероидти Бразилияга тураскааткан.

Бот-эргелиг апарган үе - сентябрьның 7, 1822 чыл (Португалиядан)

Күрүне дылы - Португал

Найысылал - Бразилиа

Эң улуг хоорайлар - Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро, Салвадор, Белу-Оризонти, Форталеза, Бразилиа

Чызаан хевири - Федеративтиг республика

Удуртукчу - Дилма Русеф

Эреңгей удуртукчу - Мишел Темер

Күрүне шажыны - Католицизм

Девискээр - 5 дугаар делегейде.

Нитизи-биле - 8 514 877 км²

Суг кырының хуу - 0,65

Чурттакчылары

Үнелел (2012) - 201 009 622 киж. (5 дугаар чер)

Сырыйы - 22 киж./км²

Акша - Реал (уруң BRL, 986)

Интернет-домен - .br

Уруң ISO - BR

Телефон уруңу - +55

Шак куржаа - -2…-4

Волейболчу

Волейболчу (ийиги о узадыр адаттынар) – волейбол ойнаар кижи.

Ийиги Делегей дайыны

Ийиги Делегей дайыны (англ. World War II, орус. Вторая мировая война; сентябрь 1, 1939 чыл – сентябрь 2, 1945) — кижи төрелгетенниң төөгүзүнде болган эң улуг дайын-чаа, делегейниң ийи аңгы шериг-политиктиг коалицияның (коалиция, күрүнелер эвилели) дайылдашканы. Аңаа 61 күрүнелер киришкен (Черниң чурттакчыларының барык 80 %). Дайынчы чорудуушкуннар 3 аңгы диптиң девискээринге база 4 аңгы океанның кырынга болган.

Клозе, Мирослав

Мирослов Клозе (нем. Miroslav Josef Klose, пол. Mirosław Marian Klose) – немец футболист. Немец-поляк уктуг, футболга халдакчы кылдыр ойнап турар. Германияның футболга чыынды командазы дээш ойнап турган. 2004 чылда делегей чергелиг маргылдааның тиилекчизи, 2002 чылдың делегей чергелиг футбол маргылдаазының 2 дугаар черниң эдилекчизи болгаш Евро-2008 чылдың 2 дугаар черниң эдилекчизи. Оон аңгыда 2006 чылдың болгаш 2010 чылдың футболга делегей чергелиг маргылдаазы болгаш Евро-2012 чылдың мөңгүн медальдың эдилекчизи.

Делегей чергелиг маргылдааларга 16 гол киир теккеш делегей чергелиг маргылдааларның төөгүзүнче эң тергиин халдакчы деп аттыг болган. 4 делегей чергелиг маргылдааларның 4 медалының эдилекчизи. Германияның чыынды командазы дээш 71 гол киир теккен. Чурттуң командазы дээш 137 оюн ойнаан (Лотар Маттуес 150 оюн ойнаан).

Месси, Лионель Андрес

Лионель Андрес Месси (1987 чылдың июнь 24-те чылда Аргентинаның Росариога төрүттүнген) — Аргентина чурттуг футболист, Испанияда Барселона дээр клуб дээш ойнап чоруур, 2011 чылдың чайындан тура Аргентина командазының капитаны. Амгы үениң база бир эң шыырак ойнакчызы кылдыр санаттынып турар болгаш, бүдүн төөгүде эң шыырак ойнакчы-дыр.

"Барселона" аттыг клубтуң өөреникчизи. Амгы үеге чедир Месси 8 Испанияның чемпионады титулунуң, 4 Лиги чемпионов УЕФА-ның, 5 Испанияның кубогу, 7 Испанияның Суперкубогу, 3 Европаның Суперкубогу болгаш делегейниң футбол клубтарының аразынга 3 дакпыр чемпиону болгаш тиилекчизи.

.

Хонда

Хонда азы Honda Motor Co., Ltd. (яп. 本田技研工業株式会社 хонда гикэн ко:гё кабусики гайся) — делегей чергелиг машина-техника бүдүрер улуг компания. Эң улуг мотоциклдер болгаш делегейде 10 улуг чычаан бүдүрер компанияларның санынче кирип турар. Кол бүдүрүлге черлери Япония, АКШ, Индия болгаш Бразилияда турар. Садыг-саарылга черлери АКШ болгаш мурнуу-чөөн Азия. Honda деп компанияны 1948 чылда Соитиро Хонда биле Такэо Фудзисава тургустунганнар.

Хүрешке делегей Чемпионады

Хүрешке делегей Чемпионаттары — Хүрештиң каттышкан стильдериниң Делегей чергелиг федерацияның (FILA) деткимчези-биле эрттип турар сонуургакчы-мөгелернмң делегей чергелиг маргылдаалары. Ук делегей чергелиг маргылдаа кылдыр эрлер аразынга грек-рим хүрежи (1904 чылдан тура), эрлер (1951 чылдан тура) болгаш кыстар (1987 чылдан тура) хостуг хүрежи эрттип турар.

Өске дылдарга

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.