Tshwuka

Muvala wo Tshwuka i muvala lowunge makumu ka nxaxamelo wa magandlati ya rivoningo naswona wule kusuhi na gandlati ra rivoningo ra muvala wa Tshopi. Muvula lowu i muvala waxisimeko eka nkongomiso wa mavala wa RGB na CMYK. Kuna mindzhuti yo hambana hambana kusukela eka muvala wo tshwuka wu vangama kuyelana na xitshopana, kuya eka muvala wo tshwuka wu rhomba kuyelana na xitshopi.[1] Muvala wo tshwuka lowu vonakalaka empfhukeni hi nkarhi wa ndzhenga, wu vangiwa hi ku hangalaka ka miseve ya dyambu, kasi muvala wa misava yo tshwuka ya tintshava wu vangiwa hi muxaka wa maribye ya tsumani. Muvala wa ngati wuvangiwa hi swiaki swa hemoglobin, kasi muvala wo tshwuka wa mihandzu wu vangiwa swiaki swa anthocyanins.[2]

Muvala wotshwuka lowu kumekaka eka sava ra tsumani awu tirhisiwa ngopfu eka vupfapfarhuti bya khale bya mabaku. Va Egipta vakhale na va Maya, ava tsala swikandza swa vona hi muvala wotshwuka loko vari na minkhuvo; varhangeri va mavuthu ya nyimpi ya varhoma ava hlamisiwa miri yavon yi va ya muvala wotshwuka leswaku va tlangela ku hlula e nyimpini. Muvala lowu a wudume ngopfu e tikweni ra Chayina, laha a wutirhisiwa kutsala swibye swa vumba kuhlanganisa na mavati na marhangu ya miti.[3] Hinkarhi wa nhluvuko na kuvonikeriwa e tikweni-nkulu ra Yuropa, muvala lowu awurhandziwa hi vanhu lava fuweke. Muvala lowu wuthlela wu tiveka tani hi mfungo wa nhlungo; Tiko ra Rhaxiya ri langhe muvala lowu leswaku wuva mujeko wa tiko enzdhaku ka nhlungo wa 1917, enzdhaku ka swona ku landzele matiko ya Chayina, Viyetinamu na man'wana matiko ya vukhomanisi.

Leswi muvala wotshwuka wunga wa ngati, wu talka ku ringanisiwa na magandzelo, madzolonga na vurhena. E matikweni ya Yuropa na le Amerikha, muvala wo tshwuka wu ringanisiwa na kuhisa, ku korhoka, kunyanyuka, ku kariha, rirhandzu na ntsako. E tikweni ra Chayina na Indiya, kuhlanganisa na matiko yale vuxa-dyambu, muvala lowu wu yelanisiwa na ntsako na tinjombo.[4]

Muvala wo Tshwuka
muvala wo tshwuka
StrawberriesCardinal
Cardinal Théodore Adrien Sarr 2Magdalena Frackowiak
Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG
Crimson sunset
Mapapa yo tshwuka ni ndzhenga

References

  1. Maerz, A; Paul, M. R. (1930). A dictionary of color (in English). New York: McGraw-Hill Book Co. OCLC 1150631.
  2. Archetti, Marco; Döring, T. F.; Hagen, S. B. et al. (2011). "Unravelling the evolution of autumn colours: an interdisciplinary approach". Trends in Ecology & Evolution 24 (3): 166–73. PMID 19178979. doi:10.1016/j.tree.2008.10.006.
  3. Chunling, Y. (2008). Chinese red. Beijing: Foreign Languages Press. ISBN 9787119045313. OCLC 319395390.
  4. Heller, Eva (1948). Psychologie de la couleur: effets et symboliques. Paris: Pyramid. ISBN 9782350171562. OCLC 470802996.
Mbhambha

Mbhambha i byalwa bya xintu lebyi swekiwaka hi ku hlanganisiwa mati, chukele ro tshwuka, xinkwa na xihenge. Byalwa lebyi a byi bhava swinene na swona lava a va byi nwa ngopfu a va vonaka hi ku tshukuluka milomu. Muhlovo wa byalwa lebyi i wo tshuka wu ku juu! Byalwa lebyi a byi nwa hi vakhalabye na vakhegula.

Mukhubi

Mukhubi i byalwa lebyi byi swekiwaka hi ku hlanganisa vudyangwana, chukele ro tshwuka na mati. Mukhubi iwo basa wu ku paa! Byalwa lebyi a byi rhandziwa hi vafana na majahantiyela. Byalwa lebya mukhubi hi nga byi fananisa na tibiya masiku lawa.

Muvala

Muvala i xihlawulekisi xa ku vona ka matihlo ya munhu lexi hambanisaka leswivoniwaka, hi ku hambanisa mavala hi maviti yo fana na muvala wo tshwuka, wa wasi, wa xitshopani, wa rihlaza, wa tshopi, wa vhangazi kumbe wa ntima. Mavala ma endliwa hi miseve ya rivoningo leyi thlerisiwaka yiya nghena e matihlweni.

Muvhangazi

Muvhangazi Murhi lowu wu tala ku kumeka enkoveni, wu hava mitwa na ku tlhela wu leha. Mahanti ya wona i yo tshwuka bya ngati loko ma phaphiwile. Murhi lowu a wu tswali mihandzu.

Ncayoni

Ncayoni i byalwa lebyi endliwaka hi chukele ro tshwuka, mati, comela na swivirisi. Ncayoni iwo basa wu ku paa! Byalwa lebyi na byo a byi rhandza hi vavhana na majaha ntiyela ku fana na Nghwevu. Ncayoni na yona hi nga yi fananisa na tibiya masiku lawa.

Nghwevu

Nghwevu i byalwa lebyi endliwaka hi ku hlanganisa chukele ro tshwuka, swivirisi na muqombhoti. Nghwevu iwo basa wu ku paa! Byalwa lebyi a byi a byi rhandza hi vavhana na majahantiyela. Vanhu lava a va ku a va nwi muqombhoti hikuva wu nunhwisa milomo. Byalwa lebya nghwevu hi nga byi fananisa na tibiya masiku lawa.

Nhlampfurha

Nhlampfurha Murhi wa nhlampfurha i wa muhlovo wa rihlaza nakambe murhi lowu a wu kuli ngopfu naswona a wu lehanga. Loko moya wu ba, murhi lowu wa tshoveka hi ku olova hikuva wu larile. Nsinya lowu wu na matluka lamakulu ya swiphepherete, wu tlhela wu mila enhoveni na le makaya laha ku nga na tshanga ra tihomu. Nhlampfura i murhi wa nkoka eka vanhu vo fana na tin`anga hikuva va wu tirhisa ku tshungula vanhu lava va vabyaka. Mihandzu ya kona yi vuriwa tinhlampfurha. Marhavi ya nhlampfurha i yo tshwuka.

Nhlowa

Nhlowa i muxaka wa byala bya xintu lebyi endliwaka hi makanyi. Ku hambana na Vukanyi, byala lebyi a byi cheriwi mati, byi endliwa hi mati ya makanyi ntsena.

Nthunduluka

Nthunduluka wu tala ku mila laha ku omeke swinene, laha misava ya kona yi nga ya ntima ku fana ni le xidakeni. Misava ya kona yi tlhela yi va ya vumba. Murhi lowu wu na mitwa yo ka yi nga talanga, yi tlhela mitwa ya kona yi nga tontswanga. Mihandzu ya murhi wa nthunduluka yi vuriwa tinthundluka. Mihandzu ya murhi lowu yi na muhlovo wa rihlaza loko yi nga vupfanga kasi loko yi vupfile yi ni muhlovo wo tshwuka.

Ntshuguri

Ntshuguri wu mila etlhelo ka nkova na tindhawu to tlhuma swinene. Murhi lowu a wu kuli swinene, kambe wu endla khwati ro tlhuma swinene. Marhavi ya kona ya nembelela ehenhla ka misinya yinwana. Mihandzu ya ntshuguri yi vuriwa tintshuguri.

Thothotho

Thothotho i byalwa lebyi swekiwaka hi ku hlanganisa comela, mati na chukele ro tshwuka. Thothotho yi fananisiwa ni byalwa lebyi hi xilungu vange i Brendi. Byalwa lebyi a byi rhandza hi tinghamula na magayisa. Byalwa lebyi a byi ri na muhlovo wonge i mati.

Wasi-lwandle

Muvala wa Wasi-Lwandle i muvala lowu nge xikarhi ka muvala wa rihlaza na wa wasi. Wu vangiwa hi magandlati ya rivoningo lawa mangana kwalomu ka 490–520 wa tinanomitara hi ku anama.Eka nongonoko wa mavala wa CMYK , lowu tirhisiwaka eka vupfapfarhuti na vugandlisi, muvala wa Wasi-lwandle wu tirhisiwa ngopfu na muvala wa xitshopana na wa ntima. Kasi eka nongonoko wa mavala wa RGB , lowu tirhisiwaka ku haxa mavala eka tithelevixini na tikhompuyuta, muvala wa wasi-lwandle wu tumbuluxiwa hi ku pfanganyisa muvala wa rihlaza na wa wasi hi ntsengo wa ku ringana. Wasi-lwandle wu fambelana na muvala wo tshwuka; naswona wu nga tumbuluxiwa hi ku susa muvala wo tshwuka eka rivoningo ro basa. Kupfanganyisa rivoningo ro tshwuka na ra wasi-lwandle swi vanga muvala wo basa.

Wasi-lwandle i muvala lowu yelanaka na mati naswona wu hlamuseriwa wuri na xindzhuti xa wasi-rihlaza.

Xikhalavatlana

Xikhalavatlana i byalwa lebyi swekiwaka hi nkarhi wa ntshovelo emasin’wini hi ku hlanganisa khalavatla, chukele ro tshwuka na swivirisi. Muhlovo wa byalwa lebyi i wo tswhuka. Byalwa lebyi a byi vevukile ku fana na mati. Byalwa lebyi a byi rhandza hi vavhana na majaha ntiyela.

Xikhavi

Xikhavi xi tala ku mila enhoveni, etlhelo ka nambu. Xikhavi a xi na ndzhuti hikuva marhavi na matluka ya kona ma hangalakile. Mbewu ya xikhavi i yo tshwuka, yi tlhela yi tirhisiwa ku endla tiya.

Ximapana

Ximapana xi mila enhoveni eka tindhawu leti ku nga na mati swinene. Mihandzu ya kona yi vuriwa swimapana. Murhi lowu a wu kuli ku ya ehenhla kambe wu kula ku fana na ndzhenga, wu endla khwati wu tlhela wu duvuka swiluva swa xitshopana na ku tlhela wu tswala mihandzu yo tshwuka yo ka yi nga dyiwi hi vanhu kambe yi dyiwa hi misinya na switsotswana swinwana swa nhova. Murhi lowu wu dzudza matluka hi nkarhi wa xixika ku fana na yinwana misinya kasi loko ku fika nkarhi wa ximunwana wu hluka matluka na wona.

Ximuwu

Ximuwu i nsinya lowu kumekaka ngopfu-ngopfu e ndzhawini yo hisa ya mananga. Ku kula ka nsinya lowu, ku fambisana na vukona bya mati ya le hansi ka misava kumbe vukona bya timpfula, naswona nsinya lowu wunga hanya malembe ya kwalomu ka magidi ya malembe. Nsinya lowu wu tshembiwa ngopfu tani hi xihlovo xa swakudya, mati, vutshunguri na vundzhawu byo tsama kona wu thlela wu va na swiyilana swo hambana-hambana.

Xipopana

Xipopana xi endliwa hi mapopo yo vupfa, chukele ro tshwuka na swivirisi. Byalwa lebyi byi halaka ku fana na mati, kambe wu na muhlovo wa xitshopi. Byalwa lebyi a byi rhandza hi vafana na majaha ntiyela.

Xirhomberhombe

Xirhomberhombe Ma xi hambanangi ngopfu na nkuwa hikuva na xona xi mila enhoveni. Nsinya lowu na wona wu na mafi yo basa yo tala swinene. Mihandzu ya xirhomberhombe i matatana naswona yi hambanile ni ya makuwa hi muhlovo hikuva yona yi na muhlovo wo tshwuka.

Xiriwana

Xiriwana Xiriwana na xona i byalwa lebyi endliwaka hi nkarhi wa ntshovelo hi mariwa, chukele na swivirisi. Byalwa lebyi byi halaka ku fana na mati, kambe byi na muhlovo wa xitshopi. Byalwa lebyi byi nwiwa hi vafana na majahantiyela.

Hi ti ndzimi tin'wana

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.