Samuel kitapları

Samuel kitapları (İbraniceSefer Şmuel ספר שמואל), Yeşu, Hakimler, ve Krallar kitaplarıyla birlikte Nevi'im'in İlk Peygamberler bölümünü oluşturur. Peygamberler aracılığıyla Tevrat'ı doğrulayıp onun açıklamasını yapar.[1]

Samuel kitabı, Samuel'in doğumdan itibaren, İsrailoğullarının tanrısı Yehova tarafından nasıl seçildiğini anlatır. Ahit sandığı hikâyesini ve ardından Samuel'in Filistler tarafından baskı gören İsrail halkının başına ilk kral Şaul'u atadığını anlatır. Şaul'un bu pozisyona layık olmadığı ortaya çıkınca, Tanrı, İsrail'in düşmanlarının yenecek ve Ahit sandığını Kudüs'e getirecek olan David'i kral seçer. Ardından, Tanrı, David hanedanlığının ilelebet devam edeceği sözünü verir.[2]

Yahudi geleneğine göre kitabın yazarı Samuel'in kendisidir, fakat bu iddia bugün kabul edilmemektedir.[3] Modern uzmanlarca, kitabın çeşitli zamanlara ait çeşitli bağımsız kaynaklardan derlendiği düşünülür.[4] Tesniye ve İlk Peygamberler'in oluşturduğu Tesniyesel tarihin bir parçasıdır.[5]

Star of David.svg        Menora.svg
Yahudilik

İçerik

Ernst Josephson. - David och Saul
Ernst Josephson, David ve Şaul, 1878.

Çocuksuz olan Hanna, Yehova'ya ant içip eğer bir oğlu olursa onu Tanrı'ya adayacağına söz verir. Zamanında Ahit sandığının bulunduğu Şilo rahibi Eli, kadını kutsar ve kadın Samuel adında bir oğul doğurur. Eli'nin oğulları değersiz görülüp Tanrı tarafından yok edilir fakat Samuel "Tanrı'nın varlığı" ile büyür.

Şilo'dan ahit sandığını eline geçiren Filistler, sandığı Yehova'nın üstünlüğünü kabul eden tanrıları Dagon'un tapınağına getirdiler. Salgınlara yakalanan Filistler sandığı İsrailoğullarına iade etti, fakat Şilo'ya geri göndermektense Benyamin kabilesinin topraklarına gönderdiler. Filistler, Benyamin'deki Mizpah'da İsrailoğullarına saldırdı. Samuel'in Yehova'ya yakarması sayesinde Filistlere karşı üstünlük sağlanıp kaybedilen topraklar geri alındı.

Samuel, yaşlılığında oğullarını birer hakim olarak atadı fakat onlar işleri için değerli değillerdi ve halk bir kral istediklerini belirterek haykırdı. Tanrı, istemeyerek de olsa Benyamin kabilesinden Şaul'u onlara kral olarak verdi. Şaul, İsrail'in düşmanlarının yendiyse de Tanrı'ya karşı günahlar işledi.

Yehova, Samuel'e Beytüllahimli David'i kral olarak atamasını söyledi, bunun üzerine David, Şaul'un zırhçısı ve arpçısı olarak saraya girdi. Şaul'un oğlu ve tahtın varisi Yonatan, David ile arkadaşlık kurdu ve onun krallığı hakkettiğine kanaat getirdi. Şaul, David'i öldürme planları yapınca David çöllere kaçtı ve İbranilerin koruyucusu oldu. Filistlere katılan David, Şaul ve Yonatan savaşta ölene kadar gizlice İbranileri korumaya devam etti.

Yehuda ihtiyarları David'i kendilerine kral seçti fakat kuzeydeki kabilelerin krallığını İşboşet yapmaktaydı. Uzun bir savaş sonunda, David'den ödül kazanmayı uman kişiler tarafınca İşboşet öldürüldü fakat David bu katilleri, Tanrı'nın atadığı kişiyi öldürdükleri için öldürttü. David, Kudüs'ü fethedip ahit sandığını buraya getirdi. David'in bir tapınak inşa etme arzusu vardı fakat peygamber Natan, krala tapınağı inşa edecek olan kişinin onun oğlu olacağını bildirdi. David, İsrail'in düşmanlarını yenip Filistleri, Moavlıları, Edomluları, Suriyelileri ve Aramileri katletti.

David, evli bir kadın olan Batşeba ile zinaya girdi ve kocasına karşı ölüm planı yaptı; bunun üzerine onu cezalandıran Tanrı "evinden kılıç eksik olmayacak" dedi. Bu sebeple, hükümdarlığı boyunca sürekli sorunlar yaşadı: oğullarından biri kızlarından birine tecavüz etti, en gözde oğlu ayaklanınca öldürüldü ve sonunda tahtın varisi olarak iki aday kaldı, bunlardan biri Batşeba'nın oğlu Süleyman idi. David ölüm döşeğindeyken Batşeba ve Süleyman krala bir düzen kurup Süleyman'ın tahta geçmesini sağladı.

Kompozisyon

Willem Drost - Batsheba met de brief van koning David
Batşeva, David'in mektubunu alırken. Willem Drost

Metinsel tarih

1. ve 2. Samuel kitapları orijinalinde tek bir kitaptı fakat İsa'dan önceki asır içinde Yunanca'ya tercüme edildiğinde iki parçaya bölüştürüldü; bu diziliş Batı'nın ilk Hritiyan kiliselerinde kullanılan Latince tercümelerde de benimsendi; en sonunda 16. yüzyılda Yahudilerin kitabında da iki bölüm halinde yazılmaya başlandı.[6] İbranice metin, Yunanca metinden önemli derecede farklıdır ve modern uzmanlar halen bundan kaynaklanan sorunların giderilmesi için çalışmaktadır.[7]

Tesniyesel tarih

Her ne kadar detayları tartışma konusuysa da, yakın zamanda yapılan çalışmalara göre büyük çoğunluk Martin Noth'un 1943'teki teorisini benimsemektedir. Noth'a göre Samuel kitabı, Yeşu, Hakimler, Krallar kitapları ve Tesniye ile birlikte Tesniyesel tarihin bir parçasıdır.[8] Noth, Tesniyesel tarih'in bir kişi tarafından yazıldığını düşünmüş olsa da bugün farklı zamanlarda farklı yazarlar tarafından yazıldığı ve MÖ 6. yüzyılın ortalarında son halini aldığı görüşü hakimdir.[9] Görünüşe göre bu zamandan sonra da düzenlemeler yapılmıştır; 1 Samuel 9'da bahsi geçen "çeyrek gümüş şekel" ifadesi, bunun Fars veya Helenistik dönemde yazıldığına işaret eder.[10]

Kaynakça

6. yüzyıl yazar ve düzenleyicileri kendilerinden önceki kaynaklardan yararlandılar; bu kaynaklardan bazıları "sandık hikayesi" (1 Samuel 4:1-7:1, 2 Samuel 6'nın bir kısmı), "Şaul döngüsü" (1 Samuel 9-11'in bir kısmı ve 13-14), "David'in yükseliş tarihi" (1 Samuel 16:14 - 2 Samuel 5:10), ve "tahta geçiş" hikâyesidir (2 Samuel 9-20 ve 1 Krallar 1-2).[11] 1 ve 2. Samuel kitaplarının oluşturulmasında kullanılan kaynaklar şunlardır:[12]

  • Samuel çağrısı veya Samuel'in gençliği (1 Samuel 1-7): Samuel'in doğumundan Hakimlik ve İsrail üzerinde peygamberlik kariyerini kapsar. Bu kaynak "Eli hikâyesi"ni ve sandık hikâyesinin bir kısmını da kapsar.[13]
  • Sandık hikayesi (1 Samuel 4:1b-7:1 ve 2 Samuel 6:1-20): Eli döneminde sandığın Filistlerin eline geçişi ve David tarafından Kudüs'e getirilişi anlatılır - bunun bağımsız bir kaynak olduğuna dair fikir ayrılıkları bulunur.[14]
  • Kudüs kaynağı: Bu kısa kaynakta David'in Kudüs'ü Yebusilerin elinden alışı anlatılır.
  • Cumhuriyetçi kaynak: Anti-monarşik taraflı bir kaynaktır. Bu kaynakta Samuel'in Filistleri baştan atması ve istemeyerek de olsa Tanrı'nın seçtiği Şaul isimli kralı ataması anlatılır. David, arp çalma yeteneğiyle ünlenmiş olup Şaul'u yatıştırmak için saraya alınmıştır. Şaul'un oğlu Yonatan David ile arkadaşlık kurmuştur, kimi görüşe göre bu arkadaşlığın seviyesi romantikti, Yonatan, David'i babasının şerrinden korudu. İlerleyen bölümlerde, Tanrı'nın onları savaş alanında yalnız bıraktığı bir ortamda Şaul'un Endor'da bir medyum'a gittiği ve bu nedenle Samuel'in hayaleti tarafından kınandığı ve kendisinin ve oğlunun öldürüleceği haberini aldığı aktarılır. Yonatan'ın ölüm haberini alan David'in kalbi kırılır ve giysisini yırtar.
  • Monarşik kaynak: Monarşi yanlısı bu kaynakta cumhuriyetçi kaynakta anlatılan detayların çoğu aktarılır. Bu kaynak, Samuel'in ilahi doğumuyla başlar. Ardından, Şaul'un Ammonilere karşı savaştığı, halk tarafından kral olarak seçildiği ve halka Filistlere karşı liderlik yaptığı anlatılır. David'i, savaş alanına, kardeşlerine yardım etmek için gelen bir çoban olarak aktarır. Bundan haberdar olan Şaul, David'i Goliat'a karşı duello yaptırır ve bundan David zaferle ayrılır. David'in savaşçı özelliği birçok kadının kendisine aşık olmasına sebebiyet verdi; bunlar içinde babasına karşı onu koruyacak olan Şaul'un kızı Mika da bulunur. David, bir köyü yok etme tehdidiyle iki eş daha edinir ve Mika başka bir kocaya verilir. İlerleyen bölümlerde David'in İsrail'in düşmanı Filistlere sığındığı anlatılır. David, Şaul tahta Samuel tarafından getirildiği için Şaul'un katillerine öfkelip onları öldürttü.
  • David'in kort tarihi veya Tahta geçiş hikayesi (2 Samuel 9-20 ve 1 Krallar 1-2): Alberto Soggin'in deyişine göre bu "tarihsel bir roman"dır ve David'in tahta geçişi, Batşeba ile olan ilişkisi ve ölümü anlatılır. Kaynağın teması "intikam"dır: David, Hititli Uriya'ya karşı günah işlediğinden Tanrı onun ailesi parçalamıştır.[15] Kaynak, büyük oğul Adoniya yerine Batşeba'nın oğlu Süleyman'ın tahta geçişiyle ilgili olarak bir özür mahiyetindedir.[16]
  • Derleme: Kaynakların uyum içinde yer alması için redaktör tarafından yapılan eklemelerdir; belirsiz çoğu pasajların düzenlemelerden kaynaklanmış olması mümkündür.
  • Çeşitli: Birbirinden bağımsız ve ilintisiz birçok küçük kaynak yer almaktadır. Bunların çoğunu şiirler ve listeler oluşturur. Samuel'in İbranice metninde kopyalama ve eklemeler nedeniyle epeyce bozulduğu düşünülmektedir ve bu nedenle Yunanca tercümesiyle aralarından büyük farklar bulunur; modern uzmanlar bunun getirdiği sorunların çözümü için hala çalışmaktadır.

Temalar

Hannah VICTORS, Jan
Hanna, Samuel'i Eli'ye sunarken. Jan Victors, 1645.

Samuel kitabı, başta David olmak üzere krallık ve hanedanlığın evrimini aktarır.[17] Ana temalar, başlangıç şiiri olan Hannah Ezigisi'nde aktarılır:

  1. Yehova'nın egemenliği
  2. İnsan servetinin tersine dönmesi
  3. Krallık[18]

Bu temalar üç ana karakter üzerinden anlatılır: Samuel, Şaul, David

Samuel

Tesniye 18:15-22'deki "Musa gibi peygamber" öngörüsünün cevabı Samuel'dir. Samuel, Musa gibi İsrailoğullarının tanrısı Yehova ile doğrudan konuşan, hakim olarak görev yapan, hiç hata yapmayan kusursuz bir liderdi.[19] Samuel'in İsrailoğullarını düşmanlarına karşı koruması (ilerde adaletsizlik getirecek olan) bir krala ihtiyaç duyulmadığını gösterir fakat buna rağmen halk bir kral istemiştir. Kral, Yehova'nın bir armağanıydı ve Samuel, kral Tanrı'ya sadık olduğu sürece bu sorumluluğun bir lanet değil kutsama olacağını belirtmiştir. Diğer yandan, dinden sapılırsa hem kral hem halk bütünüyle yok olacaktır.[8]

Şaul

İsrail'in tanrısı Yehova tarafından atanan ve Yehova'nın peygamberi Samuel tarafından meshedilen Şaul en nihayetinde reddedildi.[20] Şaul, kalıcı bir hanedanlık kurma şansını yaptığı iki hata nedeniyle yitirdi: Samuel yerine kurban kesti (1 Samuel 13:8-14) ve Tanrı'nın buyurmasına rağmen soykırım gerçekleştirmedi (1 Samuel 15).[21] Tesniyecilerin David'i ilk gerçek kral olarak gösterme çabaları Şaul'un başarılarını gölgeledi.[22]

David

Samuel kitabının ana birimlerinden biri "David'in yükseliş tarihi"dir ve buradaki amaç Şaul'un meşru varisi olarak David'i göstermekti.[23] Hikayede tahta geçişin kanunlara uygun olarak gerçekleştiği üzerinde vurgu yapılır; tahta vahşet yoluyla değil, Şaul örneğinde görüldüğü gibi "Tanrı tarafından meshedilerek" gelindi.[24] Tanrı'ın kral olarak seçtiği David, kraldan da öte Tanrı'nın oğluydu ("Ben ona baba olacağım, o da bana oğul olacak..." - 2 Samuel 7:14).[25] Tanrı, David ile anlaşma yapıp Kudüs merkezli David hanedanlığını ilelebet korumaya söz verdi.[26] David'in bu hikâyesi ile 13. yüzyıl Hitit kralının hikâyesi arasında benzerlikler bulunur.[24]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Gordon, p.18
  2. ^ Spieckerman, p.348
  3. ^ Jones, p.196
  4. ^ Jones, p.197
  5. ^ Knight (1995), p.62
  6. ^ Gordon, pp.19-20
  7. ^ Bergen, pp.25-27
  8. ^ a b Klein, p.317
  9. ^ Klein, pp.316-317
  10. ^ Auld, p.219
  11. ^ Knight (1991), p.853
  12. ^ Jones, pp.197-199
  13. ^ Soggin, pp.210-211
  14. ^ Eynikel, p.88
  15. ^ Soggin, pp.216-217
  16. ^ Klein, p.316
  17. ^ Klein, p.312
  18. ^ Tsumura, p.68
  19. ^ Beytenbrach, pp.53-55
  20. ^ Hertzberg, p.19
  21. ^ Klein, p.319
  22. ^ Schleffer, p.263
  23. ^ Dick, pp.3-4
  24. ^ a b Jones, p.198
  25. ^ Coogan, pp.216, 229-33.
  26. ^ Coogan, p.425

Bibliyografi

1. ve 2. Samuel tercümeleri

Samuel hakkında yorumlar

Genel

Dış bağlantılar

Masoretik Metin
Yahudi tercümeleri
İlgili makaleler
Abigail

Abigail (İbranice: אֲבִיגַיִל, Avigayil), Nabal'ın karısıydı; Nabal'ın ölümünden sonra gelecekteki Kral Davud'un eşi oldu (1 Samuel 25). Abigail, Ahionam ve Davud saklanmaya başladıktan sonra Laish'in oğlu Palti ile evlenen Saul'un kızı Michal'in ardından Davud'un üçüncü karısıydı.

Abşalom

Abşalom, Tanah'a göre Davut'un oğlu.

Öz kız kardeşi Tamar'a tecavüz eden üvey kardeşi Amnon'u öldürmüştür. Babasına karşı düşmanlarıyla birleşerek ayaklanan Abşalom, savaşta yenilip, kaçmaya çalışırken uzun saçları bir ağaca takılmış ve Davut'un ordusuna komuta eden Yoab tarafından öldürülmüştür.

Davud

Davud (Arapça: داود, Dāwūd; İbranice: דוד, David), İsrailoğullarının kurduğu İsrail Krallığı'nın üçüncü kralı (yaklaşık MÖ 1000-MÖ 962) ve Kudüs (Yeruşalim) kentinin kurucusu. Tanah ve Kur'an'da nebi (peygamber) olarak zikredilir. Hristiyan inancında İsa'nın Eski Ahit'teki simgelerinden (İng. prefiguration) biri sayılır.

Musevi Kutsal kitabı Tanah'ın Mezmurlar (İslam'da Zebur) bölümünü oluşturan 150 şiirin Davud tarafından yazıldığı kabul edilir. Bu şiirler gerek Museviliğin gerek Hristiyanlığın en sevilen dini metinleri arasındadır. Kur'an'a göre Zebur, Davud Peygamber'e Allah tarafından indirilmiştir.

Eski Ahit

Eski Ahit, Eski Antlaşma ya da Ahd-i Atîk, Yeni Ahit'le birlikte Kitab-ı Mukaddes'i oluşturan, Hristiyanlarca kutsal sayılan kitap. Musevilerin Tanah isimli kutsal kitabıyla büyük oranda aynıdır. Hristiyanların metni yorumlayış biçimleri farklı teolojik temellere sahip olduğu için Musevilikle büyük ölçüde farklılık arz eder. Kitapların çoğu İbranice, bir kısmı Aramice olarak yazılmıştır. MÖ 1200 ile MÖ 100 yılları arasında, Yahudi din adamları ve alimleri tarafından yazıldığı kabul edilmektedir.İbrahimi dinlerde Tanrı'nın Musa ile bir ahit yaptığı kabul edilir. Hristiyanlar Tanrı'nın İsa ile yeni bir antlaşma yaptığına inandıklarından Tanah'ı Eski Ahit olarak adlandırırlar. Yahudiler İsa'nın mesihliğini veya peygamberliğini kabul etmezler. Yeni Ahit'i kutsal kitap kabul etmez, Tanah'a Eski Ahit denmesini uygunsuz bulurlar. Eski Ahit ile Tanah arasındaki başlıca fark kitapların sıralanışı ve isimleridir.

Hanna

Hanna, Tanah ve dolayısıyla da Eski Ahit'te Samuel kitaplarının ilkinde ve kitabın hemen başında çocuğu olmayan bir kadın olarak tasvir edilen, ancak tanrıya yakarışı sonucu Samuel'i dünyaya getiren bir karakterdir.

Krallar Kitabı

"Kral kitabı" anlamına gelen 11. yüzyıl destansı Fars şiir eseri için Şehname maddesine bakınız.Krallar kitabı (İbranice: Sefer M'lahim, ספר מלכים - iki kitap orijinalinde tek bir kitaptı) Kral David'in ölümünden Yekoniya'nın Babil'de esir düşmesine kadar geçen 400 yıllık sürede (~MÖ 960 - MÖ 560) antik İsrail ve Yehuda krallıklarıyla ilgili hikâyeleri anlatır. Yeşu, Hakimler ve Samuel kitaplarının bulunduğu bir dizi tarihsel kitabın sonuncusudur ve ana amacı Yahudi krallığın Babilliler tarafından neden yıkıldığını dini açıdan anlatmak ve sürgünden dönüşün temelini hazırlamaktı.Krallar kitabı, İsrailoğulları'nın tanrısı Yehova tarafından ebedi hanedanlık sözü verilen David'in ölümü ve oğlu Süleyman'ın tahta geçmesiyle başlar. Süleyman, bilgeliği ve varlığıyla övülürken Yehova'yı, Kudüs'te diğer tanrılara tapılmasına izin vermesiyle gücendirdiği anlatılır. Bu nedenle Tanrı, krallığı ikiye bölüp güneyde Davud'un hanedanlığı sürecek olan Yehuda Krallığı ve kuzeyde farklı bir İsrail Krallığı kurmuştur. İsrail krallarının hepsi birbirlerine benzer bir şekilde, Yehova dışı tanrılara tapılmasına izin verdikleri için şeytansı aktarılır ve bu sebeple Tanrı bu krallığı yıkmıştır.

Samuel

Samuel, İbranice Kutsal Kitap'ta, Hakimler döneminden Saul hükümdarlığında bir krallık haline geliş ve Saul döneminden Davud dönemine geçişte adı geçen ve kilit bir rol oynayan önemli bir karakterdir. Yahudiler, Hristiyanlar ve Müslümanlar tarafından bir peygamber olarak kabul edilir. İbranice Kutsal Yazıtlardaki rolüne ek olarak, Samuel, Yeni Ahit'te, haham edebiyatında ve Kuran'ın ikinci bölümünde, burada adıyla olmasa da bahsedilmektedir. Ayrıca, Josephus'un Yahudilerin Eski Çağları adlı kitabında da kendisinden bahsedilmektedir. Müslüman ülkelerde Şemuil olarak bilinir.

Tesniye

Tesniye veya Yasa'nın Tekrarı, Tanah'ın ve Eski Ahit'in ilk beş kitabı olan Tevrat'ın beşinci kitabı. Toplam 34 baptan oluşur.

Tâlût

Tâlût, Şaul veya Şaul Ben Kiş (שאול המלך, Şaul HaMelekh, Kral Şaul) (İbranice:שָׁאוּל, Şaul, Arapça:طالوت ,Tālūt), Tanah'taki kitaplardan olan Samuel kitabı ve 1 Tarihler ve Kur'an'da adı geçen MÖ 1047 ile MÖ 1007 yılları arasında İsrail Krallığı'nın ilk kralıydı. Hakim Samuel tarafından krallığa seçilen Şaul zamanında başkent Gibeah'tı. Antik Filistinliler ile Gilboa Dağında yaptığı savaş sonucu yaralandı ve oğlu Yonatan'ı kaybetti. Bunun üzerine savaş meydanında öleceğini anlayan Şaul, düşmanın kılıcıyla ölmektense intihar etmeyi yeğledi.

Şaul öldükten sonra yerine oğlu Iş-boşet ve hasımı Davud taht için mücadele etti. Krallığının ikinci senesinde Iş-boşet öldürülünce yerine Davud geçti.

Şaul'un yaşamı ve hükümdarlığıyla ilgili hikâyeler Tanah'ın Samuel kitabı'nda yer alır.

Uriya

Hititli Uriya (İbranice: אוריה החתי), Kral Davud'un Samuel kitaplarının ikincisinde sözü edilen ordusunda yer alan Hititli bir asker. Uriya, Batşeba'nın hem amcasının oğlu hem de kocasıydı ve Davud'un askerlerine çekilme emri vermesiyle savaş sırasında öldü. Uriya'nın karısı Batşeba, evlilik dışı ilişki sonucunda Davud'dan hamile kalmıştı. Davud'un evine dönüp karısını görmesini emretmesine rağmen Uriya mevzisini terk etmemiş ve Davud'un yanından ayrılmamıştı. Dolayısıyla Uriya'nın karısıyla görüşmemiş olması, Davud'un evlilik dışı ilişkisini gizli tutmasını engelliyordu. Uriya'nın öldürülmesi sonrasında Davud, peygamber Natan tarafından azarlandı. Bunun ardından gelen Davud'un ailesinde ve İsrail Krallığı'nın tamamındaki çalkalanmalar, Batşeba'nın bebeğinin ölmesi ve prens Abşalom'un babasına karşı ayaklanması, zina ve cinayet günahlarının cezalandırılması olarak yorumlanır.

Tora
(Tevrat)
Nevi'im
(Peygamberler)
Ketuvim
(Yazılar)

Diğer diller

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.