1943 ел

1943 (бер мең тугыз йөз кырык өченче) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1943 елы, II меңьеллыкның 943 елы, XX гасырның 43 елы, XX гасырның 5 унъеллыгының 3 елы, 1940 елларның 4 елы. 1943 елдан бирле 76 ел үтте.

Еллар
1939 · 1940 · 1941 · 1942 1943 1944 · 1945 · 1946 · 1947
Унъеллык
1920-еллар · 1930-еллар1940-еллар1950-еллар · 1960-еллар
Гасырлар
XIX гасырXX гасырXXI гасыр
2 меңьеллык
XVIII гасырXIX гасырXX гасырXXI гасырXXII гасыр
1890-еллар 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899
1900-еллар 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
1910-еллар 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919
1920-еллар 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929
1930-еллар 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
1940-еллар 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949
1950-еллар 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959
1960-еллар 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969
1970-еллар 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979
1980-еллар 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
1990-еллар 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999
2000-еллар 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Хронологик таблица

Вакыйгалар

Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1943 елда туганнар

Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1943 елда вафатлар

22-нче армия (ССРБ)

22-нче армия (22 А) – Бөек Ватан сугышы вакытында ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә (бөтен гаскәр армиясе).

Хәрәкәттәге армия

76 ел

Бу мәкалә ел турында, шулай ук 76 саны турында да мәкаләне карагыз.76 (җитмеш алтынчы) ел — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча дүшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 76 елы, I меңьеллыкның 76 елы, I гасырның 76 елы, I гасырның 8 унъеллыгының 6 елы, 70 елларның 7 елы. 76 елдан бирле 1943 ел үтте.

Армияләрнең «A» төркеме

Армияләрнең «A» төркеме — (алман Heeresgruppe A) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

Армияләрнең «F» төркеме

Армияләрнең «F» төркеме — (алман Heeresgruppe F) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

Армияләрнең «Африка» төркеме

Армияләрнең «Африка» төркеме — (алман Heeresgruppe Afrika) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

Армияләрнең «Көньяк» төркеме

Армияләрнең «Көньяк» төркеме - (алман Heeresgruppe Süd) — Алман Кораллы көчләренең (вермахтның) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.

Брянск фронты

Брянск фронты – Бөек Ватан сугышы вакытында ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив стратегик хәрби берләшмә. Фронт 1941-1944 елларда Үзәк Русиядә һәм Белорусия җирләрендә сугышкан.

Брянск фронты 1941 елның 14 августында Үзәк һәм Резерв фронтлар ялганышында брянск юнәлешен ышыклар өчен.

Бөек Ватан сугышы

Бөек Ватан сугышы (tat. lat. Böyek Watan suğışı)(1941—1945) — ССРБнең / Өченче рейхка (Алмания) һәм аның Аурупадагы союздаш илләренә (Болгария, Маҗарстан, Италия, Румыния, Словакия, Финляндия, Хорватия) каршы сугышы. Икенче бөтендөнья сугышының ССРБга кагылган өлешенә карата әйтелә.

1941 елның 22 июнендә Алмания Советлар Союзына һөҗүм итә.

Бөек Ватан сугышы атамасы 1941 елның 3 июлендә, Сталинның мәгълүм радиомөрәҗәгатеннән соң кулланыла башлаган.

Владимир Никитин

Владимир Никитин, Владимир Дмитрий улы Никитин, рус. Никитин Владимир Дмитриевич (1907-1959) – ВКП(б) Татарстан өлкә (1943-1944), Куйбышев өлкә (1942-1943) комитетлары беренче сәркатибе. РКП(б) әгъзасы (1925 елдан).

Волгоград

Волгогра́д яки Сарысу (рус. Волгоград — Идел каласы, төрки телләрдә Сарысу, Сары-Чин) — Русия Аурупа өлешенең көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр, Волгоград өлкәсенең үзәге.

Курск сугышы

Курск сугышы яки Курск дугасы сугышы (tat.lat. Kursk suğışı) (5 июль — 23 август 1943 ел) - Икенче бөтендөнья сугышының һәм Бөек Ватан сугышының иң мөһим бәрелешләренең берсе. Дөньяның тарихында иң зур танк сугышы. Курск сугышында ике миллион тирәсендә кеше, алты мең танк, дүрт мең очкыч катнаша.

Курск сугышы өч өлешенә бүленә:

Курск саклавы операциясе (5-12 июль),

Орёл һөҗүм операциясе (12 июль - 18 август),

Белгород-Харкау һөҗүм операциясе (3-23 август).Курск сугышы 49 көн сузыла. Фашист-алманннар үз һөҗүмен «Цитадель»-операциясе дип исемлиләр.

Курск сугышыннан соң стратегик инициатива Икенче бөтендөнья сугышында тулысынча Кызыл гаскәргә күчә, Кызыл гаскәре Икенче бөтендөнья сугышы тәмамына кадәр һөҗүм итә бышлый.

Мирсәй Әмир

Мирсәй Әмир (тулы исеме Мирсаяф Мәсәлим улы Әмиров) — татар язучысы, драматург, прозаик, публицист, җәмәгать эшлеклесе, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Г. Тукай исемендәге дәүләт бүләге иясе.

Сталинград сугышы

Сталинград сугышы (tat.lat. Stalingrad suğışı) (17 июльдә 1942 - 2 февральдә 1943) — Кызыл Гаскәр тарафыннан Сталинград шәһәрен саклану һәм зур алманнар һәм аларның беректәшләре Дон-Идел елгалары арасындагы гаскәр төркемен тар мар итү, Бөек Ватан сугышында Кызыл Гаскәрнең хәлиткеч җиңүе, Икенче бөтендөнья сугышының иң зур коры җир бәрелеше.

Суворов ордены

Суворов ордены — Бөек Ватан сугышы вакытында совет бүләге.

Сәет Шәрәфиев

Сәет Шәрәфиев, Сәет Минһаҗ улы Шәрәфиев, рус. Шарафеев Саид Мингазович (1906 - 1975) — ТАССР ХКШ рәисе (1943-1946), ТАССР министрлар шурасы рәисе (1946-1950; 1957-1959).

Уфа дәүләт нефть техника университеты

Уфа дәүләт нефть техника университеты (УДНТУ) – Уфадагы дәрәҗәле югары уку йорты.

Хәниф Кәрим

Хөсни Кәрим белән бутамагыз.

Хәниф Кәрим (25 июль, 1910 ел — 26 август, 1983 ел) — Бөек Ватан сугышында катнашкан башкорт шагыйре.

Ул 1910 елның 25 июлендә хәзерге Башкортстанның Кыйгы районы Югары Кыйгы авылында туып үсә.

Мәктәптән соң Уфада Халык мәгарифе институтында белем ала. 1932-1934 елларда хәрби хезмәттә була. Кайткач, Башкорт дәүләт педагогия институтын тәмамлый. "Октябрь" ("Ағиҙел") журналында җаваплы сәркатип була. Гәзитләрдә төрле вазыйфаларда эшли. Бөек Ватан сугышында катнаша. "На врага", "Боевая тревога" , Ерак Көнчыгыштагы "Тревога" фронт гәҗитләренең хәбәрчесе була. 1946 елда демобилизацияләнә. 13 ел дәвамында Башкортстан Язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе була.

Хәниф Кәрим әдәби иҗат җимешләрен 1930 елда ук бастыра башлый. Төрле елларда егермедән артык җыентыгы дөнья күрә. Урыс шагыйрьләре әсәрләрен тәрҗемә итү өлкәсендә зур эш башкара. Сугышта язылган әсәрләреннән 3 җыентыгы чыга: "Шигырьләр" (1942 ел), "Мәхәббәткә үлем юк", (1943 ел), "Сугыш юллары" (1944 ел).

Башка телләрдә

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.