Vjesnik

Vjesnik; Hırvatistan'da yayınlanan ve merkezi Zagreb'te bulunan günlük bir gazetedir.

Gazete 1940 yılında aylık olarak yayına başlamıştır. Hırvatistan, Nazi Almanyasının işgaline uğrayınca, gazete Yugoslav partizan direnişçilere hizmet vermiştir. 1941 Ağustos'unda "Smrt fašizmu, sloboda narodu" (Türkçe: "Faşizme ölüm, halka hürriyet") şeklindeki direnişçi sloganı edisyonda yer almıştır. 1990 yılında Hırvatistan, Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan edince gazete, Hırvatistan Demokratik Partisi'nin (Hrvatska demokratska zajednica-HDZ) eline geçmiştir. Bu süreçte 1992 yılına kadar ismi değiştirilerek Novi (Yeni) Vjesnik yapılmışsa da tekrar eski ve popüler olan isme dönülmüştür. Gazetenin 1997 tirajı 21,348 iken, 2005'te 9,660'a gerilemiştir.[1] 1960'ta ise gazetenin tirajı 100,000 idi.[2]

Vjesnik
Vjesnik bok
Vjesnik'in Zagreb'te bulunan genel merkezi.
Tür Günlük gazete
Format Berliner
Kuruluş tarihi 24 Haziran 1940
Dil Hırvatça
Genel merkez Slavonska avenija 4,
Zagreb, Hırvatistan
Tiraj 9,660 (2005 verilerine göre)[1]
ISSN 0350-3305
Resmî site www.vjesnik.hr

Kaynakça

  1. ^ a b http://www.sabor.hr/fgs.axd?id=4195
  2. ^ 60. GODINA VJESNIKA (Hırvatça)

Dış bağlantılar

Faşizme ölüm, halka hürriyet

"Faşizme ölüm, halka hürriyet" (Sırp-Hırvatça: Smrt fašizmu, sloboda narodu; Смрт фашизму, слобода народу, Slovence: Smrt fašizmu, svoboda narodu, Makedonca: Смрт на фашизмот, слобода на народот, Arnavutça: Vdekje fashizmit, liri popullit), II. Dünya Savaşı kapsamındaki Yugoslavya Halk Kurtuluş Savaşı sırasında özellikle Yugoslav Partizanları olmak üzere Yugoslavya'daki tüm direniş hareketinin resmi sloganı olarak bilinen slogan. Bu slogan savaş sonrasında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nde ve dünya komünist hareketi tarihinde önemli bir yere sahip olmuştur.

Savaş ve savaş sonrası yıllarda Partizan direniş hareketi üyelerince resmî veya gayri resmî yazışmalarda veya konuşmalarda Sırp-Hırvatça orijinalinden kısaltma "SFSN" olarak son not veya tebrik sözü olarak kullanılırdı. İkili konuşmalarda bir kişi Smrt fašizmu dediğinde diğer kişi yanıt olarak Sloboda narodu diye karşılık verirdi.

Goli otok

Goli otok (Sırp-Hırvatça telaffuz: [ɡôliː ǒtok]; İtalyanca: Isola Calva) ;(Türkçe çorak ada anlamında) Kıraç, üzerinde yerleşim bulunmayan, Hırvatistan Yugoslavya'nın parçası iken siyasi mahkûmlar için hapishane olarak kullanılan ada. Hapishane, 1949 - 1989 yılları arasında faal olarak kullanıldı. Adriyatik Denizi'nin kuzeyinde, Hırvatistan'ın Primorje-Gorski Kotar kıyılarına yakın bir yerde bulunan ada, yaklaşık olarak 4 km² büyüklüğündedir.

Hırvatistan

Hırvatistan (Hırvatça: Hrvatska Sırp-Hırvatça telaffuz: [xř̩ʋaːtskaː]), resmî adıyla Hırvatistan Cumhuriyeti (Hırvatça: Republika Hrvatska dinle ), Avrupa'da Orta Avrupa, Balkanlar ve Akdeniz'in kesişme noktasında bulunan üniter demokratik bir parlamenter cumhuriyet. Başkenti aynı zamanda en büyük kenti Zagreb olan devlet, başkentin dışında 20 idari bölgeye bölünmüştür. Hırvatistan kıtasal alanı ve binden fazla adasıyla 56.594 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Ülkenin 4,29 milyonluk nüfusunun büyük çoğunluğu Hırvat'tır ve en büyük din Katolikliktir.

Hırvatlar ilk olarak 7. yüzyılın başlarında bugün Hırvatistan olarak bilinen bölgeye gelmişler ve 9. yüzyıla doğru iki düklükten oluşan bir devlet kurmuşlardır. Tomislav'ın 925 yılında ilk kral olmasıyla birlikte Hırvatistan bir krallığa dönüşmüştür. Hırvatistan Krallığı 2 yüzyıla yakın bir süre boyunca bölgede egemen olmayı sürdürmüş, Kral IV. Petar Krešimir ve Dmitar Zvonimir dönemlerinde altın çağını yaşamıştır. 1102 yılında Macaristan Krallığı ile birlik olmuş, 1527'deki Osmanlı fethinden sonra Hırvatistan Parlamentosu Habsburg Hanedanı'ndan I. Ferdinand'ı Hırvatistan tahtına çıkarmıştır. 1918 yılında I. Dünya Savaşı'ndan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eden Sloven, Hırvat ve Sırp Devleti'nin içinde yer alarak Yugoslavya Krallığı'nın kurucuları arasında yer aldı. II. Dünya Savaşı boyunca kısa dönem faşist bir kukla devlet olan Hırvatistan Bağımsız Devleti adı altında yönetilen ülke savaştan sonra Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin kurucu ve bileşenleri arasında yer aldı. Haziran 1991'de bağımsızlığını ilan eden 8 Ekim 1991'de bağımsız olan Hırvatistan, bağımsızlığın üzerine 4 yıl boyunca süren bir savaş geçirdi.

Hırvatistan bugün oldukça yüksek hayat standartları, ortalama ömür, okur-yazarlık oranları ve homojen gelir dağılımı oranlarıyla Orta Avrupa ülkeleri arasında yüksek eğitim, sağlık, yaşam kalitesi ve ekonomik dinamizm standartlarına sahiptir. Uluslararası Para Fonu tarafından gelişmekte olan ülke olarak sınıflandırılan ülke, Dünya Bankası tarafından yüksek gelirli ekonomi olarak tanımlanmaktadır. Hırvatistan Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, NATO, Dünya Ticaret Örgütü ve CEFTA üyesi olup Akdeniz Birliği'nin kurucu üyelerindendir. 1 Temmuz 2013 tarihinden itibaren ise Avrupa Birliği üyesi olmuştur.

Ülke ekonomisinin büyük bölümü hizmet sektörüne dayalıyken sanayi ve tarım diğer büyük sektörlerdir. Dünya'nın en çok tercih edilen 18. turistik ülkesi olan Hırvatistan, özellikle yaz ayları boyunca turizm sektöründen büyük gelir elde eder. Devlet, kayda değer hükümet harcamalarıyla ekonomiyi bir ölçüde kontrol eder. Avrupa Birliği ülkenin en önemli ticaret ortağıdır. 2000 yılından beri özellikle Pan-Avrupa koridorları üzerindeki ulaştırma rotaları ve tesisler üzerinde altyapı çalışmaları gerçekleştirmektedir. İç kaynaklar Hırvatistan enerjisinin kayda değer bir bölümünü oluşturmaktadır. Hırvatistan medya ve yayıncılık alanında çok sayıda kamu kurumunu ve kurumsal yatırımlar yoluyla kültürü desteklerken, evrensel bir sağlık sistemi ve ücretsiz ilköğretim ve ortaöğretim sağlar.

Hırvatistan'ın üzerinde yerleşim bulunan adaları listesi

Bu sayfa Hırvatistan'ın üzerinde yerleşim bulunan adalarının 31 Mart 2001 tarihindeki nüfuslarına göre sıralanmış listedir. Adriyatik Denizi'nin Hırvatistan kontrolü altındaki bölümünde 698 ada, 398 adacık ve 78 resif bulunur, bu da Hırvat adalarını Adriyatik Denizi'ndeki en büyük ve Akdeniz'de Yunanistan'ın Ege Adaları'nın ardından ikinci en büyük takımada yapar.698 adadan sadece 47'sinde en az bir kişi yaşamaktadır. Bazı kaynaklarda Hırvatistan'ın 66 adasında yerleşim bulunduğunu söyler; fakat bu, üzerinde insan ürünü yapı bulunan adaların sayısıdır ve bu adalardan 19'u tüm Hırvat adalarında yaşanan yetersiz ekonomik faaliyet sorunu yüzünden tüm kalıcı sakinlerini yitirmişlerdir.Hırvat adalarında Antik Yunanistan döneminden beri yerleşim olduğu bilinmektedir (örneğin, Hvar adasında MÖ 3500-2500 yıllarında yerleşim mevcuttu, Siraküza kralı I. Dionysus, Hvar ve Vis'te MÖ 4. yüzyılda bir koloni kurmuştu). Bütün adaların nüfus toplamı zirvesine 173.503 ile 1921'de ulaştı, daha sonra kararlı bir düşüş izledi ve 1981'de 1850'lerden önceki düzeye düştü. Nüfus azalması eğilimi sadece 1990'larda bozuldu, 1991'de 110.953 olan nüfus 2001'de 121.606'ya yükseldi.Adalardaki ana geçim kaynakları tarım (çoğunlukla üzümcülük ve zeytincilik), balıkçılık ve turizmdir. Yerel ekonomi nispeten gelişmemiş olup hayat pahalılığı anakaraya oranla %10 ile %30 daha fazladır. Bu nedenle Hırvatistan hükûmeti, adaların ekonomisine katkıda bulunmak için "Adalar Kanunu" (Hırvatça: Zakon o otocima) aralığı ile adalarda yaşayan halka çeşitli ayrıcalıklar tanımaktadır. Bunların arasında adalarda yaşayanlar için köprülerde ücret vermeme ayrıcalığı ve daha düşük feribot fiyatları bulunmaktadır.

Vjekoslav Vrančić

Vjekoslav Vrančić (25 Mart 1904 – 25 Eylül 1990) Yugoslavya'da II. Dünya Savaşı sırasında Hırvatistan Bağımsız Devletinde farklı görevlerde bulunan üst düzey bir Hırvat Usta görevlisiydi. Bildiriden sonra, Dışişleri Bakanlığı'nda Ustaşa Genel Sekreteri olarak görev yaptı. 1942'de Ante Pavelić'in İtalyan İkinci Ordusu'na elçi oldu. Bu görevde Çetnik temsilcileri Jevđeviċ, Grđiċ ve Kraljeviċ ile müzakerelere girdi.Ante Pavelić'in sırdaşıydı ve Bosna-Hersek'teki önemli siyasi ve askeri olaylara delege oldu. Pavelić'in Vrančić'e olan güveninin aksine, üst düzey bir Ustaşa olan Eugen Dido Kvaternik, Vrančić'in "Pavelić'in kişisel entrikalarının kör bir aracı" olduğunu yazdı.

Pavelić'in temsilcisi olarak Vrančić, 5 Mayıs 1943'te Zagreb'deki SS üst düzey subaylarıyla "13. SS Waffen Dağ Tümeni "Handschar"" tümeninin kurulmasını kolaylaştırmaktan sorumluydu. Ustaša kuvvetlerinde Binbaşı rütbesine ulaştı. Daha da önemlisi, Dışişleri Bakanı Yardımcısı ve daha sonra Hırvatistan Bağımsız Devleti Çalışma Bakanı hükümet görevlerinde bulundu.

Ustaşa rejiminin Batı Müttefiklerine teslim olmasını sağlamak için Pavelić, Vrančić'i (tercüman olarak Andrija Vrkljan ile birlikte) İtalya'daki Müttefik komutanına gönderdi. Vrančić ve Vrkljan, esir kampında kaldılar.Vrančić'in, Amerika Birleşik Devletleri İstihbaratı'nın yardımıyla Vatikan'ın koruyucu gözetimine kaçmasına izin verildi. Krunoslav Draganović'in yardımı ile alınan sahte belgelerle İtalya'dan Arjantin'e kaçtı. 1990'da ölümüne kadar Buenos Aires'te yaşadı. Hırvatistan'ın Arjantin topluluğunda aktifti ve Ante Pavelić'in altında "sürgündeki hükümet" olarak adlandırılan Hırvat başkan yardımcısı oldu. [9] Aşırı sağ kanat Arjantinli gruplarla terörist faaliyetlerde bulundu. Sürgün edilen Ustaşa mensubları arasındaki faaliyetleri nedeniyle, Vrančić’in 1974’te Avustralya’ya girmesi yasaklandı. Arjantin'de haftalık bir gazete olan Hrvatski narod'u (Hırvatlar) kurdu.Vrančić, Hırvatistan Ulusal Konseyi’nin 1980’deki parlamentosunda yeni Hırvat milletinin Hırvatistan’ın Bağımsız Devlet geleneğine güvenemeyeceğini ve bu geleneği mümkün olduğunca asgariye indirmek zorunda kalacağını söyledi.

Yugoslavya'da yapılan toplu infazlar ve katliamlar listesi

Aşağıdaki liste II. Dünya Savaşı ve 1990'lardaki bağımsızlık savaşları sırasında Yugoslavya'da meydana gelmiş toplu katliamlar ve infazların (sayılar yaklaşık değerler olabilir) listesidir. Katliam bölgeleri bir zamanlar Yugoslavya sınırları içerisinde olan, ancak günümüzde Bosna-Hersek, Hırvatistan, Sırbistan, Slovenya, Makedonya ve Karadağ ülkelerinin sınırları içerisinde kalan bölgelerdir.

Zagreb Sinagogu

Zagreb Sinagogu (Hırvatça: Zagrebačka sinagoga) bugünkü Hırvatistan'ın başkenti Zagreb'teki Yahudiler'in 1867 yılında Avusturya İmparatorluğu'na bağlı Hırvatistan-Slavonya Krallığı'ndaki inşasından 1941'deki mihver yanlısı Hırvatistan Bağımsız Devleti'ndeki faşist otorite tarafından yıkılışına kadar merkezi ibadethanesi görevini görmüş yapı.

Mağribi uyanış stilinde inşa edilen sinagog bugünkü Praška Caddesi'nde bulunuyordu ve Zagreb tarihinde bir Yahudi ibadethanesi olarak inşa edilen tek yapıydı. Kentin en belirgin kamu binalarından olan yapı ayrıca bölgedeki sinagog mimarisinin de en saygın örneklerinden biriydi.

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.