Zilpa

Tekvin'e göre Zilpa (veya Zilpah, İbraniceזִלְפָּה "bitkin, solgun") Lea'nın hizmetçisi ve Yakup'a Gad ve Aşer'i doğuran cariyedir.[1]

Lea'nın babası Lavan, Lea'ya Zilpa'yı hizmetçi olarak verdi.[2][3] Bazı yorumculara göre Bila ve Zilpa Lavan'ın genç kızları, Rahel ve Lea'nın farklı annelerden yarı kardeşleridir.[4]

Raşi'ye göre, Zilpa Bila'dan daha gençtir; Lavan, kızı Rahel yerine Lea'yı Yakup ile evlendirmek için düzmece kurup genç hizmetçiyi büyük kızına verdi. Düğünün ertesi günü Lavan Yakup'a "Bizim buralarda adettir. Büyük kız dururken küçük kız evlendirilmez" dedi.[5] Fakat Lavan gece vakti Yakup'un, küçük kızkardeş olan Rahel ile evlendiğini sanması için duvaklı gelinin (Lea) yanına genç hizmetçi Zilpa'yı verdi.

Zilpa da Lea ve Rahel'in Yakup'a çocuk doğurma yarışından nasibini aldı. Henüz Yakup'a bir çocuk doğurmamış olan Rahel Yakup'a "İşte cariyem Bilha... Onunla yat, benim için çocuk doğursun, ben de aile kurayım" dedi.[6] Bunun sonucunda Bila Yakup'a iki oğul doğurdu. Aynı fikirden esinlenen Lea da hizmetçisi Zilpa'yı Yakup'a eş olarak verip ondan çocuk yapmasını istedi. Lea, Zilpa'nın çocuklarının ismini kendi verdi ve onları kendi yetiştirdi.

Zilpa'nın Tiberya'daki Analar Mezarlığında gömüldüğüne inanılır.

Kaynakça

  1. ^ Yaratılış 30:9-13
  2. ^ Yaratılış 29:24
  3. ^ Yaratılış 46:18
  4. ^ Pirke De-Rabbi Eliezer, xxxvi.
  5. ^ Yaratılış 29:26
  6. ^ Yaratılış 30:3
Sırasıyla Yakup'un eşleri ve oğulları (K = Kız çocuğu)
Lea Reuben (1) Şimon (2) Levi (3) Yehuda (4) İssakar (9) Zebulun (10) Dina (K)
Rahel Yosef (11) Benyamin (12)
Bila (Rahel'in hizmetçisi) Dan (5) Naftali (6)
Zilpa (Lea'nın hizmetçisi) Gad (7) Aşer (8)
Aşer (Beni İsrail)

Aşer (İbranice: אָשֵׁר), Tekvin'e göre Yakup ile Zilpa'nın ikinci oğulları ve Aşer kabilesinin kurucusudur.

Benyamin (Beni İsrail)

Benyamin (İbranice: בִּנְיָמִין, Binyamin), Tekvin'e göre Yakup'un on iki oğlunun sonucusu ve Rahel'in iki oğlunun sonuncusudur. Benyamin kabilesinin kurucusudur. Eski Ahit'te anlatılana göre, Rahel'in büyük oğlu Yusuf'un aksine Benyamin Kenan topraklarında doğmuştur. MÖ 1443 yılında, İbrani takvimine göre aynı zamanda doğum günü olan 11 Heşvan'da 111 yaşında öldü. Kur'an'da Benyamin için, abileri Yusuf'a tuzak kurarken onun yanında kaldığı için dürüst genç evlat denir.

Bila

Bila (veya Bilha, Bilhah) (İbranice: בִּלְהָה, utangaç, çekingen) Yaratılış kitabına göre Yakup'un eşi Rahel'in hizmetçisi ve Yakup'a Dan ve Naftali'yi doğuran cariyedir.Ölü Deniz parşömenlerinin bir parçası olan Naftali Ahitine göre Bilha ve Zilpa'nın babasının adı Ahiyot'tur (Anlam: kızkardeşler). Rahel ve Lea'nın babası Lavan, Ahiyot'u kölelikten kurtarmış ve ona Hanna isimli bir kadın vermiştir. Hanna, Bilha ve Zilpa'nın annesidir. Bazı Talmudik kaynaklara göre ise Bilha ve Zilpa Lavan'ın kızları dolayısıyla Lea ve Rahel'in yarı kardeşleridir.Raşi'ye göre, Yakup yatağını en sevdiği eşi olan Rahel'in çadırında kurdu. Rahel ölünce, Yakup'un Rahel'e olan bağlılığından dolayı yatağını Rahel'in hizmetçisi Bilha'nın yanına koydu. Fakat, Lea'nın en büyük oğlu Reuven bu hareketi annesi ve Yakup'un ilk eşi Lea'ya yapılan bir saygısızlık olarak gördü ve Yakup'un yatağını annesinin yatağının yanına çekti. Yakup'un özel hayatına karışıldığı için Tora bunu zinayla eş değer tutar ve böylece Reuven çifte miras hakkını elinde bulunduran ilk-doğan hakkından da olmuş oldu.Bilha'nın Tiberya'daki Analar Mezarlığında gömüldüğüne inanılır.

Dan (Beni İsrail)

Tekvin'e göre Dan (İbranice: דָּן, Anlam:Yargı), Yakup'un beşinci ve cariyesi Bila'nın ilk oğluydu; Dan kabilesinin kurucusuydu.

Dina

Dina (İbranice: דִּינָה, "Yargılanan, temize çıkarılan"), Tora'ya göre, İsrailoğullarının atalarından Yakup'un ilk karısı Lea'dan olan kızıdır. Kenanlı prensin Dina'yı kaçırıp ırzına geçmesi ve bunun akabinde Dina'nın abileri Şimon ile Levi'nin kardeşlerinin intikamını almaları olayı "Dina tecavüzü" olarak bilinir ve Yaratılış kitabında anlatılır.

Gad (Beni İsrail)

Gad (İbranice: גד, Şans) Tekvin'e göre Yakup'un yedinci ve cariyesi Zilpa 'nın ilk oğluydu; Gad kabilesinin kurucusuydu. Zilpa'nın cariye oluşu bazı dinadamlarınca Gad'ın İsrailoğulları'nın orijinal kabilelerinden olmayışına dair bir metafordur. Tora, Gad'ın anlamının "bölme/payda" kökünden geldiğini ve "şans/uğur" anlamına geldiğini anlatır. Fakat bazı dinbilimcilere göre Gad ismini, kabilenin ibadet ettiği semitik bir şans tanrısı olan Gad'dan almıştır. Yeşaya kitabına göre M.Ö. 6. yüzyılda bazı İbranilerin kısmet tanrısına taptığı anlatılır.Zilpa'nın cariye oluşu nedeniyle ondan gelen Gad'ın ana İsrailoğulları'ndan olmayışı teorileri vardır. Bu teoriye inananlar Gad' ın kuzeye doğru hareket eden göçebe bir kabile olduğunu düşünür.Klasik rabinik edebiyata göre Gad 10 Heşvan'da doğmuş ve 125 yıl yaşamıştır.

Lea

Lea, (veya Leah, İbranice: לֵאָה, yorgun) İbrani atalarından Yakup'un iki eşinden ilki olup Tekvine göre On İki İsrail Kabilesinden altısının ve ayrıca bir de kızın annesidir. Lea, Lavan'ın kızı ve Yakup'un en çok sevip de evlenmek istediği Rahel'in ablasıdır. Lavan, Yakup'un annesi Rebeka'nn kardeşidir; dolayısıyla Lea, Yakup'un kuzenidir.

Levi (Beni İsrail)

Levi (İbranice: לוי, anlam: birleşme, katılma), Tekvin'e göre, Yakup ile Lea'nın üçüncü oğlu ve Levi kabilesinin kurucusudur; fakat Arthur Peake'in iddiasına göre, kabilenin diğer İsrail kabilelerine bağlılığını göstermek için sonradan eklenmiştir. Bazı dini ve siyasi ayrıcalıklar Levilere verilmişti ve Tevrat'ın ilk kaynakları olan Yahvist ve Elohist'e göre Levi rahip demek olup bir soyla ilgisi yoktur; bunun bir soy olarak gösterilmesi Ruhbani kaynağa ve Musa'nın kutsamasına rastlar; bunun amacı ruhban sınıfını farklı bir köke dayandırma çabasıdır.

Maderşahiler Kabri

Maderşahiler Kabri, İsrail'in Tiberya ilinde yer alan ve Kitab-ı Mukaddes'te adı geçen bazı kadınların defin alanıdır:

Bila, Rahel'in hizmetçisi

Zilpa, Lea'nın hizmetçisi

Yochebed, Musa'nın annesi

Sippora, Musa'nın karısı

Elisheba, Harun'un karısı

Abigail, Davud'un eşlerinden biriMermerden inşa edilmiş olan yapı taş bir duvar ile çevrilidir.

Naftali (Beni İsrail)

Tekvin'e göre Naftali (İbranice: נַפְתָּלִי, Anlam:Çabam, Mücadelem), Yakup'un altıncı ve cariyesi Bila'nın ikinci oğluydu; Naftali kabilesinin kurucusuydu. Bazı görüşe göre Naftali kabilesi orijinal İsrailoğulları'ndan olmayıp sonradan katılmıştır ve bu sebeple bir "cariye"den doğmuştur.

Rahel

Rahel (veya Rachel, Rakel, Raşel; İbranice: רחל; Anlam: dişi koyun, Mecazi anlam: Saf ve temiz olan kişi) Tora'da anlatıldığına göre Yakup'un en sevdiği karısı, Yusuf ile Benyamin'in annesi, Lavan'ın kızı, Lea'nın kardeşi maderşahidir.

Rebeka

Rebeka, İbranice Kutsal Kitap'ta İshak'ın karısı ve Yakup ile Esav'ın annesi olarak görünür. Rebeka. Paddan Aram'dan Arami Bethuel'in kızı ve Arami Laban'ın kız kardeşidir. Rebeka ve İshak, Atababalar Mağarası'nda gömülü olduğuna inanılan dört çiftten biridir; mağarada gömülü olan diğer çiftler Âdem ve Havva, İbrahim ve Sare, Yakup ve Lea'dır.

Reuben (Beni İsrail)

Tekvin'e göre Reuben veya Reuven (İbranice: רְאוּבֵן), Yakup ve eşi Lea'nın ilk oğluydu. Reuben kabilesinin kurucusuydu.

Yakup

Yakup (Yakub/Yâkûb) (Arapça: يعقوب, İbranice: יעקב), İbrani din büyüğü ve atası. İslam'a göre peygamberdir. Babası İshak, amcası İsmail, büyükbabası İbrahim'dir. Yusuf'un babasıdır. Yakup'a Tanrı tarafından İsrail isminin verildiğine inanılır (Yaratılış 32:28). Bu nedenle Yakup'un on iki oğlunun soyundan gelenlere "İsrailoğulları" denir. Kur'an'da bazı yerlerde İsrail ismi Yakup yerine kullanılmıştır (Al-i İmran, 93).

Yakup (İbranice: Yakubo) "sonra gelen, yerine geçen" anlamına gelir. "Topuk" kökünden gelmektedir. Doğumu esnasında ikiz kardeşinin topuğunu tuttuğuna inanılır. İsrail kelimesi "Tanrı'nın yolunda, doğru yolda" anlamına veya "Tanrı'yla güreşen" anlamına gelir. İsra (İbranice: güreşmek) ve el (Semitik dillerde tanrı) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.

Yehuda (Beni İsrail)

Yehuda (İbranice: יְהוּדָה, Standart: Yəhuda, Tiberyaca: Yehuḏā), Tekvin'e göre Yakup ve Lea'nın dördüncü oğlu, İsrailoğulları kabilelerinden Yehuda kabilesinin kurucusu. Ayrıca, dolaylı olarak Yehuda Krallığı, Yahudiye ve Yahudi kelimelerinin isim babasıdır.

Yusuf

Yusuf (Arapça: يوسف/Yusuf, İbranice: יוֹסֵף/Yosef), İbrani din büyüğü ve atası. Yakup'un (İsrail) on iki oğlundan en küçüğünün (Bünyamin) bir büyüğüdür. İsrailoğullarını meydana getiren on iki boydan birinin başıdır. Büyükbabası İshak, büyük-büyükbabası İbrahim'dir. Yakup'un en sevgili eşinden olan en sevgili oğludur.

Tanah'a göre Yakup tarafından Yusuf'a rengarenk bir kaftan hediye edilmiştir. Yusuf'a Tanrı tarafından rüyaları yorumlama ilmi bahşedilmiştir. Kıskanç ağabeyleri tarafından önce kuyuya atılmış, sonra Mısırlılara köle olarak satılmıştır.

Musevi ve İslami kaynaklardaki Yusuf bahsi büyük benzerlik göstermektedir. Hristiyanlıktaki Yosef bahsi Musevilikteki ile aynıdır. Tanah ve Eski Ahit'in Yaratılış (Tekvin) kısmı ile Kur'an'da Yusuf Suresi'nde yaşam hikâyesi anlatılır. İslamiyete göre peygamberdir.

Zevulun (Beni İsrail)

Zebulun (Zevulun, Zvulun, Zebulon, Zabulon veya Zaboules, İbranice: זְבֻלוּן veya זְבוּלֻן veya זְבוּלוּן) Tekvin ve Sayılar kitabına göre Yakup'un onuncu Lea'nın altıncı oğlu ve Zebulun kabilesinin kurucusuydu. Bazı dinbilimcilerce Zebulun sembolik bir kişiliktir. Bu tezi savunanlara göre Lea ve Rahel'den gelenler orijinal İsrailoğullarını ve hizmetçilerden (Bila ve Zilpa) gelenler ise İsrailoğullarına sonradan katılan halkları belirtmektedir. Zebulun, Lea'dan geldiği için orijinal İsrailoğullarındandır.İsim, Kuzeybatı Sami dillerinde bir kök olan zbl kökünden gelir. MÖ ikinci milenyum Ugarit metinlerinde Baal'in adlarından biri olup Fenike dili ve İbranice'de insan ismi olarak kullanılır.İsmin anlamı konusunda iki farklı görüş ortaya atılmıştır. İlk görüşe göre ismin anlamı armağan olan zebed'den türemiştir çünkü Tanrı Lea'ya altı oğul hediye etti. İkinci bir anlama göre ise bu isim onur anlamına gelen yizbeleni'den türemiştir çünkü Lea, Yakup'a altı oğul verdiği için kendisini onurlandıracağını umuyordu. Tesniye'de ise bu isim için üçüncü bir anlam ima edilmiştir. Bu üçüncü anlama göre isim kurban anlamına gelen zibhe'den türemiştir.

Tora'da Zebulun'un her biri kendi klanlarının kurucusu olan Seret, Elon ve Yahleel adlarında üç oğlu olduğu belirtilir.Zebulun'un mezarı Lübnan'ın Sidon şehrindedir. Geçmişte İyar ayının sonlarına doğru Yahudiler Filistin'in uzak noktalarından buraya hacca gelirlerdi.

Bazı kişiler Safed'in nüfusu tükenmiş Sabalan köyünün adının Zebulun'dan gelidiğine inanır.

İssakar (Beni İsrail)

İssakar (İbranice: יִשָּׂשׁכָר, Yissaḫar, Anlam: "Ödül") Tekvin'e göre Yakup'un dokuzuncu Lea'nın beşinci oğlu ve İssakar kabilesinin kurucusudur. Bazı dinbilimcilerce İssakar sembolik bir kişiliktir. Bu tezi savunanlara göre Lea ve Rahel'den gelenler orijinal İsrailoğullarını ve hizmetçilerden (Bila ve Zilpa) gelenler ise İsrailoğullarına sonradan katılan halkları belirtmektedir. İsminin anlamı konusunda iki ana fikir vardır. İlk görüşe göre Lea Yakup'u adam otu karşılığında Yakup ile yattığı için kiralık adam anlamına gelen iş sakar'dan türemiştir. Bir diğer görüşe göre ise Lea hizmetçisi Zilpa'yı Yakup'a cariye olarak verdiği için Tanrı onu ödüllendirmiştir; bu sebeple ismi ödül var anlamına gelen yeş sakar'dan gelmiştir. Dinbilimcilere göre ilk açıklama bir kabilenin ismi olma açısında daha mantıklıdır fakat buna rağmen bazı dinbilimciler üçüncü bir açıklama getirmiştir; buna göre kabile mensupları bir Mısır tanrısı olan Seker'e taptıklarından Seker adamı anlamına gelen iş seker'den türemiştir.Yakup'un karılarından doğan çocukların orijinal İsrailoğulları düşünenler açısından İssakar Yakup'un karısı Lea'dan geldiği için orijinal kabilelerden biridir. Tora'nın bazı yerlerinde İssakar ve Naftali'nin yer değiştirdiği görülür; bu durum bazılarınca bir yazım hatasıdır. Bazı bilim adamlarına göre İssakar, Deniz Kavimlerinden bir grup olan Şekeleş kökenlidir. - Şekeleş ismi Şekel adamı demektir bu da "kiralık adam"'la aynı anlamı taşır.Klasik rabinik kaynaklara göre İssakar 4 Av'da doğup 122 yıl yaşamıştır. Sefer haYaşar'a göre, İssakar Yoktan oğlu Yovav'ın en genç kızı Arida ile evlenip dört çocuk sahibi olmuştur; Tora'da çocuklarının Kenan topraklarında doğduğunu ve Mısır'a göç ettiği yazılıdır. Sefer haYaşar'a göre İssakar'ın korkak ve çıkarcı bir kişiliği vardı; askeri alanda zayıf roller üstlenip güçlü kalelerin arkasında saklandığı anlatılır.Talmud'a göre Yakup'un İssakar hakkındaki son sözleri - İssakar semerler arasında yatan güçlü eşeğe benzer.Ne zaman dinlenecek iyi bir yer, Hoşuna giden bir ülke görse, Yüklenmek için sırtını eğer, Angaryaya katlanır. - İssakar'ın dini bilgeliğine ithafen söylenmiştir.

Şimon (Beni İsrail)

Tora'nın Tekvin kitabına göre Şimon (İbranice: שִׁמְעוֹן) Yakup'la Lea'nın ikinci oğlu ve Şimon kabilesinin kurucusudur. Bazı dinbilimcilerce Şimon sembolik bir kişiliktir. Bu tezi savunanlara göre Lea ve Rahel'den gelenler orijinal İsrailoğullarını ve hizmetçilerden (Bila ve Zilpa) gelenler ise İsrailoğullarına sonradan katılan halkları belirtmektedir. Şimon, Lea'dan geldiği için orijinal İsrailoğullarındandır. Buna rağmen Debora'nın Ezgisi'nde kabileler listelenirken Şimon'un ismi verilmemektedir bunun için bazı dinbilimciler Şimon'un belirgin bir kabile olmadığını savunurlar.

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.